T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/152 Esas
KARAR NO: 2025/440
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 16/07/2021
KARAR TARİHİ: 09/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkilinin ... 7. İcra Dairesi ... Esas nolu dosyasına konu edilmiş 15.03.2020 ödeme günlü 35.000,00 TL bedelli keşidecisinin ... Ltd. Şti. olduğu lehtarın da müvekkil ... Şti. olduğu bonoya ilişkin olarak davalıya bir borcu bulunmadığını, müvekkili ... Şti. aleyhine ... 7.İcra Müdürlüğü’nün ... E. Sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatılmış ve müvekkilin adresine gönderilen ödeme emri 11.06.2021 tarihinde tebliğ edildiğini, müvekkilinin matbaa işleri yaptığını, davalı da merkez kutu ... ticaret ünvanı ile aynı işle (yapıştırma ve ambalaj) iştigal ettiğini, müvekkili davalı şirket yetkililerini tanıdığını, geçmiş zamanda müvekkilinin ofisine defalarca gelindiğini hatta müvekkilinin sattığı bir makineye karşılık aldığı senetlere de davalı kefil olarak imza attığını, müvekkili ile davalı arasında doğrıudan ticari ilişki bulunmadığını, icra takibine konu kambiyo senedi ... Ltd. Şti. tarafından müvekkili ... Şti. lehine düzenlendiğini, iş bu senet taraflar arasındaki ticari ilişki sebebiyle düzenlenip müvekkiline teslim edildiğini, ... Şti. söz konusu senede bağlı ticari ilişkiden kaynaklanan borcunu müvekkili şirkete ifa ettiğini, müvekkili şirket bonoyu geri iade edeceği zaman ofisinde bonoyu aramış fakat bulamadığını, müvekkili şirket ile ... Şti. arasında sürekli ticari ilişki olduğu için bonoyu geri teslim etmiş olabileceğini düşündüğünü, müvekkili şirket bononun varlığından 11.06.2021 tarihinde davaya konu icra takibinden ödeme emri tebliğ olduğunda haberdar olduğunu, müvekkilinin davalı ... ile arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, müvekkili davalı ... ile hiçbir iş yapmadığını, icra takibine konu bono ...Ltd. Şti. ile müvekkili ... Şti. arasındaki ticari ilişkiye istinaden düzenlendiğini, davalı ...'ün müvekkili ile arasında hiçbir ilişki bulunmadığını, müvekkili şirket sahibi ... tarafından ... 11. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını ve ödenmeyen alacağını tahsil ettiğini, bunun üzerine davalı da bir şekilde eline geçirmiş olduğu müvekkile ait senedi icra takibine koyarak müvekkilden haksız kazanç sağlama gayreti içerisine girdiğini, icra takibinin neye ilişkin olduğu tarafımızca bilinmemekte olup davalının da müvekkili şirketten hiç bir alacağı bulunmadığını, davalı tarafından alacağı hiçbir şekilde ispat edilemeyeceğini, dava konusu icra takibine konu bono ile herhangi bir ilgisi ve sorumluluğu bulunmadığnıı, tüm bu nedenlerle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini, icra takip alacaklısı davalının kötü niyetle hareket ettiği açıkça ortadadır. Hal böyle iken davalının icra takip dosyasındaki alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesi talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; davaya konuyu icra müdürlüğü dosyasının infaz edilmiş olması sebebiyle menfi tespit davası olarak görülemeyeceğini, söz konusu icra dosyasına davacı şirket tarafından 05.08.2021 tarihinde 3.030,4 TL tutarında bir ödeme yapılmış olup davacı şirket süresinde ne borca ne de senet üzerindeki imzaya etmemiş olup huzurdaki davayı ikame etmiş olması iyiniyetten ne derece uzak olduklarını ortaya koymakta olup, söz konusu davanın konusuz kalmış olması nedeniyle usulden reddi gerektiğini, kabul anlamına gelmemek koşuluyla, Sayın Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde 16.07.2021 tarihinde ikame edilmiş olan davaya konu icra dosyası infaz edilmiş ve kapandığnıı, infaz edilmek suretiyle kapanmış olan icra dosyasına ilişkin olarak davanın menfi tespit tespit davası olarak devam etmesi mümkün değildir. Söz konusu davanın istirdat davası olarak görülmesi gerektiğini, davacı tarafın da ifade ettiği üzere bir makine alım satımı neticesinde meydana gelen ilişki davacı şirketin müvekkile vermiş olduğu siparişler üzerinden devam etmiş ve neticesinde senedin borçlandırıcı işlemi meydana gelmiştir. Müvekkilin şifahi olarak tüm iyiniyetli girişimlerine rağmen davacı şirket "bugün ödeyeceğim yarın ödeyeceğim" demek suretiyle müvekkili oyalamış ve neticesinde söz konusu senet tarafımızca icra yoluyla tahsil edildiğini, menfi tespit davasının şartlarını taşımayan haksız davanın reddine, sayın mahkemenin aksi kanaatta olması halinde yine menfi tespit davasının şartları taşımayan haksız davanın reddi ile davaya istirdat davası olarak devamına, davanın istirdat davası olarak devamına karar verilmesi durumunda ise, arabuluculuk dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine, davacı tarafın iddialarını temellendiremediği hukuki dayanaktan yoksun ve mesnetsiz davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Eldeki dava, bonoya dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.
İş bu uyuşmazlıkta Mahkememizce ilk olarak 23/03/2022 tarihinde davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkememizin bu kararının davacı vekili tarafından istinaf edilmesi neticesinde, istinaf incelemesini yapan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi 18/02/2025 tarih ve ...Esas, ... Karar sayılı ilamı ile ve "Kambiyo takibine ve davaya konu 17.12.2019 keşide ve 15.03.2020 ödeme tarihli 35.000-TL bedelli bonoda keşideci dava dışı ...ve lehtar davacı olup, bononun arkasında sırasıyla davacının ve davalının ciroları yer almaktadır. Davalı tarafından davacı ile dava dışı keşideci aleyhine başlatılan takipte borcun 3.030,40-TL'lik kısmı davacı tarafından, 50.110,16-TL'lik kısmı ise dava dışı keşideci tarafından işbu dava tarihi sonrasında icra takip dosyasına ödenmiştir. Bu durumda sadece davacının ödediği 3.030,40-TL yönünden dava kendiliğinden istirdat davasına dönüşmüş olup, kalan kısım yönünden ise menfi tespit davası niteliği devam etmektedir.
6102 sayılı TTK'nın 778. maddesi yollaması ile bonolar hakkında da uygulanması gereken TTK'nın 714 ve 730. maddeleri uyarınca, belirli bir günde veya keşide gününden veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenmesi şartını içeren bir bonoya dayanarak hamilin lehtara ve diğer cirantalara müracaat edebilmesi, ödeme gününü takip eden iki iş günü içinde senet keşidecisinin protesto edilmesine bağlıdır. Alacaklı hamil, anılan madde koşullarında protesto keşide etmeksizin cirantayı takip edemez. Somut olayda takibe konu bonoda davacının lehdar birinci ciranta olduğu, davalının ise ciranta hamil olduğu görülmektedir. Yetkili hamil olan alacaklı davalının borçlu ciranta hakkında takip yapabilmesi için, bononun keşidecisine ödememe protestosu göndermesi zorunludur. Protesto çekilmemesi müracaat hakkının kaybına yol açar. Bu süre hak düşürücü nitelikte olduğu için hakim tarafından resen dikkate alınması gerekir (Yargıtay 19. HD'nin... esas ...karar sayılı, 2014/8538 esas 2014/11550 karar sayılı ilamları). İcra dosyasında protesto evrakı yer almamaktadır.Mahkemece keşidecinin protesto edilip edilmediğinin üzerinde durulmadan davanın reddine karar verilmesi yerinde olmamıştır." gerekçesi ile Mahkememiz kararını kaldırmıştır.
Kaldırma kararı doğrultusunda yargılamaya devam edilmiş ve davalı vekiline ödememe protestosunu sunması için kesin süre verilmiş, verilen kesin süre içerisinde ödememe protestosu sunulmamıştır. Yetkili hamil olan alacaklı davalının borçlu ciranta hakkında takip yapabilmesi için, bononun keşidecisine ödememe protestosu göndermesi zorunlu olup, protesto çekilmemesinin müracaat hakkının kaybına yol açacağı, eldeki uyuşmazlıkta da davalı tarafça keşideciye protesto çekildiğinin ispat edilemediği, bu şekilde davalının davacıya müracaat hakkını kaybettiği anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulü ile, ... 7. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespitine, bu icra dosyasına davacı tarafından ödenen 3.030,40 TL’lik ödemenin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine,
3-Alınması gereken 2.747,11 TL harçtan peşin alınan harcın ve tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 2.059,39 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 59,30 TL başvurma harcı ve 597,72 TL peşin harç ve 90 TL tamamlama harcının toplamı olan 747,02 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 30.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 214 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 09/07/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
* Bu evrak 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.