T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/618 Esas
KARAR NO : 2025/787
DAVA : İstirdat
DAVA TARİHİ : 10/02/2023
KARAR TARİHİ : 09/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat, Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
ASIL DAVA YÖNÜNDEN
TALEP: Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; Müvekkili tarafından, dava dışı lehtar ... Tic. Ltd. Şti adına, birtakım ürünlerin satın alımına ilişkin avans çeki olarak keşide edilen ... A.Ş. bankasına ait ...nolu 31/03/2022 keşide tarihli 70.000,00 TL bedeli çek, davalı faktoring şirketince lehtar ... Tic. Ltd. Şti 'den fatura ve irsaliyeleri tetkik edilmeden, ciro yolu ile teslim alınmış, avans çeki olan kambiyo senedi bedeli, müvekkili tarafından karşılıksız çek keşide etme suçu işlememek, o icra takibine muhatap olmamak için bankadaki hesapta hazır bulundurulmuş, davalı hamil tarafından tahsil edildiğini, olay üzerine çek bedeli olan 70.000,00TL 'nin ticari işlerde uygulanacak reeskont faizi ile iadesi/tahsili talebiyle arabuluculuk başvurusu yapılmış ancak karşı taraf taleplerini kabul etmediğinden anlaşma sağlanamadığını, bu aşamada alternatif çözüm yolu ile sonuca varmayan uyuşmazlık nedeni ile iş bu davayı açtıklarını, müvekkilinin keşide edip dava dışı ...Ltd. Şti 'ye teslim ettiği çek bir avans çeki olduğunu, 31/03/2022 vade (keşide) tarihi ile keşide edilen çek esasında 07/02/2022 tarihinde ileri vadeli bir çek olarak tanzim edildiğini, müvekkil tarafından aynı teslim fişi ile dava dışı .... Ltd. Şti.'ye 65.000,00TL bedelli (dava dışı) bir başka çek daha verildiğini, bu çek de aynı şekilde avans çeki olmakla bu çek de bedelsiz kaldığını, bahse konu avans çekleri nedeni ile dava dışı çek lehtarı .. Tic. Ltd. Şti tarafından müvekkiline teslim edilmesi gereken duvar tüpü filtreli davlumbazlar teslim edilmemiş, müvekkiline hiçbir mal ve/veya hizmet satışı yapılmadığını, hatta dava dışı lehtar ...Şti tarafından müvekkiline kesilen fatura müvekkili tarafından kayıtlara işlenmemiş, müvekkili tarafından bu faturanın iadesini ve geçersizliğini konu alan ihtarname keşide edilmiş, bu ihtarname usulsüz faturayı düzenleyen ... Tic. Ltd. Şti'ye noter vasıtası ile gönderildiğini, müvekkili, bedelsiz kalması nedeni ile 31/03/2022 keşide tarihli çekin bedelini gününde bankada hazır etmediğini, davalı taraf, çeki tahsil cirosu ile bankaya ibraz etiğini müvekkilini arayarak bildirmiş, çekin arkasını yazdıracaklarını ve icra takibine başlayacaklarını belirterek çek bedelinin muhattap banka vasıtası ile değil de kendilerinin verdikleri İBAN numarasına yatırılmak suretiyle ödenmesini talep ettiğini, akabinde müvekkili, bu çek nedeni ile mal ve/veya hizmet alamadığını davalı yana iletmiş ise de davalı taraf çek bedelini ısrarla talep ettiğini, bunun üzerine müvekkili, icra takibine muhattap olmamak ve ayrıca karşılıksız çek keşide etmek suçunu işlemiş sayılmamak için mecburen çek karşılığını 07/04/2022 tarihinde bankaya yatırmak zorunda bırakıldığını, böylece davalı yan, bedelsiz olmasına karşın işbu çek sebebiyle 07/04/2022 tarihinde 70.000,00TL'yi tahsil ederek müvekilinin zarar görmesine neden olmuş ve sebepsiz zenginleştiğini, son durum itibari ile müvekkili davalı taraftan 70.000,00TL alacaklı durumda olduğunu, davalı taraf bir faktoring şirketi olarak ciro ve teslim aldığı kıymetli evrakın bedelinin karşılığının olup olmadığını, gerçek bir ticari ilişki nedeni ile alınıp alınmadığını, çekin dayanak olduğu ticari alış verişe ilişkin faturaları ve teslim irsaliyelerini ciddi bir özenle araştırmalı ve tetkik etmesi gerektiğini, Öyle ki; 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanununun 9/2. Maddesi; '' Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz.” şeklinde olduğunu, aynı şekilde Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin 22/2 maddesi; '' (...) faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler'' şeklinde olduğunu, dava konusu somut uyuşmazlıkta faktoring şirketi, müvekkilinin telefon ile yaptığı tüm görüşmelere rağmen çeki bankaya tahsile koymaktan imtina etmemiş, haksız ve hukuka aykırı şekilde tahsilat yaptığını, tüm bunların sonucunda belirtmek gerekir ki; davaya konu çek, dava dışı ...Tic. Ltd. Şti 'den birtakım ürünler satın almak için sipariş avansı karşılığında keşide edildiğini, ancak bahse konu mallar müvekkiline teslim edilmemiş, müvekkili lehtar şirketten hiçbir mal ve /veya hizmet almadığını, öyle ki; müvekkili, lehtar şirketin gönderdiği faturayı işleme dahi almamış, teslim edilmeyen mallara ilişkin hazırlanan usulsüz faturanın iadesi için anılan şirkete ihtarname keşide ettiğini, dolayısıyla bedelsiz kalan çek sebebiyle müvekkilinin hiçbir borcunun bulunmadığı sabit olduğunu, davalı ... şirket ise kanundan ve yönetmelikten doğan yükümlülüklerini yerine getirmeksizin usule ve yasaya aykırı olarak lehtar şirketten dava konusu çeki temlik aldığını, ilgili mevzuat hükümleri ve Yerleşik Yargıtay İçtihatları gözetildiğinde; temlik işlemini gerçekleştirirken gereken özeni göstermeyen, çekin bir mal veya hizmet satışından doğup doğmadığını, satışın usulüne uygun gerçekleşip gerçekleşmediğini, fatura ve irsaliyelerin varlığını ve geçerliliğini gözetmeksizin çeki temlik alan factoring şirkete karşı lehtara ileri sürülebilen tüm defiler ileri sürülebileceğini, anılan sebeplerle; bedelsiz çek sebebiyle, müvekkili hukuk dışı yollarla endişelendirmek suretiyle yapılan hukuka aykırı tahsilatın ödeme tarihi olan 07/04/2022 tarihinden işleyecek ticari işlerde uygulanacak reeskont avans faizi ile birlikte davalı ... şirketten iadesine karar verilmesi gerektiğini, davalı tarafın müvekkilinden haksız ve hukuka aykırı şekilde bedelsiz çek nedeniyle tahsil ettiği 70.000,00TL'nin ödeme tarihi olan 07/04/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde uygulanacak reeskont avans faizi ile iadesine/tahsiline, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf, dava dışı ...Tic. Ltd. Şti. ne avans çeki verildiğini, çekin bedelsiz kaldığını, icra takibine muhatap olmamak için çek bedelinin 07/04/2022 tarihinde ödendiğini iddia ederek istirdat talebinde bulunduğunu, davanın reddi gerektiğini, davanın öncelikle yetki yönünden reddi gerektiğini, alacak davasında, yetki hususu HMK'daki genel yetki kuralına belirlendiğini, davalı müvekkili şirketin adresi "..." olup yetkili mahkeme İstanbul (Çağlayan) Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, müvekkili şirket bir faktoring şirketi olup dava dışı ...Tic. Ltd. Şti. ile arasında 30/09/2021 tarihinde Faktoring Sözleşmesi imzalandığını, dava konusu çek de, bu faktoring sözleşmesi kapsamında ve ilgili mevzuata uygun şekilde... Tic. Ltd. Şti.'nden tevdi alınmış ve kendilerine finansman sağlandığını, müvekkili şirket gerekli araştırmaları yapmadan ve teyit almadan işlem yapmamakta, faturayla tevsik edilmemiş hiçbir alacağı temlik almadığını, bu kapsamda, Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 5. Maddesi uyarınca, gerekli istihbarat çalışmaları yapıldıktan sonra faktoring işlemi yapıldığını, davacı ile dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. arasındaki 07/02/2022 tarihli e-fatura ile tevsik edilen dava konusu çek devralındığını, çek üzerindeki ciro silsilesi düzgündür ve müvekkili şirket iyi niyetli yetkili hamil olup bile bile davacının zararına hareket etmediğini, müvekkiline kötü niyet ya da ağır kusur yüklenmesi mümkün olmadığından davanın reddi gerektiğini, müvekkili şirket iyi niyetli 3. Kişi olduğunu, çeki faktoring işlemi neticesinde gerekli araştırmayı yaptıktan ve teyit aldıktan sonra iktisap etmiş, bedelini de müşterisine ödediğini, çekteki ciro zinciri de düzgün olduğunu, müvekkili, çeki yasal süresinde bankaya ibraz ettiğinden ve çeki elinde bulundurduğundan TTK m. 790 gereği yetkili hamil olduğunu, TTK m. 792’ ye göre de çeki kötü niyetle iktisap etmediği ve çekin iktisabında ağır kusurlu olmadığı müddetçe müvekkilinin çeki geri verme mükellefiyeti olmadığını, somut olayda, müvekkilinin kötü niyeti ya da kusuru söz konusu olmadığını, bu hususta ispat yükü davacı tarafta olup ispata yarar belge sunulamadığını, tüm bu nedenlerle, davanın reddi gerektiğini, müvekkili basiretli davranmış ve gereken araştırmayı yaparak çeki ticari ilişkiyi tevsik eden belgelerle tevdi aldığını, müvekkili ticari ilişki sonucunda düzenlenmiş davaya konu çeki, ticari ilişkiyi tevsik eden evraklarla birlikte devraldığını, bu çekin tevdi alınmasından önce çek hakkında davacı keşideciden teyit alınmış ve gerekli istihbarat çalışmaları yapıldığını, müvekkili kanuni yükümlülüklerine uygun hareket etmiş, üzerine düşen özen sorumluluğunu yerine getirmiş, gerekli araştırmayı yaptıktan sonra çekleri devraldığını, basiretli davranan ve kanunun yüklediği sorumlulukları yerine getiren müvekkiline daha fazla sorumluluk ve kötü niyet yüklenemeyeceğini, davacının ileri sürdüğü şahsi def’ ilerin müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceği ortada olduğunu, müvekkili iyi niyetli yetkili hamildir ve dava konusu çekleri kötü niyetle iktisap etmediği ve çeklerin iktisabında ağır kusurlu olmadığı müddetçe çekleri geri verme mükellefiyeti olmadığını, davacı lehdara karşı ileri sürebileceği şahsi defileri müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, müvekkili şirket iyi niyetli yetkili hamil olup davacı tarafından müvekkili şirketin kötü niyetli olduğunu ispata yarar bir belge de ibraz edildiğini, dolayısıyla, davacının lehdar ile arasında olan şahsi defileri müvekkiline karşı ileri sürmesi kabul edilemeyeceğini, öncelikle davanın yetki yönünden reddine, haksız davanın reddine, davacı aleyhinde %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN;
Davacı vekili ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasına sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; davanın ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin...E. Sayılı dosyasıyla birleştirilmesini, ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. Sayılı dosyasının 21/11/2023 tarihli ara kararı doğrultusunda; ... A.Ş.'ye ait ... nolu, 31/03/2022 keşide tarihli, 70.000,00 TL bedeli çek karşılığında hiçbir mal ve/veya hizmet alınmadığının ve karşı tarafça kesilen ancak müvekkili tarafından kabul edilmeyen 07/02/2022 tarihli, ... numaralı fatura nedeni ile müvekkilin borçlu olmadığının tespitini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Ltd. Şti.'ye yapılan usulüne uygun tebligata rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek ve duruşmalara katılmayarak davayı reddetmiştir.
... 6.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ve ...Karar sayılı kararı ile;"... işbu davada ... Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğu sonuç ve kanaatine varılmakla mahkememizin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine ve kararın kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içinde istemde bulunulduğu takdirde dava dosyasının yetkili İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına dair ek karar düzenlenmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm tesisi cihetine karar verilmiştir. 1-Davalı tarafın yetki itirazının kabulüne, mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE, 2- HMK.nun 20.maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde istemde bulunulduğu takdirde dava dosyasının yetkili İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE..." kararı nedeniyle dosya mahkememize intikal etmiş olmakla, esas defterimizin 2023/618 Esas sıra numarasına kaydının yapıldığı anlaşıldı.
... 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas ve... Karar sayılı kararı ile:"...mahkememizde açılan bu dava ile ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esasında kayıtlı dava dosyası arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğundan HMK madde 166 uyarınca davaların birleştirilmesine karar vermek gerekmiş aşağıdaki hüküm kurulmuştur. 1-Mahkememizin bu dosyasıyla ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin...Esas sayılı dosyası arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğu anlaşılmakla, her iki dosyanın HMK.'nun 166. maddesi gereğince hukuki irtibat nedeniyle BİRLEŞTİRİLMELERİNE, Yargılamaya ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin... esas sayılı dosya üzerinden DEVAMINA, Mahkememiz dosyanın ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/618 esas sayılı dava dosyası içerisine GÖNDERİLMESİNE..." kararı verildiği, Mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile birleştirildiği anlaşıldı.
Bilirkişi tarafından düzenlenen 15/03/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre; "...Davacıya ait defter ve belgelerin davacı tarafından tarafıma sunulmuş olduğu, buna göre davacıya ait ticari resmi defterlerinin usulüne uygun yapılmış olan (TTK Madde 64, 65, 66, 67 VUK Madde 220, 221, 222, 223, 224, 225 ) açılış ve kapanış tasdiklerinin yaptırılmış olduğu (EK 1), tasdik bilgileri verilmiş olan 2022 yılı yevmiye defterinin 2. Sayfasındaki 1 numaralı açılış fiş kaydına göre davacı ile davalılardan ...Ltd. Şti. arasında önceki yıldan kalan bir ticari ilişki olmadığının anlaşıldığı (ek 2), davalının davacıya kestiği 07/02/2022 tarih ve ... numaralı faturanın davacıya ait 07.02.2022 tarihli yevmiye defter kayıtlarında rastlanmadığı, dava konusu ...bank ...no.lu 70.000,00 TL bedeli çekin davacıya ait resmi yevmiye defterinin 14. Sayfasında 28. No.lu yevmiye fişinde kayıtlı olduğu, davacı tarafından bahsi geçen çek ile birlikte ...bank ... no.lu 65.000,00 TL bedeli çekinde aynı fiş içinde kayıtlı olduğu (ek 3), davacının ticari defter ve belgeleri ile tüm dosya kapsamına göre alacak borç durumunun ortaya çıkarılması açısından yapılan resmi defter incelemesinde davacı ya ait resmi yevmiye defterinin 51. Sayfasında bulunan 178. no.lu kapanış fiş kaydında (ek 4) 159.01.184 no.lu Verilen Sipariş Avanları hesabında davalı ...Ltd. Şti.’ye verilmiş olan 135.000,00 TL toplam çek miktarı ile bir sonraki seneye devrettiği, ayrıca davacıya ait Ba (alışlar için verilen form) formunun da (Ek 5) boş olarak verilmiş olduğu, bir başka ifade ile Davalının davacıya kestiği 07/02/2022 tarih ve ... numaralı faturanın bu formda da bildirilmediğinin anlaşıldığı, sonuç olarak davacıya ait ticari resmi defterlerin incelenmesinde davalı ... Şti.’ye iki adet çekin sipariş avansı olarak verilmiş olduğu ve karşılığında düzenlenmiş bir faturanın davacı defter kayıtlarında olmadığı, daha açık anlatımla davacı defter kayıtlarına göre davacının davalı ... Şti.’ye borçlu olmadığı, iki adet çek dolayısıyla sipariş avansı verdiğinin anlaşıldığı..." sonuç ve mütalaa edildiği anlaşıldı.
Bilirkişi tarafından düzenlenen 24/09/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre; "...Dava dosyasına ibraz edilen; Çek fotokopisine göre; Davacı ... tarafından lehtar (birleşen davada davalı) ... Şti.'ne, ... A.Ş., ... Şb.si, ... IBAN hesabından E-... no.lu, 31.03.2022 vade tarihli, 70.000,00 TL çek keşide edildiği, Çekin arkasındaki cirantaların ise sırayla;1- ... Şti. (davalı/Lehtar) tarafından kaşelenerek ciro edildiği görülmektedir.2. Davalı ... A.Ş. nezdindeki muhasebe kayıtlarının incelenmesi ile; Davalının 07/02/2022 tarihinde dava konusu edilen 70.000,00 TL çeki davalının müşterisi ... şirketinden devir/temlik alındığı, Toplamda; 5.500,00 TL masraf/faiz ve faktoring hizmet bedeli vs. kesintiler yapıldığı ve davalıya fatura kesildiği, geriye kalan 64.500,00 TL'nin davalıca ...'ye ödendiği, Factoring İşlemlerine İlişkin Hususlar irdelendiğinde; a. Devir/Temlike Konu Fatura Hakkında: Davalı ... şirketinin müşterisi diğer davalı ... şirketinin faktorink işlemine konu edilen 1 adet faturanın listesi aşağıdaki gibi olup,¸
Dava konusu 70.000,00 TL çeke karşılık gelen davalı ... şirketi tarafından birleşen davada davalı/faktoring Müşterisi ... şirketi tarafından davacı ...'e; 07.02.2022 tarih ... nolu, " Duvar Tipi Davlumbaz Filtresi (4Adet)” açıklamalı 59.840,00 TL + 10.681,20 TL % 18 KDV = 70.021,20 TL faturadaki 70.000,00 TL tutarın devir/temlik alındığı, b. 30.09.2021 İmza Tarihli Faktoring Sözleşmesi: Davalılardan ... A.Ş. (Faktör) ile birleşen dava davalı.., LTD. ŞTİ. (Müşteri) . arasında 30.09.2021 tarihli Faktoring Sözleşmesi ile, ... müteselsil kefil imzası azami 500.000,00 TL limit ile bir factoring sözleşmesi imzalandığı, c. 07.02.2022 Tarihli Alacak Bildirim Formu (ABF)/ Ödeme Talimatı, Ödeme araçları Tevdii Formu, Ön ödeme Formu Yönünden inceleme yapıldığında; Söz konusu belgeler ile faktoring müşterisi ... TİC. LTD. ŞTİ. tarafından; Davacı çek keşidecisi ...'e ait ... A.Ş., ... Şb.si ..., Şb.si,... IBAN hesabından ... no.lu, 31.03.2022 vade tarihli, 70.000,00 TL çekin davalı ...A.Ş.'ye teslim edildiği, Faktoring müşterisi ...tarafından;, ...IBAN hesabına 64.500,00 TL'nin ödenmesinin hususunda talimat formu düzenlendiği/banka hesabına ödenmesi talimatı verildiği, 3. Davacının Alacak İddiası ve Faiz Hususunun İncelenmesi: Davacı tarafından bedelsiz çek olduğu beyanla davalıya ...A.Ş.'ye ödenen 70.000,00 TL çek bedelinin 07/04/2022 ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile iadesi talep edilmekte olup; Davacının alacaklı olup olmadığı hususunda nihai takdir Sayın Mahkeme'ye ait olmak üzere, şayet davacının alacaklı olduğunun kabulü halinde; Davacının davalıya 07/04/2022 tarihinde çeke karşılık yaptığı 70.000,00 TL ödemeden kaynaklı olduğu mütalaa edildiği, Sayın Mahkeme Tarafından Davacının Alacaklı Olduğunun Kabulü Halinde Faiz konusunun irdelenmesi: 3095 sayılı Yasanın 4489 sayılı Yasa ile değişik 2/2 maddesinde ticari işlemde temerrüt faizinin 'avans' oranında hesaplanacağı belirtilmiş bulunmaktadır. Buna göre, davacının davalıya 70.000,00 TL çek bedeline 07.04.2022 ödemetarihinden 10.02.2023 dava tarihine kadar geçen sürede; 8.919,73 TL işlemiş faiz alacağının olduğu hesaplanmakla birlikte, davacının işlemiş faiz alacak talebinin takdiri Sayın Mahkeme'nize ait olduğu, TCMB verilerinden 10.02.2023 dava tarihi itibariyle avans faizin % 10,75olduğu görüldüğünden, davacının belirlenen 70.000,00 TL asıl alacağına dava tarihinden itibaren % 10,75 ve değişen oranlarda kademeli olarak avans faizi yürütülebileceği, faizin infaz aşamasında hesaplanabileceği..." sonuç ve mütalaa edildiği anlaşıldı.
... 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Talimat sayılı dosyası ile alınan Bilirkişi tarafından düzenlenen 13/10/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre; "...Davalı .... Ltd. Şti'nin 2022 Yılında E-Defter Sistemine tabi olduğu, Bu kapsamda İlgili yasa (TTK-VUK) gereği Kağıt ortamında yalnız Envanter Defteri Tasdik ettirdiği. Davalı Şirketin 2022 yılı Envanter defterinin açışıl tasdiki yasal süresinde yaptırıldığı, Yevmiye Defteri ve Defter-i Kebir defteri, Elektronik Ortamda tutulduğu, Şirketin 2022 yılı elektronik ortamda tutulan Defterlerinin Her dönem (ay) için Onaylı Beratları GİB'ndan yasal sürelerinde alındığı tespit edildi. -Davacı ile davalı Şirket arasında Ticari İlişki mevcut odluğu, Davalı Şirket Davacıya ... nolu (kdv dahil) 70.021,20 TL tutarlı fatura keşide ettiği, Fatura Tablo-01/1. Sırada görülen tarih ve yevmiye no ile davalı Şirketin Ticari defterinde kayıtlı olduğu, -Davacı tarafından keşide edilen 70.000,00 TL tutarlı 31.03.2022 vad. ... nolu çek, davalı şirketin ticari defterinde Tablo-01/2. Sırada görülen tarih ve yevmiye no ile kayıtlı olduğu tespit edildi. (... nolu fatura bedeli 70.021,20- verilen çek bedeli 70.000,00= fatura bakiyesi kalan 21,20 TL) -31.12.2022 tarihi itibari ile; Davacının, Davalı ...Ltd. Şti'nden " Alınan Sipariş Avansı" 65.000,00 TL tutarlı 29.04.2022 vadeli ... nolu çekden dolayı "65.000,00-Fatura bakiyesi 21,20= 64.978,80 TL" ) 64.978,80 TL avans alacağı olduğu, Bu alacak 2023 yılına devir ettiği, şeklinde kayıtlı olduğu..." sonuç ve mütalaa edildiği anlaşıldı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, çeke dayalı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin 2004 Sayılı İİK 72.maddesi uyarınca menfi tespit ve aynı çeke ilişkin yapılan ödemenin istirdadına ilişkin davadır.
Davacı tarafça menfi tespit ve istirdat davasının ikame edilmesi için dava şartı olan Arabuluculuk müessesine başvurulmuş olduğu, İstanbul Arabuluculuk Bürosu vasıtasıyla yapılan arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama olarak sonuçlanmış olduğunu anlaşıldı.
Asıl dosya da Davacı tarafça; davalı ... şirketi tarafından haksız ve hukuka aykırı şekilde bedelsiz çek nedeniyle taraflarından tahsil edilen 70.000,00TL'nin ödeme tarihi olan 07/04/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde uygulanacak reeskont avans faizi ile iadesinin talep edildiği, davacı faktoring şirketi tarafından davanın reddinin talep edildiği, birleşen dosya yönünden ise davacı tarafça davalı ... Şirketine ... A.Ş.'ye ait ... nolu, 31/03/2022 keşide tarihli, 70.000,00 TL bedeli çek karşılığında hiçbir mal ve/veya hizmet alınmadığı, karşı tarafça kesilen 07/02/2022 tarihli, ... numaralı faturanın kabul edilmediği, borçlu olmadığının tespitinin talep edildiği,
6361 sayılı yasanın 9/2. maddesi; faktoring şirketinin, BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile yine BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamayacaklarını ve tahsilini üstlenemeyeceklerini öngörmektedir. Faktoring şirketleri ancak gerçek ve fatura ile tevsik olunan mal veya hizmet satışına dayalı olup alacakları devralabilirler. Dolayısıyla faktoring işlemi bakımından mal veya hizmet satışının sadece fatura ile tevsik edilmesi yeterli olmayıp, faktoring şirketince faturaya konu mal veya hizmet satışının fiktif nitelikte olup olmadığı, işlem taraflarının ve faturanın güvenilirliği, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapılması gerektiği, ayrıca temlik alınan alacağı temsil eden kambiyo senedinin fatura tutarı ile uyumlu olup olmadığına bakılarak açık uyumsuzluk halinde işlem yapılmaktan kaçınılması, senedi düzenleyen ve sair ilgililer açısından da borcun varlığı bakımından teyit işlemleri yapıldıktan sonra ve ancak tüm bu araştırma ve soruşturma sonucunda olumlu bir sonuca varılması halinde faktoring işlemi yapılmasının öngörüldüğü açıktır.
Dosya kapsamı, toplanılan deliller, bilirkişi raporu incelendiğinde; Asıl dosya davalısı olan faktoring şirketinin birleşen dosya davalısı olan .... Şirketi arasında faktoring sözleşmesi düzenlendiği, ödeme talimatı, ödeme araçları tevdi formu ile ön ödeme formunun düzenlendiği, temlik edilen alacağın faturaya dayandığı, yapılan faktoring işleminde BDDK tarafından yayımlanan Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar hakkında yönetmelik hükümlerine uyulduğu, istirdat talebinin yerinde görülmediği, davacı tarafın ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde birleşen dosya davalısı olan ... tarafından kesilen temlik işlemine konu faturanın davacının muhasebe kayıtlarında yer almadığı, davaya konu çekin davacının ticari defter ve kayıtlarında yer aldığı, sipariş avansı olarak çekin verildiği ancak karşılığında düzenlenmiş bir faturanın davacının ticari defter ve kayıtlarında yer almadığı, davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarının açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı, usul ve yasaya uygun olarak tutulduğu ve lehine delil teşkil ettiği, davacı tarafın birleşen dosya davalısına borcunun bulunmadığı, çekin bedelsiz olduğuna ilişkin şahsi defi niteliğinde olan bu halin asıl dosya davalısı olan faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceği anlaşılmakla asıl dosya yönünden; davacının çeke ilişkin yapılan ödemenin istirdadına ilişkin talebininin reddine, koşulları oluşmamakla tazminat talebinin reddine, birleşen dosya yönünden; davanın kabulüne, davacı şirketin ... A.Ş., ... Seri no'lu, 31/03/2022 keşide tarihli, 70.000,00 TL bedelli çek yönünden davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine, karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Asıl dosya yönünden;
Davacının çeke ilişkin yapılan ödemenin istirdadına ilişkin talebininin REDDİNE,
Koşulları oluşmamakla tazminat talebinin reddine,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 1.195,43 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 580,03 TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak asıl dosya davalısına verilmesine,
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13.maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince Adalet Bakanlığı Bütçesinden Arabulucuya ödenen 3.120 TL ücretin tamamının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Birleşen dosya yönünden;
Davanın KABULÜNE,
Davacı şirketin ... A.Ş., ... Seri no'lu, 31/03/2022 keşide tarihli, 70.000,00 TL bedelli çek yönünden davalı şirkete borçlu olmadığının TESPİTİNE,
Koşulları oluşmamakla kötüniyet tazminatının reddine,
Alınması gereken 4.781,70 TL harçtan peşin alınan 1.195,43 harcın mahsubu ile eksik alınan bakiye 3.586,27 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 427,60 TL başvurma harcı ve 1.195,43 TL peşin harç toplamı olan 1.623,03 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin birleşen dosya davalısından alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan 141,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120 TL arabuluculuk ücretinin tamamının davalıdan tahsiliyle hazineye irat kaydına,
Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı ... vekilinin yüzüne karşı davalı şirketin yokluğunda kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 09/12/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır
* Bu evrak 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.