T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/117 Esas
KARAR NO: 2025/330
DAVA: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 07/02/2025
KARAR TARİHİ: 11/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalı ile 23.12.2024 tarihinde, 2025 yılına ilişkin 01.01.2025 - 31.12.2025 tarihleri arasındaki geçerli olmak üzere davalının işletmekte olduğu "-----------" unvanlı turistik tesis (“Otel”) için "Açık Kontenjan/Oda Tahsis Sözleşmesi" ("Sözleşme") akdedildiğini, müvekkili şirketin sözleşmenin 10/g maddesi gereği davalı şirkete "nama yazılı" (Türk Ticaret Kanunu ("TTK") md. 654. - 788/2'de tarif edilen ve emrine olmayan) toplam 20.000.000.- TL tutarındaki aşağıda dökümü yapılmış dokuz (9) adet çeki avans ve yapılacak konaklamaların garantisi olarak düzenlendiğini, çeklerin bağlı olduğu ---------- IBAN hesabından davalı namına düzenlenmiş "nama yazılı" çeklerin dökümü;
-----------Ş. ------------ Şubesi 28.02.2025 Tarih ----------- Çek Nolu 1.500.000,00TL
-----------Ş. ------------ Şubesi 28.03.2025 Tarih ----------- Çek Nolu 1.500.000,00TL
-----------Ş. ------------ Şubesi 25.04.2025 Tarih ----------- Çek Nolu 2.000.000,00TL
-----------Ş. ------------ Şubesi 30.05.2025 Tarih ------------ Çek Nolu 2.500.000,00TL
-----------Ş. ------------ Şubesi 27.06.2025 Tarih ------------ Çek Nolu 2.500.000,00TL
-----------Ş. ------------ Şubesi 25.07.2025 Tarih ------------- Çek Nolu 3.000.000,00TL
-----------Ş. ----------- Şubesi 29.08.2025 Tarih ------------- Çek Nolu 3.000.000,00TL
----------Ş. ------------ Şubesi 26.09.2025 Tarih ------------- Çek Nolu 2.500.000,00TL
----------Ş. ------------ Şubesi 31.10.2025 Tarih ------------- Çek Nolu 1.500.000,00TL
Olmak üzere toplam 20.000.000,00 TL olduğunu,her ne kadar davalı adına yukarıda dökümü yapılmış namına (TTK md. 654 - 788/2) keşide edilen çekler lehtarına teslim edilmek üzere üzenlenmişse de söz konusu çekler keşide edildikten sonra kargo evrakı arasında kaybedildiğini, esasen dava konusu 20.000.000 TL'lik çek ile birlikte, üç (3) farklı şirket namına düzenlenmiş toplamı 89.000.000. TL değerinde çek kaybedilmiş ve akabinde çalındığı öğrenildiğini, durum öğrenilir öğrenilmez derhal muhatap ----------- Bankası'na bildirildiğini, müvekkili adına kaybolan/çalınan tüm çekler ile ilgili olarak ihtiyati tedbir müracaatında bulunulmuş ve hukuki nitelikleri itibarı ile emrine - hamiline yazılı çeklerden farklılık arz etmesi nedeniyle tüm çekler hakkında üçüncü kişileri de bağlayacak şekilde ödeme yasağı kararı alındığını, dava konusu "namına yazılı" çeklerin kötü niyetli üçüncü kişiler tarafından ele geçirildiği/çalındığı , söz konusu çekler hamiline veya emrine yazılı çeklermiş gibi sahte cirolar kullanılmak suretiyle tedavüle çıkarılmaya çalışıldığı esnada öğrenildiğini, kötü niyetli hamiller, ----------Ş., ---------Ş., -----------Ş., -----------Ş., ------------Ş., ------------Ş.'ye ibraz ile haksız kazanç elde etmeye çalıştıklarını, bunun için de çekler üzerinde sahte imzalar atarak çekte tahrifat yaptıklarını, çekleri bu "sahte" ve aynı zamanda "usulsüz" ciro yolu ile tedavüle çıkartmaya çalıştıklarını, Faktoring şirketlerinin "namına" yazılı bu çek akıbetlerini resen araştırmak amacıyla lehtar, keşideci ve cirantalar üzerinden yaptığı bu soruşturmalar esnasında durum aşikâr olduğunu, çeklerin çalındığı ve kötü niyetli kişiler elinde olduğu bu şekilde ortaya çıkmış ve tereddüte yer vermeyecek şekilde anlaşıldığında, derhal faktoring şirketlerine ihtarname düzenlenerek durumdan haberdar edildiğini, çek hırsızlığı, kıymetli evrakta tahrifat ve sahtecilik suçundan zarar görmeleri nedeniyle ----------- Cumhuriyet Başsavcılığına da şikâyette bulunulduğunu,------------ soruşturma no.lu dosyadan, çekleri bankaya ibraz edenlerin kolluk kuvvetlerine haber verilmek suretiyle yakalanmaları ve ibraz ettikleri çeklere el konulması hususunda bankalara müzekkere yazıldığını, namına düzenlenmiş çekler davalı lehtarın eline geçmediğini, bu konuda davalı lehtardan yazılı beyan alındığını, davalı lehdar, çeklerin arkasına basılmış olan kaşelerin ve kaşe üzerindeki imzaların kendisine ait olmadığını beyan ettiğini, dava konusu çeklerin fiziki olarak elinde bulunduran ve bu çeklerin meşru ve haklı hamili olduğu hususunda iddiada bulunan ve bu iddiasında sebat eden birisi henüz ortaya çıkmadığını, her ne kadar çekler haksız kazanç temin etmek gayesi ile tedavüle sokmak istenmekteyse de bu durumun henüz tam olarak gerçekleştiğine dair bir bilgi olmadığını, bu kişilerin kimlikleri ancak çek üzerlerinde yazılı ödeme tarihi (vade) geldiğinde ve muhatap bankaya çekler fiziki olarak ibraz edildiğinde ortaya çıkacağını, bu nedenledir ki ihtiyati tedbir talepli davanın husumet sadece çek lehtarına yöneltildiğini, ihtiyati tedbirin dava sonuna kadar devamı talebinin bulunduğunu beyan ederek müvekkilinin uğradığı ve uğrayacağı zararlar, tedbir talebimize konu çeklerin de cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kalması halinde, altından kalkılması güç maddi ve manevi zararlar olarak doğanacağını, ihtiyati tedbir kararı geri dönülmesi zor ve uzun süreçler isteyen, maliyeti yüksek hukuki girişimlerde bulunma ihtimallerini ortadan kaldıran, koruyucu bir karar olması nedeniyle ve delillerde bir değişiklik olmaması ile yasadan kaynaklanan hakların bariz müvekkil lehine olduğu dikkate alındığında dava konusu çekler hakkında verilmiş ihtiyati tedbir kararının devamına ve çeklerin ödemelerinin durdurulmasına, muhatap bankanın, çekleri saf ticari gaye ile çekleri kabul etmeden önce çekler hakkında müdebbir tüccar ve şahıs olarak sorgulama yapan iyi niyetli kişilerin de zarar görmemesi bakımından ve hata yapmalarını engellemiş olacağından ihtiyaç olduğunu, nama yazılı olması (emre/hamiline yazılı olmaması), çeklerin çalınmış ve kötüniyetli üçüncü kişilerin elinde olduğunun aşikar olması, alacağın temliki hükümlerine tabi olması (TTK md. 647, 654 vd.) çeklerin devrinin ancak alacağın temliki hükümlerine tabi olması nedeni ile (TBK 183 vd.) müvekkilimin çek lehtarı davalıya karşı ileri sürebileceği ödemezlik def-ilerini çeki elinde bulunduran üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilmesi hakkına yasal olarak sahip olması hukuki gerekçeleri doğrultusunda, yukarıda liste halinde yazılı olan ve vadeleri henüz gelmemiş olan nama yazılı çekler hakkında, alacağın temliki cirosuyla lehtarı tarafından yapılmamış alacağın temliki cirosunu haiz olmayan çekler yönünden çek hamili üçüncü kişileri de kapsayacak şekilde müvekkilimin borçsuzluğunun tespitine, borçtan kurtulma olumsuz tespit davasının kabulüne, dava sonuna kadar - kesinleşmesine kadar ---------- no.lu tedbir kararının devamına, borçsuzluğunun tespiti doğrultusuna münhasıran davaya konu çekler yönünden, çeklerin müvekkil açısından ödenmesine yer olmadığına ve çekler hakkında Ödeme Yasağı Kararı verilmesine, çeklerin konusuz ve karşılıksız kalmış olması nedeniyle iptaline ve taraflarına işlemsiz olarak iadesine, verilecek niha-i kararın muhatap bankaya tebliğine, dava safahatında meşru ve haklı hamil olduğunu iddia ederek ortaya çıkan üçüncü kişi alacaklı müddeilerinin davaya asli veya fer' i müdahil olarak dahil edilmelerine, çeklere ilişkin cebri icra tehdidi altında üçüncü kişilere ödeme yapılması halinde yapılan bu ödemenin alacaklı müddeisine vaki ödenmiş teminat sebebiyle ödenmemesine, icra veznesinde depo edilmesine, davaya istirdat davası olarak devamına, dava masraf ve vekalet ücretinin davalı yanında, meşru hamil olduğunu iddia ederek sonradan katılanlarla, istirdat davasının taraflarına yükletilmesine, davanın istirdat davasına dönüşmesi halinde haksız icra tazminat hakları istirdat davası açmak hakları saklı tutularak karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle davacının davaya konu 9 adet çek sebebiyle davalıya borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın; davaya konu çek sebebiyle davalının alacaklı olup olmadığı, noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.Davacı vekili tarafından 06/03/2025 tarihli dilekçe ile mahkememize sunulan sulh sözleşmesinde özetle; "her ne kadar dava tarafları arasında aşağıda dökümü yapılmış çekler hakkında İhtiyati tedbir talepli olarak --------- E. Sayı ile Menfi Tespit davası açılmışsa da, taraflar dava konusu çekler yönünden Avukatlık Kanunu 35/A ve 6100 SY HMK 315/1 maddesi gereğince yazılı surette sulh olmuşlar ve sulhe göre karar verilmesi hususunda anlaşmış olduklarını,dava konusu çeklerin dökümü :
----------- İban Nolu
----------Ş. --------- Şubesi -28.02.2025 Tarih ---------- Çek Nolu- 1.500.000,00TL
----------Ş. --------- Şubesi -28.03.2025 Tarih ---------- Çek Nolu- 1.500.000,00TL
----------Ş. --------- Şubesi -25.04.2025 Tarih ---------- Çek Nolu- 2.000.000,00TL
----------Ş. --------- Şubesi -30.05.2025 Tarih ---------- Çek Nolu- 2.500.000,00TL
----------Ş. --------- Şubesi -27.06.2025 Tarih ---------- Çek Nolu- 2.500.000,00TL
----------Ş. --------- Şubesi -25.07.2025 Tarih ----------- Çek Nolu- 3.000.000,00TL
----------Ş. --------- Şubesi -29.08.2025 Tarih ----------- Çek Nolu- 3.000.000,00TL
----------Ş. --------- Şubesi -26.09.2025 Tarih ----------- Çek Nolu- 2.500.000,00TL
----------Ş. --------- Şubesi -31.10.2025 Tarih ----------- Çek Nolu- 1.500.000,00TL
Olmak üzere toplam 20.000.000,00 TL olduğunu, davalı, davacının iddia ve taleplerinde haklı olduğunu zira dava konusu çeklerin kendi ellerine geçmediğini, dava konusu nama yazılı çekleri şirket kaşesi ve imza sirkülerindeki yetkililer aracılığı ile Alacağın Temliki veya sair usullerle 3.kişiler lehine devir, temlik veya ciro ederek teslim etmediklerini, bu nedenle davaya konu çekler yönünden davacının kendilerine veya 3.kişilere karşı borçlu olmadığını, çeklerin kötü niyetli kişiler tarafından ve/veya gayrı meşru hamilleri tarafından talep ve tahsil edilmeye çalışılması halinde, açılacak dava ve takiplerde davacı yanında yer alarak çeklerin ciro silsilesinin kopuk, haksız ve usulsüz olduğu yolunda mücadele edeceklerini gayrı kabili rücu kabul, beyan ve taahhüt etmekte olduklarını, davacı, davalı tarafın yukarıda sulh sözleşmesinin 2 nolu maddesinde yazılı kabul, taahhüt ve beyanları doğrultusunda, davaya konu çekleri davalıya ve /veya kötü niyetli 3. Kişilere keza meşru olmayan hamillerine karşı ödemeyeceğini beklemekte olduklarını, davalının dava konusu çekler yönünden davacıdan alacaklı olmadığı şeklindeki açık kabul beyanı üzerine ve sulh sözleşmesinin mahkemeye birlikte ibrazını müteakip; Davacı, taraflar arasında 23.12.2024 tarihinde 2025 yılı için düzenlenmiş "Açık Kontenjan Oda Tahsis Sözleşmesinde" yazılı dava konusu, çekler yerine kaim olmak üzere aşağıda dökümü yapılmış, nama yazılı YENİ çekleri tanzim ederek, aynı sözleşme koşullarında "avans ve yapılacak konaklamaların teminatı olarak" davalıya çek teslim bordrosuyla teslim edileceğini,davacı tarafından davalıya sulh gereği teslim olacak YENİ nama yazılı çeklerin dökümü aşağıdaki gibi olacağını;
---------- Iban Nolu
---------- --------- Şubesi -28.03.2025 Tarih ---------- Çek Nolu- 1.500.000,00TL
--------- ---------- Şubesi -25.04.2025 Tarih ---------- Çek Nolu- 2.000.000,00TL
--------- ---------- Şubesi -30.05.2025 Tarih ---------- Çek Nolu- 2.500.000,00TL
--------- --------- Şubesi -27.06.2025 Tarih ----------- Çek Nolu- 2.500.000,00TL
--------- --------- Şubesi -25.07.2025 Tarih ----------- Çek Nolu- 3.000.000,00TL
--------- --------- Şubesi -29.08.2025 Tarih ----------- Çek Nolu- 3.000.000,00TL
---------- -------- Şubesi -26.09.2025 Tarih ----------- Çek Nolu- 2.500.000,00TL
---------- -------- Şubesi -31.10.2025 Tarih ------------ Çek Nolu- 1.500.000,00TL
Olmak üzere toplam 18.500.000,00 TL olduğunu, davaya konu çeklerin en son vadeli olanının (31.10.2025) bankaya ibrazı için belirlenmiş yasal süre sonuna (11.11.2025) kadar, kayıp/çalıntı çeklerin meşru hamili oldukları iddiası ile davaya müdahil olmak isteyenlerin ortaya çıkması halinde; huzurdaki davada davacı talepleri hakkında kabul kararı verilip bu kararın davacı lehine kesinleşmesi tarihine kadar, davalının hukuki anlamda daima davacı yanında yer alarak vaki sulh beyanlarında ve kabul ikrarlarında sebat ederek direnmesi sulh şartlarından olduğunu, aksi davranış nedeniyle, davacının 3. kişilere dava konusu çekler nedeniyle ödeme yapmak zorunda kalması halinde, davacının çek bedellerini davalıdan talep, tahsil veya alacaklarından mahsup etmek hakkı saklı olacağını, sulh sözleşmesi gereği taraflarının birbirlerinden karşılıklı olarak dava masraf ve vekalet ücreti talebi olmadığını, işbu 2 sayfadan ibaret, 5 maddelik sulh sözleşmesi, 2 nüsha olarak hazırlanmış, taraf yetkililerince okunup kabul edilerek vekilleri huzurunda gayrı kabili rücu imzalandığını, bu Sulh Sözleşmesinin tek taraflı olarak, derdest olan dava dosyasına ibraz edilerek mahkemeden sözleşme doğrultusunda karar verilmesi talep edilmesine, taraflar karşılıklı olarak muvafakat etmekte olduklarını,"dair sulh sözleşmesini tarafların imzaladıkları görülmüştür.Davacı vekilinin 20/03/2025 tarihli dilekçesi ile mahkememize sunduğu Sulh Sözleşmesi doğrultusunda dava konusu çeklerin konusuz ve karşılıksız kaldığını, dava konusu çekler yönünden müvekkili şirketin borçsuzluğu ile ödenmesine yer olmadığına ve iptaline karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.HMK m.315/I. madde "Sulh, ilgili bulunduğu davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Mahkeme, taraflar sulhe göre karar verilmesini isterlerse, sulh sözleşmesine göre; sulhe göre karar verilmesini istemezlerse, karar verilmesine yer olmadığına karar verir." hükmünü haizdir.
Tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında imzalanan Sulh Sözleşmesi doğrultusunda sulh oldukları ve davanın konusuz kaldığı, yargılama gideri ve vekalet ücreti talep etmediklerini belirttiği görülmekle taraflar arasındaki sulh sözleşmesi gereğince davaya konu çekler yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile,
-Davacının davaya konu Keşidecisi -----------Ş Lehtarı ------------Şti. olan 28/02/2025 keşide tarihli 1.500.000,00 TL bedelli ----------- seri nolu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine,
-Keşidecisi -----------Ş Lehtarı -----------Şti. olan 28/03/2025 keşide tarihli 1.500.000,00 TL bedelli ------------ seri nolu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine,
-Keşidecisi ------------Ş Lehtarı ------------Şti. olan 25/04/2025 keşide tarihli 2.000.000,00 TL bedelli ----------- seri nolu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine,
-Keşidecisi -----------Ş Lehtarı -------------Şti. olan 30/05/2025 keşide tarihli 2.500.000,00 TL bedelli ------------ seri nolu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine,
-Keşidecisi ----------Ş Lehtarı -----------Şti. olan 27/06/2025 keşide tarihli 2.500.000,00 TL bedelli ------------ seri nolu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine,
-Keşidecisi ---------Ş Lehtarı ------------Şti. olan 25/07/2025 keşide tarihli 3.000.000,00 TL bedelli ------------- seri nolu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine,
-Keşidecisi -----------Ş Lehtarı -----------Şti. olan 29/08/2025 keşide tarihli 3.000.000,00 TL bedelli ------------- seri nolu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine,
-Keşidecisi ------------Ş Lehtarı ------------Şti. olan 26/09/2025 keşide tarihli 2.500.000,00 TL bedelli --------------- seri nolu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine,
-Keşidecisi ------------Ş Lehtarı ------------Şti. olan 31/10/2025 keşide tarihli 1.500.000,00 TL bedelli ------------- seri nolu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine,
2-Tedbir kararının kararın kesinleşmesine kadar devamına,
3-Harçlar kanunu gereğince davadan feragat veya davayı kabul veya sulh, muhakemenin ilk celsesinde vuku bulduğundan, maktu karar ve ilam harcının üçte biri olan 205,13-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 447,06 TL'nin yatıran tarafa iadesine,
4-Talep olmadığından yargılama giderleri ve vekalet ücreti hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise kesinleştikten sonra yatıran taraflara iadesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu oy birliği ile karar verildi. 11/04/2025