T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:2023/117 Esas
KARAR NO:2024/69
DAVA:İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili)
DAVA TARİHİ:16/04/2018
KARAR TARİHİ:30/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin uzun süredir işlettiği ... ... adını taşıyan işyerinde özellikle tekstil alanında faaliyet gösteren firmalara kaynak suyu satışı yaptığını, bu kapsamda ... San. Ve Tic. Ltd. Şti ile aralarında cari hesap ilişkisi bulunduğunu, adı geçen firmadan yaptığı su satışında ... ... şubesine ait;a-28/02/2018 keşide tarihli, ... numaralı ve 21.586,90-TL bedelli, b-31/03/2018 keşide tarihli, ... numaralı ve 19.930-TL bedelli, c-30/04/2018 keşide tarihli, ... numaralı ve 21.381,60-TL bedelli,ç-31/05/2018 keşide tarihli, ... numaralı ve 23.165,70-TL bedelli, d-30/06/2018 keşide tarihli, ... numaralı ve 24.780-TL bedelli beş adet çek fatura, tahsilat makbuzunun teslim tutanağı karşılığında teslim alındığını, muhafaza için eşi ...'na teslim ettiğini, ancak eşi tarafından muhafaza edilen yerde çeklerin bulunmadığını, çeklerin çalındığını tespit ettiklerini, belirtilen hırsızlık olayı nedeniyle Savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu, aynı zamanda çek iptali davası açarak ödemeden men kararı çıkardığını, bu aşamada kendisine 12/04/2018 tarihinde yapılan tebligat üzerine, yukarıdaki çeklerden; ... ... şubesine ait; 28/02/2018 keşide tarihli, ... numaralı ve 21.586,90-TL bedelli çeke istinaden .... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası ile aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığını öğrendiğini, ödeme emri incelendiğinde, lehdar ciranta sıfatı ile adı soyadı yazılarak altına sahte imza atıldığını ve çekin ... San. Dış. Tic. Ltd. Şirketine ciro edildiğini, ciranta ... San. Dış. Tic.şirketi tarafından çekin ... İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti'ne ciro edildiğini, ciranta ... İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti tarafından ise çekin davalı şirkete ciro edildiğinin anlaşıldığını, yaptığı araştırmalar sonucunda; şahsına ait ciro altında yer alan ... San. Dış. Tic. Ltd. Şirketine ait cironun da sahte olduğunu, bu cirantanın da takibin iptali için dava açtığını, bir sonraki ciranta olan ... İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti'nin paravan bir şirket olduğunu, her iki ciranta şirket arasında ticari bir ilişkinin bulunmadığının saptandığını, davalı şirketin çeki ciro ile devralırken çek keşidecisinden ve muhatap bankadan bilgi almadığını, ayrıca fatura talep edilmediğini, davalının basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğünü ihlal ederek çekin iktisabında ağır kusurlu davranarak davacının mağduriyetine sebep olduğunu iddia ile, kendisinin lehdarı ve yetkili hamili olduğu, keşidecisinin ... olan ... ... şubesine ait; 28/02/2018 keşide tarihli, ... numaralı ve 21.586,90-TL bedelli çekin çalınması ve sonrasında ağır kusurlu olarak çeki iktisap eden davalı şirketin eline geçmesi nedeni ile dava konusu edilen çekin TTK 792 maddesi uyarınca davalıdan alınarak tarafına verilmesini talep ile dava ettiği görüldü.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; her ne kadar davacının dava dilekçesinde müvekkili şirket hususunda "basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğü" çerçevesinde yükümlü bulunduğunu iddia etmiş ve ileri sürmüş olsa da aksine; söz konusu takibe konu çeki çantaya koyup devamında 06/02/2018 tarihinde aracın bagaj kısmına koyması ve 08.02.2018 tarihinde çekleri kontrol etmek için bagajı açtığı ve çantasının dağıtılmış olduğu yönündeki iddiasının iptidaen kendisinin ifade ettiği "basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğü" hususuna uygun davranmadığını gösterdiğini, dava dilekçesinde ileri sürüldüğü üzere Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen çek iptali davasında da çekin ibrazı halinde ödenmemesi yönünde tedbir kararı verildiği, takip yapılmaması yönünde verilen bir kararın da bulunmadığını, ödeme yasağına ilişkin tedbir kararının yetkili hamil müvekkili bağlayıcı nitelikte olmadığını, çekin incelenmesinde; keşidecisinin ... ve Tic. Ltd. Şti. lehtarının davalı taraf olduğu, daha sonra gerçekleştirilen ciro silsilesiyle takip alacaklısı müvekkil ... A.Ş.’ye geçtiği ve alacaklı müvekkilin yetkili son hamil olduğunun görüleceğini iddia ile, davacı tarafın açmış olduğu haksız ve hukuki dayanaktan yoksun iş bu davanın karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.
DELİLLER VE GEREKÇE;
Mahkememizin 11/03/2020 tarih, ...sayılı kararında; "...Mahkememize davacı vekili tarafından; dava konusu çekle ilgili olarak; davalı faktoring şirketi ile dava konusu çekte yeralan cirantalardan biri olan dava dışı ... San. Dış Tic. Ltd. Şti arasında .... İcra Hukuk Mahkemesinin ... E. Sayı ile devam eden davanın dosyasına 29 Mart 2019 tarihinde bilirkişi raporu sunulmuş, raporda özetle: "Tetkik Konusu ... ... şubesi'ne ait 28.02.2018 tarih ve ... Sayılı 21.856,90TL'lik çek aslındaki ikinci ciro ... San. Dış Tic. Ltd. Şti 'ne atfen atılı imzanın (şirket yetkilileri) ... ve ...'in elleri ürünü olmadığı" tespit edildiğine ve; .... İcra Hukuk Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasına 25 Ocak 2019 tarihinde sunulan raporda bilirkişi özetle: "İncelenme konusu "... Bankası... lstanhul Şubesine ait, keşide yeri lstanhul, keşide tarihi 28.02.2018 olan, ... çek numaralı, 21.586.90TL (yirmibirbinbeşyüzseksenaltıtldoksan Krş.) miktarlı çek aslının arka yüzünde ...'na atfen atılı 1.ciro imzası ve ad-soyad yazısı ile ...'na ait mevcutmukayese imzaları ve yazılarının karşılaştırılan aralarında; işleklik derecesi, ahşkanlıklar, tersim biçimi, istif, eğim, doğrultu, seyir, h ve baskı derecesibakımından da farklılıklar saptandığından inceleme konusu 1.ci imzası ve ad-soyad yazısının mevcut mukayese imzalarına ve yazılarına kıyasla Nalan ...'nun eli ürünü olmadığını" tespit ettiğine dair beyan dilekçesi sunulmuştur.
Tüm dosya kapsamı, .... İcra Hukuk Mahkemesinin ... ve ... Esas sayılı dosyalarda alınan bilirkişi raporları, soruşturma dosyası gözönüne alındığında; dava konusu ... ... Şubesine ait 28/02/2018 keşide tarihli, ... nolu, 21.586,90TL bedelli çek üzerindeki imzanın davacıya ait olmadığı bilirkişi raporları ile tespit edildiğinden davacı davasında haklı görülmüş, açıklanan nedenle;... davacının davasının kabulü ile ... ... Şubesine ait 28/02/2018 keşide tarihli, ... nolu, 21.586,90TL bedelli çekin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,..." karar verildiği,
Kararın davalı vekili tarafından istinaf edildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin, 26/01/2023 tarih, 2021/... Esas ve 2023/... Karar Sayılı ilamıyla;
"...Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı istemine ilişkindir. Dava tarihi olan 16/04/2/18 tarihinden sonra çek bedelinin keşideci tarafından 17/04/2018 tarihinde ödenmesi nedeniyle davanın çek bedelinin istirdadı davasına dönüştüğü anlaşılmıştır.
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Uyuşmazlık, dava konusu çekte ciro silsilesinin bozulup bozulmadığı, Davalının yasal hamil olup olmadığı, mahkemece verilen kararın dosya kapsamına uygun olup olmadığı noktasındadır.
Davalı vekilinin yerel mahkemece eksik incelemeye dayalı, hukuka ve kanuna aykırı karar verildiği ve müvekkili şirketin yetkili hamil sıfatını haiz olduğuna yönelik istinaf sebepleri incelendiğinde;
Somut olayda, dava konusu ... ... şubesi'ne ait 28.02.2018 keşide tarihli, ... seri numaralı, 21.856,90TL. Bedelli çekin keşidecisinin ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. , lehtar-birinci cirantanın davacı ..., ikinci cirantanın ... San. Dış Tic. Ltd. Şti üçüncü cirantanın ... İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. olup bu şirket tarafından davalı Deniz Faktoring'e ciro edilmesi üzerine Davalı Faktoring Şirketinin ciro yoluyla hamil olduğu görülmüştür.
Olayla ilgili ... C.B.S.' nin 2018/...(eski soruşturma no: ...) soruşturma sayılı dosyası üzerinden açılan soruşturmada, şüphelisinin faili meçhul olduğu,15/02/2018 tarihinde kovuşturma yapılmasına yer olmadığına yönelik karar verildiği, müşteki ...'nun itirazı üzerine ... 3 SCH.'nin 03/05/2018 tarih ve .../... D.İş sayılı kararı ile itirazın kabulü ile kararın kaldırılmasına karar verildiği ve soruşturmanın devam ettiği anlaşılmıştır.
Davalı tarafından dava konusu çek ile ilgili keşideci ve cirantalar hakkında ... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası ile 10/04/2018 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, dava konusu çekte ikinci ciranta ... San. Dış Tic. Ltd. Şti tarafından davalı hakkında ... İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile 13/04/2018 tarihinde icra memurunun muamelesini şikayet davası açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucunda 09/04/2019 tarih ve ... Esas-... Karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacı yönünden takibin durdurulmasına karar verildiği, ... tarafından davalı hakkında ... İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile 16/04/2018 tarihinde imzaya-icra takibine itiraz davası açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucunda 14/05/2019 tarih ve ... Esas-... Karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacı yönünden takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
6102 sayılı TTK’nin 792. maddesi, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmünü haiz olup, davacı, zikredilen madde gereği üzerine düşen ispat külfetini yerine getirmesi halinde çek bedelinin istirdadını çeki kötüniyetle veya ağır kusurlarıyla iktisap etmiş olan hamilden talep edebilecektir.
Davacı lehtar, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, Davalı Fakoring Şirketi ise çekin yetkili hamili olduğunu savunmuştur.Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin 2018/... Esas, 2018/... Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde yer alan imzaların gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu bulunmayıp, 6102 sayılı TTK’nın 686. maddesi hükmüne göre, bu hususta, ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir.
Yargıtay 11 HD.nin 2019/... Esas-2020/... Karar sayılı içtihadında da belirtildiği üzere somut uyuşmazlığın, TTK'nın kambiyo senetlerine ilişkin genel hükümlerine nazaran faktoring işlemleri bakımından özel bir hüküm niteliğinde olan ve uyuşmazlığın çözümünde öncelikle uygulanması gereken 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu ve buna ilişkin Yönetmelik ile BDDK Genelgeleri çerçevesinde değerlendirilip, çözüme kavuşturulması gerekmektedir.
6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez," hükmü düzenlenmiştir.
Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, BDDK. Tarafından 04/02/2015 tarihli ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı ve Yönetmelik 11 maddeye göre yürürlük tarihi 01/01/2015 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.
04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik" 8/1 madesinde ise; "faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.
04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik"in İstihbarat çalışması başlıklı 5 madesinde ise;''
(1) Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışması;
a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi,
b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,
c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur,'' hükmü düzenlenmiştir.
Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince, dava konusu çekin davalı faktoring şirketine, dava dışı ... İnş. Paz. San. Tic. LTD. ŞTİ. tarafından faktoring sözleşmesi kapsamında temlik edildiği, davalı vekilince delil olarak faktoring sözleşmesi, alacak bildirim formunu bildirdiği halde mahkemece bu delillerin ibrazı sağlanarak incelenmediği anlaşılmıştır.
TBK’nın 74. maddesi uyarınca ceza mahkemesince saptanacak maddi vakıalar hukuk hakimini de bağlayacağından, bu itibarla mahkemece, söz konusu hırsızlık olayı ile ilgili ceza soruşturma dosyasının getirtilip incelenmek suretiyle ve Yargıtay 11 HD. nin 2019/... Esas - 2020/.. Karar sayılı içtihadı , Yargıtay 11 HD.nin 2019/... Esas-2020/... Karar sayılı içtihadı , Yargıtay 11 HD.nin ... Esas - 2016/... Karar sayılı içtihadındaki tespitler doğrultusunda ve yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri de dikkate alınarak bu doğrultuda, davalı taraftan faktoring sözleşmesi, dava konusu çeke ait çek tevdi bordrosu, temlike konu alacağa ilişkin fatura, alacak bildirim formunun ibrazının sağlanarak ibraz edilecek faturanın sözleşmenin tarafı dava dışı ... İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından BA formu ile ilgili vergi dairesine bildirilip bildirilmediği, davalı faktoring şirketinin dava konusu çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapıldıktan sonra açıklanan hususlar ve davaya konu çeke dayalı alacağın sahih fatura ile tevsik edilip edilmediğinin araştırılması, bu çerçeve de tarafların ticari defter ve kayıtlarının uzman bilirkişi aracılıyla incelenerek gerçek bir ticari alım satım olup olmadığının tespiti, oluşacak sonuca göre davalı faktöring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, çekin istirdadına karar verilip verilmeyeceği yukarıda açıklanan mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma inceleme doğrultusunda ve davanın çek bedelinin istirdadına dönüştüğü de gözetilmeksizin yukarıdaki gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş... davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne..." karar verildiği, İstinaf kaldırma kararı sonrası, mahkememize gelen dosyanın 2023/117 Esas sayıya kaydının yapılarak yargılamaya devam olunduğu anlaşıldı.
.... İcra Müdürlüğü’nün... E., ....İcra Hukuk Mahkemesi’nin ... E. , ....Ağır Ceza Mahkemesi’nin ... E., ....Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyaları, çek fotokopisi, dayanılan diğer deliller celp edilip incelenmiş, tüm deliller toplanmıştır.
Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı istemine ilişkindir.
.... İcra Müdürlüğü’nün... E. sayılı dosyasının, UYAP üzerinden entegre edilip incelendiğinde, ... Bankası A.Ş./... Şubesi’ne ait, keşide tarihi 28/02/2017, keşide yeri İstanbul, çek numarası ..., çek bedeli 21.586-TL. olan çek üzerinden, alacaklı davalı (hamil) tarafından, dava dışı (keşideci), davalı (lehdar ve 1. Ciranta), ve dava dışı (2. Ve 3. Cirantalar ) aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibe geçildiği görülmüştür.
....İcra Hukuk Mahkemesi’nin 14/05/2019 T.,... E.-... K. sayılı dosyası celp edilip incelendiğinde, davacısının (mahkememiz davacısı), davalısının (mahkememiz davalısı) olduğu, davanın konusunun .... İcra Müdürlüğü’nün... E. sayılı dosyasında takibe geçilen, davaya konu çek üzerindeki imzaya itiraz olduğu, alınan bilirkişi raporu ile çek üzerindeki imzanın mahkememiz davacısı ... eli ürünü olmadığının tespiti ile davanın kabulüne ve takibin durdurulmasına dair verilen kararın, İstanbul BAM 22.HD.’nin 27/01/2020 T.,.... Sayılı istinaf talebinin reddi kararı ile kesinleştiği anlaşılmıştır.
....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/02/2018 T.,... E.-... K. Sayılı dosyası celp edilip incelendiğinde, mahkememiz davacısı tarafından, mahkememize konu çek de dahil olmak üzere bir kısım çeklerin zayi nedeniyle iptali davası açtığı görüldü.
....İcra Hukuk Mahkemesi’nin 09/04/2019 T., ... E.- ... K. sayılı dosyası celp edilip incelendiğinde, davacısının mahkememiz davasına konu çekin 2.cirantası olan .... Ürün.San. Dış Tic.Ltd.Şti., davalısının (mahkememiz davalısı) olduğu, davanın konusunun, mahkememiz davasına konu, .... İcra Müdürlüğü’nün... E. sayılı dosyasında takibe geçilen, davaya konu çek üzerindeki imzaya itiraz olduğu, alınan bilirkişi raporu ile çek üzerindeki imzanın dava dışı ciranta şirketin yetkilileri eli ürünü olmadığının tespiti ile davanın kabulüne ve takibin durdurulmasına dair verilen kararın, İstanbul BAM 21.HD.’nin 05/12/2019 T.,... E.-...K. sayılı istinaf talebinin reddi kararı ile kesinleştiği anlaşılmıştır.
....Ağır Ceza Mahkemesi'nin 16/09/2021 T., .... Sayılı dosyası celp edilip incelendiğinde, Müşteki'nin mahkememiz davalısı, katılanın mahkememiz davacısı olduğu, sanıklar, Faktoring sözleşmesi tarafı olan, davaya konu çek üzerinde 3. Ciranta sıfatına sahip ... İnş.Paz.San.Tic.Ltd.Şti. yetkilisi ... ve 2. Ciranta .... Ürün.San. Dış Tic.Ltd.Şti. Yetkilisi ... hakkında, resmi belgede sahtecilik, bilişim sistemleri banka ve kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçundan, dava açıldığı, iş bu dosyadan alınan bilirkişi raporları ile çek üzerindeki imzaların, lehdara (1.ciranta) ve 2. Ciranta ile 3. Ciranta şirket yetkililerine ait olmadığının tespit edildiği ve sanıklar hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan dolayı beraatlerine karar verildiği, kararın katılan tarafından istinaf edildiği, katılanın istinaf etme hakkı bulunmadığından istinaf talebinin reddine karar verildiği görüldü.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.
6102 sayılı TTK. 686/2 . madde (TTK.nun 598/2. Maddesindeki) “poliçe hamilin elinden herhangi bir surette çıkmış bulunursa...”ibaresi, poliçenin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak senedi çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin sahte ciro ile devretmesi halinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan; eş söyleyişle, kötüniyetli ve ağır kusurlu bulunmayan (yeni) hamil korunur. (Poroy-Tekinalp, Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, Genişletilmiş 15.baskı, s. 154 vd.)(bkz.HGK.13.06.2012 trh 2012/19-185 E. ve 2012/386 K.)
6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez," hükmü düzenlenmiştir.
04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 8/1 maddesinde ise; "faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.
04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in İstihbarat Çalışması başlıklı 5 maddesinde ise;
" (1) Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışması;
a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi,
b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,
c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur,'' hükmü düzenlenmiştir
Mahkememizin, 31/10/2023 tarihli celsesinin, iki nolu ara kararı ile, BAM kaldırma kararı gereği, davalı defter ve kayıtları ile faktoring sözleşmesi, çek tevdi bordrosu, faturalar ve diğer belgeler üzerinde inceleme yapılarak, davalının, dava dışı şirketten temlik aldığı davaya konu çekin, ilgili Faktoring kanun ve yönetmelik hükümleri ve BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, devir alınıp alınmadığı, gerçek ve fatura ile tevsik olunan mal veya hizmet satışına dayalı bir alacak olup olmadığı, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapılıp yapılmadığı, temlik alınan alacağı temsil eden davaya konu çekin fatura tutarı ile uyumlu olup olmadığı, davalının sorumlu olup olmadığının belirlenmesi için bilirkişi incelemesi yapılmasına, ve davalı vekiline, müvekkilinin bilirkişi incelemesine esas olacak ticari defter, kayıt ve belgelerini inceleme gün ve saatinde ibraz etmek üzere TTK 'nun 83 ve HMK 'nun 219/2 ve 222. maddeleri gereğince süre verilmesine, inceleme günü defter ve belgelerini hazır etmedikleri takdirde defter ve belgelerinin ibrazından kaçınmış sayılacaklarına karar verileceği hususunun davalı vekiline ihtar edildiği, inceleme günü davalının ticari defter ve belgelerini sunmadığı görüldü.
Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça takip konusu çek üzerindeki imzaya itiraz edilmesi nedeniyle, .... İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından alınan bilirkişi raporu ile davaya konu çek üzerinde bulunan davacı imzasının, davacı eli ürünü olup olmadığının tespit edildiği, davaya konu çekin, davacının rızası hilafına elinden çıktığı, dosya kapsamı itibariyle, davacının, çalınan birden çok çek bulunduğunu beyan etmesi üzerine, UYAP üzerinden yapılan inceleme sonucu, davalı aleyhine, davacı ve dava dışı 2. ciranta tarafından da birden çok menfi tespit, istirdat ve takibin iptali davaları açıldığı, bir dosyada dava dışı 2. ciranta tarafından, çek üzerinde şirketi temsilen iki imza olması gerekirken tek imza olduğu beyanı ile borçlu olmadığının tespitine karar verildiği, dava dışı 2. cirantanın ticaret sicil gazetesi incelendiğinde, şirketin iki yetkilisinin müştereken temsile yetkili olduklarının görüldüğü, davalının dava dışı 2.ciranta ve 3.ciranta şirket yetkilileri aleyhine dolandırıcılıktan suç duyurusunda bulunduğu, davalı şirketin hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan faktoring sözleşmesine istinaden devraldığı, çalınan /kaybolan çeklerin bir şekilde davalı şirketin eline geçmiş olması hayatın olağan akışına aykırı olduğu, davalının verilen kesin süre içerisinde inceleme gününde ticari defterlerini ve gerekli istihbarat çalışmaları yaptığına ilişkin belgeleri sunmadığı, 6102. sayılı TTK'nın 792. ve 6361 sayılı Yasanın 9/3. Ve diğer maddelerince belirlenen, usul ve esaslar çerçevesinde çeki devraldığını ispatlayamayan davalının ağır kusurlu olduğu, dolayısıyla, davacının, davalının, ağır kusurlu olarak davaya konu çeki iktisap ettiğini ispat ettiği kanaati oluştuğundan, (İstanbul BAM 43.HD., 27/09/2022, tarih, ....) davacının davasının kabulü ile davaya konu, ... Bankası/... Şubesine ait, 28/02/2018 keşide tarihli, ... nolu, 21.586,90-TL bedelli çekin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının kabulü ile davaya konu, ... Bankası/... Şubesine ait, 28/02/2018 keşide tarihli, ... nolu, 21.586,90-TL bedelli çekin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesine göre, alınması gereken 1.474,60-TL. harçtan, peşin alınan 368,64-TL. harcın mahsubu ile geriye kalan 1.105,96-TL. harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 17.900-TL. vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 35,90-TL. başvurma harcı + 368,64-TL. peşin harç + 195-TL. tebligat-müzekkere giderleri olmak üzere toplam 599,54-TL. yargılama giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Taraflarca yatırılan bakiye gider avansından arta kalan kısmın karar kesin olduğundan yatıran tarafa iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda,miktara göre kesin olarak verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı 30/01/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır