T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/173 Esas
KARAR NO : 2026/298
DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 01/12/2023
KARAR TARİHİ : 13/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacılar vekili verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Ltd. Şti. yetkilisi ..., ... Tic. A.Ş. adlı firmaya olan borçları ödemek amacıyla müvekkil şirketlerin keşidecisi, lehtarı ve cirantası olduğu Toplam 938.000,00.-TL tutarlı 6 adet çeki ...adresinde faaliyet gösteren ... Tic. A.Ş.'ye teslim edilmek üzere 07.04.2023 tarih ve ... - ...Takip no.lu Kargo teslim fişinin ... A.Ş.'ne teslim etmiş ve kargo ücretini ödediğini, ... A.Ş., kendisine gönderilecek ileri tanzim tarihli çeklerde her iki müvekkili firmanın borçlu olmasını istediğini, bu nedenle ... 37. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasına konu edilen çekte müvekkili ...Tic. Ltd.Şti. Keşideci olarak, diğer müvekkil ... Şti. Lehtar olarak yer aldığını çek arkası da lehtar müvekkil ...Şti. tarafından ayrıca ciro edilmek suretiyle kargoya teslim edildiğini, gönderilen ve içerisinde çekler bulunan kargonun ...Tic. A.Ş. ulaşmaması üzerine çeklerin akıbeti araştırıldığını, yapılan araştırma sonucunda da kargonun, ... Dağıtım merkezine kadar ulaştığını, dağıtım merkezinden sonra ... Şubesine çıkış yapıldığı, ancak daha sonra herhangi bir hareket bilgisinin olmadığı anlaşıldığını, müvekkili şirketlerin ... Tic. A.Ş. olan borçlarını ödemek için gönderdikleri çeklerin kargoda kaybolması/bulunamaması üzerine ... Cumhuriyet Savcılığına...soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. -... K. sayılı dosyasında ... 37. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasına konu edilmiş çekin de içinde bulunduğu 6 adet çek ile ilgili olarak lehtar müvekkil ... Şirketi tarafından çek iptali davası açıldığını, bu dava dosyasından çeklerin ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verildiğini ve ayrıca ilgili bankalar kaybolan çekleri ödemekten men edildiğini, icra dosyasına sunulan çek fotokopisinin arka sayfası incelendiğinde, müvekkili ...Ltd.. Şti. cirosundan sonra müvekkil şirket ile aralarında herhangi bir hukuki/ticari ilişki bulunmayan 11.01.2023 tarihinde Ticaret Siciline tescil edilmiş olan ...Şirketi'nin, bu şirkete ait cirodan sonra 27.12.2022 tarihinde Ticaret Siciline tescil edilmiş olan ... Limited Şirketinin, Bu şirkete ait cirodan sonra ... adlı kişinin, ...'nın cirosundan sonra kime ait olduğu icra dosyasına sunulan fotokopiden anlaşılamayan başka biri/birilerine ait ciro/cirolardan sonra ... A.Ş.'nin ve sonunda ... A.Ş. Avrupa Kurumsal Merkez Şubesinin cirosu olduğunu, Hem ... A.Ş.'nin ve hem de ... A.Ş. cirosunun iptal edildiğini, çekin ... ibraz edildiği çek arkasının ise ... Bankasına Vekaleten ...A.Ş. tarafından 03.07.2023 tarihinde "... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin Ödeme yasağı kararı bulunduğunu, ..." olarak yazıldığı görüldüğünü, çek arkasında olan ve kime ait olduğu okunamayan cironun davalıya ait olup olmadığı hususunun bilinmediğini, kime ait olduğu tespit edilemeyen cironun davalı factoring şirketine ait olmaması halinde ise bankaya ibrazdan önce cira silsilesine ciranta olarak yer almamış davalının alacaklı sıfatını kazanamamış olacağının açık olduğunu bu nedenle çekin bankaya ibraz edildiğinde çek arkasında kimlere ait cironun bulunduğu hususunun öncelikle tespiti ve bu kapsamda çekin bankada kalan fotokopisinin celbi gerektiğini, çek bankaya ibraz edildiğinde davalıya ait bir cironun çek arkasında yer almaması ve/veya bankaya ibrazdan sonra davalının araya girmek suretiyle adına bir ciro yapılmış olması halinde de davalının yetkili hamil sıfatı olamayacağını, diğer yandan söz konusu çek bankaya ibrazdan sonra davalı eline geçmişse vadeden sonra yapılan ciro davalıya kambiyo senedine dayalı bir alacak hakkı değil, alacağın temlikine (devrine) dayalı bir alacak hak kazandıracak ve vadeden sonra yapılan cironun hukuki geçerliliği ise alacağın temlik edilmesi ibaresi ile birlikte bir cironun yapılmış olmasına bağlı olacağını, icraya konu çekin karşılıksız işlemine tabi tutulmadığını, ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve ... sayılı ödeme yasağı kararı nedeniyle işleme alınamadığını, mahkeme kararı nedeniyle işleme alınmamış olan ve karşılıksız işlemine tabi tutulmamış bir çekle ilgili olarak müvekkilleri aleyhine kambiyo senetlerine özgü icra takip yolu ile takip işlemi başlatılamayacağını, takibe konu çekin ödenmesine bir mahkemeden verilen tedbir kararı engel olmuşsa bu takdirde çek hamilinin yetkili hamil olduğu iddiası ile ödeme yasağını koymuş mahkemeye müracaat etmesi, ödeme yasağını kaldırması ve akabinde çeki yeniden bankaya ibraz etmesi ve karşılığı yoksa arkasını "karşılıksızdır" olarak yazdırmış olması gerektiğini, ödenmesi bir mahkeme kararı ile engellenmiş ve karşılıksızdır işlemine tabi tutulmamış bir çeke dayalı olarak öncelikle tüketilmesi gereken yollar tüketilmeden müvekkilleri aleyhine icra takibi başlatılamayacağını belirterek, fazlaya ilişkin hakları ile ilgili kişiler aleyhine ayrıca tazminat davası açma hakkı saklı kalmak kaydı ile ... 37. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasına yatırılacak teminat tutarının öncelikle alacaklıya ödenmemesi için İhtiyati Tedbir kararı verilmesine, dosya alacağının ... 37. İcra Müdürlüğü'nün...E. Sayılı dosyasına teminat olarak nakit ve/veya teminat mektubu olarak yatırılmasını müteakip, icra takibinin durdurulması ile bu icra dosyasından uygulanmış olan tüm hacizlerin kaldırılmasına, ... 37. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasının dayanağını teşkil eden, ... Bankası ... Şubesi nezdinde bulunan, müvekkil ... Ltd.Şti. ait ... iban numaralı hesaptan ... seri numaralı, 30.06.2033 tarihli ve 150.000,00.-TL olarak keşide edilen ve lehtarı Müvekkil ... Ltd. Şti. olarak gösterilmiş olan çek ve bu çeke dayalı olarak yapılmış olan icra takibinde talep edilmiş tüm tutarlarla ilgili olarak müvekkillerin davalıya borçlu olmadığının tespitine, icra dosyasına ödeme yapılması halinde işbu davanın istirdat davası olarak devam ettirilmesine, ... 37. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasındaki takibin iptali ile davalı alacaklının %20'den aşağı olmamak üzere icra tazminatı ile yükümlü kılınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili verdiği cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin yaşanan hırsızlık olayında birlikte hareket etmek sureti ile fail değil olsa olsa bu işte davacı ile birlikte mağdur konumunda olduğunu, müvekkilinin yasanın öngörmüş olduğu prosedürü eksiksiz olarak yerine getirdiğini, çekin iktisabında kötü niyet ve ağır kusuru bulunmadığını, davacı tarafın müvekkili şirkete var olmayan sorumluluklar yükleyerek ispat külfetinden kurtulmaya çalıştığını, çekin iptali kararı iyiniyetli meşru hamil olan müvekkilinin takip hakkını ortadan kaldırmayacağını, ödeme yasağı kararının çekin müvekkili tarafından iktisabından sonra verilmiş ve bankaya bildirildiğini, davacının iddiasının aksine çek bedelinin bankada depo edildiğine dair çek üzerinde herhangi bir kayıt bulunmadığını belirterek davanın reddine, davacı borçlunun alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatı ile takip konusu alacağın %10'u oranında para cezasına mahkûm edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Eldeki dava, menfi tespit davasıdır.
Bilirkişi tarafından düzenlenen 21/08/2024 tarihli bilirkişi raporuna göre; davalı faktoring şirketinin dava konusu döneme ait elektronik mühürlü ticari defterlerinin açılış-kapanış tasdiklerinin yasal süresi içinde usulen uygun olarak Gelirler İdaresi GİB bilgi sistemine yüklendiğini, davalı taraf defterlerinin sahipleri lehine delil olma özelliğini haiz olduğunu, iş bu davada faktöring yoluyla asıl dava davanın konusu 150.000,00 TL faktöring işlemine konu çeklere karşılık dava dışı ciranta firmasına; faktöring şirketi tarafından ödeme yapıldığını, faktöring hizmet bedeli faturası düzenlendiğini, ciranta ... tarafından ...Şti.’ne 10.04.2023 tarihli 155.520,00 TL süpren penye 900 kg tutarında fatura düzenlendiğini, ticari ilişkinin gerçek mal ve hizmet satış ilişkisine dayandığını belirtmiştir.
İstanbul Bam 16.Hukuk Dairesinin ... Esas,... Karar sayılı ilamında "Kişisel def’î bedelsizlik iddiası kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebilir. Ancak borçlu, hamilin senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak şartıyla hamile karşı da bedelsizlik def’îni ileri sürebilir. Kambiyo senetlerinde kamu itimadına mazhar olma ilkesi çerçevesinde ortaya çıkmış olan kişisel def’îlerin sonraki hamillere ileri sürülememesinin bir istisnası olan bu kavram, TMK’nın 2. maddesinde düzenlenen iyiniyet kuralı ile ilişkilidir. Kişisel def’îlerin hamile karşı ileri sürülebilmesi için hamilin keşideci ile lehtar arasındaki ilişkiyi bilmesi yeterli olmayıp, sırf borçluyu ızrar etmek maksadıyla hareket etmiş, başka bir deyişle bu amaçla senet lehtarıyla gizli anlaşma içerisine girmiş olması da gerekir...Davacı vekili dava dilekçesinde çekteki davacı cirosunda yer alan imza inkar edilmemiş, çekin kargoda kaybolduğu ve ciro zincirinde davacıdan sonra yer alan cirantalar ile ticari ilişkilerinin bulunmadığını, davalının kötüniyetli olduğunu iddia etmiştir.
Sunulu deliller ile, davalının "çeki iktisap ederken bile bile borçlu zararına hareket ettiğine, kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu bilebilecek durumda olduğuna" dair dosya kapsamında delil bulunmadığı, kişisel def'i mahiyetinde bedelsizlik iddiasının davalıya karşı ileri sürülemeyeceği anlaşılmakta olup..." gerekçesi ile imza inkarına dayanmayan ve kişisel defi niteliğinde olan bedelsizlik iddiasının hamilin senedi kendi zararına devraldığını kanıtlamak şartıyla hamile karşı ileri sürülebileceği belirtilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacıların ... Tic. A.Ş.'ye gönderilmek üzere 6 adet çekin kargoya verildiğini, ancak çeklerin kargoda kaybolduğunu belirterek davaya konu çek ve icra takibi nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ettiği, davacıların çekteki imzaya itiraz etmedikleri, çekin kaybolmasının ardından sahte bir ciro zincirinin oluşturulduğunu savundukları, bu bedelsizlik definin kişisel bir defi olduğu, davacıların bu defiyi hamil olan davalıya karşı ancak hamilin senedi bilerek kendi zararlarına devraldığını kanıtlamak şartıyla ileri sürebileceği, davalının çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğine ve kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu bilebilecek durumda olduğuna dair dosya kapsamında delil bulunmadığı anlaşılmakla ve davacıların bedelsizlik iddiasını davalıya karşı ileri süremeyeceği kanaatiyle davanın reddine karar verilmiş, davacıların kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın reddine,
2-Davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine, 3-Alınması gereken 732 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 2.949,11 TL harcın mahsubu ile artan 2.217,11 TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 45.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13.maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince Adalet Bakanlığı Bütçesinden Arabulucuya ödenen 3.200 TL ücretin tamamının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 7-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 13/05/2026 Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır * Bu evrak 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.
Full & Egal Universal Law Academy