T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/531 Esas
KARAR NO: 2025/590
DAVA: Sözleşmenin Uyarlanması
DAVA TARİHİ: 20/06/2025
KARAR TARİHİ: 24/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan sözleşmenin uyarlanması davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekilince verilen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin --------- ili ---------- ilçesi ---------- Mah. ---------- Sok. ---------- ada---------- parsel üzerinde bulunan anı apartmanında 2 daire (6-7) maliki olduğunu, davalının da aynı apartmanda 2 daire maliki olduğunu, davalı müteahhit ve diğer malikler müvekkili apartman toplantılarına çağırmadan 2/3 çoğunluğu sağlayarak 6306 sayılı kanun kapsamında yeniden yaptırma hususunda anlaştığını, bu anlaşmadan sonra taşınmazın yıkılarak yeniden yapılması hususunda bir kısım maliklerle davalı müteahhit -----------Noterliği'nin 12/02/2025 tarih ve ------------ yevmiye nolu düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzaladıklarını, müvekkil azınlık olarak kaldığından hak kaybına uğramamak ve taşınmazlarının (arsa hissesi olarak) satılmaması için tazyik altında ----------Noterliği 13/03/2025 tarih ve ----------- yevmiye numaralı sözleşmeyi imzaladığını, müvekkil her ne kadar söz konusu sözleşme ve eklerini malik olduğu taşınmazların satılmaması için imzalamışsa da sözleşmede, vekaletnamede ve eklerinde aleyhine olan hiçbir hususu asla kabul etmediğini sözleşmede arsa payı yanı sıra tarafından istenilen inşaat maliyet bedelini çok fahiş ve hakkaniyete aykırı bulduğunu, aleyhe olan tüm hususları kabul etmediğini, doğmuş ve doğacak zararları ile ilgili hukuki yollara başvurarak haklarını arayacağını -----------Noterliği'nin 13/03/2025 tarih ve ---------- yevmiye nolu ihtarnameyi çekerek davalı müteahhide bildirdiğini, davalının binayı yıkıp yapmada aceleci davrandığını, davalı henüz maliklere düşen arsa payları netleşmeden binayı yapma girişiminde bulunduğunu, davalı müteahhit maliklerle yarısı bizden kampanyasından faydalandırma imkanı varken bu imkanı kullanmalarına fırsat ve imkan vermeden müvekkili belki diğer malikleri mağdur eder nitelikte sözleşme hazırlayıp imzalattığını, bu nedenlerle müvekkil ile davalı arasında imzalanan sözleşmede yer alan inşaat yapılm bedelinin güncel piyasa koşulları dikkate alınarak bilirkişi marifetiyle hakkaniyete uygun olup olmadığı, davalının sözleşme ekindeki projeye göre almış olduğu arsa payının %30 mu daha fazlaya mı tekabül ettiğini, sözleşmedeki inşaat yapım maliyetlerinin ödemesinin gecikmesi halinde uygulanacak olan faiz oranının hakkaniyete uygun olup olmadığı, sözleşme şartlarının, cezai şartların fahiş ve müvekkil aleyhine olup olmadığının tespiti ile sözleşmenin fahiş tüm şartlarının hakkaniyete uygun şekilde uyarlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Dava, hukuki niteliği itibariyle; taraflar arasında imzalanan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca istenilen parasal miktarın hakkaniyete uygun şekilde uyarlanması istemine ilişkindir. Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalar olup, TTK'nın 4/1. maddesinde sayılmışlardır. Ayrıca, Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1.bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalar olup, iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi ve iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı TTK, 6762 sayılı TTK'dan farklı olarak mutlak ticari davalar (kanundan dolayı ticari dava sayılanlar) haricindeki ticari davaları "ticari iş" kriterine göre değil de "ticari işletme" kriterine göre belirlemiştir.Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez. TTK 11. maddesinde ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletme şeklinde tanımlanmıştır. TTK’nın 15. maddesinde esnaf, ister gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11. maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır." şeklinde tanımlanmıştır.Mülga 6762 sayılı yasanın 1463. maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 18.06.2007 tarihinde kararlaştırılıp, 21.07.2007 tarih ve---------- sayılı ---------- yayımlanan, ----------- sayılı Bakanlar Kurulu Kararında esnaf - tacir ayırımının nasıl yapılacağı belirlenmiş, 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 10. maddesinde ticari işletmeler hakkında 6102 sayılı TTK'nın 11/2 madde ve fıkrasında öngörülen Bakanlar Kurulu kararı çıkarılıncaya kadar yürürlükte bulunan düzenlemelerin uygulanacağı belirtilmiş olduğundan Bakanlar Kurulu kararının uygulanmasına devam edilerek esnaf ve tacir ayrımının anılan kararda belirtilen kıstasların değerlendirilmesi suretiyle yapılması gerekmektedir. Bir kimsenin vergi mükellefi olması, TTK yönünden de tacir kabul edilmesini gerektirmez. Ticaret siciline ya da Oda'ya kayıtlı olmamak da tacir olmamanın kesin bir kanıtı olmadığı gibi, vergi mükellefi olup olmamak da tacir ve esnaf ayrımında kesin bir ölçüt olarak kabul edilemez. Uyuşmazlığa konu davanın mutlak ticari dava niteliğinde olmadığı, davacının gerçek kişi tacir veya tacir gibi sayılanlardan olduğu yönünde bir iddianın bulunmadığı gibi davacının uyap sisteminde yapılan sorgulamada bu hususta bir kaydında yer almadığı dolayısıyla nispi ticari davanın da söz konusu olmadığı anlaşılmıştır.
Somut uyuşmazlığın tüm tarafları tacir olmadığından ve uyuşmazlık TTK'da düzenlenen veya TTK'da sayılan hususlara ilişkin olmadığından ticari dava niteliğinde değildir. Bu nedenlerle somut uyuşmazlığın genel hükümler uyarınca HMK 2.maddesi gereği Asliye Hukuk mahkemesinde görülmesi gerekmektedir. Görev hususu, HMK'nun 114/1.c maddesi uyarına dava şartlarından olup yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınacağından davanın göreve ilişkin dava şartı noksanlığından reddine, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu yönünde karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-HMK m.114/1.c hükmü yollaması ile HMK m. 115/II hükmü uyarınca davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine, görevli mahkemenin Asliye Hukuk mahkemeleri olduğunun tespitine,
2-Karar kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize başvuru halinde dava dosyasının görevli ----------- Asliye Hukuk Mahkemelerine tevzi edilmesi için Tevzi Bürosuna gönderilmesine,
3-Görevsizlik kararından sonra davaya görevli Asliye Hukuk Mahkemesinde devam edilmesi halinde yargılama giderlerine Asliye Hukuk Mahkemesince hükmedileceğinden, bu konuda HMK'nun 331/2. maddesi uyarınca şu aşamada bir karar verilmesine yer olmadığına,
İlişkin olarak tarafların yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda verilen kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ----------- Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.24/06/2025