T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/274 Esas
KARAR NO : 2025/574
DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 07/04/2023
KARAR TARİHİ : 19/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalı ile Müvekkili Şirket’in devir yoluyla birleştiği ---------Ş. arasında, 2017 yılında maden sahası ve bu sahaya ilişkin işletme hakkının satış ve devri konusunda bir anlaşma kurulduğunu, anlaşmanın tarafı olan ----------, müvekkil şirket ile devir yoluyla birleştiğinden, 07.11.2017 tarihinde ticaret sicilinden terkin edildiği ve böylelikle müvekkili şirketin, anlaşmanın tarafı haline geldiğini, bu şekilde bu davada aktif husumeti bulunduğu, taraflar arasındaki 2017 yılındaki anlaşmaya istinaden, Davalıya ait olduğu iddia edilen --------- İli ---------- Köyü’ndeki ----------- numaralı ruhsata ait maden sahasının ve bu sahaya ait işletme hakkının davalı tarafından müvekkil şirkete KDV hariç 76.000.000 TL’ye satılması konusunda anlaştıklarını, ----------- tarafından 7.600.000 TL avans ödemesi yapılmasının kararlaştırıldığı ve akabinde maden sahasına ilişkin olarak alınacak olan rezerv raporunun olumlu olması halinde bakiye 68.400.000 TL’nin ödenmesinin ardından, maden sahasının ve işletme hakkının --------- satışı ve devrinin gerçekleştirilmesinin kararlaştırıldığı, anlaşma uyarınca,----------- tarafından davalıya 7.600.000 TL tutarındaki avans ödemesi yapıldığı, davalı tarafından------ gönderilen ve ------ Noterliği’nin 10.09.2018 tarih ve--------- yevmiye numaralı ihtarnamesi içeriğinde, gerçeğe aykırı ifadelere de yer verilmekle beraber, taraflar arasındaki anlaşma ve ------- tarafından davalıya 7.600.000 TL tutarında avans ödemesi gerçekleştirildiği hususunun davalı tarafından açıkça ikrar edildiği, 7.600.000 TL avans ödemesinin ---------- tarafından davalıya yapıldığı hususunda, taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı, bahsi geçen ihtarnamedeki beyanın aksine, devir ve satışa konu maden sahası ve işletme ruhsatının davalıya ait olmaması ve maden sahasına ilişkin olarak olumlu rezerv raporunun davalı tarafından sunulamamış olması nedeniyle, devir ve satış işleminin, davalıdan kaynaklanan nedenlerden dolayı gerçekleşmediği, 3213 sayılı Maden Kanunu m. 5/2’de uyarınca, maden işletme ruhsatının devrinin mümkün olduğu, ancak bu devrin gerçekleşebilmesi için öncelikle, devreden tarafın ruhsat sahibi olması gerektiği, ancak somut uyuşmazlıkta, Davalının, devretmeyi ve satmayı taahhüt ettiği --------- İli --------- Köyü’ndeki ---------- numaralı ruhsatın sahibi olmadığından ve hiçbir zaman maden sahasına ilişkin olumlu rezerv raporun sunamadığından, esasen, yerine getirmesi mümkün olmayan bir edimi üstlendiği ve karşılığında 7.600.000 TL tutarında avans ödemesi aldığının anlaşıldığı, taraflar arasında karşılıklı borç yükleyen anlaşma kurulduğu andan itibaren davalı tarafından maden işletme ruhsatının ---------- devredilemeyeceği, anlaşmanın kurulmasından sonra davalının hiçbir dönemde ve halen maden ruhsatına sahip olmadığının anlaşılması ve davalının göndermiş olduğu ihtarnamede yer verilen ifadelerin aksine, anlaşma kapsamında, üstlendiği maden sahasına ilişkin olumlu rezerv raporu sunma yükümlülüğünün de hiçbir aşamada yerine getirilememesi sebebiyle şüphesiz olduğu, bu sebeplerle; fazlaya ilişkin ve anlaşmanın hükümsüz kalması nedeniyle uğranılan zarara ilişkin tüm hakları saklı kalmak üzere; davanın kabulüne, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 109 uyarınca kısmi dava olarak, taraflar arasındaki maden sahası ve bu sahaya ilişkin işletme hakkının devrine yönelik anlaşmadan dönme nedeniyle, Davalıya ödenen 10.000 TL ve 1.000 ABD Doları’nın ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte tahsiline; tüm yargılama masrafları da dahil olmak üzere, vekalet ücretinin, davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın davada taraflar arasında yapılan anlaşma gereğince müvekkili şirkete ödenen 7.600.000TL avans ödemesinin şimdilik 10.000,00 TL ve 1.000 ABD olarak talep ettiği, davacının bu şekilde talebini bölmesi ve TL ödeme yapmasına rağmen ABD doları talep etmesinin hukuka aykırı olduğu, öncelikle talebin tamamı açısından harcın tamamlatılması aksi halde dava şartı eksik olan davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin gerektiği, davacı tarafın davaya konu talebinin zamanaşımına uğradığını, davanın niteliğinin değişme ihtimali göz önünde bulundurularak zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacı tarafın alacak taleplerine ödeme tarihinden itibaren faiz talebinde bulunduğu, alacak ve faiz taleplerini hiç bir şekilde kabul etmediklerini, müvekkilinin dava öncesinde temerrüde düşürülmediği dava öncesine yönelik faiz istemini kabul etmediklerini, davacı tarafın davasının 6100 Sayılı Kanunun 114.md/2f uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle reddi gerektiği, müvekkili şirket tarafından gönderilen ---------Noterliğinin 10/09/2018 tarih ve --------- yevmiye sayılı ihtarnamesinde taraflar aralarında ki hukuki ve ticari ilişkiyi yeniden tesis etmek, yeni kural ve düzenlemelere tabi kılmak, aralarında ki anlaşmazlığı gidermek amacı ile Arabuluculuk yoluna başvurduklarını, 24/02/2017 tarihinde arabuluculuk anlaşması, sonrasında Arabuluculuk Anlaşması Tadil Protokolü ve Arabuluculuk Anlaşması Tadil Protokolü No:2 başlıklı anlaşma tutanakları düzenlendiğini, 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 'Tarafların Anlaşması' başlıklı 18.md./5 maddesi ''(5)Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz.'' şeklinde düzenlendiğini, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliğinin 21.md/7 maddesi Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde, üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz.'' şeklinde düzenlendiğini, anılan nedenlerle açılan davanın reddinin gerektiği, ----------- köyünde bulunan ----------- nolu ruhsata ait maden sahası ve bu sahaya ilişkin işletme hakkının --------- şirketine satış ve devri konusunda tarafların anlaştığı, anlaşma uyarınca ----------- şirketi tarafından müvekkil şirkete 7.600.000.TL.ödendiğine yönelik bir itirazlarının bulunmadığı, davacı tarafın devir ve satışa konu maden sahası ile işletme ruhsatının müvekkil şirkete ait olmaması, maden sahasına ilişkin olarak olumlu rezerv raporunun müvekkil şirket tarafından sunulmamış olması gerekçesi ile devir ve satış işleminin müvekkilin kusuru nedeni ile gerçekleşmediğini iddia ettiklerini, bu iddiaları kabul etmediklerini, taraflar arasında ki anlaşma uyarıca edimini yerine getirmeyen tarafın royal olduğunu, maden sahasını devir etmesi için ----------- KDV hariç 76.000.000.TL tutarında ki satış bedelini ödemesi gerektiği, bu bedeli ödemediği hususunun davacı tarafında kabulünde olduğu, müvekkil şirketin temerrüdünden bahsetmesinin mümkün olmadığı, taraflar arasında ki anlaşma uyarınca müvekkili şirketin ---------- -----------Noterliğinin 10/09/2018 tarih ve ---------- yevmiye sayılı ihtarnamesini gönderdiği, ihtarda taraflar arasından 24.02.2017 tarihli Arabuluculuk Anlaşması, Arabuluculuk Sonuç Tutanağı ve Tadil protokolleri gereğince müvekkil şirketin dava konusu maden sahası ve bu sahaya ilişkin işletme hakkına ilişkin satış bedelinin ödenmesini takiben devir işlemlerini başlatmaya hazır olduğunu, maden sahası rezerv durumunu gösteren rapor olumlu olmasına rağmen ---------- tarafından avans dışında ödeme yapılmadığından bahisle --------anlaşmadan kaynaklı edimlerini ifada temerrüte düştüğünü ihtaren bildirdiğini, tüm hususlar uyarınca edimini yerine getirmeyen ve temerrüde düşen tarafın ---------Ş. Olduğunun açık olduğu, bahsi geçen ihtarda da belirtildiği üzere dava konusu maden sahası ve bu sahaya ilişki işletme hakkını devredebilecek hukuki yetkiye sahip olduğu, taraflar arasında yapılan arabuluculuk anlaşmasında da bu hususun belirtildiği, davacı tarafın türlü bahanelerle sözleşme bedelinin kalan kısmını ödemediği, madeni devralmadığı, aradan geçen süre zarfında müvekkili şirketi zarara uğrattığını, uzunca bir zaman geçtikten sonra kendi kusurundan kaynaklı olarak devir işlemini tamamlanamamasını bahane ederek yapmış olduğu avans ödemesini iade istediğini, bu talebin usul ve yasaya iyi niyet kurallarına açıkça aykırı olduğunu bu nedenlerle davacı tarafın davasının usulden reddine, davacı tarafın davasının esastan reddine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME ve GEREKÇE : Dava, hukuki niteliği itibari ile Davacının devir yoluyla birleştiği dava dışı ---------Ş. ile davalı arasında imzalanan, davalıya ait olduğu iddia edilen -------- ili -------- köyündeki --------- numaralı ruhsata ait maden sahasının ve bu sahaya ilişkin işletme hakkının davalı tarafından dava dışı firmaya 76.000,000 TL bedelle satışına ilişkin sözleşme kapsamında ,avans olarak davalı tarafa 7.600,000 TL bedel ödenmesinin ardından ilk maden rezervi raporunun olumlu olması şartıyla kalan bedelin ödeneceğinin kararlaştırıldığından bahisle ,davaya konu maden sahası ve işletme ruhsatının davalıya ait olmaması ve olumlu rezerv raporunun sunulmaması sebebiyle dava dışı şirketle devir yoluyla birleşen davacının devrin gerçekleşmemesinden kaynaklı sözleşmeden dönme sebebiyle davacının davalıdan fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL ve 1.000 Dolar bedelin iadesini talep etmektedir.Maden İşleri Genel Müdürlüğü, ---------- Noterliği'ne, ---------- Ticaret Odasına, ---------- Ticaret Odasına,--------- Cumhuriyet Başsavcılığı ve --------- Sulh Hukuk Mahkemesine yazılan müzekkerelere cevap verildiği, müzekkere yazı cevaplarının dosya arasına alındığı görüldü. Davada aktif ve pasif taraf husumetinin sağlandığı anlaşılmış olup taraflar arasında bu hususta çekişme yoktur.7155 sayılı Kanun’un 20. Maddesi ile eklenen 5/A maddesi uyarınca arabuluculuk başvurusunda bulunulmuştur. arabuluculuk son tutanağında icra dosya borcunun ödenmesi hususunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin arabuluculuk son tutanağı dosya arasına alınmıştır. Tüm dosya kapsamı ile birlikte yapılan değerlendirmede; Davacının devir yoluyla birleştiği dava dışı ---------Ş. ile davalı arasında imzalanan, davalıya ait olduğu iddia edilen --------- ili ---------- köyündeki --------- numaralı ruhsata ait maden sahasının ve bu sahaya ilişkin işletme hakkının davalı tarafından dava dışı firmaya 76.000,000 TL bedelle satışına ilişkin sözleşme kapsamında ,avans olarak davalı tarafa 7.600,000 TL bedel ödendiği, ilk maden rezervi raporunun olumlu olması şartıyla kalan bedelin ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davaya konu maden sahası ve işletme ruhsatının davalıya ait olmaması ve olumlu rezerv raporunun sunulmaması sebebiyle dava dışı şirketle devir yoluyla birleşen davacının devrin gerçekleşmemesinden kaynaklı sözleşmeden dönme sebebiyle davacının davalıdan fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL ve 1.000 Dolar bedelin iadesini talep ettiği, mahkememizce Maden İşleri Genel Müdürlüğüne müzekkere yazıldığı, gelen müzekkere cevabında ilgili taşınmaza ilişkin maden arama ruhsatının 01/03/2011 tarihi itibariyle iptal edildiği, davalı şirket adına herhangi bir maden arama ruhsatına rastlanmadığının bildirildiği, dolayısıyla ortada geçerli bir maden ruhsatı olmadığı, davacının sözleşmeyi fesih hakkının bulunduğu, sözleşme kapsamında verilen avans ödemesinin davalıdan talep edilebileceği, davacının 10.000,00 TL ve 1.000 USD olarak ikame ettiği davada ancak TL olarak ödediği avans bedelinin iadesini talep edebileceği anlaşıldığından 10.000 TL bedelin 10.09.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davanın KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ ile 10.000 TL bedelin 10.09.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ;
2-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 683,10-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 500,37-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 182,73-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13) göre hesaplanan 10.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 19.299,70-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; 179,90-TL Başvuru Harcı, 500,37-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 680,27TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ,
6-Davacı tarafından yapılan; 85,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 85,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 29,01-TL lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,
7- Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
8-Dava şartı olan arabuluculuk görüşmeleri neticesinde --------- Arabulucu Başvuru Nolu dosyada taktir olunan 3.120,00-TL ücretin kısmen kabul kısmen red oranı dikkate alınarak 1.064,86 TL'lik kısmın davalıdan, 2.055,14 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içinde ---------- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 19/06/2025