T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:2024/610 Esas
KARAR NO:2025/358
DAVA:Alacak
DAVA TARİHİ:11/10/2024
KARAR TARİHİ:29/05/2025
Taraflar arasında görülen davanın Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili Mahkememize verdiği dava dilekçesi ile; müvekkili ... Faktoring A.Ş.nin 1997 yılından beri ticari faaliyetine devam eden, sektöründe tanınan köklü ve saygın bir finans kuruluşu olduğunu, davalı ... A.Ş.'nin hukuka tamamen aykırı işlem ve eylemleri neticesinde, müvekkili şirketin kredilerinin kat edildiğini ve bunun üzerine vadesi gelmemiş olmasına rağmen kredi borcu nakden ödenerek sona erdirildiğini, söz konusu kat ihtarnamesinin incelendiğinde; müvekkili şirketin davalı bankaya kat ihtarnamesinde belirtilen spot krediler dışında bir sorumluluğu olmadığını, kat ihtarnamesinde belirtilen tutarın da ödendiğini, ancak davalı bankanın buna rağmen herhangi bir yasal ve akdi dayanağı olmamasına rağmen; müvekkilinin banka hesabındaki parasına el koyduğunu, teminat olarak uhdesinde bulundurduğu çekleri iade etmediğini, bu çekleri tahsil ederek zimmetine geçirdiğini, herhangi bir yazılı veya sözlü talimat olmaksızın kendi kendine müvekkili hesabındaki paraları 3. şahıs konumundaki şirketlerin hesabına havale ederek, bu şirketlerin borcundan düştüğünü, hem müvekkili şirketin hemde herhangi bir garanti ve kefalet ilişkisi içerisinde bulunmadığı şirketlerin vadesi geçmiş borcunun olmadığı bir dönemde müvekkili şirketin parasını hukuksuz şekilde elinde tutarak iade etmediğini, müvekkiline kullandırmadığını ve nemalandırmadığını, gönderilen ihtarname ve sonrasında yapılan arabuluculuk görüşmeleri ile bir sonuç alınamadığından müvekkili şirkete ait banka nezdinde bulunan paranın faizi ile birlikte tahsili, davalı tarafından sebepsiz şekilde zimmetine geçirilen ve 3. şahısların hesaplarına aktarılarak borçlarından mahsup edilen bedellerin faizleri ile birlikte tahsili, blokede tutulan nemalandırılmayan ve müvekkili şirketin kullanmasına hukuka aykırı şekilde izin verilmeyen paralar nedeniyle uğramış olduğu zararın tazmini için huzurdaki davayı açma zaruretinin hasıl olduğunu, müvekkili ... Faktoring A.Ş.'nin davalı bankaya gecikmiş ve hatta vadesi yaklaşmış bir borcunun bulunmadığı dönemde, müvekkili şirket ortaklık yapısı benzer olan, fakat ayrı sektör, faaliyet konusu ve yapılanmaya sahip, ... ... Mümessillik ve Dış Tic. A.Ş. ... İlaç San. ve Ticaret A.Ş., Laris Tarım Ür. İth. ve Tic. Ltd. Şti.nin ... Faktoring A.Ş.'nin ortakları olan; ... tarafından, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası ile Konkordato başvurusunda bulunulduğunu ve geçici mühlet kararı verildiğini, bu süreçte müvekkili şirketin konkordato yargılaması ile bir ilgisi bulunmamasına, mali yapısı güçlü olmasına, konkordato talep eden şirketler ile tek bir faktoring işlemi dahi yapmamış olmasına kısacası herhangi bir ekonomik riski bulunmamasına rağmen, davalı banka tarafından kullanmış olduğu spot kredilerin vadesi beklenmeksizin haksız ve hukuka aykırı şekilde kat edildiğini ve müvekkili şirketin davalı bankaya olan kredi borcunun nakden ödenerek kapatıldığını, müvekkili şirketin davalı bankanın müşterisi olan herhangi bir gerçek veya tüzel kişi lehine devam eden kefaleti veyahut herhangi bir garanti taahhüdünün bulunmadığını, müvekkili şirket tarafından herhangi bir şirket lehine davalı bankaya verilmiş bir teminatı, çeki veya senedi bulunmadığını, bu doğrultuda davalı bankaya verilmiş bir talimat veyahut muvafakatte olmadığını, hatta davalı banka tarafından 31/12/2023 tarihinde düzenlenen mutabakat metninde müvekkili ... Faktoring A.Ş.'nin "harici garanti/kontrgaranti kaydı yoktur" ibaresi yazılarak, herhangi bir garanti veya kontrgaranti taahhüdünün bulunmadığının kayıt altına alındığını, herhangi bir yazılı veya sözlü anlaşma ve/veya talimat olmaksızın, müvekkili şirkete ait hesaplarda bulunan toplam 3.605.266,60 TL.nin çeşitli tarihlerde ... ... Müm. ve Dış Tic. A.Ş. hesabına havale edilerek bu şirketin borcundan düşüldüğünü, oysa müvekkili ... Faktoring A.Ş.'nin ... ... lehine bir kefaleti, garanti taahhüdü veya teminatı söz konusu dahi olmadığını, izah edilen hukuka aykırı havale işlemleri ile 3.605.266,60 TL'nin banka tarafından yok edilmesi sonrasında, halen müvekkili şirketin hesabında bulunan 7.172.526,18 TL tüm taleplere rağmen; müvekkili şirkete ödenmediği gibi, bloke edilerek kullanılması ve yönetilmesinin engellendiğini, vadeli hesaplara aktarılması ve nemalandırılması taleplerinin yerine getirilmeyerek reddedildiğini belirterek davalı ... Faktoring A.Ş.'nin kendisi veya 3. şahıslar lehine kredi sözleşmeleri, garanti taahhütleri, kefalet ve sair bankacılık işlem ve sözleşmeleri nedeniyle davalı bankaya herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine ve davalı banka tarafından hukuka aykırı şekilde alınan dava konusu 3.605.266,60 TL ile hukuka aykırı şekilde hesaplarda tutulan ve müvekkili şirkete ödenmesi gereken 7.172.526,18 TL'nin işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalı bankadan tahsili ile müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili Mahkememize verdiği cevap dilekçesi ile; müvekkili şirket ile gerek davacı ... Faktoring A.Ş. ve gerekse dava dışı ... ... Mümessillik ve Dış Tic. A.Ş. arasında Genel Kredi Sözleşmeleri imzalandığını ve bu imzalanan sözleşmeler karşılığında müvekkili banka tarafından her iki şirkete de krediler kullandırıldığını, 10.05.2024 tarihinde her iki şirketin de hesaplarının kat edildiğini ve ... 24. Noterliğinin 10.05.2024 tarih ve 7101, 7102, 7103 ve 7104 yevmiye numaralı ihtarnameleri ile hesaplarının kat edildiği ve borcun ödenmesinin ihtar edildiğini, ihtarnamelerin tebliğ edilmesi üzerine ... Faktoring A.Ş.nin 11.05.2024 tarihinde bankaya gelerek ihtarname ile talep edilen borcu ödeyerek kendi borçlarını kapattığını, ... ... şirketinin ise, ortakları ... Faktoring A.Ş. ile aynı şahıslar olmasına ve ... ... firmasına ... Faktoring'den bir çok borç transferi olmasına ve borçların ödenmesi ihtarla talep edilmesine rağmen herhangi bir ödeme yapmadığı, borçların önceden yapılan transfer operasyonları ile park edildiğini ve bu şirkete ilişkin hiç bir çözüm önerisi getirilmediğini, 15.05.2024 tarihinde Basın İlan Kurumunda yayınlanan ilan ile ... ... şirketinin 09.05.2024 tarihinde .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. sayılı dosyasında konkordatoya başvurduğunun öğrenildiğini, ihtarname sonrası her iki şirketin de yetkilisi ... ile müteaddit defalar görüşmeler yapıldığını ve 03.06.2020 tarihinde ... ... A.Ş. yetkilisi sıfatıyla ... tarafından tarafından imzalanmış "muvafakatname" başlıklı yazı gereği ... ... kredilerinin ... Faktoring kredileri için teminat olarak bankaya verilmiş çeklerden alınacağının kendisine bildirildiğini, yasal takip alacağının takip ve bloke edildiği hesaptaki tutarların nemalandırılması konusunda müvekkili bankanın yasal hiç bir zorunluluğu bulunmamasına rağmen davacının talebinin değerlendirmeye alındığını ancak müvekkili banka tarafından talep edilen nemalandırma ve vadeli hesap açılışına ilişkin muvafakatname imzalanmadığından ve sair prosedürler yerine getirilmediğinden bu işlemin gerçekleştirilemediğini, davacının iddialarının tamamen yersiz ve Mahkemeyi yanıltmaya yönelik olduğunu, bu sebeple davacının iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, davacının yıllardır tüm bankalarla aynı şekilde çalışmakta olduğunu, Grup şirketlerine ait borçların ... Faktoring veya diğer grup şirketleri lehine verilmiş çeklerle ödendiğini, dava dışı ... ... şirketi tarafından açılan konkordato davasında 26.09.2024 tarihli duruşmasında şirket yetkilisi ...'nun beyanları incelendiğinde de görüleceği üzere bu husus bir iddiadan ibaret değil davacıların da kabul ve ikrar ettiği bir gerçek olduğunu, konkordato davasına sunmuş oldukları beyanlar ve komiser raporları incelendiğinde bu husus açık ve net bir şekilde görüleceğini, davacı beyanlardan da görüleceği üzere ... ... borçlarının grup şirketi olan ... ... çekleri veya kefaleti ile ödenmesi davacı şirket ve borçlu şirket için mutad işlemler olduğunu, davacının tüm grup şirketleri için benzer şekilde çalışmakta olduğunu, davacının iddialarının yersiz ve asılsız olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; Menfi tespit ve alacak davasıdır.
Davacı şirket kendisi veya 3. şahıslar lehine kredi sözleşmeleri, garanti taahhütleri, kefalet ve sair bankacılık işlem ve sözleşmeleri nedeniyle davalı bankaya herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine, davalı banka tarafından alınan 3.605.266,60 TL ile hesaplarda tutulan ve kendisine ödenmesi gereken 7.172.526,18TL'nin işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı banka 03.06.2020 tarihinde ... Faktoring A.Ş. yetkilisi sıfatıyla ... tarafından tarafından imzalanmış "muvafakatname" başlıklı belgeye istinaden işlem yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası celp edilmiş, taraf delilleri toplanmış, bilirkişi raporu alınmıştır.
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; ... ve Dış Tic. A.Ş., Laris Tarım Ürünleri İthalat ve Tic. Ltd. Şti. ve ... İlaç San.ve Tic. A.Ş. tarafından Konkordato davası açıldığı ve 26.09.2024 tarihli karar ile davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Davacı ... ... A.Ş. tarafından imzalanan 03.06.2020 tarihli Muvafakatname başlıklı belgenin incelenmesinde; " Şubeniz nezdinde bulunan ... hesap no ve ek no'da takip edilmek üzere temlik cirosu ile Bankanıza devir ve teslim ettiğim ve edeceğim senet ve çeklerin; * İşbu çek/senetlerin tahsil edildiklerinde bedellerinin ... ... MÜM.VE DIŞ TİC.A.Ş firmasının kullandığı ve kullanacağı kredi risklerine mahsup edilmesi ve/veya depo edilmesi, * Protesto edilmesi-karşılıksız çıkması halinde ise yine Bankamızca icrai ve cezai takiplerinin yapılması ve tahsil edilen bedellerin bir üst paragrafta belirtildiği şekilde adı geçen firmanın risklerine mahsup edilmesi ve/veya depo edilmesi hususlarında, gayrikabili rücu olarak muvafakat ettiğimi kabul ve beyan ederim.
Ek: Çek/senetlerin dökümleri." şeklinde düzenlendiği görülmüştür.
Bilirkişiler ... ve Prof. Dr. ... Mahkememize sundukları 22/04/2025 tarihli raporlarında; imzalanan 03.06.2020 tarihli muvafakatname ve 04.06.2020 tarihli çek listesi toplamının 2.020.548,89 TL olduğunu, davacı tarafından davalı bankaya verilen çeklerin toplamının 10.785.293,82 TL olduğunu, işlemiş faizler de ilave edildiğinde tazmin tutarı ile örtüştüğünü, 03.06.2020 tarihli muvafakatnamede davacı taraf davalı tarafa yönelik olarak açıkça “... Şubeniz nezdinde bulunan ... hesap no ve .......... ek no'da takip edilmek üzere temlik cirosu ile bankanıza devir ve temlik ettiğim ve edeceğim senet ve çeklerin iş bu çek/senetlerin tahsil edildiklerinde bedellerinin ... .... DIŞ. TİC. AŞ. firmasının kullandığı ve kullanacağı kredi risklerine mahsup edilmesi veya depo edilmesi ...” ibaresi yer aldığını, söz konusu bu muvafakatname çerçevesinde davacı tarafın davalı tarafa temlik cirosu ile birlikte devir ve teslim etmiş olduğu çekler açısından, hukuki niteliği itibariyle üçüncü kişinin (... .... Dış. Tic. AŞ.) borcunu ifa uğruna temlik durumu söz konusu olduğunu, zira bir kambiyo senedi olan çek, para borçları açısından ödeme vasıtası olarak kabul edildiğini, bir çekin bir temel hukuki ilişki bağlamında olsa dahi, düzenlenip lehtara verilmesi yahut (uygulamadaki adıyla) müşteri çeklerinin temlik cirosuyla devri, illetten mücerret olarak, tasarruf işlemi mahiyetinde olduğunu, ifa uğruna edim niteliği taşıdığını, somut olay özelinde davacı tarafın davalıya kendi borcu bulunmasa dahi, bu ilişki bakımından üçüncü kişi durumundaki ... .... Dış. Tic. AŞ.'nin davalıya olan borcu için söz konusu çekleri davalıya temlik cirosuyla devretmesi, ... .... Dış. Tic. AŞ.'nin davalıya olan borcunu ödeme uğruna bir edim olarak görülmesi gerektiğini, nitekim Türk Borçlar Kanunu'nun 83 üncü maddesine göre, “Borcun, bizzat borçlu tarafından ifa edilmesinde alacaklının menfaati bulunmadıkça borçlu, borcunu şahsen ifa etmekle yükümlü değildir.” hükmünün bulunduğunu, ..., ... .... Dış. Tic. AŞ.'nin davalıya olan borcunu davacının müşteri çeklerini temlik cirosuyla devretmek suretiyle ödemesinin pekala mümkün olduğunu, öte yandan, 03.06.2020 tarihli muvafakatname ve bu muvafakatname çerçevesinde yapılan temlik cirosunun, 6361 sayılı Kanun'un 9/1,c anlamında “garanti, kefalet yahut teminat mektubu” olarak nitelendirilerek bu kapsamda yasak bir muamele olarak görülmesinin mümkün olmadığını, zira bir kimsenin ister kendisinin isterse bir başkasının borcu için çek keşide etmesi yahut elindeki müşteri çeklerini temlik cirosuyla devretmesi kefalet yahut garanti gibi bir hukuki işlem olmayıp, izah edildiği üzere, bir tasarruf işlemi olarak ifa uğruna edim olduğunu, bunun üçüncü kişinin borcu için yapılmış olması, onun borcunun ödenmesi mahiyetinde ve TBK m. 83 kapsamında değerlendirilmek icap ettiğini, bu hukuki durum karşısında, gerek 03.06.2020 tarihli Muvafakatname ekinde yer alan listede yer alan ve gerekse bu Muvafakatnameden sonra ve onun uygulanması mahiyetinde olmak üzere davalı tarafa temlik cirosuyla devredilen çeklerin bedellerinin davalı tarafça tahsil edilerek, 03.06.2020 tarihli Muvafakatname kapsamında olarak, ... .... Dış. Tic. AŞ.'nin kendisine olan borcuna mahsup etmesinde hukuka aykırı bir durum söz konusu olmadığından, kendisinin davalıya hiçbir borcu bulunmadığından bahisle, davacının söz konusu çek bedellerinin kendisine iadesini talep etmesi mümkün gözükmediğini, davacı tarafın davalıya 03/06/2020 tarihli muvafakatname çerçevesinde olmak üzere, temlik cirosuyla devrettiği çeklerin bedellerini tahsil eden davalının, bu tahsilatı 03/06/2020 tarihli muvafakatname kapsamında dava dışı ... .... Dış Tic. A.Ş.'nin kendisine olan borçlarına mahsup etmesinden hukuka aykırı bir durum bulunmadığından, dava dışı ... .... Dış Tic. A.Ş.'nin kendisine olan borçlarının ana para ve faiz yekûnunu aşmayan miktar açısından davalının davacıya bir iade borcunun olmadığı değerlendirildiğinden; somut uyuşmazlıkta da davalının temlik cirosuyla aldığı çekler üzerinden yaptığı tahsilatın miktarı dava dışı ... ... Mu. Dış Tic. A.Ş.'nin kendisine olan ana para ve faiz borcunun karşıladığından, davalının davacıya iadesi gereken herhangi bir miktar söz konusu olmadığını belirtmişlerdir.
Olaya ve dosyaya uygun, ayrıntılı ve gerekçeli bilirkişi raporuna Mahkememizce itibar edilmiştir.
03.06.2020 tarihli muvafakatname, banka kayıtları, bilirkişi raporu ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından davalı bankaya verilen Muvafakatnamede; Banka Şubesi nezdinde bulunan ... hesap no ve ek no'da takip edilmek üzere temlik cirosu ile bankaya devir ve teslim edilen ve edeceği senet ve çeklerin; İşbu çek/senetlerin tahsil edildiklerinde bedellerinin ... ... MÜM.VE DIŞ TİC. A.Ş. firmasının kullandığı ve kullanacağı kredi risklerine mahsup edilmesi ve/veya depo edilmesi, Protesto edilmesi-karşılıksız çıkması halinde ise yine Bankaca icrai ve cezai takiplerinin yapılması ve tahsil edilen bedellerin bir üst paragrafta belirtildiği şekilde adı geçen firmanın risklerine mahsup edilmesi ve/veya depo edilmesi hususlarının davacı şirket tarafından kabul edildiği, muvafakatnamede açıkça teslim edilmiş ve edilecek çek ve senetleri kapsadığının belirtildiği, bu nedenle muvafakatnamenin ekinde belirtilenler dışında verilen veya verilecek çek ve senetleri de kapsadığı anlaşılmıştır.
Bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, imzalanan 03.06.2020 tarihli muvafakatname ve 04.06.2020 tarihli çek listesi toplamının 2.020.548,89 TL olduğu, davacı tarafından davalı bankaya verilen çeklerin toplamının 10.785.293,82 TL olduğu, işlemiş faizler de ilave edildiğinde tazmin tutarı ile örtüştüğü, 03.06.2020 tarihli muvafakatname çerçevesinde davacı tarafın davalı tarafa temlik cirosu ile birlikte devir ve teslim etmiş olduğu çekler açısından, üçüncü kişi konumundaki ... .... Dış. Tic. A.Ş. nin borcunu ifa uğruna temlik durumunun söz konusu olduğu, davacı tarafın davalıya kendi borcu bulunmasa dahi, bu ilişki bakımından üçüncü kişi durumundaki ... .... Dış. Tic. A.Ş.'nin davalıya olan borcu için söz konusu çekleri davalıya temlik cirosuyla devretmesinin, ... .... Dış. Tic. A.Ş.'nin davalıya olan borcunu ödeme uğruna bir edim olduğu, TBK'nun 83. maddesine göre, borcun bizzat borçlu tarafından ifa edilmesinde alacaklının menfaati bulunmadıkça borçlunun, borcunu şahsen ifa etmekle yükümlü olmadığının düzenlendiği, ... .... Dış. Tic. A.Ş.'nin davalıya olan borcunun davacının müşteri çeklerini temlik cirosuyla devretmek suretiyle ödemesinin mümkün olduğu, gerek 03.06.2020 tarihli Muvafakatname ekindeki listede yer alan ve gerekse bu Muvafakatnameden sonra ve onun uygulanması mahiyetinde olmak üzere davalı tarafa temlik cirosuyla devredilen çeklerin bedellerinin davalı tarafça tahsil edilerek, 03.06.2020 tarihli Muvafakatname kapsamında, ... .... Dış. Tic. A.Ş.'nin kendisine olan borcuna mahsup etmesinde hukuka aykırı bir durum söz konusu olmadığından, dava dışı ... .... Dış Tic. A.Ş.'nin kendisine olan borçlarının ana para ve faiz yekûnunu aşmayan miktar açısından davalının davacıya bir iade borcunun olmadığı anlaışlmakla davalı bankanın temlik cirosuyla aldığı çekler üzerinden yaptığı tahsilat miktarının dava dışı ... .... Dış Tic. A.Ş.'nin kendisine olan ana para ve faiz borcunu karşıladığından davanın reddine karar verilmiş ve davanın reddine karar verildiğinden Mahkememizce verilen ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE
2-Mahkememizce verilen ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken 615,40 TL harcın peşin alınan 184.057,76 TL harçtan mahsubu ile geriye kalan 183.442,36 TL'nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 707.555,86 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13.maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince Adalet Bakanlığı Bütçesinden Arabulucuya ödenen 3.600 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsiliyle hazineye irat kaydına,
7-Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 29/05/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır