T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:2023/595 Esas
KARAR NO:2024/470
DAVA:İstirdat
DAVA TARİHİ:13/09/2023
KARAR TARİHİ:10/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; keşidecisi ... Tar. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. olan; ... Bankası ... Şubesinin ... çek nolu 200.000,00 TL bedelli 04/04/2023 tarihli çek, ciranta hamil ...'dan 10/01/2023 tarihinde teslim alındığını, ancak çekin müvekkili elinde iken kaybolduğunu, bunun üzerine müvekkili tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı dosyada çek zayii sebebiyle çek iptali davası açıldığını, yargılama sırasında üçüncü kişi (...'dan önceki ciranta) ...San. Tic. Ltd. Şti yetkilisi 02/05/2023 tarihli duruşmaya gelerek çekin davalı ... A.Ş tarafından bankaya ibraz edildiğini bildirmesi üzerine mahkemece taraflarına istirdat davası açmak üzere 1 aylık mehil verildiğini, süresi içinde .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. Sayılı dosyası ile çek istirdadı davası açıldığını, .... Asliye Ticaret Mahkemesi 01/06/2023 tarih ve ...-... E.K sayılı karar ile arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediği gerekçesi ile davanın dava şartı yokluğundan ve usulden reddine karar verildiğini, kararın 08/09/2023 tarihinde kesinleşmiş olup müvekkilinin süreç içinde arabuluculuk şartını yerine getirdiğini, davalı faktoring şirketi, ödeme yasağı bulunan çeki icra takibe koyarak .... İcra Dairesi ... E. tahsil ettiğini, huzurdaki davada çek bedelinin tahsil tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; dava dışı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti ile müvekkili şirket arasında faktoring sözleşmesi akdedildiğini, yapılan sözleşme gereği davalı/borçluya ön ödeme yoluyla finansman sağlandığını, bu finansman karşılığında, dava konusu çek ekte sunmuş olduğumuz faturaya istinaden teslim tutanağı ile ciro ve teslim alındığını, müvekkili şirketin, 6361 sayılı yasanın belirtmiş olduğu tüm yükümlülükleri yerine getirmek suretiyle dava konusu çeki iktisap ettiğini, müvekkiline herhangi bir kusur isnadının mümkün olmadığını, müvekkili şirketin, kendisine finansman sağlanması talebi ile başvuran müşterisinin taleplerini gerekli yasal prosedürleri ve yükümlülüklerini yerine getirerek karşıladığını, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu 9/II maddesi, faktoring şirketlerinin hangi alacakları temlik alamayacaklarını düzenlediğini, 38’nci maddesinde ise faktoring sözleşmesinin tanımını yaparken hangi alacakları temlik alabileceğini düzenlediğini, buna göre faktoring şirketlerinin bir alacağı temlik alabilmesi için; alacağın bir mal veya hizmet satışından doğmuş olması ve fatura ile tevsik edilebilir olması gerekmekte olduğunu, yasa koyucu bunun dışında faktoring şirketlerine bir yükümlülük yüklemediğini, faktoring şirketince yapılması gereken iş, devir veya temlik aldığı alacağın bir mal veya hizmet satışından kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve bunun bir fatura ile tevsik edildiğinin tespitidir. müvekkili şirketçe de sözleşme yapılırken mermer satışına ilişkin düzenlenen faturanın ibrazı üzerine söz konusu sözleşmenin akdedildiğini, yasal yükümlülüklerin müvekkilince yerine getirildiğini ve akabinde faktoring müşterisine finansman temin edildiğini, müvekkili şirket ciro silsilesinde kopukluk olmayan söz konusu çeki faktoring sözleşmesi çerçevesinde iktisap ettiğini, müvekkilinin, davacı şirketin imzasını kontrol etmek gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığını, bankaca ödeme yasağı olması nedeniyle çek bedelinin ödenmemiş olması taraflarınca alacaklarına ilişkin takip başlatmalarına engel olmadığını, müvekkilince çeke ilişkin icra takibi başlatılmak zorunda kalındığını, işbu davada kötüniyetli olup şikayet haklarını saklı tuttuklarını, davacının her ne kadar çekin zati olduğunu iddia etmişse de, çekin ne şekilde zayi olduğunu, nasıl elinden çıktığını inandırıcı delillerle açıklayamadığını, davacının iddiasının mesnetsiz olduğunu, müvekkilinin tamamen hukuk sınırları içerisinde dava konusu çeki iktisap ettiğini, müvekkilinin çeki ciro ve teslimini kanuna uygun şekilde gerçekleştirerek iyiniyetli yetkili hamili olmakla, yasal haklarını kullanarak davacı aleyhinde icra takibi başlatmasında hukuki bir engel olmadığını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Eldeki dava, çek istirdatı davasıdır.
Bilirkişi tarafından düzenlenen 26/03/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre; davalı faktöring şirketinin dava konusu döneme ait elektronik mühürlü ticari defterlerinin açılış-kapanış tasdiklerinin yasal süresi içinde usulen uygun olarak Gelirler İdaresi GİB bilgi sistemine yüklendiğini, davalı taraf defterlerinin sahipleri lehine delil olma özelliğini haiz olduğunu, iş bu davada ... numaralı 200.000,00 TL faktöring işlemine konu çeke karşılık dava dışı ciranta ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti firmasına; faktöring şirketi tarafından 187.872,50 TL ödeme yapıldığını, kalan kısmının faktöring hizmet bedeli faturası ve masraflardan oluştuğunu, dava konusu 200.000 TL çeke karşılık denk gelen 200.000,00 TL tutarında ciranta ... tarafından, ciranta ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti’ ne gıda maddesi faturası düzenlendiğini, fatura tutarıyla çek bedelinin örtüştüğünü, davalı faktöring şirketinin, dava dışı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti’ den dava konusu çeki Faktoring kanunu ve yönetmelik hükümleri ve BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde devir aldığını, tarafların sair taleplerinin Mahkemenin takdirinde olduğu belirtilmiştir.
İstanbul Bam 44.Hukuk Dairesinin 2022/1109 Esas, 2022/1287 Karar sayılı ilamında, " Davalı ... A.Ş.'nin, .... Tic. Ltd. Şti. ile arasındaki 22/06/2017 tarihli ... numaralı faktoring sözleşmesi gereğince ticari ilişkiyi tevsik eden 05/08/2018 tarihli irsaliyeli fatura, alacak bildirim formu ve tevdi bordrosu ile birlikte temlik aldığı dosya kapsamı ile sabit olduğundan, 6361 Sayılı Yasa'nın 9/2. maddesindeki düzenlemeye uygun olduğu, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni gösterdiği ve yasal hamil olduğu sübuta ermiştir. Dava ve takip konusu çek olup, kambiyo vasfı sebebi ile temelindeki hukuki ilişkiden ayrık olarak mücerret ödeme belgesidir. TTK 801. maddesinde çeki ödeyecek olan muhataba sadece, cirolar arasında şeklen düzenli bir teselsülün varlığını inceleme ve denetleme yükümlülüğü getirmiş, yasa temelindeki hukuki ilişkiden ayrık olarak bir ödeme aracı olan çekin bu kambiyo vasfı sebebiyle çeki ciro ve temlik sözleşmesi ile temlik alana başka araştırma külfeti yüklememiştir. ... San. ve Ticaret A.Ş.'nin kaşede belirtilen adresi Tuzla/İstanbul, ancak vergi dairesinin Yenikapı vergi dairesi olduğu, Vergi Usul Kanunu uyarınca bağlı olunacak vergi dairesi işyerinin veya işyeri merkezinin bulunduğu yer vergi dairesi olması sebebiyle, firma adresinin Tuzla/İstanbul'da olmasına rağmen, Yenikapı Vergi Dairesi'nin mükellefi olunması mümkün değil ve bu hususa ... tarafından dikkat edilmemiş ve davacıdan borca ilişkin teyit alındığı iddia ve ispat edilmemiş ise de; davaya konu çekin davalı faktoring şirketince 6361 Sayılı Kanunun 9/3. maddesine uygun şekilde temlik alındığı sübuta erdiğinden ve yasa temelindeki hukuki ilişkiden ayrık olarak bir ödeme aracı olan çekin bu kambiyo vasfı sebebiyle çeki ciro ve temlik sözleşmesi ile temlik alana başka araştırma külfeti yüklemediğinden, yasanın yüklemediği bir külfetin yönetmeliğin 5. maddesi ile getirilmesi (ki işbu yönetmelik 6361 Sayılı Kanunun 9/2. maddesinin uygulanması yönünde çıkartılmıştır, 3. kişi konumundaki faktoring şirketine uygulanması hukuken mümkün değildir) davalı tarafça yerine getirilmemesi kötü niyet ve ağır kusur kabul olarak edilemeyeceğinden, davacı tarafça da davalı .... Tic. Ltd. Şti. ile faktoring şirketinin çeki temlik alırken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini gösterir başka ispat vasıtası sunulmadığı tespit edildiğinden, davacı vekilinin davalı ... A.Ş. yönünden istinaf sebebinin reddine karar verilmesi gerekmiştir." gerekçesi ile 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketi Kanunu ve Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/c maddesinde yer alan istihbarat çalışmasına ilişkin olan külfetin faktoring şirketi tarafından yerine getirilmemesinin kötü niyet ve ağır kusur olarak kabul edilemeyeceği belirtilmiştir.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.
6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesinde; "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz." hükmü düzenlenmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının, davalının 6361 sayılı Kanunun ve yönetmeliklerin kendisine yüklediği vecibeleri yerine getirmediğini ve gerekli istihbarat çalışması yapmadığını belirterek çekin istirdatına karar verilmesini talep ettiği, davaya konu çekin ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davalı faktoring şirketinin dava konusu çeki bedelini tevsik edici faturaya dayanarak temlik aldığı, davalının istihbarat çalışması yaptığına ilişkin dosya kapsamında bir delil olmadığı görülse de üstte belirtilen İstinaf ilamında da belirtildiği gibi faktoring şirketinin istihbarat çalışması yapmamasının kötü niyet ve ağır kusur olarak kabul edilemeyeceği, davalının yasaların kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirdiği, davacı yanca, davalının çekin iktisabında kötü niyetli olduğu ve bile bile borçlunun zararına hareket ettiği iddiasının kanıtlanamadığı gözetilerek davacının davasının reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın reddine,
2-Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 3.415,50 TLharcın mahsubu ile artan 2.987,90 TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 32.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13.maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince Adalet Bakanlığı Bütçesinden Arabulucuya ödenen 3.120 TL ücretin tamamının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
6-Artan avansın karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,
Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
10/07/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır