T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/560 Esas
KARAR NO : 2026/446
DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 25/08/2023
KARAR TARİHİ : 08/07/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından, ... 7. İcra Müdürlüğü'nün, ... E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi yolu ile icra takibi başlattığını, müvekkiline gönderilen ödeme emrinin TK 21/2. Maddesi uyarınca tebliğ edildiği için, müvekkili tarafından, icra takibine karşı yasal süresi içinde itiraz edilemediğini, icra takibinin kesinleşip müvekkilinin malvarlığı üzerine hacizler konulduğunu, Müvekkilinin malvarlığına konulan hacizler üzerine, icra takibinden haberdar olduğunu, müvekkilinin davalıya, icra takibine konu edilebilecek bir borcu bulunmadığını, Bu nedenle, işbu menfi tespit davasını açmanın zorunlu olduğunu, ..., ..., ..., ... VE ... plaka sayılı araçların, 01.08.2021 tarihinden 21.01.2022 tarihine kadar, HGS geçiş ücreti ödemeden, ihlâlli geçiş yaptığının tesbiti ile bu dönemler için her bir araç yönünden, ihlalli geçiş ücreti ile 4 katı kadar para cezası tahakkuk ettirildiği ve talep edilen alacağın buna ilişkin olduğunun görüldüğünü, yukarıda plaka sayıları bildirilen araçların, belirtilen dönemlerde, geçiş ücreti ödemeden geçiş yaptığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını ve yasal dayanağının olmadığını, ... plakalı aracın yarı römork (damperli kasa) olup, motorlu araç olmadığını, dolayısı ile bu araç, ancak, motorlu bir araca (çekici) bağlanmak sureti ile trafiğe çıkabilmektedir ve motorlu bir araç olmadığı için HGS kayıt sistemine kaydı yapılamadığını, İhlalli geçiş listesinde, yer alan araçlara ait HGS bilgilerinin: ... plaka sayılı araca ait HGS NO:..., ... plaka sayılı araca ait HGS NO:..., ... plaka sayılı araca ait HGS NO:..., ... plaka sayılı araca ait HGS NO:... olduğunu, ihlalli geçiş yaptığı iddia edilen ..., ..., ..., ... plaka sayılı araçların HGS uygulamasına tabii, çekici olarak tabir edilen motorlu araçlar olduğunu, bu araçlarla ilgili olarak ise her bir aracın, ihlalli geçiş yapıldığı iddia edilen dönemlere ait yukarıda belirtilen HGS numaralarından, kayıtların ve bu HGS hesaplarına yapılan ödemelere ilişkin makbuz ve belgelerin celbi sağlandığında, iddia edilen dönemlerde, araçlara ait HGS kayıtlarında, yeterli bakiyenin olduğunun tesbit edileceğini müvekkilinin davalıya, herhangi bir borcu bulunmadığını belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; davacı şirkete ait ekteki geçiş dökümüne konu araçlar ile, işletme hakkı müvekkil şirketine ait otoyoldan 19.08.2021-07.02.2022 tarihleri arasında ..., ..., ..., ... ve ... plakalı araçlar ile ücret ödenmeksizin ihlalli geçişler yapıldığını,... işletiminden sorumlu olan müvekkili şirketi tarafından, otoyoldan ücret ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine ilişkin tesis edilen işlemler, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’a uygun şekilde yürütülmekte olduğunu, bu kapsamda ihlalli geçiş borcunu 15 gün içerisinde cezası ödemeyen davacı tarafa hukuka uygun olarak ceza tahakkuk ettirildiğini, çekicilere bağlı olarak çalışan tüm römork/yarı römork plakalarının sistemde kayıtlı olması ve sanal hesap açılması gerektiğini, bu sanal hesaplar dorseli geçişlerde sistemin cihazı algılayamadığı durumlarda dorsenin cezalı ücrete maruz kalmaması için de gerekli bulunmaktadır. Römork/yarı römork niteliğindeki araçlar için sanal kayıt oluşturulması da basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü bulunan davacı şirkete ait olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Eldeki dava, menfi tespit davasıdır.
Taşıma Uzmanı Bilirkişi tarafından düzenlenen 23/02/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre; Karayollarına ait tüm otoyollarda ve 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollarda 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve yönetmeliklerde belirtilen şekilde geçiş ücreti ve cezasının tahsil edildiğini, 6001 sayılı kanunda geçiş yapan araçlara geçiş sırasında mesaj veya uyarı verme gibi bir mecburiyetin bulunmadığını, ücretli otoyolları kullanan sürücü veya firmaların geçiş sırasında geçiş ücretini ödeyecek mevcut yöntemlerden birini kullanmaları gerekmektedir. Davaya konu otoyol işletmecisinin sorumlu olduğu yol güzergahında OGS/HGS sistemleri, geçiş sırasında nakit ödeme veya geçişlerini takip eden 15 gün içinde ödeme gibi alternatiflerin mevcut olduğu, geçiş sırasında OGS/HGS etiketiniz yok veya yeterli bakiyesi mevcut değil ise bariyerlerin genellikle açılmadığı, bariyerleri geçebilmeniz için ya nakit ödeme yöntemi ya da görevli personelin size vereceği ve 15 gün içinde belirtilen bankalara ödeme yapmanız ya da OGS/HGS bakiyenizi yeterli hale getirmeniz gerektiği bilgisinden sonra bariyerlerin görevli tarafından açıldığı bir sistem kullanıldığı, bu sebeple bu aşamaları geçmeden gişelerden geçilemeyeceğini, 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edileceğini, davacı tarafından, dava dosyasına sunulmuş olan ihlâlli geçiş listesi ile dava dosyasına sunulmuş olan ihlâlli geçiş görüntüleri bire bir kıyaslanarak 1.236 adet geçişe ait 1.229 geçiş görüntülerinin CD içerisinde dava dosyasına sunulduğu, 7 adet geçişe ait geçiş görüntülerinin dava dosyasına sunulmadığının tespit edildiğini, davaya konu ..., ..., ..., ... ve ... plaka sayılı araçların ücret ödenmeksizin geçişler yaptıkları iddia edilen 01.08.2021 ile 21.01.2022 tarihleri arasında davalı ... adına kayıtlı olduğunu, davacı tarafından dava dosyasında ihlâlli geçiş yaptığı bildirilen ... plaka sayılı aracın dorse olduğunu, dorse araçları için OGS/HGS ürünü alınmayıp bu araçların geçiş ücretleri (araç sınıfı olarak çekici+dorse birlikte değerlendirilerek) çekici plakasından tahsil edildiğini, dorseler için ayrıca bir OGS/HGS ürünü alınmayacak, bankalar/PTT tarafından dorselerin plakalarına ayrı sanal hesaplar oluşturarak Dorse plakalarının kaydının yapılması gerektiği, bu sanal hesapların Dorseli geçişlerde sistemin çekiciye ait OGS/HGS cihazını algılayamadığı durumlarda Dorsenin cezalı ücrete maruz kalmaması için gerekli olduğu, çekicilere bağlı olarak çalışan tüm dorse plakalarının sistemde kayıtlı olması ve sanal hesap açılmasının zorunlu olduğunu, Karayolları Bölge Müdürlükleri ve PTT Genel Müdürlüğü Ödeme Sistemleri Daire Başkanlığı’ndan gelen bilgiler kontrol edildiğinde davaya konu olan ... plaka sayılı dorse cinsi aracın plakasının sanal olarak herhangi bir çekici cinsi başka bir plaka sayılı araç HGS/OGS ürünü ile sanal olarak eşleştirilmediğinin tespit edildiğini, ..., ..., ..., ... ve ... plaka sayılı araç için bildirilen 1.236 adet geçişin tamamının “ihlâlli geçiş” olduğunu, ..., ..., ..., ... ve ... plaka sayılı araca ait 1.236 adetlik “ihlâlli” geçiş için: 42.702,50 TL geçiş ücreti + 8.305,45 TL İşlemiş Faiz + 1.494,98TL İşlemiş Faiz KDV’si olmak üzere Genel Toplam: 52.502,93 TL olduğu, Yapılan tespitler sonucunda davacının alacaklı olduğu tutarın: 52.502,93 TL olarak hesap edilmiş olmakla birlikte; dava dosyasında harca esas değerin 52.614.20 TL olarak talep edilmesi nedeniyle taktirin Mahkemeye sunulduğunu, dava dosyasına ihlâlli geçiş görüntüsü sunulmayan 7 adet geçişin ihlâlli geçiş sayılıp sayılmayacağının Mahkemenin taktirinde olduğunu, Mahkemenin dava dosyasında ihlâlli geçiş görüntüsü bulunmayan 7 adet geçişinin ihlâlli geçiş olmadığını taktir etmesi halinde; 7 adet geçişe ait: Genel Toplam: 250,00 TL geçiş ücreti + 47,68 TL İşlemiş Faiz + 8,58 TL İşlemiş Faiz KDV’si olmak üzere Genel Toplam: 306,26 TL olduğunu belirtmiştir.
Taşıma Uzmanı Bilirkişi tarafından düzenlenen 02/06/2024 tarihli bilirkişi 1.ek raporuna göre; Kök rapordaki teknik tespit ve değerlendirmelere ilaveten; 04.09.2023 tarihinde PTT Genel Müdürlüğü Ödeme Sistemleri Daire Başkanlığı’ndan gelen bilgide ... plaka sayılı yarı römork (dorse) cinsi araç plakasının herhangi bir çekici cinsi araç plakasına sanal olarak bağlandığına dair herhangi bir bilgi tespit edilemediği, bu nedenle; ... plaka sayılı yarı römork (dorse) cinsi aracın geçişlerinin ihlalli geçiş olarak değerlendirilmesi konusunda kanaatini koruduğunu, Türkiye Noterler Birliği’nde 08.09.2023 tarihinde gelen cevap yeniden incelenmiş olup ... plaka sayılı araca ait sahiplik bilgisinin 23.02.2024 tarihinde hazırladığım kök rapora sehven yanlış yazdığım tespit edilmiş olup; ... plaka sayılı 2009 model ... marka ÇEKİCİ cinsi aracın 01.12.2021 ile 18.08.2022 tarihleri arasında davalı ... (...) adına kayıtlı olduğunun tespit edildiğini, ... plaka sayılı araca ait ihlalli geçişler; 02.12.2021 ile 21.01.2022 tarihleri arasında gerçekleşmiş olup ilgili ihlalli geçişler anında aracın davalı ... (...) adına kayıtlı olduğu tespit edildiğini, 23.02.2024 tarihinde hazırladığım kök raporda eksik olarak bildirilen 7 adet ihlalli geçişe ait geçiş görüntülerinin davalı vekilinin 18.03.2024 tarihinde dava dosyasına sunduğunun tespit edildiğini, sonuç olarak; davacı tarafından, dava dosyasına sunulmuş olan ihlâlli geçiş listesi ile dava dosyasına sunulmuş olan ihlâlli geçiş görüntüleri yeniden değerlendirilmiş olup; davaya konu 1.236 adet ihlâlli geçişe ait tüm geçiş görüntülerinin dava dosyasına sunulduğu tespit edildiğini, ..., ..., ..., ... ve ... plaka sayılı araca ait 1.236 adetlik “ihlâlli” geçiş için: 42.702,50 TL geçiş ücreti + 8.305,45 TL İşlemiş Faiz + 1.494,98TL İşlemiş Faiz KDV’si olmak üzere Genel Toplam: 52.502,93 TL olduğunu belirtmiştir.
Taşıma Uzmanı Bilirkişi tarafından düzenlenen 04/12/2024 tarihli bilirkişi 2.ek raporuna göre; davalı tarafından dava dosyasına sunulan delillerden; ... plaka sayılı aracın bağlı olduğu çekici cinsi araç için yeniden yapılan çalışmada ... plaka sayılı dorse cinsi aracın bağlı olduğu çekicilerin bazı geçiş görüntülerinde tespit edildiği bazı geçişlerde tespit edilemediğini, ... plaka sayılı dorse cinsi aracın bağlı olduğu çekici cinsi araç bilgisinin tespit edilebildiği görüntülerden ... plaka sayılı aracın ... plaka sayılı çekici cinsi araca bağlı olarak hareket ettiğinin tespit edildiğini, ... plaka sayılı dorse cinsi aracın her bir geçişi ile bağlı bulunduğu ... plaka sayılı çekici cinsi aracın her bir geçişine ait davalı otoyol işletmecisi tarafından her bir geçiş için ayrı ayrı İGB (ihlalli geçiş numarası) verildiğinin tespit edildiğini, bu nedenle; ... plaka sayılı çekici cinsi aracın ihlalli geçişi sırasında bu araca bağlı olarak hareket eden dorse cinsi ... plaka sayılı aracın geçiş ücretinin ... plaka sayılı çekici cinsi araca da eklenip eklenemediğinin tespit edilemediğini, ... plaka sayılı dorse cinsi araca ait 10 adet ihlalli geçiş tutarı: 399,45 TL olarak hesap edildiğini, ... plaka sayılı dorse cinsi araca ait 10 adet ihlalli geçiş tutarı toplam tutardan çıkarıldığında kalan ihlalli geçiş tutarı: 52.103,48 TL olarak hesap edildiğini, Genel toplam tutar : 52.502,93 TL, ... plaka sayılı araç ihlalli geçiş tutarı : 399,45 TL, Genel tutar – ... Plaka sayılı araç tutarı : 52.103,48 TL olarak hesap edildiğini belirtmiştir.
Taşıma Uzmanı Bilirkişi tarafından düzenlenen 23/02/2025 tarihli bilirkişi 3.ek raporuna göre; ... ve ... plaka sayılı araçların geçiş tarihleri incelendiğinde her iki aracın aynı anda çıkış yaptığı geçişlerin tespit edilemediğini, ... ve ... plaka sayılı araçların giriş – çıkış yaptıkları istasyonlar incelendiğinde her iki aracın aynı giriş -çıkış istasyonlarında geçiş yaptıklarının tespit edilemediğini, takdiri Mahkemeye ait olmak üzere; ... plaka sayılı dorse cinsi aracın dava dosyasında yer alan 10 adet ihlalli geçişlerine ait ücretlerinin mükerrer ücretlendirme olduğunun ispatlanamadığı kanaatine varıldığını belirtmiştir.
Makine Mühendisi Bilirkişi tarafından düzenlenen 08/04/2026 tarihli bilirkişi raporuna göre; ... Plakalı YARI RÖMORKUN ... Çıkışının ... Plakalı ÇEKİCİ ile birlikte yapılmış olduğu, bu geçiş ile ilgili mükerrer bir geçiş ücreti ve cezanın yansıtılmamış olduğunu, ... Plakalı YARI RÖMORKUN İ... Çıkışının ... Plakalı ÇEKİCİ ile birlikte yapılmış olduğu, bu geçiş ile ilgili mükerrer bir geçiş ücreti ve cezanın yansıtılmamış olduğunu, ... Plakalı YARI RÖMORKUN ... Çıkışının ... Plakalı ÇEKİCİ ile birlikte yapılmış olduğu, bu geçiş ile ilgili mükerrer bir geçiş ücreti ve cezanın yansıtılmamış olduğunu, ... Plakalı YARI RÖMORKUN ... Çıkışının ... Plakalı ÇEKİCİ ile birlikte yapılmış olduğu, bu geçiş ile ilgili mükerrer bir geçiş ücreti ve cezanın yansıtılmamış olduğunu, ... Plakalı YARI RÖMORKUN ... Çıkışının ... Plakalı ÇEKİCİ ile birlikte yapılmış olduğunu, bu geçiş ile ilgili mükerrer bir geçiş ücreti ve cezanın yansıtılmamış olduğunu, ... Plakalı YARI RÖMORKUN ... Çıkışının ... Plakalı ÇEKİCİ ile birlikte yapılmış olduğu, bu geçiş ile ilgili mükerrer bir geçiş ücreti ve cezanın yansıtılmamış olduğunu, ... Plakalı YARI RÖMORKUN ... Çıkışının ... Plakalı ÇEKİCİ ile birlikte yapılmış olduğu, bu geçiş ile ilgili mükerrer bir geçiş ücreti ve cezanın yansıtılmamış olduğunu, ... Plakalı YARI RÖMORKUN ... Çıkışının ... Plakalı ÇEKİCİ ile birlikte yapılmış olduğu, bu geçiş ile ilgili mükerrer bir geçiş ücreti ve cezanın yansıtılmamış olduğunu, ... Plakalı YARI RÖMORKUN .. Çıkışının ... Plakalı ÇEKİCİ ile birlikte yapılmış olduğu, bu geçiş ile ilgili mükerrer bir geçiş ücreti ve cezanın yansıtılmamış olduğunu, ... Plakalı YARI RÖMORKUN ... Çıkışının ... Plakalı ÇEKİCİ ile birlikte yapılmış olduğu, bu geçiş ile ilgili mükerrer bir geçiş ücreti ve cezanın yansıtılmamış olduğunu, yapılan tüm değerlendirmeler sonucunda, ... plakalı YARI RÖMORK için mükerrer bir ihlalli geçiş cezası kesilmemiş olduğunu belirtmiştir.
Davacının ihlalli geçiş yapmadığını belirterek ... 7. İcra Müdürlüğü'nün, ...E. sayılı dosyası ile yapılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, davalıya ait araçların ihlalli geçiş yapıp yapmadığının ve ... plakalı dorse için mükerrer bir ihlalli geçiş ücretinin kesilip kesilmediğinin tespiti için mahkememizce bilirkişi raporları alındığı, alınan raporlar ve tüm dosya kapsamının incelenmesi neticesinde davaya konu araçların davalı adına kayıtlı olduğunun, geçiş yapılan tarihlerde bazılarının HGS ve OGS üyeliklerinin olmadığının, HGS üyelikleri olanların ise ilgili geçişleri karşılayacak bakiyeleri olmadığının ve 15 gün içerisinde bakiyesinin uygun hale getirilmediğinin, makine mühendisi bilirkişiden alınan raporla ... plakalı yarı römork içim mükerrer bir geçiş ücretinin yansıtılmadığının anlaşıldığı gözetilerek, 02/06/2024 tarihli 1.ek rapordaki hesaplamaların yerinde olduğu kanaatiyle, davacının davalıya 42.702,50 TL geçiş ücreti, 8.305,45 TL işlemiş faiz, 1.494,98 TL KDV borçlu olduğu, davalının takipte talep ettiği fazla tutarın ise 94,50 TL işlemiş faiz, 16,77 TL KDV'nin toplamı olan 111,27 TL olduğu gözetilerek 111,27 TL yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, davacının tazminat talebi davalının icra takibinde kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından, davalının tazminat talebi verilen bir ihtiyati tedbir talebi olmadığından İİK m.72/4 kapsamında reddedilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kısmen kabulü ile, ... 7. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında 94,50 TL işlemiş faiz, 16,77 TL KDV’sinin toplamı olan 111,27 TL yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Davacı ve davalının tazminat taleplerinin şartları oluşmadığından reddine,
3-Alınması gereken 732 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 898,52 TL harcın mahsubu ile artan 166,52 TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yatırılan 269,85 TL başvurma harcı ve 732 TL alınması gerekli peşin harcın toplamı olan 1.001,85 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 111,27 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 45.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 3.314,25 TL yargılama giderlerinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 7 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı tarafından yapılan 7.000 TL yargılama giderlerinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 6.985,19 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 08/07/2026
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır
* Bu evrak 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.