T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO: 2019/402 Esas
KARAR NO: 2024/224
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ: 05/12/2019
KARAR TARİHİ: 15/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalılardan ... arasında çeşitli gıda maddelerinin Kanada'ya taşınması konusunda Ekim 2018 tarihinde anlaştıklarını, ... tarafından malların ...'den teslim alınması ile ... ...'da gemi taşımacılığını üstlenen fiili taşıyan ... adına ...'a teslim edilmesi hususlarında anlaştıklarını, dava konusu gıda maddelerinin 11.10.2018 tarihinde tam, sağlam ve eksiksiz olarak ...'a teslim edildiğini, teslimi gerçekleşen ürünlerin ... tarafından aynı gün ... ... Limanı'na taşınarak ...'a teslim edildiğini, gıda maddelerinin tesliminden sonra ... limanında bekletildiği sırada gıda maddelerinin özelliği gereği ve müvekkili tarafından verilen talimat doğrultusunda +8,0 C ısı ortamında korunması ve taşınması gerekirken konteyner ayarlarının -18,0 C olarak ayarlanması nedeniyle dava konusu malların hepsinin zayi olduğunu, yüke özen borcuna aykırılık malların yer aldığı konteyner teslim adresine iletilmek üzere gemiye yüklemesi yapıldığı sırada geminin sorumlu kaptanı tarafından teslim alınan konteynerların taşınma talimatlarının incelendiğini, tespit konusu malların yer aldığı konteynırın ısı derecesinin +8,0 C olması gerekirken -18,0 C olarak ayarlandığının tespit edildiğini, bu tespit neticesinde ürünlerin içinde bulunduğu konteynerin gemiden indirildiğini, ... Limanı konteyner saklama alanına yerleştirildiğini, durum ile ilgili müvekkili ile iletişime geçildiğini, armatör şirket olan ...tarafından sözkonusu hatanın ... teknisyenleri tarafından sehven yapıldığını ve bu hatanın fark edilmesinden sonra konteynerin içindeki malzemelerin herhangi bir zarar görüp görmediğinin tespit edilmesi için ilgili gemiye yüklenmemesine karar verildiğine ilişkin kaşe ve imzalı yazı verildiğini, tespitlerden sonra 16.10.2018 tarihinde liman işletmesinden alınan izinler sonucunda konteynerin ihracatçı firma adına Akredite bağımsız denetçi ve gözlemci firma ... personeli ile iki gözetmen ve armatör firma surveyoru ile liman işletme görevlisi ile birlikte açıldığını, müvekkili tarafından 19.10.2018 tarihinde yaşanan hususlara ve taleplerine ilişkin ... Noterliği’nin ... yevmiye numarası ile ihtarname gönderildiğini, bu süre içinde bir çok kez toplantılar düzenlendiğini, ancak müvekkilinin zararının karşılanmadığını, 16.10.2018 tarihinde ... Laboratuvarı tarafından konteynır içerisinde yer alan tespit konusu ürünlerden tutanak eşliğinde ürünlerin teslim alındığını, alınan ürünlerle ilgili olarak gerekli testlerin yapıldığını, 30.10.2018 ile 25.12.2018 tarihli iki adet rapor tanzim edildiğini, ürünlerin raf ömrünün kısaldığını, 12 aylık raf ömrü olan ürünlerin 1,5 ay gibi kısa bir süre içerisinde bozulmaya başladığını, müvekkili firmanın mağduriyetinin ispatı adına resmi kuruluşlardan rapor alma yoluna gidildiğini, bu amaçla T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ... Ticaret Borsası Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı tarafından da bir inceleme raporunun tanzim edildiğini, 14.12.2018 tarihli raporlara göre de konteyner içinde yer alan ürünlerin bozulmaya başladığının ortaya konduğunu, konteyner içerisinde yer alan bir diğer ürün grubunun müvekkili firmanın üretmiş olduğu butik nitelikteki yüksek kalite zeytinyağlarının hem ambalaj hem de ısı ve dolayısıyla basınç değişimi nedeniyle asiditelerinin bozulduğunu, müvekkili firmaya ait ürünlerin yer aldığı konteynerde yer alan bir diğer ürün grubu zeytinyağları olduğunu, bu yağların özel olarak yetiştirilen ürünlerden elde edilen mamuller olup bu nedenle ihracat edilebilir nitelikte olduğunu, yurtdışında üst düzeyde talep gören ürünlerin kalitesinin bu talebe uygun olarak yüksek kalitede olduğunu, zeytinyağının muhafazasında en büyük düşmanının ürünün hava ile teması olduğunu, oksijen ile temas eden zeytinyağının asit dengesinin bozulduğunu, ürünün kalitesinin bozulma sonucunda alt seviyelere indiğini, bu nedenle zeytinyağlarının oksijen ile temasını kesmek üzere öncelikli olarak şişelerin tıpa ile kapatıldığını, tıpaların üzerine hava girişini engellemek üzere alüminyum kaplama yapıldığını, taşıyan firmanın sorumluluğunda olan taşıma işlemi esnasında sıcaklığın olması gerekenden 26 C derece düşük olması nedeniyle zeytinyağı şişelerinin tıpalarında ve tıpaları çevreleyen alüminyum folyolarda ısı farkından dolayı oluşan genleşme sonucunda basınç değişikliği ve dengesizliği nedeniyle deformasyon meydana geldiğini, zeytinyağlarının oksijen ile temas ettiğini, temasın 11.10.2018-13.10.2018 günleri arasında devam ettiğini, zeytinyağlarının kalitesinin müvekkili firma ve müşterilerinin talep ettiği düzeyin altında kaldığını ve müvekkili firma için tüm maddi değerini yitirdiğini, ... tarafından müvekkilinin zararının karşılanmasının koşulu olarak ...'den rapor alındığını, ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/... D. İş sayılı dosyası ile delil tespiti yaptırıldığını, ... Noterliği’nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 18.09.2019 tarihinde ihtarname gönderildiğini, hatalı taşımada davalıların müteselsilen sorumlu olduklarını, davalıların tedbirli bir taşıyandan veya tacirden beklenen dikkat ve özeni göstermediklerini, bu nedenle müvekkilini zarara uğrattıklarını, talimata rağmen ürünlerin limana geldikten sonra ısı ayarlarının yanlış yapıldığını ve bu nedenle malın zayi olduğunu belirterek malların ziyaı nedeniyle müvekkilinin uğramış olduğu toplam zarar olan malın toplam bedeli için 91.058,00 - Amerikan Doları'nın 16.10.2018 tarihinden (malın zayi olduğu tarihten) itibaren 3095 Sayılı Kanun madde 4/a uyarınca uygulanacak ABD Doları faizi ile birlikte ve inceleme giderleri için ödenen 13,412,77 -TL'nin ticari faiz ile birlikte 16.10.2018 tarihinden (malın zayi olduğu tarihten) itibaren işleyecek reeskont avans faizi (ticari faiz) ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama gideri, masraf ve avukatlık ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... AŞ. vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ile müvekkili arasında taşıma sözleşmesinin akdedilmediğini, davacının müvekkiline karşı dava açmasının hukuki bir dayanağının olmadığını, dava konusu taşımaya aracılık etmesi için davadışı ... AŞ’nin müvekkilinden talepte bulunduğunu ve taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesinin kurulduğunu, davacı ile müvekkili arasında herhangi bir taşıma işleri komisyonculuğu sözleşmesi veya taşıma sözleşmesinin akdedilmediğini, ticari bir ilişkinin sözkonusu olmadığını, davacının müvekkiline husumet yöneltilmesinin hukuka uygun olmadığını, müvekkilinin iddia edilen hasarda herhangi bir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkilinin yükümlülük ve sorumluluklarını Taşıma İşleri Komisyoncusu olarak hareket ettiğini ve yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirdiğini, hasarın müvekkilinin hakimiyet alanı dışında gerçekleştiğini, hasarın diğer davalılar taşıyan ... Ltd’ izafeten acentesi ... AŞ sorumluluğunda iken meydana geldiğini, davadışı ...’in dava konusu 2x40 ... konteynerin ... Limanları arasındaki taşımasının aracılığını yapmak üzere 6 Eylül 2018 tarihinde müvekkilinden talepte bulunduğunu, davadışı ...’in talimatları üzerine diğer davalılardan ...’ın acentesi olduğu davalı ... ‘e ait ... ... gemisi ile taşınmasının kararlaştırıldığını, konteynerin ... Limanından tahliye edilmek üzere ... ... gemisine yüklendiğini, davadışı ...’in dava konusu konteyner ısısının +8 olması gerektiği talimatını verdiğini, diğer davalı ... ‘e izafeten ...’a bildirildiğini ve ...’ın da konteyner ısısının +8 derece olarak sağlanacağı konusunda onay verdiğini, ancak konteyner ısısının +8 olması gerekirken -18 olarak ayarlandığını, konteynerin ...zilyedliğinde ve sorumluluğunda iken meydana gelen hadisenin ...tarafından yazılı olarak kabul edildiğini, müvekkilinin sorumluluğunun sınırlı olduğunu belirterek davanın reddine, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Limited Şirketi cevap dilekçesinde özetle; müvekkili firma ile davacı arasında herhangi bir taşıma sözleşmesinin tanzim edilmediğini, bu nedenle müvekkili firmaya husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkilinin taşıma işinde doğrudan dahlinin sözkonusu olmadığını, 09/10/2018 tarihinde davalılardan ...’ın talebiyle konteyner temin edildiğini, konteyner üretim adresine davacının temin ettiği kara nakliyesinin gerçekleştirildiğini, tam ve sağlam olarak teslim edilen konteynerin davacının yedinde olduğunu, müvekkiline kusurun atfedilemeyeceğini, davacının üründe bozulma olduğu iddiasının ... laboratuvar sonuçları ve ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/... D İş sayılı davası kapsamında hazırlanan bilirkişi raporuna dayandırdığını, ancak analiz ve bilirkişi raporunun zararın katiyetini ortaya koymadığını, davacının zararını kanıtlayamadığını, kusurların konteynerin davacı tarafından teslim alınması, yüklenmesi ve limana nakliyesi sürecini kapsadığını, belgelere göre 14/10/2018 tarihinde akşam saatlerinde gemi kaptanının kontrolü ile konteynerin -18 C’de çalıştığının anlaşıldığını, mevcut ürünlerle ilgili ... laboratuvarında tahlil yapıldığının söylendiğini ancak tahlil verilerine bakıldığında ürünlerde bozulma olduğu şeklinde bir verinin bulunmadığını, bozulduğu iddia edilen ürünlerin numune alma işleminin numune alma usulüne uygun olmadığını, davacının ihmal ve kusurunun bulunduğunu belirterek davanın husumetten reddine, haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Aş vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının aktif husumetinin bulunmadığını, ticari faturaya göre dava konusu eşyanın davacı tarafından Kanada’da mukim ... unvanlı şirkete CIP teslim şekliyle satıldığını, eşyanın 11/10/2018 tarihinde ilk taşıyıcı ...’a teslim edildiğini, hasara uğradığı zamanda eşyanın esasen sonraki taşıyıcı ... Ltd’nin acentesi ... AŞ’ye teslim edildiğini, hasara maruz kalındığı anda eşya üzerinde yarar ve zararın alıcı Kanada’da mukim ... unvanlı davadışı firmaya geçtiğini, CIP teslim şekline göre davacı satıcı tarafından eşyanın nakliye rizikolarına karşı sigorta ettirilmiş olmasının gerekeceğini, davacının dava konusu eşya için nakliye rizikolarına karşı sigorta yaptırmak borcu altında olduğunun anlaşıldığını, davacı ile davadışı ... Tic AŞ arasındaki taşıma sözleşmesinin 02/10/2018 günü kurulduğunu, davacının istem hakkının düştüğünü ve alacağın zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin ... AŞ ‘nin iddia edilen zarardan sorumluluğunun bulunmadığını, konteynerin ısısının +8.0 C yerine sehven -18 C’ye ... AŞ’nin ... teknisyenince ayarlandığını, davacı tarafın dava konusu zarar nedeniyle müvekkilini sorumlu tutacağına ilişkin ihtar çekmediğini, davacının talebinin fahiş olduğunu belirterek haksız davanın reddine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davacı arasında herhangi bir navlun sözleşmesinin akdedilmediğini, müvekkilinin yabancı taşıyan ... Ltd şirketi merkezi Haifa İsrail’de bulunan konteyner taşımacılığı yapan, hat sahibi yabancı bir şirket olduğunu, yabancı taşıyan ... şirketinin Türkiye’ye gelen ve giden yükler ile ilgili tüm iş ve işlemlerini ... nam ve hesabına Türkiye Genel Acentesi sıfatı ile ... AŞ şirketinin yürüttüğünü, müvekkili yabancı taşıyan ile davalı ... Lojistik arasında akdedilen alt taşıma sözleşmesine göre davalı ... müvekkilinin taşıtanı konumunda olduğunu, davalı ... şirketinin müvekkilinden yükün sadece ... ...’da mukim ... Limanından Kanada’ya deniz yolu ile taşınmasını talep ettiğini, iç kara nakliyesini kendisinin üstlendiğini, müvekkilinin ancak fiili taşıyan konumunda olacağını, davacı tarafından sunulan ... numarasını ihtiva eden belgenin orijinal ve geçerli olmadığını, konişmentoda konteyner mühür numarasının yazılmadığını, konteyner muhteviyatı emteanın sadece zeytinyağı olarak yer aldığını, müvekkili yabancı taşıyanın dava konusu yükü hiçbir zaman teslim almadığını ve dava konusu yüke ilişkin hiçbir konişmentonun düzenlenmediğini, davacı tarafından sunulan konişmentonun taşıma şartlarını içeren arka yüzünde yer alan navlun sözleşmesi madde 22’de yetki anlaşmasının bulunduğunu, konşimentoda tahtındaki taşımadan kaynaklanacak tüm uyuşmazlıklarda uygulanması gereken yasaların İsrail Yasaları olduğunu, yetkili mahkemenin ise Haifa İsrail Mahkemesi olduğunun taraflarca kabul edildiğini, müvekkilinin yükün fiili taşıyanı olmadığını, dava konusu yükün hiçbir zaman müvekkili ...’e teslim edilmediğini, henüz gemiye yüklenmemiş liman sahasında beklemekte olan bir yükte meydana geldiği iddia olunan taşıyanın sorumluluğunun sözkonusu olamayacağını, dava konusu yükün kara taşımasının gensetsiz yapıldığını, iç nakliye süresince konteynerin soğutucusunun hiç elektriğe bağlanmadığını ve soğutucunun devreye girmediğini, yükün konteyner içerisine davacı tarafından yüklendiğini ve konteynerin ... Lojistik tarafından teslim alındığını, konteynerin kontrol yükümlülüğünün yerine getirilmediğini, taşıtanın yardımcı şahsı konumundaki ... Liman İşletmesi’nin yükü teslim alırken ve konteyneri taşıtan adına muhafaza ederken gerekli kontrol ve denetimleri yapmadığını belirterek davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, konişmentoda bulunan yetki şartı gereğince davanın öncelikle tefrik edilerek milletlerarası yetki yönünden reddine, davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
... Asliye Ticaret Mahkemesi kanalıyla alınan 04/02/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda; davalı ...’ın % 5 kusurlu, davalı ... ’ın olayda % 10 kusurlu, davalı ...’un olayda % 15 kusurlu, davalı ...’ün ise % 70 kusurlu olduğu, hasardan dolayı ortaya çıkan gerçek zarar miktarının eşya tümüyle zayi olduğundan fatura değeri ve buna bağlı diğer zararlar olduğu, dolayısıyla dava dilekçesinde talep olunan rakamların uygun olduğu, hukuki manada satıcı/taşıtana kusur isnat edilmediğinden ve hasar satıcı üzerinde olduğundan satıcı davacının öncelikle kendisi açısından asıl /akdi taşıyan konumundaki ...’a karşı TTK’nun 1178 vd kapsamında, eşyanın gemiye yüklenmesi gibi bir sorumluluk şartından söz edilemeyeceğinden liman sahasına getirilerek fiili taşıyanın hakimiyetine sokulan dava konusu eşya için alt ve fiili taşıyan sıfatlarını haiz ...’e karşı davacının TTK ‘nun 1191.maddesi gereği yine 1178 vd hükümleri uyarınca diğer davalılar ... ve ... firmalarına karşı ise zarar gören davacının kusur oranları dahilinde haksız fiile dair genel hükümler uyarınca dava dilekçesinde belirtildiği zarar kalemleri açısından talep hakkına sahibi olduğu kanaatine varılmıştır.
Mahkememiz dosyasına sunulan 23/11/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda; gıda sanayindeki gıdaların dondurulma işleminden farklı olarak sehven de olsa statik bir dondurma prosesi uygulandığı, bu proses sonunda gıdaların + 8 derecede depolanmaya ve taşınmaya devam ettiği, oysa donma işlemi sırasında özellikle bu tip statik ve kontrolsüz dondurma hücrelerde büyük buz kriterleri oluşacağı ve bu kristallerin hücre zarını parçalayacağından dokuya ve hücreye zarar vereceği ve hücre içindeki enzim, vitamin ve minerallerin hücre dışına çıkmasına neden olarak hücre ölümüne sebebiyet vereceği, hücre özsuyunun dışarı çıkmasının mikrobiyal gelişmeleri tetikleyeceği, ... zeytinyağlarında ise yağların polimorfik yapısının donma çözünme işlemi nedeniyle bozulabildiği ve kapaklardaki deformasyon nedeniyle hava alabilmeleri nedeniyle kapaktan içeri girmesi muhtemel nem ve oksijenin yağlarda oksidasyonu artırarak yağın acılaşmasını/oksidasyonunu ve diğer lipolitik (enzime bağlı) bozulmaları hızlandırarak raf ömrünü kısaltma ihtimalinin yüksek olduğunun anlaşıldığı, üç yıl sonra yapılan analizlerde raf ömrünün sona erdiğinin tespit edilmesinin ise gıdaların raf ömrünün halihazırda bitmiş olacağından bir anlam ifade etmediği, menfi veya müspet bir sonuç olarak değerlendirmeye alınmaması gerekeceği, sonuç olarak gıdaların Türk Gıda Kodeksi ve Türk Hijyen Tebliğine uygun olmayan şekilde (yerine – 18 derecede) taşındığı ve bunun sonucunda gıdanın tüketici beğenirliliğinin azaldığı ve raf ömürlerinin muhtemelen kısalarak, ambalajlarında da bozulma ve nemlenmelerin olduğunun anlaşıldığı, gıdaların depolama ve taşıma kurallarına ve hijyen yönetmeliğine uygunluklarının sona ermesi nedeniyle ürün albenisi ve beğenirliliğinin azalmasına ve raf ömrünün kısalmasına ve gıdaların “Hijyen Yönetmeliği ve Gıdaların taşıma ve depolama kurallarına” uygun olmayan bir şekilde taşındıklarından yönetmeliğe olan uygunluklarının ihlal edildiği ve gıdaların satın alınmasında en önemli etmenlerden birisinin duyusal olarak gıdanın tercih edilebilirliği olduğu, bundan da ... firmasının yaptığı sıcaklık ayarlamasının neden olduğu için ... firmasının sorumlu olduğu şeklindeki fenni kanaate ulaşıldığı, davacı tarafından düzenlenen faturada CIP kaydının yer aldığı, TC Gümrük Beyannamesinde ise CIF teslim şeklinin kararlaştırıldığı, CIP teslim şeklinin kararlaştırılmış olması halinde davacının aktif husumetinin bulunmadığı, CIF teslim şeklinin kararlaştırılmış olması durumunda ise aktif dava ehliyetinin bulunduğu, Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin CIF satışlar bakımından getirdiği içtihadın CIP satış için de uygulandığı, bu içtihatın bilimsel olarak yerinde görülmediği, TTK m.1188 düzenlenmesinde öngörülen hak düşürücü sürenin başlangıç anı eşya hasarının yada zıyaının meydana geldiği tarih değil, hiç teslim edilmeyen eşya bakımından eşyanın teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren başladığı uyuşmazlığın hak düşürücü süreye maruz kalmadığı, davalı ...’ın TTK m.921 gereği taşıyanın hak ve yükümlülüklerine tabi olduğu, TTK m. 1191 f.1 gereği meydana gelen zarardan sorumlu olduğu, sorumluluğunun TTK m.1186 f.1 gereği 38.956,5 ÖÇH ile sınırlı olduğu, davalı ...’ın TTK m.1178 f.2 ve TTK m.1179 hükümleri gereği sorumlu olduğu, sorumluluğunun TTK m.1186 f.1 gereği 38.956,5 ÖÇH ile sınırlı olduğu kanaatine varılmıştır.
14/04/2023 havale tarihli bilirkişi raporunda; davacı tarafından davadışı Kanada’da mukim davadışı malın alıcısı ... şirketine davaya konu 03/10/2018 tarih, ... seri nolu 96.128 USD ‘lik mal bedelini ihtiva eden fatura tanzim edildiği, sözkonusu faturanın yasal defterlerde kayıtlı olmadığı ve bu faturaya ilişkin herhangi bir tahsilatın olmadığı, davacının davadışı alıcı firmaya 08/11/2018 tarih, ... seri nolu, 65.985 USD bedelli fatura tanzim edildiği ve bedelinin tahsil edilmiş olduğu, davacının davadışı alıcı firmadan 31/12/2018 tarihi itibariyle borç/alacak bakiyesinin bulunmadığı, davacının incelenen yasal defter kayıtlarında davadışı sigorta şirketi ... Ltd Şti hesabına herhangi bir poliçe ve ödeme kaydına rastlanılmadığı kanaatine varılmıştır.
27/02/2024 havale tarihli ek bilirkişi raporunda; sözkonusu davada geçen gıda ürünlerinin ... ve Tarım Bakanlığına yapılan analiz sonuçları değerlendirildiğinde kuru incir, kuru kayısı ürünlerinde küf maya vb artış olduğu ve ürünlerin – 18 de depolama sonrasında, analizi yapılan ürünlerde mikrobiyolojik olarak TGK Mikrobiyolojik Kriterler Tebliğinde belirtilen yasal sınırların altında kaldığının anlaşıldığı, gıdaların usulüne uygun şekilde depolanmaması nedeniyle “depolama ve taşıma kurallarına ve hijyen yönetmeliğine uygunlukları” sona ermiş bulunduğu, gıdaların yanlış sıcaklıkta depolama ve bunun sonucunda sıcaklık ve nem dalgalanmalarının oluşması nedeniyle ürünlerin tüketici beğenisinde etken olan özelliklerinde (tat, koku, doku vb kayba uğramış olması nedenleriyle) tüketici beğeni/kabul özelliklerinin azalmasının muhtemel olduğu, ürünlerin raf ömürlerinde sıcaklık dalgalanması ve donma çözünme işlemine bağlı olarak raf ömürlerinde kısalma olmasının muhtemel olduğu, zeytinyağına ilişkin kimyasal, duyusal ve fizikokimyasal analizlere dosyada rastlanmadığı, ancak zeytinyağı dondurularak saklanan bir ürün olmadığı ve dondurma çözündürme sonrasında kapağın açılıp, nem alması hidroliz dolayısıyla bozulma reaksiyonlarını hızlandırması ve zeytinyağının natürel ... vasfını kaybetmiş olmasının muhtemel olduğu, ürünlerin sehven hatalı depolanması sonucunda, bozulmanın tespit edildiği sözkonusu tarihte ürünlerin tam zayi oldukları anlamına gelmediği, dava dosyasındaki bulguların analiz verileri incelendiğinde ürünlerin yeniden değerlendirilmesine ilişkin olasılıkların; zeytinyağının asiditesinin muhtemel artması durumunda ... zeytinyağı olarak satılamasa dahi, asitlik yüzdesine göre Naturel Birinci veya Natürel ikinci sınıfa ait ürün olarak satılabilmesi olasılığının sözkonusu olabileceği, incir kayısı gibi ürünlerin tenzilatlı şekilde satılabilmesinin mümkün olabileceği, zeytinyağı içindeki incirlerin kapaklarında ne derece deformasyon oldukları bilinmemekle birlikte incirlerin zeytinyağı içinde muhtemelen donmaya dirençlerinin daha yüksek olacağının tahmil edilebileceği ve duyusal anlamda incirlerin, kuru Lerida incirlere göre kalitesini daha fazla korumasının muhtemel olduğu, sehven -18 C’de dondurulma akabinde ürünlerin hernakadar gıda güvenliği açısından riskleri artmış ve duyusal anlamda muhtemel kalite kaybı ve/veya raf ömürlerinde kısalma sözkonusu olsa dahi emtiaların tanzilatlı satışı tüm ürünler için geçerli olabileceği, gıdaların hayvan yemi olarak kullanımlarında hayvan gıda/ yemlerinin hayvan türüne göre sahip olmaları gereken özellikler kendi uzmanlık alanı dışında olmakla birlikte, değerli besinler içeren sözkonusu bu gıdaların en kötü ihtimalle hayvan gıdası olarak değerlendirilme potansiyellerinin mevcut olduğu, sözkonusu gıdaların mikrobiyolojik analizinde tebliğden önemli bir sapma görülmemekle birlikte, kalitede genel anlamda azalmalara yol açacağı gözönünde bulundurulmak kaydıyla, mikrobiyal yükün azaltılmasının her bir gıdanın ihtiyacına ve doğasına uygun olarak çeşitli yöntemlerle yeniden proses edilerek (fümigasyon vb) mümkün kılmak sözkonusu olabileceği, sözkonusu tarihte tenzilatlı satış ve/veya ilave proses uygulamaları ile yeniden mikrobiyal yükün azaltılması çalışmalarına ilişkin toplam maliyet veya zarar miktarının tarafça hesaplanmasının sözkonusu olmadığı, bu doğrultuda ürünlerin sehven depolanmasının tespit edildiği tarihte, tümüyle zayi olmadığı ve yeniden değerlendirilmesi için farklı olasılıklar olabileceği şeklinde kanaatine varılmıştır.
Dava; taşıma konusu emtiada meydana gelen zıya/ hasar/ değer kaybına bağlı zararın tahsili istemine ilişkin olup, dosyadaki uyuşmazlık konuları, Lerida tipi kuru incir, zeytinyağlı kuru incir, kükürtlenmiş kuru kayısı ve ... zeytinyağı türü gıdaların soğutuculu konteyner içerisinde ısı derecesinin +8 derece yerine sehven -18 dereceye ayarlanarak taşınması nedeniyle söz konusu gıda maddelerinde bozulma, raf ömürlerinde azalma meydana gelip gelmediği, konteynerin ısı ayarının sağlanmasının hangi tarafın sorumluluğunda olduğu, yükte ortaya çıkan zarardan dolayı tarafların münferit ya da müştereken kusur ve sorumluluklarının bulunup bulunmadığı hususlarında toplanmaktadır.
Taşıma konusu ürünlere ait 03/10/2018 tarihli satım faturası davacı ... tarafından dava dışı ... adına düzenlenmiştir. Faturada eşya değeri kısmında " ... 91.058 USD, Transport 4.950,00 USD, Insurance 120,00 USD, CIP Montreal 96.128,00 USD" bilgisinin yer aldığı görülmektedir. Dosyaya sunulan gümrük beyannamesinde ödeme şekli " Mal Mukabili", Teslim Şekli CIF, eşya değeri ise 96.128,00 USD olarak gösterilmiştir. CIP teslim şeklinde eşya taşıyıcıya teslim edilinceye kadar ortaya çıkan hasar satıcıda olup, teslimden sonra alıcıya aittir. CIF teslim şeklinde ise, eşyanın yükleme limanında gemiye yüklenmesi ile birlikte ortaya çıkacak yarar ve hasar satıcıdan alıcıya geçmektedir.Dava konusu uyuşmazlıkta, "...- ...- Montreal" şeklinde kara ve deniz yolundan oluşan multi model, ve "door to port "/kapıdan limana taşınmasının karalaştırıldığı görülmektedir. Bu durumda eşyanın ...'de ilk kara taşıyıcısına teslim edilmesiyle birlikte eşya hasarı da kural olarak davacıdan alıcıya olacaktır. Bununla birlikte konteyner içerisinde 13.10.2018 tarihinde limana teslim edilen ürünler, limanda ... Sanayi şirketi tarafından davalı ... ... Ltd'ye ait ... ... gemisine yükleme yapılacağı esnada gemi kaptanı tarafından hatalı ısı ayarı yapıldığının fark edilmesi ile birlikte gemiye alınmadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Davacı vekili, ürünlerin bu şekilde alıcısına gönderilememiş olmasından dolayı mal bedelinin tahsil edilmediğini ileri sürmektedir. Bu konuda davacının ticari defter kayıtlarına ilişkin bilgilerin yer aldığı 14.04.2023 tarihli muhasip bilirkişi raporunda, davacı defterlerinde dava konusu 03.10.2018 tarihli ... nolu, 96.128,00 USD bedelli satım faturasına ilişkin kaydın bulunmadığı, ayrıca davacının dava dışı sigorta şirketi ... Ltd Şti ile olan hesapta herhangi bir poliçe ve ödeme kaydına da rastlanılmadığı bildirilmiş olup, davacının yurt dışındaki alıcısından ya da nakliyat sigortacısından mal bedelini tahsil ettiğini gösteren bir delilde sunulmamıştır. Bu durumda uyuşmazlık konusu yük hasarı davacı üzerinde gerçekleşmiş olduğundan, davacının iş bu dava yönünden aktif husumet ehliyetine haiz olduğu kabul edilmiştir.s
TTK'nın 1188.maddesine göre eşyanın ziyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı bir yıl içerisinde yargı yoluna başvurulmadığı taktirde düşmektedir. Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemiş ise teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır. Eldeki dosyada, eşya alıcıya teslim edilmemiş olduğundan, 1 yıllık süre yükün teslim edilmesi gerektiği tarihten itibaren başlayacaktır. Taşıma konusu gıda ürünleri 11.10.2018 tarihinde .../ ...'de gensetsiz (soğutmasız)aracı yüklenip aynı gün içerisinde ... Limanına getirilmiştir. Konteynerin ... Limanına teslimine müteakip soğutma sistemi devreye alınarak 13.10.2018 tarihine kadar sehven yanlış ayarlanan -18 derecede muhafaza edilmiştir. Konteynerin yanlış ısı ayarının fark edilmesi nedeniyle 13.10. 2018 olan yükleme tarihinde gemiye kabul edilmemesinin ardından limanda ...'a ait depoya alanmıştır. Davacının arabuluculuk için başvuru tarihi 07.10.2019 olup, son tutanak ise 02.12.2019 tarihinde düzenlenmiştir. Bu durumda 05.12.2019 tarihinde açılan dava TTK m.1188 göre süresindedir.
Davacı ile davalı ... arasında geçen yazışmalarda gemi adı ve gemi bayrağından sonra acente bilgisine yer verilerek, ...acente olarak gösterilmiştir. Yine ...tarafından yükle ilgiliye gönderilen,19.10.2018 tarihli yazıda ...kendisini davalı ...'ın acentesi olarak göstermiştir. Sözkonusu yazıda " Konteyner derecesinin +8 olarak bildirilmiş olmasına rağmen ... teknisyenlerimiz tarafından sehven -18 derece olarak ayarlanmıştır" ifadesine yer verildiği görülmektedir. ...çalışanı ...tarafından ... yetkilisi ...'ya gönderilen 04.10.2018 tarihli elektronik posta iletisinin altında, ..., ... Ticaret Unvanı yer almakta olup bu şirketin ...'ın acentesi olduğu yazılıdır. Sözkonusu yazı içeriğinden ...'ın davalı ...'ın acentesi olduğu ve konteyner derecesini ayarlayanlarında kendilerinin ifa yardımcısı olduğu kanaatine varılmıştır. Yine dosyaya sunulan 09.10.2018 tarihli ...yetkilisi ile ... Servis çalışanı ... arasında geçen yazışma içeriğinden de, ...'ın talebi üzerine konteyner derecesinin 09.10.2018 tarihinde saat 17:21 'de davalı ... tarafından ısı ayarının yapıldığı anlaşılmaktadır.
Tüm bu bilgilerden ...'ın, ...'ın acentesi olduğu ...'ın deniz taşımasının yanı sıra yükleme limanı, lokal hizmetlerinide üstlendiği, bunlar içerisinde konteyner'in sıcaklık derecesinin ayarlamasının da bulunduğu, tüm bu hizmetlerin ... vasıtasıyla yerine getirildiği anlaşılmaktadır. ... sıcaklık derecesinin ayarlanmasında ... ise eşyanın liman sahasında ardiyesi aşamasında davalı ...'ın TTK m.1179/f.2 anlamında adamı sayılmaktadır. Dolayısıyla ... kendi adamlarının kusuruyla meydana gelen zarardan sorumlu olacaktır. Diğer yandan davalılardan ... ise davacıya karşı eşyanın ...'den...'e taşınması işinin organizasyonunu üstlenmiştir. Kara yolu taşımasını kendisinin gerçekleştirdiği, deniz yolu kısmını ise davalı ...'e bıraktığı dosya kapsamına sabit olduğundan bu sebeple davalı ... kendisinin yerine getirdiği kara taşıması bakımından TTK m.926.maddesi gereğince taşıyıcı, organize ettiği deniz taşıması bakımından da TTK'nın 921.maddesine göre, taşıyanın hak ve sorumluluklarına tabi olacaktır. ... deniz taşımasının fiilen gerçekleştirmesi için davalı ... ile anlaşmıştır. ...'ın acentesi olan ...'ın düzenlediği ... nolu konişimentoda yükleten olarak satıcı /davacı, gönderilen olarak yükün alıcısı ... firması kayıtlıdır. Bu durumda davalı ... Ltd fiili taşıyan konumunda olup sorumluluğu TTK'nın 1191.maddesi delaletiyle TTK 1178. Ve devamı maddelerindeki hükümlere tabi olacaktır.
Uyuşmazlıkta eşyanın +8 derecede taşınacağı bilgisi davacı tarafından davalı ...'a, bunun tarafından ...'a, ...tarafından da davalı ...'e bildirilmiştir. Nihayetinde ... tarafından düzenlenen konşimentoda eşyanın +8 derecede taşınacağı bilgisi yer almaktadır. Konteyner limana teslim edildikten sonra, 13 Ekim 2018 tarihinde limandan ... Konteyner tarafından davalı ...'e ait ... gemisine yükleme yapılacağı esnada gemi kaptanı tarafından konteyner ısı ayarının +8 derece yerine -18 derece olarak yanlış ayarlandığının fark edilmesi üzerine eşyanın gemiye alınmasına izin verilmemiştir. Buna mütakip 16 Ekim 2018 tarihinde gözlemci ...firması yetkilisi tarafından gıda ürünlerinin numune alımı ve ürünlerin fotoğraflarının çekimi yapıldıktan sonra ... Limanında limanda muhafazaya devam edilmiştir.14 Nisan 2019 tarihli ... firmasına ait raporda “Bazı karton ambalajlarda nemlenmeden dolayı hasar oluştuğu yağların donduğu, şişe kapaklarının genleşme dolayısıyla deforme olduğu tespit edilerek raporlanmıştır.Ayrıca -18 dereceden +8 dereceye transfer sırasında önce direkt ortam sıcaklığına çıkarıldığı dava dosyasında rapor edilmiştir. E-posta yazışmalarından anlaşıldığı üzere davalı ... tarafından konteyner ısı ayarı 09.10.2018 tarihinde saat 17:21 de yapılmıştır Dolayısıyla, yaklaşık 4 gün +8 derecede bulunması gereken gıda ürünleri -18 derecede tutulmuştur. Bu süre içerisinde ürünlerin donduğu ... raporuyla sabittir.
Dosyada rapor düzenleyen Gıda mühendisi bilirkişileri tarafından yapılan değerlendirmelere göre, donma süresi her ne kadar 4 gün gibi kısa bir süre olsa dahi kuru incir, zeytin, zeytinyağlı kuru incir gibi ürünlerde bu uygulamanın ürünün raf ömrünü kısalttığı, tazelik ve taze görümünün kayıp olmasına, donma sırasında ki genleşmeden ötürü gevşemeye ve hava ve ortam neminin kapak aralarında zeytinyağına ...ya neden olacağı, sonuçta sözkonusu ürünlerin tüketici gözünde görünüm, ürün lezzeti, doku olarak değeri ve albesinin kaybına neden olabileceği tespit edilmiştir. Davacının, konteynerin hangi ısı dercesine ayarlanacağı, dolayısıyla ürünlerin hangi ısı derecesinde muhafaza edilmesi gerektiğine yönelik bilgiyi taşıyana vermiş olduğu göz önünde de tutulduğunda, davacının yanlış ısı ayarından dolayı eşyada meydana gelen zarardan dolayı bir kusurunun bulunmadığı değerlendirilmiştir. Şu halde davacı aleyhine müterafik kusurdan söz etmek mümkün değildir. Ayrıca eşyanın gemiye kabul edilmemesinin ardından aynı gün içerisinde depoya yapılan iç taşımanın ... araçla yapılmış olmasının da zarara sebebiyet vermediği bilirkişi raporuyla tespit edilmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda Davalı ... TTK m. 921 gereği taşıyanın sorumluluğuna tâbidir. TTK m. 1191/ f. 1’de “Taşımanın gerçekleştirilmesi, kısmen veya tamamen bir fiilî taşıyana bırakıldığı takdirde, taşıyan, navlun sözleşmesine göre böyle bir bırakma hakkına sahip olup olmadığı dikkate alınmaksızın, taşımanın tamamından sorumlu kalmaya devam eder.” hükmü düzenlenmiştir. Takip eden ikinci cümlede ise “Taşıyan, fiilî taşıyanın ve onun taşıma borcunun ifasında kullandığı ve görevi ve yetkisi sınırı içinde hareket eden adamlarının fiil ve ihmallerinden de bu Kanun hükümlerine göre sorumludur.” hükmü yer almaktadır. Uyuşmazlık Davalı ... tarafından konteynerin yanlış dereceye ayarlanmasından kaynaklanmaktadır. ..., Davalı fiilî taşıyan ...’in adamıdır. Dolayısıyla ..., TTK m.1191 gereğince ...’ın adamı ...’ün kusurunun sebebiyet verdiği zarardan sorumludur.
TTK m. 1178/ f. 2 gereği, taşıyan (fiilî taşıyan), eşyanın zıyaı veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla sorumludur. TTK m. 1179’da ise “Taşıyanın (fiilî taşıyanın) veya adamlarının kastından veya ihmalinden doğmayan sebeplerden ileri gelen zarardan taşıyan sorumlu değildir. Taşıyanın veya adamlarının kastının veya ihmalinin bu zarara sebebiyet vermediğini ispat yükü, taşıyana aittir.” düzenlemesine yer verilmiştir. Somut olayda zarar, davalı fiili taşıyan ...’ın adamı ...’ün kusurundan kaynaklanmıştır. Dolayısıyla ... de TTK m. 1191 delaletiyle TTK m. 1178 ve m. 1179 gereği yükle ilgiliye karşı sorumludur. TTK m. 1191/ f. 4 uyarınca davalı ... ile davalı ...’in yükle ilgiliye karşı sorumlulukları müteselsildir. Uyuşmazlık taşıyanlar ve adamları arasındaki bir rücu davası değil yükle ilgilinin taşıyan, fiilî taşıyan ve adamlarına yönelttiği tazminat davası olduğundan, olayda davalıların kusur oranlarının değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
Davalı ... fiilî taşıyanın adamıdır. Ancak uyuşmazlıkta meydana gelen zarara liman işletmesinin fiil ya da ihmalinin sebebiyet verdiğini ortaya koyan bilgi ve belgeye bulunmadığından bu davalının sorumluluğuna gidilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
Dava konusu ürünlerin yaklaşık 4 gün boyunca +8 derece yerine -18 derecede tutularak donmasına sebebiyet verilmesinin hasara ya da raf ömründe azalmaya sebebiyet verip vermediği hususunda gıda mühendisi bilirkişilerin yer aldığı raporlarda özet olarak; dondurma işleminin her ne kadar birkaç gün gibi kısa bir süre dahi olsa, kuru incir, zeytinyağı, zeytinyağlı kuru incir gibi ürünlerde taşıma sırasında uygulanmaması gerektiği ve bu uygulamanın çözündürme sonrasında ürünün raf ömrünün kısalmasına, tazelik ve taze görünümünün kaybolmasına, donma sırasındaki genleşmeden ötürü kapak contalarında gevşemeye neden olabileceğine, ve hava ve ortam neminin kapak aralarından zeytinyağına ...ya neden olarak bozulma reaksiyonlarını (nemin ve oksijenin neden olduğu enzimatik ve oksidatif bozulmalar) tetikleyebileceğine ve sonuçta tüketici gözünde ürün lezzet, doku, genel görünüm olarak beğeni ve albeni kaybına neden olabileceği, bunların dışında dondurma sonrasında sıcak ortama geçiş ile yüzeyde nemin yoğuşarak birikeceği, bununda ürün üzerinde mikrobiyal gelişmeye sebep olabileceği, ayrıca dondurma sonrasında soğuk ortamda çözündürme ve hızlıca tüketim veya farklı ürün içerisinde kullanım gerektirdiği, kuru incir, kuru kayısı gibi kuru meyveler dondurularak muhafaza edilebilir ve raf ömürlerinin uzaması sağlanabilir ancak çözündürme sonrasında hızlıca tüketilmeleri gerekeceği, zira dondurma işlemi ile hücre parçalanıp hücre özsuyu dışarı çıktığından, kısmen lezzet kaybı ve dokuda gevşemeler meydana gelmesinin söz konusu olduğu, ayrıca gıdanın dondurma sonrası göreceli yüksek sıcaklıklarda depolanması üzerinde nem yoğuşmasına neden olacağı, bununda ilerleyen zamanlarda mikrobiyal bozunmayı ve diğer kalite kayıplarını arttıracağı, zeytinyağında en önemli bozulma etkenleri sırasıyla ışık, oksijen ve nem olduğu, her durumda oksijen girişi, bu donma prosesi ve sonrasında uzun süren ulaştırma işlemi, şüphesiz ki gıdada muhtemel kısmen de olsa bir lezzet kaybı doku gevşemesine neden olabildiği, bu durumun ise aynı zamanla kısmen raf ömrünü kısalttığı belirtilmiştir.
Mahkememiz tarafından daha önce rapor düzenleyen Prof.Dr. ... , taşıma konusu incir, kayısı gibi kuru gıdalar ile zeytinyağından alınan numuneler ile ilgili laboratuvar analiz sonuçlarına göre ve bu analiz raporunun düzenlendiği tarih itibari ile sözkonusu gıdaların insan sağlığı açısından tüketime uygun olup olmadığı bunun mümkün gözükmemesi halinde hayvan gıdası olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, hususlarında gerekçeli ve denetime elverişli şekilde kanaat bildirilip her iki durum açısından bu ürünlerin ilk analiz tarihi itibari ile ekonomik değerinin bulunup bulunmadığı, o gün ki piyasa koşullarına göre kadri maruf sovtaj değerlerinin tespit edilmesi konusunda ek rapor alınması cihetine gidilmiştir.
Bu kapsamda hazırlanan 27.02.2024 tarihli Ek Raporda sonuç olarak; dava konusu ürünlerden alınan numuneler üzerinde ... ve Tarım Bakanlığına yapılan analiz sonuçları değerlendirildiğinde, kuru incir, kurukayısı ürünlerinde küf maya vb artış olduğu ve ürünlerin -18 de depolama sonrasında, analizi yapılan ürünlerde mikrobiyolojik olarak TGK Mikrobiyolojik Kriterler Tebliğinde belirtilen yasal sınırların altında kaldığının anlaşıldığı, bu aşamada ürünlerin mikrobiyolojik açıdan halen güvenilirlik sınırlarında kaldığını göstermekte olduğu, daha sonra ise usulüne uygun şekilde depolanmaması nedeniyle “depolama ve taşıma kurallarına ve hijyen yönetmeliğine uygunluklarının sona ermiş olduğu, gıdaların ilk aşamada yanlış sıcaklıkta depolama ve bunun sonucunda sıcaklık ve nem dalgalanmalarının oluşması nedenleriyle ürünlerin tüketici beğenisinde etken olan özelliklerinde (tat, koku, doku vb. kayba uğramış olması nedenleriyle) tüketici beğeni/kabul özelliklerinin azalmasının muhtemel olduğu, raf ömürlerinde sıcaklık dalgalanması ve donma çözünme işlemine bağlı olarak raf ömürlerinde kısalma olmasının muhtemel gözüktüğü, zeytinyağına ilişkin kimyasal, duyusal ve fizikokimyasal analizlerine dosyada rastlanılamadığı, ancak zeytinyağının dondurularak saklanan bir ürün olmadığı ve dondurma -çözündürme sonrasında kapağın açılıp, nem alması hidroliz dolayısıyla bozulma reaksiyonlarını hızlandırması ve zeytinyağının .... vasfını kaybetmiş olacağı, tüm bu bulgular ve raporlar doğrultusunda ürünlerin sehven hatalı depolanması sonucunda, bozulmanın tespit edildiği, söz konusu tarihte ürünlerin tam zayi oldukları anlamına gelmediği, dava dosyasındaki bulgular, analiz verileri incelendiğinde, ürünlerin yeniden değerlendirilmesine ilişkin olasılıklar bulunduğu, zeytinyağının asiditesinin muhtemel artması durumunda ... zeytinyağı olarak satılamasa dahi, asitlik yüzdesine göre Naturel Birinci veya Natürel İkinci sınıfa ait ürünolarak satılabilmesi olasılığı söz konusu olabileceği, yine incir kayısı gibi ürünlerin tenzilatlı şekilde satılabilmesi mümkün olabileceği, Zeytinyağı içindeki incirlerin kapaklarında ne derece deformasyon oldukları bilinmemekle birlikte incirlerin zeytinyağı içinde muhtemelen donmaya dirençlerinin daha yüksek olacağı tahmin edilebilir ve duyusal anlamda incirlerin, kuru Lerida incirlere göre kalitesini daha fazla korumasının muhtemel olduğu, sehven -18C de dondurulma akabinde ürünlerin her ne kadar her ne kadar gıda güvenliği açısından riskleri artmış ve duyusal anlamda muhtemel kalite kaybı ve/veya raf ömürlerinde kısalma söz konusu olsa dahi emtiaların tenzilatlı satışı tüm ürünler için geçerli olabileceği, gıdaların hayvan yemi olarak kullanımlarında, hayvan gıda/yemlerinin hayvan türüne göre sahip olmaları gereken özellikler kendi uzmanlık alanım dışında olmakla birlikte, değerli besinler içeren söz konusu bu gıdaların en kötü ihtimalle hayvan gıdası olarak değerlendirilme potansiyelleri mevcut olduğu, söz konusu gıdaların mikrobiyolojik analizinde Tebliğden önemli bir sapma görülmemekle birlikte, kalitede genel anlamda azalmalara yol açacağı göz önünde bulundurulmak kaydıyla, mikrobiyal yükün azaltılmasının her bir gıdanın ihtiyacına ve doğasına uygun olarak çeşitli yöntemlerle yeniden proses edilerek (fümigasyon vb) mümkün kılmak söz konusu olabileceği, söz konusu tarihte tenzilatlı satış ve/veya ilave proses uygulamaları ile yeniden mikrobiyal yükün azaltılması çalışmalarına ilişkin toplam maliyet veya zarar miktarının hesaplanmasının söz konusu olmadığı belirtilmiştir.
... Asliye Ticaret Mahkemesi kanalıyla dava konusu gıda ürünleri üzerinde yapılan keşif sonucu düzenlenen 04.02.2022 bilirkişi raporunda, incelenen ürünlerin tamamının zayi olduğu, kullanım sürelerinin geçtiği tespit edilmiş olsa da, hatalı ısı ayarından dolayı gıda ürünlerinin zarar görüp görmediği, dolayısıyla da davalıların bu kapsamdaki sorumlulukları, ürünlerin gemiden indirilmesinden sonra alınan numuneler üzerinde yapılan ilk analiz sonuçlarına göre belirlenmelidir. Bu noktada Prof.Dr.... 'den alınan 27.02.2024 tarihli Ek Rapordaki tespit ve değerlendirmeler uyuşmazlığın çözümünde esas alınmalıdır. Yukarıda bahsedilen söz konusu raporda özet olarak; "-18 derecede dondurulma akabinde ürünlerin her ne kadar gıda güvenliği açısından riskleri artmış ve duyusal anlamda muhtemel kalite kaybı ve/veya raf ömürlerinde kısalma söz konusu olsa dahi tenzilatlı satışının tüm ürünler için geçerli olabileceği, değerli besinler içeren söz konusu bu gıdaların en kötü ihtimalle hayvan gıdası olarak değerlendirilme potansiyelleri mevcut olduğu" yönünde kanaat bildirilmiştir. Şu halde ürünlerin gemiden indirildiği tarihte tamamıyla zayi olduğu söylenemeyecektir. Ürünlerden alınan numuneler üzerinde yapılan analiz sonuçlarına göre, gıdaların uygun olmayan sıcaklıkta 4 gün boyunca tutulmalarının tüketici beğenisinde etken olan tat, koku, doku vb.özelliklerinde kayba neden olduğu, bu nedenle tüketici beğeni/kabul özelliklerinin azaldığı, raf ömürlerinde kısalma olmakla birlikte ürünlerin tenzilatlı olarak satışının mümkün olduğu kanaatine varılmıştır. Ancak ürünlerin bu haliyle satış bedelinin ne olduğu, dolayısıyla da ortaya çıkan zarar miktarı dava dosyasında saptanamamıştır.
TBK'nın 50. Maddesinde yer alan "zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altında olduğu, uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hakim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler." hükmü uyarınca davacının zararının mahkememiz tarafından tayin edilmesi gerekmektedir. 27.02.2024 tarihli Ek Rapordaki tespit ve değerlendirmelere göre gıda ürünlerinde %50 oranında değer kaybı meydana geldiği değerlendirilmiştir.Davacı bu ürünleri sorunsuz olarak alıcısına ulaştırmış olsa idi fatura bedeli olan 91.058 USD'yi tahsil edebileceği dikkate alındığında, %50 değer kaybı oranı üzerinden davacının zararının 45.529,00USD olduğu sonucuna varılmıştır.
Taşıyanın sorumluluğunun sınırı TTK m. 1186’da düzenlenmiştir. Bu sınır TTK m. 1190 f. 2 gereği taşıyanın adamı niteliğindeki Davalı ... ve Davalı ...’un ve TTK m. 1191 gereği fiilî taşıyan Davalı ...’in sorumluluğunda da uygulanacaktır. Bilirkişi raporunda uygulanacak sınır 38.956,5 ÖÇH olarak tespit edilmiş olup bu tutar karar tarihi itibariyle; 38.956,5 ÖÇH x 1.32138 SDR/USD( karar tarihinde geçerli kur) = 51.476,33 USD'ye tekabül etmektedir. Taşıyanın adamı olan Davalı ...’in kendisine iletilen + 8 derecelik ısı derecesi yerine konteyneri -18 dereceye ayarlamış olması TTK m.1187 anlamında "pervasızca hareket" sayılabilecek bir kusur niteliğindedir. Bu durumda davalı ...'in TTK'nın 1186/f.1 deki sınırlandırma hakkından faydalanması mümkün değildir. Zararın tamamından sorumlu olmalıdır. Ancak, 45.529,00 USD olarak belirlenen zarar miktarı yukarıda tespit edilen 51.476,33 USD tutarındaki sorumluluk sınırını dahi geçmediğinden, bu durumda davalılardan...Lojistik, ...Ltd, ...45.529,00 USD miktarındaki hasardan dolayı davacıya karşı müteselsilen sorumlu olacaktır.
Tüm bu değerlendirmelerin sonucunda; davalı... A.Ş. hakkındaki davanın reddine, diğer davalılar ... A.Ş., ...Ltd, ... Ltd Şti hakkında ki davanın 45.529,00 USD üzerinden kısmen kabulü ile, bu tutarın davalı ... San ve Tic Ltd Şti ve...Ltd, bakımından 16.10.2018 olan zarar tarihinden, davalı... A.Ş bakımından ise ... ... Noterliğinden çekilen18.09.2019 tarihli,...yevmiye nolu ihtarnameye göre oluşan 26.09.2019 temerrüt tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre işleyecek yıllık dolar faiziyle birlikte bu davalılardan müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine, ayrıca davacının sarf ettiği 13.412,77 TL sörvey inceleme masrafının 29.01.2019 olan ödeme/ fatura tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte bu davalılardan müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davalı ... A.ş. Hakkında ki davanın REDDİNE,
2-Diğer davalılar ... A.Ş., ... Ltd, ... Ltd Şti hakkında ki davanın 45.529,00 USD üzerinden KISMEN KABULÜ ile, 45.529,00 USD'nin davalı ... Ltd Şti ve ... Ltd, bakımından 16.10.2018 tarihinden, davalı ... A.Ş bakımından 26.09.2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre işleyecek yıllık dolar faiziyle birlikte bu davalılardan müteselsilen tahsil edilerek DAVACIYA ÖDENMESİNE,
13.412,77 TL sörvey masrafının 29.01.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar ...A.Ş., ...Ltd, ... Ltd Şti'den müteselsilen tahsil edilerek DAVACIYA ÖDENMESİNE,
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince tayin olunan 18.814,77 TL harçtan 9.170,56 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 9.644,21 TL harcın davalılar ... ve Ticaret A.Ş., ... Ltd ile ... Ltd Şti’den tahsili ile Hazineye irad kaydına,
9.170,56 TL peşin harcın davalılar ...A.Ş., ... Ltd ile ... Ltd Şti’den tahsili ile davacıya ödenmesine,
4- Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan davanın kabul ve reddi oranına göre Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 43.314,82 TL vekalet ücretinin davalılar ... A.Ş., ... Ltd ile ... Ltd Şti’den alınarak davacıya verilmesine,
5- Davalılar ...A.Ş., ... Ltd ile ... Ltd Şti vekil ile temsil olunduklarından davanın kabul ve reddi oranına göre Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 41.302,91 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalılara verilmesine,
6- Davalı... Liman İşletmeleri ve...A.Ş vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 81.243,21 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
7- Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 44,40 TL ilk harç, 727,50 TL posta pulu ile 20.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 20.771,90 TL yargılama giderinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 10.645,14 TL'sinin davalılar...A.Ş., ... Ltd ile ...Ltd Şti’den alınarak davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
8- Davalı ... Depolama Taşımacılık ve Ticaret A.Ş tarafından yapılan 50,00 TL yargılama giderinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 25,62 TL'sinin davacıdan alınarak bu davalıya ödenmesine, bakiye giderin bu davalı üzerinde bırakılmasına,
9-Davalı ... A.Ş tarafından yapılan 150,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalıya ödenmesine, bakiye giderin bu davalı üzerinde bırakılmasına,
10- Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 676,47 TL sinin davalılar ...A.Ş., ...Ltd ile ...Ltd Şti’den, 643,53 TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
11- Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.15/05/2024
Başkan .
✍e-imzalıdır.
Üye .
✍e-imzalıdır.
Üye .
✍e-imzalıdır.
Katip .
✍e-imzalıdır.