T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/522 Esas
KARAR NO :2024/758
DAVA:Tazminat
DAVA TARİHİ:05/08/2023
KARAR TARİHİ:11/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından dava dışı ... ... A.Ş. firmasına 12.04.2023 tarihli faturaya istinaden paslanmaz sac satışı yapıldığını, müvekkile ulaşan dava dışı firma müvekkil şirketten bu ürünleri almak istediğini belirttiğini, buna karşılık huzurdaki dava konusu 475.000TL’lik çek ve dava dışı olmakla birlikte ileride dava konusu edilecek 2 adet çek olmak üzere toplam 3 adet çekle ödeme yapmak istediğini, müvekkilin de çekleri ...’ten sorguladığını ve bankadan sorduğunu, çeklerle ilgili geçmişte sorun olmadığı güvencesi ile çeklere güvenerek malı sattığını ve çekleri teslim aldığını, .... bankasına ait E1-... seri no.lu, 18.04.2023 vade tarihli, 475.000,00 TL bedelli çekin, ciro vasıtası ile paslanmaz satışı yapan müvekkile verildiğini, ardından müvekkil şirket tarafından yasal süresi içerisinde bankaya ibraz edildiğini, fakat ibraz edilen çekin karşılığının çıkmadığını, müvekkil firma tarafından ilgili çeki müvekkile ciro edip veren ... firmasına ve çek keşidecisi olan (Eski Unvanı ... Tic. Ltd. Sti., Yeni Unvanı ... Projeksiyon olan) firmaya karşı.... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... D. İş sayılı ihtiyati haciz kararına istinaden icra takibi başlatıldığını, borçluların hiçbir malvarlığına rastlanılamadığını, hatta borçlulara tebligat dahi yapılamadığını,Ardından yine müvekkil şirket tarafından, çek keşidecisi firma yetkilisine karşılıksız çek keşide etmek suçundan .... İcra Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, açılan davada keşideci firma yetkilisinin vekilinin vekaletnamesi incelendiğinde firma yetkilisinin vekaletname verirken parmak izi kullandığını, 2 tanık hazırda bulunduğunu ve okuma yazma bilmediğinin Noter kaydı ile tasdiklendiğini, bankanın okuma yazma dahi bilmeyen firma yetkilisinin firmasına nasıl çek hesabı açıp, çek yaprağı verebildiğini, keşidecinin yetkilisinin okuma yazma dahi bilmediğinin görülmesi, bankanın çek hesabı açarken ve çek yaprağı verirken üzerine düşen araştırma yükümlülüğünü yerine getirmediğini açıkça gösterdiğini, davalı .... tarafından gerekli vasıflara haiz olmayan şirket yetkilisi ile ilgili yeterli ve gerekli araştırma yapılmadan çek karnesi verilmesinin sebep olması ve illiyet bağının açık oluşu, bankanın kusurlu davranışı nedeniyle müvekkilin fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 475.000TL çek bedeli kadar zarara uğramış olması nedeniyle, 475.000 TL çek bedeli olarak uğranılan maddi zararın davalı ....'den tahsili için huzurdaki davayı açma zarureti hasıl olduğunu, çek hesabı açılması sırasında bankanın, hesap açılması talebinde bulunan kişinin yasaklı olup olmadığını araştırmakla yükümlü olduğun, bu yükümlülük kapsamında muhatap bankanın çek hesabı açtırmak isteyen gerçek kişinin Risk Merkezi ve adli sicil kayıtlarını, açık kimliklerini belirlemek için fotoğraflı nüfus cüzdanı, pasaport ve sürücü belgesi örneklerini, yerleşim yeri belgelerini, vergi kimlik numaralarını, tacir olanların ayrıca ticaret sicil kayıtlarını, esnaf ve sanatkar olanların ise esnaf ve sanatkar sicili kayıtlarını almak zorunda olduğunu, bankanın bu zorunluluğu sadece hesabın açıldığı sırada bulunmakla, sonradan mevcut çek hesabından çek defteri verilmesi sırasında Velayet ve vesayet altında bulunan kişiler adına yasal temsilcileri olan veli ve vasilerinin adlarına çek düzenleyip düzenleyemeyecekleri hususunun TMK. hükümlerine göre belirlendiğini, buna göre vesayet altındaki kişiler adına çek düzenlenebilmesi için TMK m. 462/5 gereğince vesayet makamından izin alınması gerektiğini, yine velayet altında bulunan kişi adına çek düzenlenebilmesi için TMK. m. 342/3 atfı ile kısıtlılara uygulanan hükümlerin geçerli olduğunu, ancak burada bankanın tüm bu hususları dikkate almadığı ya da ilgili bankanın personelinin bu çek hesabını açarken gerekli araştırma ve yükümlülüğü yerine getirmemiş olduğunu belirterek, davalının kusurlu davranışı ile edimlerini yerine getirmemesi nedeni ile müvekkillerin uğramış olduğu zararlar olan fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 475.000 TL bedelin çekin karşılıksız çıktığı tarihten itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; okuma yazma bilmediği iddia edilen ...’nın bu şirketin kurucusu ve kurulduğu tarihteki münferiden müdürü olduğunu, müvekkil bankanın, dava dışı Bedriye Kaya'nın yetkilisi olduğu kredi müşterisi ... Ltd. Şti. (Yeni Ünvanı: ... Danışmanlık Hizmetleri Limited Şirketi) lehine kredi kullandırırken üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini, gerekli araştırmaları yaptığını ve kredi puanı kredi kullanımına elverişli olan müşterisine kredi kullandırdığını, müvekkil bankaca, kredi kullandırılmasında herhangi bir sakınca bulunmayan bir tüzel kişi lehine kredi kullandırılması, firmaya çek karnesi teslim edilmesinin uygulamaya ve yasal mevzuata uygun olduğunu, kredi ve çek karnesi tahsisinde üzerine düşen araştırma yükümlülüğünü yerine getirdiğini, usule uygun nakit/gayrinakit kredi kullandıran müvekkil bankanın çek karnesi müşterisinin düzenlediği çekin karşılıksız çıkması üzerine çek bedelinin müvekkil bankadan talep edilmesinin hem hukuka hem de hakkaniyete aykırı olduğunu, ticari hayat içerisinde düzenlenen çekin karşılıksız çıkması, kullandırılan kredilerin geri ödemesinin yapılmamasının sıklıkla karşılaşılan bir durum olduğunu ve nitekim keşideci firma lehine müvekkil bankaca kullandırılan kredilerin geri ödemesinin de yapılmadığını, bu sebeple müvekkil banka alacağının tahsili amacıyla, İstanbul.. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... D. İş sayılı dosyasından ihtiyati haciz kararı alınarak Kabe Tarımcılık (Yeni Ünvan: Mercek Medya) aleyhine ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, belirterek, davacının haksız ve hukuki mesnetten yoksun davasının reddine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Eldeki dava, davalı bankanın çek hesabı açarken ve çek defteri verirken kusurlu olduğu iddiasına dayanan tazminat davasıdır.
Bankacı Bilirkişi tarafından düzenlenen 16/09/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre; davalı banka tarafından dava dışı ... Ltd.Şti. (Yeni Unvanı: ... Danışmanlık Hizmetleri Limited Şirketi) lehine kredi limiti onayı öncesinde, bankacılık uygulamaları kapsamında firmanın finansal tablolarının alındığı ve Kredi Kayıt Bürosu kayıtlarında gerekli istihbarat sorgulamalarının yapıldığını, ayrıca bankanın kendi ... Sisteminde İşletme Scoring’inin yapıldığı ve firmanın ... notunun “B” olarak tespit edildiği,Davalı banka tarafından, adı geçen şirket lehine 19.01.2022 tarihinde nakit ve gayrinakit toplam 174.000,00 TL limit oluşturulduğu ve kredi limit tutarının 24.05.2022 tarihinde 214.000,00 TL’ye, 27.01.2023 tarihinde ise 725.420,00 TL’ye yükseltildiğini, dava dışı şirketin hesapları incelendiğinde, dava dışı şirket tarafından keşide edilen çeklerden 65 adette toplam 7.608.950,00 TL’lık çekin, 10.03.2022 – 09.03.2023 tarih aralığında davalı bankaya ibraz edildikleri ve ödendikleri, dava dışı şirket tarafından keşide edilen çeklerin 17.04.2023 tarihinden itibaren karşılıksız kalmaya başladıklarını, davaya konu ... seri no.lu 475.000,00 TL tutarlı çekin de arasında bulunduğu çekler karşılığında, davacı tarafından 12.04.2023 tarihinde mal satışının yapıldığı ve davaya konu çekin teslim alındığının anlaşıldığı, ancak keşidecinin çeklerinin 17.04.2023 tarihinden itibaren karşılıksız kalmaya başladığı, bu durumda söz konusu çekin davacı tarafından teslim alındığı tarihi itibariyle, dava dışı keşideci şirket ile ilgili olarak davalı banka nezdinde henüz olumsuz bir durumun söz konusu olmadığının tespit edilmekte olduğunu, dava dışı ... Ltd.Şti.’ne (Yeni Unvanı: ... Danışmanlık Hizmetleri Limited Şirketi) verilen çek karneleri yönünden davalı bankanın, 5941 sayılı Kanunu’nun 2. maddesine ve bankacılık teamüllerine aykırı bir işleminin bulunmadığı değerlendirilmekte olduğunu belirtmiştir.
Çek Kanunu’nun 2/1. Maddesinde "Bankalar, çek hesabı açılması ile ilgili olarak bu Kanunla kendilerine verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirirken, çek hesabı açtırmak isteyenin yasaklı olup olmadığını bu Kanun hükümlerine göre araştırırlar; ayrıca ilgili kişinin ekonomik ve sosyal durumunun belirlenmesinde gerekli basiret ve özeni gösterirler." hükmü düzenlenmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının, davalı bankanın çek hesabı açarken ve çek defteri verirken gerekli araştırma ve sorumluluğu yerine getirmediği, keşideci firma yetkilisinin okuma yazma bilmediği ve davalı bankanın müşterilerini seçerken gerekli dikkat ve özeni göstermediği gerekçeleriyle karşılığı bulunmayan çek nedeniyle uğradığı zararın tazminini talep ettiği, dava dışı keşideci ... Ltd.Şti.’nin (Yeni Unvanı: ... Danışmanlık Hizmetleri Limited Şirketi) çek hesabının açılmasıyla ilgili davalı bankanın Çek Kanunun 2/1.maddesinde belirtilen gerekli yükümlülükleri yerine getirip getirmediğinin tespiti için dosyanın bankacı bilirkişiye tevdi edildiği, alınan 16/09/2024 tarihli rapor ile davalı bankanın keşideci şirkete ait finansal tabloları aldığı, Kredi Kayıt Bürosu kayıtlarında gerekli istihbarat sorgulamasını yaptığı, kendi ... sisteminde işletme scoringini yaptığının anlaşıldığı, ayrıca keşideci şirketin 65 adet çekinin 10/03/2022-09/03/2023 tarihleri arasında davalı bankaya ibraz edilerek ödendiği, keşideci şirket çeklerinin 17/04/2023 tarihinden itibaren karşılıksız çıkmaya başladığı, davacının mal satışını yaptığı 12/04/2023 tarihinde karşılıksız çıkan bir çekin olmadığı ve çeklerle ilgili olumsuz bir durumun yaşanmadığı, davacı tarafça keşideci şirket yetkilisi Bedriye Kaya'nın okuma yazma bilmediği savunulsa da, bu kişinin davalı bankaya sunduğu 01/06/2021 tarihli imza sirkülerinde imzasının bulunduğu, ayrıca davalı bankayla imzaladığı Temel Bankacılık Hizmet Sözleşmesinde imzasının ve 19/01/2022 tarihli kefalet sözleşmesinde yazı ve imzasının bulunduğu, ayrıca keşideci şirket yetkilisi okuma yazma bilmese dahi bu hususun çek hesabı açılmasına engel olacağına ilişkin herhangi bir yasal düzenlemenin bulunmadığı kanaatiyle, davalı bankanın davaya konu çek hesabının açılması ve ve çek defterinin verilmesi hususunda bir kusurunun bulunmadığı gözetilerek davacının davasının reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın reddine,
2-Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 8.111,82 TL harcın mahsubu ile artan 7.684,22 TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 75.250 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13.maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince Adalet Bakanlığı Bütçesinden Arabulucuya ödenen 3.120 TL ücretin tamamının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
5-Artan avansın ilgilisine iadesine,
Davacı vekilinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/12/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır