T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/379 Esas
KARAR NO: 2025/242
DAVA: Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 10/01/2017
KARAR TARİHİ: 12/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 2012 yılında kurulan ---------- mukim, kimyasal ve hammadde üretiminde faaliyet gösteren bir ticaret şirketi olduğunu, müvekkili şirketin üretime geçme kararı aldığını ve bu kararı uyarınca ----------- bölgesinde bir üretim tesisi kurmaya karar verdiğini, müvekkili şirketin "Isıtma ve Soğutma Tesisatı" nın imalatı, teslimi, montajı konusunda davalı -----------Şti. İle 12 Haziran 2015 tarihinde bir eser sözleşmesi imzaladıklarını, davalı şirketin müvekkili şirket ile arasında imzaladığı sözleşme ile müvekkili şirketin talepleri doğrultusunda ve ihtiyaçlarını karşılayacak bir ısıtma ve soğutma projesi hazırlandığını, davalı şirketin müvekkili davacı şirketin ihtiyaçlarına uygun olacağını düşündüğü marka ve modellerdeki makinelerin seçimini kendisinin yaptığını ve makinelerin bir listesini ve fiyatlarını müvekkili şirkete kendi teklifi kapsamında sunduğunu, taraflar arasında yapılan e-posta yazışmalarında müvekkili şirketin ihtiyaçlarının ne olduğunun belirtildiğinin belirtildiğini ve söz konusu ihtiyaçlara uygun ısıtma ve soğutma işinini hangi araç ve gereçlerle yapılacağının davalı şirket tarafından belirlediğini,---------- yer alan tesisteki makine ve tesisat işlemlerinin 23/01/2016 tarihinde tamamlanabildiğini ve müvekkili şirketin ancak bu tarihten sonra davalı şirket tarafından getirilip fabrikaya montajı yapılan ısıtma ve soğutma tesisatının denemesinin yapılabildiğini, yapılan ilk test işlemlerinde davalı şirket tarafından sözleşme kapsamında hazırlanan Isıtma Tesisatının düzgün olarak çalıştığı ancak Soğutma Tesisatının soğutma işlemini gerçekleştirmediğinin tespit edildiğini, davalı şirkete sözleşme kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmediği ve Soğutucu sisteminin istenilen ve taahhüt edilen hedefe ulaşmadığı ve istenilen şekilde çalışmadığının söylendiğini ve davalı şirket yetkilisinin sözlü olarak hatasının kabul ettiğini, daha sonra yapılan e-posta yazışmalarında da bunun görüleceğini, sözleşmenin 5.maddesi uyarınca belirlenmiş yükümlülükleri kapsamında saptanan kusurların kendisine bildirilmiş olmasına rağmen bilabedel ve zamanında bu kusurları gidermeyi ve işi kabule hazır hale getirmesi gerekirken, müvekkili şirketin uyarılarını ve bildirimlerini dikkate almadığını ve imzaladığı sözleşme'ye uygun olmayan bir biçimde yükümlülüklerini yerine getirmemeye devam ettiğini, gerek yazılı gerekse sözlü uyarıların davalı şirket tarafından dikkate alınmaması sebebiyle müvekkili şirketin 26/02/2016 tarihli dilekçe ile mahkemeye başvurarak delil tespiti talebinde bulunduğunu, --------- D.iş dosyasında yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde tespite konu sistemin soğutma ünitesinin ayıplı olduğunun ve bu ayıp nedeniyle 138.942,00 TL. Zarara uğradığını ve yine aynı sebeple 79.200,00 USD kar kaybının olduğunun hesaplandığının tespit edildiğini, davalı şirketin 19/10/2016 tarihli ihtarname ile sözleşmeye ilişkin bütün yükümlülüklerini tam ve eksiksiz olarak ifa ettiğini iddia ettiğini ve bunun ardından da ödenmeyen cari bir alacağının kaldığını ve bunun ödenmesini ve sözleşme kapsamında müvekkili şirkete kendisi tarafından verilen teminat senedinin iadesini talep ettiğini beyan ederek davanın kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkili şirketin uğramış olduğu zarar kabilinden şimdilik 5.000,00 TL. nin müvekkili şirkete ödenmesine, yargılama masrafları ve avukatlık ücretinin davalı tarafından karşılanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında mekanik tesisat işinini yüklenmesi dışında bir sözleşme akdedilmediğini, akdedilen 12/06/2015 tarihli sözleşme ile müvekkilinini davacıya ait tesiste buhar ısıtma ve soğutma sistemlerinin mekanik tesisat uygulama işini yüklendiğini ve taraflar arasında anlaşıldığı şekilde de söz konusu uygulama işinini eksiksiz ve ayıpsız şekilde yapıldığını, davacı tarafından soğutma sisteminin çalışmadığı iddiasıyla müvekkili şirketin yokluğunda tespit yaptırıldığını, bu tespite itiraz ettiklerini, müvekkili şirketin davacı ile imzalamış olduğu sözleşmeye istinaden mekanik tesisat uygulama işi yüklendiğini, müvekkili şirketin sözleşmeye konu olan işlemler sırasında bir proje firması gibi hareket etmediğini, taahhüt işi üstlenmediğini, malzeme üretimi yapmadığını, proje hazırlanması hususunda imzalı bir proje desteği dahi vermediğini, ayrıca müvekkili tarafından hazırlanarak imzalanmış bir proje söz konusu olsa idi bu projenin site yönetimine sunulmuş olması gerektiğini, müvekkili tarafından uygulama işi yapılan malzemelerin bizzat davacı tarafından satın alındığını, müvekkili şirkete iddia edildiğini şekilde bir danışmanlık ücreti veya üretime dayalı bir ücret ödenmediğini, müvekkili şirketin sözleşmeye konu montaj işlemini sözleşmede belirtildiği şekilde ve süresinde hiçbir ayıp ve eksik söz konusu olmaksızın yerine getirdiğini, davacıya davaya konu harç eksikliğini tamamlaması için verilen süre içerisinde harç eksikliğini tamamlamaması halinde davanın usulden reddine, müvekkili şirketin iddia edildiği gibi mekanik tesisat uygulama işi dışında bir hizmet sunmadığı ve müvekkiline atfedilebilecek bir kusur söz konusu olmadığı için davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Dava, taraflar arasında kurulan yazılı eser sözleşmesi kapsamında ayıplı işlere ilişkin zararın davalıdan tazmini için belirsiz alacak davası şeklinde açılan tazminat davasıdır. Mahkememizin 20/03/2019 tarih ---------- Esas----------- Karar sayılı kararı ile ".. her ne kadar davacı, davalı ile ısıtma ve soğutma tesisatının imali, teslimi ve montajı konusunda sözleşme imzalandığını iddia etmekte ise de, teknik tespitlere ve sözleşme içeriğine göre davalının sadece mekanik tesisatı montaj yapması konusunda bir anlaşma olduğu, hem değişik iş raporunda hem dosyamızda atanan bilirkişi tarafından yapılan incelemede tesisattaki sorunun soğutma ünitesinin kapasitesinin yetersiz olmasından kaynaklandığı, tesisatın montajı ile ilgili ayıplı yada kusurlu bir işlem olmadığı, bu nedenlerle davacının davalıdan tazminat talep edemeyeceği kanaatine varılarak Davanın Reddine," karar verildiği, davacı vekili tarafından kararın istinaf edildiği ve ------------- sayılı ilamı ile ".. Davalı yüklenici, her ne kadar sözleşme kapsamında proje yapma edimini üstlenmemiş ise de özen ve ihbar yükümlülüğü kapsamında ve basiretli bir tacir olarak kurulması istenen soğutma sisteminin kapasitesinin yetersiz kalacağı, işlemi yerine getiremeyeceği, işi bu şekilde yapması halinde sistemden beklenen verimin alınamayacağı hususunda sözleşmenin imzası veya makinelerin seçimi sırasında iş sahibini uyarması gerekmektedir. Dosya kapsamında davacı yüklenicinin bu şekilde ihbar yükümlülüğünü yerine getirdiği ileri sürülüp ispatlanmamıştır. Bu nedenle yüklenici meydana gelen zarardan ve varsa iş sahibinin sistemin yeniden kurulması için gerekli olan makul süre içindeki gelir kaybından sorumlu olacaktır.O halde, mahkemece iş sahibinin söz konusu soğutma sistemi nedeniyle uğradığı zararın tespiti ile bu miktardan kullanılamayacak makine ve teçhizat varsa ikinci el olarak satış bedelinin belirlenerek mahsubu ve iş sahibi zararının tespiti, ayrıca iş sahibinin defter ve belgeleri incelenmek suretiyle yeni bir soğutma sistemi kuruluncaya kadar geçecek makul süre gözetilerek, bu süre içerisindeki oluşacak gelir kaybının hesaplanması için davacının ticari defter ve belgelerinin incelenmesi açısından mali müşavir bilirkişi görevlendirilmek suretiyle rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, bu hususlar üzerinde durulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. .." şeklinde karar verilerek mahkememize gönderilmiş ve yukarıda yazılı esas numarasına kaydı yapılmıştır.Kaldırma ilamında yazılı gerekçe doğrultusunda dava konusu edilen hususlar kapsamında mahkememizce tensip zaptı oluşturularak duruşma günü belirlenerek taraflara tebliğ edilmiş, mahkememizin 14/09/2022 tarihli duruşma ara kararı ile "Dosyanın önceki teknik bilirkişi ile birlikte mali müşavir bilirkişi ------------ katılımıyla oluşturulacak 2 kişilik bilirkişi heyetine 30/09/2022 günü, saat 10:00'dan itibaren tevdii ile ---------Hukuk Dairesinin kaldırma kararında belirtilen hususlarda rapor alınmasına," şeklinde karar verildiği, bilirkişi ----------- inceleme 30/09/2022 tarihinde sunduğu görevlen çekilme dilekçesi sunduğu ve yerine mahkememizce Mali Müşavir ---------- görevlendirdiği, anılan bilirkişi heyeti tarafından sunulan 29/01/2024 tarihli raporda özetle; davacı ---------- ayıplı imalât nedeniyle uğramış olduğu zarar 117.747.T.L olarak hesaplanmadığını, kullanılmayacak olan teçhizatın hurda (ikinci el) değeri 20.000.- T.L olduğu, Davacı işverenin, ısıtma ve soğutma sistemlerini kimyasal madde üretim prosesinde kullandığı; kimyasal proseslerin parçası olan sistemlerin önce termodinamik, sonra mekanik tesisat projelerinin hazırlandıktan sonra imal ve montajının yapılması gerektiği; termodinamik projenin davacı işveren ile işbirliği yapmadan hazırlanmasının. mümkün olmadığı dikkate alındığında davacı işverenin termodinamik ve sonrasındaki mekanik tesisat projelerinin olmadığının farkında olması gerektiği; davacı işverenin soğutma sisteminin, kapasitesinin yetmediği ve prosesi yeterince destekleyemediği yönünde şikayeti olduğu; davalı yüklenicinin de soğutma sistemi kapasitesinin yetersiz olduğuna itirazının olmadığı; sadece davalı yüklenicinin proje sorumluluğunun olmadığını; proje yapmadığını; cihazları seçmedi; cihazların kapasitesi konusunda sorumluluğu ve fikri olmadığını; sadece davacının temin ettiği cihazları yerleştirerek aralarındaki mekanik tesisatı yaptığını beyan ettiği; dosya kapsamından da davalı yüklenicinin projelendirme ve kapasite belirleme sorumluluğunun olmadığının anlaşıldığı; cihaz seçimi ve kapasite konusunda görüş beyan etmişse dahi proje sorumluluğunu yüklenme anlamına gelemeyeceği; termodinamik ve mekanik tesisat proje eksikliğinin görüş beyanları ile doldurulamayacak kadar çok önemli bir eksiklik olduğu; davacı işverenin zararı, davalı yüklenicinin kusurundan kaynaklanmadığı için davalı yüklenicinin tazminat sorumluluğunun olmadığı," kanaatinin bildirildiği, davacı vekilinin rapora karşı itirazları sonucunda dosya anılan bilirkişi heyetine yeniden tevdi edilerek ek rapor alındığı, bilirkişi heyeti tarafından sunulan 13/01/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; davacının bir kimya şirketi olduğu; davacı prosesi için gerekli veya salınan enerji miktarını sadece davacı teknik elemanlarının veya davacı teknik elemanları ile birlikte çalışmak kaydıyla uzman Kimya Mühendislerinin hazırlayabileceği; davalı yüklenicinin mekanik tesisat firması olduğu ve kimyasal prosesler için gerekli veya salınan enerji miktarını hesaplayabilmesinin veya tahmin edebilmesinin mümkün olmadığı; bu nedenle, bu ana kadar düzenlenen bütün raporlarda davalı yükleniciye kusur ve sorumluluk verilmediği; mahkeme tarafından BAM kararına uygun olarak, davalı yüklenicinin her ne kadar sözleşme kapsamında proje yapma edimini üstlenmemiş ise de özen ve ihbar yükümlülüğü kapsamında ve basiretli bir tacir olarak kurulması istenen soğutma sisteminin kapasitesinin yetersiz kalacağı, işlemi yerine getiremeyeceği, işi bu şekilde yapması halinde sistemden beklenen verimin alınamayacağı hususunda sözleşmenin imzası veya makinelerin seçimi sırasında iş sahibini uyarması gerektiğine karar verilmesi halinde davalı yükleniciye %15 kusur verilebileceğinin mahkemenin takdirinde olduğu;" kanaatine varıldığı görülmüş söz konusu rapor HMK m.282 hükmünde denetime elverişli görülerek hükme esas alınmıştır.Somut dosya kapsamında, davacı şirketin kimyasal hammadde üreten bir şirket olduğu, kimyasal etkileşimlerin ısıtılması ve soğutulması amacıyla ısıtma ve soğutma tesisatının yapılması konusunda davalı ile 12/06/2015 tarihli sözleşme yapıldığı,---------Sulh hukuk mahkemesinin atadığı bilirkişi tarafından yapılan tespitte dava konusu sistemin soğutma ünitesinin kapasitesinin yetersiz olması nedeniyle ayıplı olduğu şeklinde tespit yapıldığı, mahkememizce istinaf bozma ilamı öncesinde yapılan keşif sırasında davacı işverenin fabrikasına gidilmiş, davalı yüklenici tarafından montajı yapıldığı halde sökülen ve bahçede muhafaza altına alınan cihazlar teknik bilirkişi tarafından incelenmiş olduğu anlaşılmıştır. Alınan teknik bilirkişi raporunda; davacının ısıtma ve soğutma sistemlerini kimyasal madde üretim prosesinde kullanmakta olan büyük bir fabrika olduğunu, bir kimyasal prosesin başlayabilmesi ve sürdürebilmesi için sisteme verilmesi veya sistemden alınması gereken enerjiler olduğunu, sistemin ısı enerjisi ile sürekli beslenmesi gerektiğini, ısıtma-soğutma sisteminin kapasitesi belirlenirken öncelikle kimyasal denklemlerin yazılması gerektiğini, projenin prosesin termo dinamik özelliklerinin dikkate alınarak hazırlanması gerektiğini, termo dinamik projeşlerin ise sadece davacı işverenin teknik elemanları tarafından veya onlarla birlikte hazırlanabileceğini, zira fabrikadaki üretim prosesini davacı işverenin teknik elemanlarının bilebileceğini, davacının teknik elemanlarının her cihaz girişindeki ihtiyaçları belirlemesi gerektiğini, sonrasında termodinamik değerleri sağlayacak kapasitede ısıtma-soğutma cihaz seçimini ve mekanik tesisat projesini yüklenicinin hazırlayabileceğini, somut olayda termodinamik bir proje olmadığını, ayrıca mekanik tesisat proje olmadığını, sözleşmeye göre davalı yüklenicinin proje yapmak gibi bir sorumluluğunun bulunmadığını, zira sözleşmede yüklenicinin işleri projelere uygun şekilde kaliteli yapacağı hususunun belirtildiğini, davacının şikayetinin tesisatlarda veya bağlantı elemanlarında kaçak olması ile ilgili olduğunu, cihazlardan su akması, paslanması veya cihazların çalışmaması gibi bir durumun olmadığını, davacının şikayetinin soğutma kapsitesinin yetersizliği ile ilgili olduğunu, bu konunun ise doğrudan proje yapılmaması ile bağlantılı bulunduğunu, davacı işveren tarafından bir proje çalışması yapılmamış olması sebebiyle böyle bir sorunla karşılaşma olasılığının yüksek olduğunu bilmesi gerektiğini, davalının proje yapmadığını ve cihazları kendisinin seçmediğini, cihazları üretmediğini, sadece davacı işverenin satın aldığı cihazları yerleştirdiğini ve mekanik tesisatı çektiği yönündeki beyanının dosyadaki delillerle uyumlu olduğunu, davacı yüklenici tarafından toplam tutarı 240.000,00 TL.olan 3 adet mekanik tesisat hakediş faturası düzenlendiğini, davalı yüklenici tarafından fatura edilen bir cihaz bulunmadığını, davacı işverenin zararının davalı yüklenicinin kusurundan kaynaklanmadığını belirtmiştir.
Ancak istinaf bozma ilamındaki değerlendirmeler de gözönüne alındığında oluşan zararda davalının müterafik kusurlu olduğu, kusurun bilirkişi heyetince belirlendiği şekliyle %15 oranında kabul edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmiş davacı tarafın faiz talebi de olmadığı, Mahkememizin 11/10/2017 tarihli duruşmasında davacı vekiline talep sonucunu açıklaması için süre verildiği, davacı vekilinin 24/10/2017 tarihinde sunduğu beyan dilekçesi ile avans faiz talep ettiği, ancak bu dilekçede ıslah talebi olmadığı gibi cevaba cevap yada ön inceleme duruşmasında da faiz talebinden bahsedilmediği anlaşılmakla mahkememizce yapılan hesaplamaya göre aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE,
-20.841,30-TL zarar ve 122.694,92 TL kar kaybı olmak üzere toplam 143.536,22 TL nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 9.804,96-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 7.405,74-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 2.399,22-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan; 31,40-TL Başvuru Harcı, 85,39-TL Peşin/nisbi Harcı, 7.320,35-TL Tamamlama Harcı, olmak üzere toplam 7.437,14TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; 7.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 253,80-TL Keşif Harcı, 881,68-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 8.635,48-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 2.858,28-TL lik kısmanın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer ve gerek olmadığına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine
7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre red edilen kısım üzerinden hesaplanan 46.419,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8- Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı 12/03/2025