T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/275 Esas
KARAR NO: 2025/137
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 16/04/2024
KARAR TARİHİ: 13/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı müvekkili ve davalının da dahil olduğu bir ortaklık neticesinde dahil ---------- Şirketi'ni kurduklarını, davalının işetmeye ilişkin ekipman, malzeme ve cihazları yeni olarak tedarik edeceğini ve satın alacağını beyan ettiğini, bu ekipman, alet ve malzemelerin ödenmesinde kullanılması ve merkezin devamlılığı için ise davaya konu icra takibine konu edilen kambiyo senedini aldığını, şirket kurulmasına rağmen davalı tarafından taahhüt edilen yeni ve kullanılmamış cihaz, malzeme ve ekipmanların bir türlü alınmadığını, işletmede kullanılmak üzere bir iki tane 2. El cihazın davalı tarafından getirildiğini, bu cihazların bile satın alındığına dair hiç bir belge gösterilmediğini, müvekkilinin bu hususu kabul etmemesi ve taahhüt edilen cihazların getirilmesini talep etmesi üzerine davalı tarafça bir oyalama sürecine girildiğini, davalı tarafça ilgili cihazların satın alındığını ancak gümrükte takılı kaldığını beyan ettiği, ne fatura ne gümrük belgesi olmak üzere hiç bir resmi belge ibraz edilmediğini, sürecin uzaması ve davalı tarafça cihazların getirilmemesi sebebiyle ilgili şirketin tasfiyesine karar verildiğini, davalı tarafın şirket tasfiye edildikten sonra davacı müvekkilinden aldığı senedi icra takibine koyduğunu, ilgili senedin şirketin devamı için alınacak olan cihazlar için verildiğini, cihazların hiç bir zaman satın alınmadığını, cihazların alınmaması ve ilgili şirketin de kapanmasıyla senedin verilme amacı olan temel borç ilişkisinin sonlandığı ve davalı tarafın kötü niyetli olarak icra takibine başladığı, şirketin kapatılması ve ilgili kambiyo senedine ilişkin icra takibine başlama tarihlerine bakıldığında dahi icra takibinin kötü niyetli olarak başlatıldığını gösterdiğini, davacı müvekkilinin davalı yana bu senetten kaynaklı hiç bir borcu bulunmadığını, bu hususun davalı tarafça alenen bilindiğini, bu nedenlerle davalı aleyhine açtıkları menfi tespit davasının kabulüne,---------İcra Dairesi'nin ----------E sayılı dosyasından ve takibe konu edilen kambiyo senedinden dolayı borçlu olmadığının tespitine, ----------İcra Dairesi'nin ----------- E sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin iptali ile davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile davalı taraf aleyhine alacağın %20’sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dilekçe ekinde ibraz edilen 17.05.2018 tarihli taraflar arasında imzalan ortaklık sözleşmesi uyarınca davacı --------Şti. Şirketinin --------- ilçesinde kurulumu şirketin %25 hissesine 125.000 TL karşılığında ortak olduğunu, Davacının 125.000 TL nin , 27.000 TL sini nakit geri kalan 98.000 TL si içinde senet vermeyi taahhüt ettiğini, 31.05.2018 tarihli ----------- de görüleceği üzere şirket 25.05.2018 tarihinde tescil edildiğini, ortaklarından birisinin davacının olduğunu, ibraz edilen firma detay bilgilerinde de davacının ortak olduğunun görüldüğü, takip dayanağı olan senedin bu ortaklık sözleşmesine istinaden verildiğini, Müvekkilinin senedin vadesi geldiği halde davacı ödeme yapmadığı için takibe koyduğunu, şirket ortağı olan --------- da ortak olmak için verdiği senetten dolayı borcu olmadığının tespiti için ---------E. Sayılı dosyası ile dava açtığını ve mahkemenin haksız ve mesnetsiz davayı reddettiğini, davacının iddia ettiği gibi şirketin o tarihte tasfiye olmadığı gibi davacının senedi neye istinaden verdiğini gayet iyi bildiği halde kötüniyetli olarak bu davayı senedi verdikten 5 yıl sonra açtığını, zamanaşımı itirazında bulunduğunu, bu nedenlerle haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddini, % 20 icra inkar tazminatının, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsilini talep etmiştir.
İNCELEME ve GEREKÇE : Dava, hukuki niteliği itibari ile Davacının hissedarı olduğu ----------Ştinin faaliyeti kapsamında davalıya verdiği senetle ilgili şirketin faaliyetinin olmaması sebebiyle borçlu olmadığının tespitine ilişkindir. Ticaret Sicil Müdürlüğüne yazılan müzekkerelere cevap verildiği, müzekkere yazı cevaplarının dosya arasına alındığı görüldü. --------İcra Dairesi'nin --------- E sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Dava, davacı tarafından düzenlenmiş bir adet bonoya karşı İİK 72.maddesi uyarınca takipten sonra açılmış menfi tespit davasıdır. Davacı vekili, davalı ... ile davacı ...'nin -------- Şirketi'nin ortakları olduğu, Şirkete mal almak için icra takibinin dayanağı olan senet tanzim edildiği, ancak şirkete mal alınmadığını, bu nedenle senedin tahsil edilmesinin hukuka aykırı olduğu, İcra takibinin dayanağı olan 98.000,00-TL tutarlı 17/05/2018 tanzim tarihli senet üzerinde müvekkilinin, davalı alacaklıdan söz konusu senet karşılığı hiçbir mal teslim almadığı iddiası ile iş bu davayı ikame etmiştir.Bono, bağımsız borç ikrarını içeren ödeme vaadi niteliğinde bir kambiyo senedidir. Kambiyo senedi alacağı temelde asıl bir borç ilişkisine dayanır, ancak kambiyo senetlerinin mücerretliği ilkesi gereği kambiyo senedi temel ilişkiden tamamen bağımsızdır. Bononun zorunlu unsurları TTK 776.maddesinde sayılmıştır. Zorunlu şartlardan biri eksik olması halinde bono niteliği ortadan kalkar. Bonoya zorunlu unsurlarının yanında faiz, bedel kaydı ve yetkili mahkeme kayıtları da konulabilir. Bono üzerine "malen" ya da "nakden" şeklinde konulan bedel kayıtları bonolara özgü seçimlik bir ihtiyari kayıt olup bononun zorunlu unsurlarından değildir. Kambiyo senedinin düzenlenmesiyle mücerret bir bir borç doğduğundan, zorunlu unsur olmayan bedel kayıtlarının kambiyo senetleri bakımından fazla önemi olmayıp, daha çok keşideci ile lehdar arasındaki iç ilişki ve ispatı bakımından önem taşır, kişisel def'ilerin ispatında kolaylık sağlar. Bonoda kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu iddia eden tarafa aittir. Ancak, "malen" veya "nakten" kaydı bedel kaydı içeren bonolarda buna uyulması gerekir. "Malen ibaresi bulunan bir bonoda malın teslim alındığı, borçlu tarafından ikrar edilmiştir. Alacaklının teslim ettiğini kanıtlamak yükümlülüğü yoktur. Yazılı ikrarın aksini diğer bir deyişle, malın teslim edilmediğini borçlu kanıtlamak yükümlülüğündedir"Bonodo bedel kaydının aksinin savunulması yani senedin ta'lili halinde, ispat yükü yer değiştirir. Senedi ta'lil eden, ileri sürdüğü iddiasını ispatlamak zorundadır.İİK.nın 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Menfi tespit davalarında da TMK.nın 6.maddesindeki ispat yüküne ilişkin "Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur" kuralı geçerlidir. Menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı-alacaklıdadır .Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul ettikten sonra hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürerse, kendi ileri sürdüğü hukuki ilişkiyi ispat etmek zorundadır. Çünkü borçlu senedin başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmek suretiyle temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir .HMK.nın m.189/3 maddesindeki amir hükmüne göre“Kanunun muayyen bir delil ile ispatını emreylediği hususlar başka suretle ispat olunamaz. İki tarafça muayyen deliller ile ispatı tahriren kabul edilmiş olan veya muhakeme esnasında olveçhile beyinlerinde karar verildiği ikrar olunan maddeler hakkında başka delil kabul olunmaz.” HMK 201.maddesinde göre “Snede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler ikibinbeşyüz Türk Lirasından az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamaz" hükmüne yer verilmiş dolayısısyla usul hukukumuzda senede karşı senetle ispat zorunluluğu ilkesi kabul edilmiştir. Aynı yasanın 293.maddesinde debu kuralının istisnaları düzenlenmiştir.
Somut olay ve ilgili yasal düzenlemeler bir bütün halinde değerlendirildiğinde, davanın İİK 72.maddesi uyarınca takipten sonra açılan menfi tespit davası olduğu, menfi tespit davasına konu bononun "malen" şeklinde bedel kaydı içerdiği, davacının söz konusu bonolardaki bu kayıtlardaki malın teslim edildiğini ikrar etmiş sayıldığı, davalının bonolardaki bedel kaydını ta'lil etmediği, davacı tarafın ileri sürdüğü bedelsizlik iddiasını senede karşı senetle ispat kuralı gereği ispat etmesi gerektiği, davacının yemin deliline başvurmadığı, davada senede karşı tanıkla ispat yasağı kuralı gereği tanık dinlenmesinin mümkün olmadığı, davacı tarafın bonodan dolayı borçlu olmadığı iddiasını ispatlayamadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 187,80-TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
Dair, Davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içinde ----------- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/02/2025