T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/537 Esas
KARAR NO : 2025/276
DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit)
DAVA TARİHİ : 11/09/2024
KARAR TARİHİ : 29/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davalı faktoring şirketi tarafından müvekkili aleyhine ... 11. İcra Dairesinin ... esas numarası ile 30.08.2018 tarih ... Seri numaralı 50.000-TL bedelli çeke dayalı icra takibi başlatılmış olduğunu, akabinde müvekkili şirket yetkilisi hakkında, ... 21. İcra Ceza Mahkemesi ... dosyasında numarası ile karşılıksız çek nedeniyle şikayet yoluna gidilmiş olduğunu, anılan çek iptal edildiğinden dolayı müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitini isteme gereği hasıl olduğunu, dava konusu çekin, müvekkili şirket ile ... Ltd. Şti arasında yapılan taşeronluk sözleşmesi gereğince mal ve hizmet karşılığında, ...'ya verilen sıralı çeklerden biri olduğunu, dava dışı... Şirketine verilen ve davaya konu çek ile ilgili de çeklerin bedelsiz olduğunun tespiti için taraflarınca ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde ... Esas sayılı menfi tespit davası açılmış olduğunu, dava dosyasına sunulan bilirkişi raporunda, çekin müvekkili şirketin kayıtlarında iş karşılığı bulunmadığının tespit edildiğinin belirtilmiş olduğunu, yargılama sonunda davalarının kabul edilerek, müvekkilinin bu çeklerden dolayı borçlu olmadığına karar verilmiş olduğunu, Mahkeme kararı ile bedelsiz olduğu kesinleşen çekin bedelinin müvekkilinden istenmesinin hukuka aykırı olduğunu, ancak sözleşmeye bağlanan ve karşılığında sıralı çekler verilen iş taşeron tarafından ifa edilmediği gibi alınan çeklerin de davacıya iade edilmeyerek Faktoring Şirketlerine devredilmiş olduğunu, dava konusu çekin ise ...Faktoring şirketine devredilmiş olduğunu, dava dışı ...Faktoring şirketi tarafından da davalı ... şirketine temlik edilmiş olduğunu, dava konusu çek ile ilgili Temlik eden ... Faktoring ile Temlik alan davalı ... şirketi ile arabuculuk görüşmeleri yapılmış ancak anlaşma sağlanmamış olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle mahkeme kararı ile bedelsiz olduğu kesinleşen çekin bedelinin müvekkilinden istenmesinin hukuka aykırı olduğunu, Finansal Kiralama Factoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin 22/2. maddesine göre factoring şirketlerinin kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş ve doğacak fatura ve benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamayacaklarını veya tahsilini üstlenemeyeceklerini, davalının çekin bedelsiz olduğunu bilmekte olduğunu, ciranta çek karşılığı işin yapıldığına dair herhangi bir fatura sunmamış olduğunu, ancak Faktoring şirketinin kötü niyetli olarak herhangi bir araştırmaya girmeden çeki devralmış olduğunu, davalı ... şirketinin ise çekin bedelsiz olduğunu bile bile dava konusu çeki temlik almış olduğunu, bilindiği üzere; varlık şirketleri ve faktoringlerin TTK ve 6361 sayılı yasanın 38.maddesi gereğince basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğünde olduklarını, bu yükümlülük gereği çeke ilişkin araştırma yapmak zorunluluğu bulunduğunu, kanunun yüklediği araştırma yükümlülüğünü aykırı davranan davalı ...şirketinin iyiniyetli olduğunun söylenemeyeceğini, davalı şirketin kötü niyetli olarak yönetmelik ve yasaya aykırı olarak dava konusu çeki devralmış olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; tüm maddi-manevi tazminat hakları saklı kalmak kaydıyla; bedelsiz olduğu ... 1 Asliye Hukuk Mahkemesi ...E - ...K sayılı Kararı ile hüküm altına alınmış olan çekten dolayısıyla; davalarının kabulü ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini; ... tarih ... Seri numaralı 50.000-TL bedelli çekin iadesini ve iptalini, davalı tarafından alınmış bulunan çek yaprak bedelinin müvekkiline iadesini, kötü niyetli davalı aleyhine %40 tan az olmamak kaydıyla tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından ... Şirketine karşı ileri sürülebilecek şahsi defileri iyiniyetli yetkili hamil olan müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, müvekkili şirketin iyiniyetli hamil olduğundan kötüniyet tazminatı talebinin dayanağı olmadığını, yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı yanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddini, müvekkili şirketin iyi niyetli yetkili hamil olması nedeniyle aleyhe kötü niyet tazminatı, vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmemesini, dava değerinin %20 sinden aşağı olmamak üzere davacı aleyhine icra inkâr tazminatına ve %10 oranında para cezasına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.
DELİLLER VE GEREKÇE;
Dava; davaya konu... şubesine ait ...tarihli ... Seri numaralı 50.000.00TL bedelli çekin bedelsiz olduğundan bahisle açılan davalıya borçlu olmadığının tespiti ile çekin iadesi istemlerine ilişkindir.
Dava konusu çekin incelenmesinde; keşidecinin davacı olduğu, lehtarın dava dışı ... Şti olduğu, lehtarın cirosundan sonra ... A.Ş.'nin cirosunun geldiği anlaşılmıştır.
...11. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyanın incelenmesinde ; takip alacaklısı ...Faktoring A.Ş. tarafından dava konusu çeke dayalı olarak davacı keşideci ile dava dışı lehtara karşı başlatıldığı görülmüştür.
Dosya içine getirtilen ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; davacı tarafındandava dışı ... Tic. Ltd. Şti aleyhine açılan menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonucunda, ...Karar sayılı kararla davanın kabulüne, davacının davalıya aralarında dava konusu çekin de bulunduğu çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verildiği, kararın 23/09/2020 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir.
6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih,...E, ...K sayılı kararında faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı belirtilmiştir. 6098 Sayılı TBK'nun 188/1 maddesine göre, borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları, devralana karşı da ileri sürebilir. Şahsî def'ilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi, işlemin taraflarının, kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olmasına bağlıdır. Buna göre, senedi düzenleyen ya da keşideci, lehtar ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesinin bulunması ve senedin de ciro ve teslim yolu ile lehtardan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, lehtar ile arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan şahsî def'îleri, faktoring şirketine karşı ileri sürebilmektedir. 6361 sayılı Kanun’un 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından, davacının keşideci, dava dışı ... Soğutma Taah. Tic. Ltd. Şti'nin lehtar, faktoring şirketinin de hamil konumunda bulunduğu... şubesine ait ...tarihli ... Seri numaralı 50.000.00TL bedelli çek yönünden 6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi uyarınca bedelsizlik iddiası faktoring şirketine ve faktoring şirketinden alacağı temlik alan davalı şirkete karşı ileri sürülebileceği ve ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas ... Karar sayılı kararı ile davacının dava konusu çekten dolayı dava dışı Faktoring Sözleşmesinin diğer tarafı olan .. Ltd. Şti'ne borçlu olmadığı kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından davanın kabulü ile... 11. İcra Dairesinin ... esas sayılı takibe dayanak ... şubesine ait ... tarihli ... Seri numaralı 50.000.00TL bedelli çek nedeni ile davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacının çekin istirdadı talebinin kabulü ile çekin davacıya iadesine, davalının kötüniyetle takip başlattığı ispat edilemediğinden kötü niyet tazminatı talebinin reddine, çek bedelinin davacı tarafça dava dışı bankaya ödendiğine ilişkin delil sunulmadığından çek yaprak bedelinin ödenmesi talebinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulü ile ... 11. İcra Dairesinin ... esas sayılı takibe dayanak ... şubesine ait ... tarihli ... Seri numaralı 50.000.00TL bedelli çek nedeni ile davalıya borçlu olmadığının tespitine,
2-Davacının çekin istirdadı talebinin kabulü ile çekin davacıya iadesine,
3-Davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
4-Çek yaprak bedelinin ödenmesi talebinin reddine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre hesap edilen 3.415,50-TL. maktu karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 853,88-TL. harcın mahsubu ile bakiye 2.561,62-TL. harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 30.000-TL. vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 427,60-TL. başvurma harcı + 853,88-TL. peşin harç + 382-TL. tebligat-müzekkere giderleri olmak üzere toplam 1.663,48-TL. yargılama giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800-TL. arabuluculuk ücretinin tamamının, davalıdan tahsiliyle hazineye irat kaydına,
9-Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere mahkememize hitaben yazılmış, mahkememize ya da en yakın Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile gidilebilecek İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.29/04/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır
¸Bu evrak 5070 sayılı Yasa gereğince elektronik olarak imzalanmıştır.