T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/280 Esas
KARAR NO : 2025/510
DAVA : Teminat Mektubunun İadesi- İstirdat
DAVA TARİHİ : 06/05/2024
KARAR TARİHİ : 18/09/2025
Taraflar arasında görülen davanın Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili Mahkememize verdiği dava dilekçesi ile; müvekkili ile davalı ve bu şirketin ... Şubesi arasında, 21/02/2020 tarihinde, ...'da ... Otoyolu ... Köprü Projesi Ana Çelik Yapı Danışmanlığı ve Çekme-Sürme İşleri Uygulama İşi Alt Yüklenici Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmede davalının yüklenici, müvekkilinin ise alt yüklenici olup sözleşme kapsamında müvekkilinin, inşa edilecek Sava Köprüsünün çekme-sürme yöntemiyle inşa edilmesi için Çelik Yapı Tasarım ve İmalat Danışmanlığı, Çekme-Sürme Metodu ile Yapım Metodu Mühendisliği, Geçici Yapıların Temini, Çekme-Sürme Ekipmanlarının Kiralanması, Çekme-Sürme İşçiliği, Köprü Yatak Montajı hizmetleri verdiğini, sözleşmenin 15.maddesi uyarınca... Bankası A.Ş.'nin ... düzenlenme tarihli, ... referans/mektup numaralı, 187.000 EURO tutarlı, 28/02/2024 vade tarihli kesin teminat mektubunu davalıya teslim ettiğini, davalının ... Karayolları ile yaptığı sözteşme uyarınca yüklendiği işin belirtilen kısımları için alt yüklenici olarak müvekkili şirketle anlaştığını, sözleşmenin imzasını takip eden süreçte müvekkili şirketin, ilgili sözleşmeden doğan tüm yükümlülüklerini tam ve gereği gibi tamamlayarak işi teslim ettiği gibi özellikle sözleşmenin 4.maddesindeki başta geçici yapıların temini ve ek kalem köprü yatak montajı başlıkları olmak üzere sözleşmede öngörülen bedelleri aşan ilave iş ve malzemelerin teminini dahi tam ve gereği gibi tamamlanmış olduğunu, bu hususların davalının 16/11/2022 tarihinde müvekkiline ilettiği aynı tarihli ve davalı tarafça tanzim edilen ... Raporu ile de tespit edildiğini, hatta taraflar arasında tüm hakedişlerin düzenlenip onaylanarak imzalandığını ve faturalar düzenlendiğini, bu faturaların tarafların ticari defterlerine işlenerek müvekkilinin davalıdan 456.721,78 Euro alacaklı olduğuna dair taraflar arasında 13/07/2023 tarihinde cari hesap mutabakatı dahi imzalandığını, müvekkilinin sözleşmeden kaynaklı bir yükümlülüğünün kalmadığını, bir başka deyişle tüm işin bittiğini, nitekim müvekkilinin dava konusu sözleşme kapsamındaki yaptığı/bitirdiği işin ekte yer alan USB bellek içerisinde yer alan video içeriğinde de açık ve net şekilde görülmekte olduğunu, sözleşmeye göre özetle kesin teminat mektubunun yarısının serbest bırakılmasının, müvekkiline iade edilmesinin koşulu olarak yüklenici davalı ile sözleşme dışı idare ... Karayolları arasında yapılacak geçici kabulün yapılması olarak belirlendiğini, kalan yarısının serbest bırakılacağı tarih olarak ise bu geçici kabul tarihinin 1 yıl sonrası olarak belirlendiğini, öte yandan işbu geçici kabul süreci davalı ile ... Karayolları arasında olduğunu, müvekkilinin bu sürece bir dahilinin, müdahalesinin yahut kontrolünün bulunma şansı olmadığı için maddenin ilk ve son paragraflarında müvekkilince davalıya verilecek kesin teminat mektubunun 28/02/2024 vade tarihli olarak düzenlenmesi ve bu tarihe dek müvekkilin kontrolü dışındaki sebeplerden dolayı davalı ile sözleşme dışı idare arasında geçici veya kesin kabulün yapılamamış olması durumunda davalının müvekkilince verilen kesin teminat mektubunu serbest bırakacağını, müvekkili şirketin dava konusu sözleşme ile yüklendiği işin, söz konusu projenin tamamına kıyasla küçük bir kısmı olup projedeki müvekkili şirketin yüklendiği işin dışındaki diğer kısımların veya diğer taşeronların işlerinin henüz tamamlanması veya tamamlanmamasının sözleşmenin belirtilen açık hükmü karşısında, müvekkili şirketle ve dava konusu sözleşme ile bir ilgi alakası kalmadığını, davalıya verilen kesin temin mektubunun müvekkilinin taleplerine rağmen müvekkiline iade etmemekte ısrar ettiğini, hatta davalı 26/02/2024 tarihinde bankaya yapmış olduğu talep ile teminat mektubu için vade uzatım talebinde, vadenin uzatılmaması halinde ise tazmin/paraya çevirme talebinde bulunduğunu, davalı aynı talebini müvekkili şirkete kesin teminat mektubunun vadesinin son gününde keşide ettiği ... 9. Noterliğinin ... tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle de ilettiğini, bunun üzerine müvekkili şirketin mektubunun paraya çevrilmemesi için mektubu 1 ay süreyle alelacele uzatmak zorunda kaldıktan sonra davalıya mektubun iadesi taleplerini yineleyerek ilettiğini, ancak bu talepleri yine karşılıksız kaldığını, devam eden süreçte davalının mektubu tazmin ve uzatım tehditleri altında mektubun vadesi tekrar uzatılmak durumunda kalındığını, müvekkili şirketin sözleşmeden kaynaklı tüm yükümlülüklerini tam ve gereği gibi yerine getirdiğini, sözleşmenin açık hükmü gereği teminat mektubunun iadesi koşulları oluşmakla birlikte müvekkilinin sözleşmeden kaynaklı olarak mutabakatta yer aldığı üzere davalıdan 456.721,78 Euro alacağı bulunmakta ise de; müvekkilinin söz konusu teminat mektubu için bankaya lüzumsuz şekilde komisyon ödemeye, mektubun nakde çevrilmesi riskini taşımaya devam etmekte olduğunu, hatta müvekkilinin davalıdan 456.721,78 Euro tutarındaki alacağının tahsili için ... 25. İcra Müdürlüğünün... E. sayılı dosyasıyla esas takibe dahi geçtiğini, sonuç itibariyle müvekkili şirketin dava konusu sözleşme hükümleri uyarınca tüm yükümlülüklerini tam ve gereği gibi yerine getirdiğini, teminat mektubunun serbest bırakılması koşulları oluştuğundan müvekkil şirketçe davalıya teslim edilen ... Bankası A.Ş.nin 04/03/2020 düzenlenme tarihli, ... referans/mektup numaralı, 187.000 Euro tutarlı, 28/02/2024 vade tarihli (ancak vadesi uzatılan) kesin teminat mektubundan kaynaklı olarak müvekkilin davacıya herhangi bir borç ve yükümlülüğünün bulunmadığının ve anılı teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespitiyle davalıdan alınarak müvekkiline iadesine, iadenin mümkün olmaması halinde anılı teminat mektubunun iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili Mahkememize verdiği cevap dilekçesi ile; müvekkili ile davacı arasında "... Danışmanlığı ve Çekme-Sürme İşleri Uygulaması İşi" altyüklenici sözleşmesi imzalandığını, sözleşme kapsamında müvekkili firmanın uğrayacağı muhtemele zararlarını temini olması için davacı tarafından ...Bankası A.Ş.'nin 04.03.2020 düzenlenme tarihli, ... referans/mektup numaralı, 187.000 Euro tutarlı kesin teminat mektubu müvekkili şirkete teslim edildiğini, sözleşmenin “Kati Teminat” başlıklı 15.2 maddesi; “Altyüklenicinin işbu sözleşme ve ekleri kapsamında herhangi bir yükümlülüğünün kalmadığının tespiti halinde (Yatırımcı tarafından montaj ve imalat hakkında herhangi bir eksiklik ve kusur bulunmaması durumunda) Ana Sözleşmenin ilgili maddeleri gereğince, Devir Sertifikası'nın düzenlenmesi ve onaylanmasını müteakip ayrıca Ek-I Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine uygun olarak teminat iadesi Yüklenici tarafından Altyükleniciye iade edilecektir.” şeklinde düzenlendiğini, sözleşmede de belirtildiği üzere müvekkili şirket ile İdare (... Karayolları) arasında yapılacak olan geçici kabul işleminden yarısı teminat mektubunun yarısı serbest bırakılacak bir yıl sonra ise geri kalan kısmı serbest bırakılacağını, davacı şirketin de bilgisi dahilinde olduğu üzere teminatların iadesinde davacı ile müvekkili şirket arasında yapılacak kesin kabulün en son işlem olduğunu, müvekkili şirket ile İdare arasında kesin kabul işlemi yapılıp Devir Sertifikası düzenlenecek bundan sonra müvekkili ile davacı arasında kesin kabul yapılacağını, işbu dilekçe itibariyle ise ne müvekkili ile idare arasında ne de müvekkili ile davacı arasında yapılmış bir geçici kabul işlemi bulunmadığını, davacı taraf, müvekkili ile idare arasında yapılacak olan kesin kabul işleminin zamanı müvekkilinin tasarrufunda olmadığını, bununla birlikte taraflar arasında imzalanan sözleşmenin eki niteliğinde olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin "Kesin Teminatın İadesine Ait Şartlar" başlıklı 45. maddesinde; "Taahhüdün, sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine uygun uygun olarak yerine getirilmesinden ve varsa işe ait eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların yarısının; kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra ise kalanının, yükleniciye iade edilebilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan ilişiksiz belgesi getirilmesi zorunludur. denilerek kesin teminat mektubunun iade halleri bir kez daha belirtildiğini, tüm bu hususların ... 9. Noterliğinin ...tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle davacı firmaya ihtar edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, Teminat Mektubunun İadesi ve istirdat davasıdır.
Davacı vekili Mahkememize sunduğu 23.10.2024 tarihli dilekçesiyle; Mahkememizdeki yargılama devam ederken dava konusu teminat senedinin paraya çevrilmesi nedeniyle davanın istirdat davası olarak devam olunarak, teminat mektubu bedeli 187.000 Euro'nun faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
... 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyası, ... 25. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası celp edilmiş ve dava konusu teminat mektubuna ilişkin ... Bankası A.Ş.ne yazılan müzekkere ile taraf delilleri toplanmış ve bilirkişi raporu alınmıştır.
Bilirkişiler ..., ... ve ... Mahkememize sundukları 17/06/2025 tarihli raporlarında; sözleşme bedelinin 3.740.000 Euro, toplam hakediş bedelinin 4.201.100 Euro hesaplandığını, davacının 27.03.2024 takip tarihi itibarıyla davalıdan 456.721,60 Euro alacaklı olduğunu, davalının 27.03.2024 takip tarihi itibarıyla davacıya 456.721,40 Euro borçlu olduğunu, davacı tarafından davalıya gönderilen 13.07.2023 tarihli mutabakat mektubunda, davacı nezdindeki davalı cari hesabının 30.06.2023 tarihi itibarıyla 456.721,78 Euro borç bakiyesi verdiğinu, davalının belirtilen cari hesap bakiyesinde mutabık olduğunu teyit ettiğini, 187.000 Euro tutarındaki teminat mektubunun 23.10.2024 tarihinde paraya çevrildiğini, mutabık kalınan alacaklar ve teminat alacakları dahil olmak üzere davacının toplam (456.721 + 187.000 =) 643.721 Euro alacağı olduğunu kabul ettiğini belirtmişlerdir.
Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı ve davalı arasında ...'da yapılan köprü projesi ile ilgili ...Danışmanlığı ve Çekme-Sürme İşleri Uygulaması İşi Altyüklenici Sözleşmesinin imzalandığı, davacı şirket davalı şirket ile yaptıkları sözleşeme gereği üstlendiği tüm işleri yaptığını ancak sözleşme gereği verilen teminat mektubunun davalı şirket tarafından iade edilmediğini belirterek, teminat mektubunun iadesine karar verilmesini, daha sonra verdiği dilekçe ile teminat mektubunun paraya çevrildiğinden teminat mektubu bedelinin davalı şirketten tahsilini talep ettiği, davalı şirketin ise teminat mektubunun iade koşularının oluşmadığını belirterek davanın reddine talep ettiği anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki ... Projesi Ana Çelik Yapı Danışmanlığı ve Çekme-Sürme İşleri Uygulaması İşi Altyüklenici Sözleşmesinin Kati Teminat başlıklı 15. maddesinde;
"Sözleşme kati teminatı olarak, ALT YÜKLENİCİ, YÜKLENİCİ' ye sözleşme İmzasını müteakiben 10 takvim günü içinde, sözleşme bedelinin 65'İ oranında 28.02.2024 vadeli kati teminat mektubu verecektir.
ALT YÜKLENİCİ'nin İşbu sözleşme ve ekleri kapsamında herhangi bir yükümlülüğünün kalmadığının tespiti halinde (İDARE tarafından montaj ve Imalat hakkında herhangi bir eksiklik ve kusur bulunmaması durumunda) Ana Sözleşmenin İlgili maddeleri gereğince, Devir sertifikasının düzenlenmesi ve onaylanmasını müteakip, ayrıca Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine uygun olarak teminat iadesi Yüklenici tarafından Alt yükleniciye yapılacaktır.
YÜKLENİCİ' nin İDARE ile arasında yapılacak geçici kabul sonrasında bu teminatın yarısı, Yapım İşleri Genel Şartnamesinde ön görülen yükümlülüklerin yerine getirilmesi hallde de 1 (bir) yıl sonra da diğer yarısı ALT YÜKLENİCİ” ya iade edilecektir.
İDARE İle YÜKLENİCİ ile arasında çekme-sürme İşlerinin tamamlanması akabinde geçici kabul yapılması durumunda, geçici kabulden sonra vertimiş olan teminatların yarısı lade edilecek, kalan teminat mektubu ise geçici kabul tarihinden bir yıl sonra İade edilecektir.
Geçici veya Kesin Kabulün, ALT YÜKLENİCİ” nin kontrolü dışındaki sebeplerden dolayı 28.02.2024 tarihine kadar yapılamamış olması durumunda, YÜKLENİCİ kati teminatı serbest bırakacaktır." hükmü mevcuttur.
Sözlemenin eki olan yapım işleri genel şartnamesinin Kesin teminatın iadesine ait şartlar başlıklı 45. maddesinde;
" Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesinden ve varsa işe ait eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların yarısının; kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra ise kalanının, yükleniciye iade edilebilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik belgesi getirilmesi zorunludur.
Yüklenicinin ilişiksizlik belgesini sunmaması halinde, durum Sosyal Güvenlik Kurumundan yazı ile sorularak, yüklenicinin ihale konusu işle ilgili borcunun bulunmadığının anlaşılması durumunda, geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra kesin teminat ve varsa ek kesin teminatın yarısı; kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra ise kalanı, yükleniciye iade edilir.
Yüklenicinin sözleşme konusu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin kesin kabul tarihine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar 4735 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi hükmüne göre paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir.
Yukarıdaki hükümlere göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir." hükmü mevcuttur.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 15. maddesi ve sözleşmenin eki niteliğinde bulunan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin kesin teminatın iadesine ait şartlar başlığını taşıyan 45. maddesi teminat mektubunun iadesini bir takım şartlara bağlamıştır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin kesin teminatın iadesine ait şartlar başlığını taşıyan 45. maddesinde geçici kabul tutanağının onaylanmasından ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin ve varsa ek kesin teminatların yarısı, kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra ise kalanının yükleniciye iade edilebilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirilmesinin zorunlu olduğunun düzenlendiği, mevcut durumda idare ile yapılmış bir geçici ve kesin kabul işleminin bulunmadığı ve davacı tarafından SGK'dan getirilmiş bir ilişiksiz belgesi bulunmadığı gözetilerek, kesin teminatın mektubunun iadesine ilişkin şartların yerinde getirilmediği kanaatiyle davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken 615,40 TL harcın peşin alınan 111.177,93 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 110.562,53 TL'nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 599.305,98 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsiliyle hazineye irat kaydına,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/09/2025
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır
**Bu belge 5070 sayılı Kanun Kapsamında Elektronik İmza İle İmzalanmıştır.*