T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/45
KARAR NO: 2024/20
DAVA: Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 13/03/2023
KARAR TARİHİ: 12/01/2024
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle,
Müvekkilinin tescilli tekne tararımı hakkı davalı şirket tarafından uygulandığı ürünün yani teknenin aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak suretiyle tecavüze uğradığını, 2015 yıllında dava dışı----. firması-----bu konuda yüksek lisans eğitimi almış tekne tasarımcısı ve mimar olarak hayatını kazanan müvekkilinin ----- bir tekne tasarımı satın almak için kendisiyle temasa geçtiğini, müvekkilinin ----- elindeki tasarımları göstermiş ve farklı ödeme yöntemleri öngörülen bir düzine kadar farklı sözleşme taslağını karşı tarafa yollandığını, -----tasarımlardan birini beğenmiş olmasına rağmen ücret ve ödeme şartlarını uygun bulmadığını ifade ederek herhangi bir sözleşme imzalamaya yanaşmamış, işi resmiyete döküp taraflar için bağlayıcı bir hukuki ilişki kurmaktan kaçındığını, tekne tasarımcıları, tasarımlarını noterde devretmeden önce genelikle kendi adına tescil ettirdiğini, zira tescil devir anına kadar sadece tasarımcıyı değil ayrıca tasarımcının müşterisini de üçüncü kişilerden gelebilecek herhangi bir hak tecavüzüne karşı koruduğunu, müvekkilime ait tescilli tekne tasarımına ait üç boyutlu (3D) model dosyasını uygun bilgisayar programına yükleyen bir kişi, böylece teknenin içini, dışını her açıdan yakınlaştırarak veya uzaklaştırarak her yönde 360 derece çevirerek hatta teknenin içindeki odaları, yatak odasını, tuvaleti, teknenin oturma yerlerini, çatısını mutfağını en ince ayrıntısına kadar inceleme ve milimetrik ölçü alma imkanı bulmaktadır. ----- formatındaki söz konuu dijital model dosyasını ve diğer çizimleri ----güvenerek paylaşan müvekilinin bir taraftan da gene ----- tekne tasarım devri sözleşmesini imzalamaya ikna etmeye gene avukatına hazırlattığı sözleşme taslaklarını ----- imzalanmaları için göndermeye devam ettiğini, davalı Tarafından üretilen teknelerin müvekkiline ait tescilli tasarımın birebir aynısı olduğunu, müvekkilinin tasarımını tescil ettirmesinden üç sene sonra18/09/2019 tarihinde ----ismiyle Davalı şirket kurulduğunu, davalı taraf, müvekkilinin tescilli tasarımını tescilde yer alan ismi bile değiştirmeden kullanmaya ve tekne üretim ve satışına başladığını, hatta şirketin ticari unvanında da ---- ismi kullanıldığını beyan ederek müvekkilinin SMK Md. 81 uyarınca tescilli tasarım hakkına tecavüzden doğan tazminat hakkının tespiti ve müvekkiline ödenmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle,
Davacı tarafın taleplerine karşı öncelikle zamanaşımı yönünden itiraz ettiklerini, davacı taraf, müvekkili şirketin tescilli tasarıma ait çizimleri ele geçirerek tekne ürettiğini iddia ettiğini, davacı tarafın bu iddiası gerçek dışı olduğunu, zira müvekkili üretmiş olduğu teknelerin tamamını kendi tasarımcı ve mühendisleri ile birlikte tasarlamakta ve ürettiğini, müvekkili 2015 yılından bu yana dava konusu teknenin endüstriye, teknik ve estetik tasarımını aynı isim altında yaptığını, Uzun süren teknik ve estetik hazırlık çalışmalarının ardından 2019 yılından itibaren de üretimini yaptığını, bu sebeple davacı tarafın aksi yöndeki iddiaları mesnetsiz ve gerçek dışı olduğunu, nitekim dava konusu tescil edilen tasarım, esasen bir teknenin genel hatlarını içermekte, Türkiye'de ve dünyada üretilen ve şu anda denizlerde yüzen bir çok tekne ile aynı mahiyette olduğunu, tescil edilen tasarım, bahsettiğimiz binlerce tekneden ayırt edici bir özelliği bulunmadığı gibi herhangi yenilik şartı da taşımadığını, aynı şekilde yine bilimsel olduğuna dair ibare içeren Dr. ----- ait mütalaa da aynı şekilde birkaç fotoğrafın incelemesi ile tamamen tahminler üzerine varsayımlardan yola çıkılarak hazırlandığını, mütalaada yine aynı şekilde açıkça yüksek ihtimallerden bahsedildiğini, Bu sebeple dosyada mübrez sadece tahminlerden ibaret mütalaaların değerlendirmeye alınması hakkaniyete ve usule aykırı olduğunu, -----Sulh Hukuk Mahkemesinin-----sayılı dosyası üzerinden düzenlenmiş olan bilirkişi raporu da, maalesef yukarıda belirttiğimiz mütalaalardan etkilenilerek, aynı ibarelerle düzenlendiğini, bilirkişi raporunda 7 adet ana kalıbın tüm boyutlarının (boy, en, yükseklik, derinlik vb.) sağlıklı olarak ölçülmesine fizikken imkân bulunmaması (kalıpların üst üste yığılmış halde bulunması, ölçüme yardım ve nezaret edecek atölye çalışanı olmaması) ve keza yaklaşık 35-40 adet ölçü alınmasının imkânsızlığı nedenleriyle, ölçme işleminin yapılamadığı belirtilmiş, tespit talep edene ait teknenin ölçüleri belirtilerek oturma yerlerinin içinin depolama alanı ve su tankları için ayrıldığı, havuzlukta bulunan motor sandığının aynı zamanda sehpa ve açıldığında masaya dönüşebilen bir yapıda olduğu, ölçülerinin ise yaklaşık 115 cm x 70 cm olduğu, adreste tespit edilen teknelerde de bu durumun bire bir aynısının olduğu, oturma grubunun devamında iskele tarafta yaklaşık 135 cm uzunluğunda mutfak tezgahı ve içerisinde depolama alanları bulunduğu; sancak tarafta kaptan koltuğu ve önünde kontrol konsolu ve onun önünde 85 cm genişliğinde ve zeminden güverte yüksekliğinde kontrol konsolu bulunduğu, yine bu alanda mutfak tezgahı ve altında depolama alanlarının yer aldığı, tespit edilen teknelerde de durumun benzer olduğu, tescilli teknede tezgah ile konsol arasında kamaraya giriş kapısının olduğu, tespit edilen teknelerde de aynı yerde aynı kapı girişinin bulunduğu, tescilli teknenin kamarasının sancak tarafında kapısı dışa doğru açılan kapalı bir banyonun yer aldığı, banyonun içerisinde bir lavabo, klozet ve duş başlığı bulunduğu; kamarada sol tarafta bir dolap ve kapının karşısında istenildiğinde yatak olabilen geniş bir oturma yerinin yer aldığı; kamara yüksekliğinin 165 cm olduğu, tespit edilen teknelerin kamara yerleşim planının da benzer şekilde olduğunu, tescilli teknenin burun kısmında baş çatışma perdesinden sonra zincirlik olduğu, gövdede 6 adet “binili” çizgisi ve ön cam alt sınırından başlayarak teknenin burnuna kadar devam eden siyah boyalı bir alan bulunduğu, tespit edilen teknelerdeki binili sayısının tescilli tekne ile aynı ve boyalı alan detayının da aynı oranda olduğunu, tescilli teknenin güvertesinde ön cam ile teknenin burnu arasında 1 adet havalandırma ve kaçış heç’i olduğu, tespit edilen teknede de aynısının bulunduğu, tescilli tasarımda ön cam formunun iskele-sancak yönünde bombeli ve 45-55 derece kıça doğru yatık olduğu, yan camların formunun, şapka taşıyıcı direğin ve yürüme yolunun formuna paralel olduğu, tespit edilen teknelerde de aynı özelliklerin gözlemlendiğini, tescilli teknenin şapkasının kıç oturma alanına kadar uzandığını, yan yürüme yollarının teknenin burnuna yakın açılı bir basamak ile sona erdiği, buradan güverteye çıkıldığını, tespit edilen teknelerde de aynı detayın mevcut olduğu belirtilerek yapılan değerlendirme sonucunda; tespit talep edene ait---- dosya numaralı --- sınıfına ait “deniz taşıtı” ibareli tasarım ile aleyhine tespit istenen iş yerinde bulunan tekneler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları sonucuna varıldığını, ----- Sulh Hukuk Mahkemesinin-----sayılı dosyası üzerinden düzenlenmiş olan bilirkişi bilirkişi raporu Müvekkil şirkete henüz tebliğ edilmediğini, öncelikle zamanaşımı itirazımızın kabulü ile, davacının haksız ve mesnetsiz davasının usul ve esas bakımından reddine, yargılama giderleri, masraf ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacı adına tescilli----- tescil nolu tasarım hakkına davalı tarafça kullanım dolayısı ile tecavüzün oluşup oluşmadığı, tazminat gerekip gerekmediği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.Dosyaya Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ----endüstriyel tasarımın 16/12/2021 tarihinde davacı adına tescil edildiği anlaşılmıştır.Ticaret sicil kaydı dosya içerisine getirtilmiş olup, incelendiğinde davalı şirketin 18/09/2019 tarihinde tescil edildiği bildirilmiştir.
----. Sulh Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak----- sayılı dosyasındaki tespit dosyasında alınan raporda, Tespit talep edene ait ---- dosya numaralı ----sınıfına ait “deniz taşıtı” ibareli tekli tasarımın 16/12/2016 tarihinde koruma altına alındığı, 16.12.2021 tarihli talep üzerine 5 yıl müddetle 1. yenilemesi yapıldığı 16.12.2026 tarihine kadar koruma süresinin devam ettiğine, Tespite konu---- adresindeki firma unvanının----olduğu,----Vergi Dairesine ----Vergi Kimlik Numarasıyla bağlı mükellef olduğuna, Tespite konu adreste yapılan incelemelerde;Teknik inceleme kısmında belirtilen kalıpların, atölye içinde bulunduğu, tespit talep dilekçesinde, taklit ürünlerin üretilmesinde kullanılan tekne kalıplarının ölçümlerinin yapılması da istenmişse de toplam 7 adet ana kalıbın tüm boyutlarının (boy, en, yükseklik, derinlik vb.) sağlıklı olarak ölçülmesine fizikken imkân bulunmaması (kalıpların üst üste yığılmış halde bulunması, ölçüme yardım ve nezaret edecek atölye çalışanı olmaması) ve keza yaklaşık 3540 adet ölçü alınmasının imkânsızlığı nedenleriyle, ölçme işleminin yapılamadığına, Tespit talep edene ait teknenin tam boyunun 6.80 metre, en geniş yerdeki eninin 2.50 metre, kıç tarafında bulunan platformun 40 cm genişliğinde ve yaklaşık 215 cm uzunluğunda olduğu, havuzluk içerisindeki U şeklinde oturma yeri zeminden ölçüldüğünde kıç tarafın 110 cm, yan oturma yerlerinin yaklaşık 160 cm boyunda olduğu ve oturma yerlerinin içinin depolama alanı ve su tankları için ayrıldığı, havuzlukta bulunan motor sandığının aynı zamanda sehpa ve açıldığında masaya dönüşebilen bir yapıda olduğu, ölçülerinin ise yaklaşık 115 cm x 70 cm olduğu, adreste tespit edilen teknelerde de bu durumun bire bir aynısının olduğu, oturma grubunun devamında iskele tarafta yaklaşık 135 cm uzunluğunda mutfak tezgahı ve içerisinde depolama alanları bulunduğu; sancak tarafta kaptan koltuğu ve önünde kontrol konsolu ve onun önünde 85 cm genişliğinde ve zeminden güverte yüksekliğinde kontrol konsolu bulunduğu, yine bu alanda mutfak tezgahı ve altında depolama alanlarının yer aldığı, tespit edilen teknelerde de durumun benzer olduğu, tescilli teknede tezgah ile konsol arasında kamaraya giriş kapısının olduğu, tespit edilen teknelerde de aynı yerde aynı kapı girişinin bulunduğu, tescilli teknenin kamarasının sancak tarafında kapısı dışa doğru açılan kapalı bir banyonun yer aldığı, banyonun içerisinde bir lavabo, klozet ve duş başlığı bulunduğu; kamarada sol tarafta bir dolap ve kapının karşısında istenildiğinde yatak olabilen geniş bir oturma yerinin yer aldığı; kamara yüksekliğinin 165 cm olduğu, tespit edilen teknelerin kamara yerleşim planının da benzer şekilde olduğu, tescilli teknenin burun kısmında baş çatışma perdesinden sonra zincirlik olduğu, gövdede 6 adet “binili” çizgisi ve ön cam alt sınırından başlayarak teknenin burnuna kadar devam eden siyah boyalı bir alan bulunduğu, tespit edilen teknelerdeki binili sayısının tescilli tekne ile aynı ve boyalı alan detayının da aynı oranda olduğu, tescilli teknenin güvertesinde ön cam ile teknenin burnu arasında 1 adet havalandırma ve kaçış heç’i olduğu, tespit edilen teknede de aynısının bulunduğu, tescilli tasarımda ön cam formunun iskele-sancak yönünde bombeli ve 45-55 derece kıça doğru yatık olduğu, yan camların formunun, şapka taşıyıcı direğin ve yürüme yolunun formuna paralel olduğu, tespit edilen teknelerde de aynı özelliklerin gözlemlendiği, tescilli teknenin şapkasının kıç oturma alanına kadar uzandığı, yan yürüme yollarının teknenin burnuna yakın açılı bir basamak ile sona erdiği, buradan güverteye çıkıldığı, tespit edilen teknelerde de aynı detayın mevcut olduğu, yapılan değerlendirme sonucunda; tespit talep edene ait ----- dosya numaralı -----sınıfına ait “deniz taşıtı” ibareli tasarım ile aleyhine tespit istenen iş yerinde bulunan tekneler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarına dair görüş bildirildirmişlerdir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:
SMK'nun 58. maddesinde, tasarım sahibinin, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabileceği düzenlenmiştir. SMK'nun 81. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için önerilerde bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.
GEREKÇE:
Dava; endüstriyel tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüzün tespiti ve tazminat davasıdır.
Davacı taraf kendisine ait ---- eserinin davalı tarafça --- isimli kitapta izinsiz kullanıldığını iddia ederek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
HMK.'nın 140/2. Fıkrası uyarınca 07.11.2023 tarihli ön inceleme duruşmasında tarafların sulhe teşvik edildiği, taraf vekillerinin sulh olma olasılığının bulunmadığını beyan ederek, beyanlarını imzaları ile tasdik ettikleri anlaşılmıştır.
İddia ve savunma dahilinde dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına 07.11.2023 tarihli celsede karar verilmiş, davacı vekiline bilirkişi ücretini yatırması için verilen iki haftalık kesin süre içerisinde bilirkişi ücreti yatırılmadığından, davacı taraf bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir.
Tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde;
Dava konusu uyuşmazlığın tasarım hakkına tecavüz oluşturacak şekilde davalının imalat ve satışının bulunup bulunmadığının tespitine yönelik olduğu, HMK'nın 190. Maddesi ve TMK'nın 6. Maddesi gereği ispat yükünün davacı üzerinde olduğu, her ne kadar dosya arasında bulunan---- Sulh Hukuk Mahkemesi'nin--- sayılı dosyası ile alınan raporda davalının üretimini yaptığı teknenin davacı adına tescilli tasarım yönünden ihlal oluşturduğu tespit edilmiş ise de alınan bu raporun davalı tarafın savunma hakkı alınmaksızın yapıldığı dikkate alındığından ve yargılama sırasında davalı tarafın cevap ve savunma hakkı kullandıktan sonra yeni bir bilirkişi incelemesi ile ihlalin gerekliliğinin tespitinin zorunlu olduğu dikkate alınarak Mahkememizce iddia ve savunma çerçevesinde SMK hükümleri çerçevesinde inceleme yapılmak üzere dosyanın taraflara ait ürünler üzerinde inceleme yapılması için Patent-tasarım uzmanı, endüstri mühendisi ve muhasip üyeden oluşan bilirkişisine tevdi ile ücretin yatırılmasına dair davacı vekiline verilen kesin süre içerisinde bilirkişi ücreti yatırılmadığından ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM /Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
Davanın REDDİNE,
1-Alınması gereken 427,60 TL karar harcından başlangıçta yatırılan 179,90 TL'nin mahsubu ile 247,70 TL bakiye harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
2-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
3-Davalı tarafça sarfedilen yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığında,
4-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
6----. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ---- İş sayılı dosyasında yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.