T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/233
KARAR NO: 2023/280
DAVA: Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 12/10/2022
KARAR TARİHİ: 14/12/2023
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Davalının yenilik ve ayırt edilebilirlik kriterlerine haiz olmayan, piyasada çok uzun yıllardır var olan ve birçok firma tarafından üretilen tasarımların, TPMK nezdinde eksik inceleme sebebi ile tescilini sağladığını, tasarımların tescil edilebilmelerinin ön şartının; kamuya sunulmamış olması olduğunu, Davalının bu tescil belgesini müvekkiline ve diğer tacirlere karşı haksız olarak kullandığını ve hukuka aykırı olarak elde ettiği tescil belgesi ile piyasayı tekelinde tutmaya çalışarak haksız kazanç elde ettiğini ve müvekkilinin zarara uğramasına sebep olduğunu, bu tasarımın yıllardır piyasada herkesin kullanımına açık bir tasarım olduğundan yenilik kriterinin sağlanmadığını, tescil tarihinden çok daha önce piyasaya arz edildiğini, davalı tasarımının başvuru tarihi ile koruma süresini çoktan geçmiş, anonim hale gelmiş olduğunu, müvekkilinin,-----şirketine ürettiği ürünleri ----markası ile ---- firmasına ürettiği ürünleri ise ---- markasıyla üretmekte olduğunu, müvekkilinin-----şirketinin Türkiye'deki yetkili satıcısı olduğunu, bu ürünlerin davalının ----numaralı tescilli tasarımı ile bire bir aynı olduğunu, davalının ----- numaralı tescilli tasarımı yenilik içermediğini, bağlantıları paylaşılan üçüncü kişilere ait internet adreslerinden ve üçüncü kişilere ait ürünlerin kullanımlarından anlaşılacağı üzere davalının tescilini sağladığı tasarımın aynılarının müvekkili ve üçüncü kişiler tarafından piyasaya davalının tescil tarihinden çok daha önce sunulmuş olduğunu, davalı tasarımının birebir aynısının en az 3 dünyaca ünlü marka tarafından kullanıldığının tespit edildiğini, Davalıya ait tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden bir farklılığının da bulunmadığını, davalının ürünlerin başka firmalarca daha önce üretildiğini bilerek, aynı ürünleri haksız olarak tescil ettirdiğini, davalı yanın kötü niyetli olarak herkesin kullanımına açık genel ve ayırt ediciliği olmayan bir tasarımı tescil ettirdiğini bununla beraber bu kötü niyetli tescili müvekkiline karşı kullanarak müvekkilinin üretim ve satış yapmasını engellediğini, Müvekkilinin davalının haksız tescili ve hukuka aykırı eylemleri sebebi ile ciddi bir zarara uğradığını, Davalının tescilinin kötüniyetli olduğunun tespitini, tasarımların hükümsüzlüğünü talep ve beyan etmiştir.
DAVAYA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, 2010 yılından bu yana faaliyette olan müvekkilinin yaptığı --- kabinetlerini----markası altında 2012 yılından beri ---- menşeili----- adresinde mukim ---- firması adına ürettiğini, tescil edilip üretilen tasarımların da uluslararası piyasaya müvekkili tarafından arz edilmekte olup ilgili ürünlerin müvekkili olan şirketle özdeşleştiğini, davacı yanın ise ---- markasının sitesinden elde ettiği görselleri müvekkilinin kopyalayarak tescil ettirmiş izlenimi yaratmaya çalıştığını, davacının -----markasının resmi sitesinden elde ettiği ürünlerin zaten uzun yıllardır müvekkili tarafından----- markası ile üretilerek ----firmasına satıldığını, Dava konusu endüstriyel tasarımların ise uzun yıllardır üretilen tasarımların aksine müvekkilini şirketin yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine haiz 2021 yılı tescil edilmiş yeni tasarımları olduğunu, davacının iltibas oluşturulan ürünler olarak lanse etmeye çalıştığı ürünlerin müvekkili tarafından üretimi yapılan ürünler olduğunu, müvekkili tarafından ----- markalı olarak sevk edilen dikili tip kabinetler, duvar tipi kabinetler ve kabinet bazalarının kodlarını havi olduğu listeyi dilekçe ekinde sunduklarını, Davacı şirketin ortaklarından ----2014-2018 yılları arasında ve ----2012-2017 ve 2017-2018 yılları arasında müvekkili bünyesinde çalıştığını, yine davacı şirket bünyesinde çalışan----- isimli personelin müvekkili olan şirkette kalite sorumlusu olarak 2015-2018 yılları arasında ve ----- isimli personelin 2014-2015 ve 2016-2018 yılları arasında Ar-ge biriminde çalışmış olduğunu, müvekkil olan şirketten ayrılan bu isimler işbu davada davacı olan şirketi 13.07.2018 tarihinde kurarak müvekkili tarafından ---- firmasına üretilen ürünleri ----- markası altına üretmeye başlamış ve haksız kazanç elde etmiş olduklarını, müvekkili olan şirket bünyesinden ayrılan bu kişiler tarafından kurulan davacı ----tek yetkili servis olduğu iddiasına da itibar edilemeyeceğini, Müvekkilinin tescilli tasarımlarının diğer başkaca sitelerden elde edilen ürünler ile benzememekte olup son derece yenilikçi ve ayırt edilebilir olduklarını, tasarımın ayırt ediciliği noktasında bilgilenmiş kullanıcı kavramının dikkate alındığını, yine ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağını, içine konulacak ürünlerin boyutları, standartlar, malzeme ve üretim teknikleri açısından ----- tasarımında geniş bir seçenek özgürlüğü bulunmadığını, işbu kriterlerin de bilirkişi incelemesinde dikkate alınması son derece önem arz ettiğini, davanın reddini talep ve beyan etmiştir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı lehine tescilli bulunan ----- numaralı endüstriyel tasarımın yenilik ve ayırt edici özelliğinin bulunup bulunmadığı, ayırt edici özelliği bulunmaması sebebi ile iptalinin gerekip gerekmediği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde yapılna inceleme; -----başvuru numaralı, 12.08.2021 başvuru tarihli ve ----Sınıfında yer alan tasarımın----- Şirketi adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
Davacının ---- Ticaret Sicil Müdürlüğünde -----ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, 13/07/2018 tarihinde tescil edildiği, anlaşılmıştır.
Davalının ---- Ticaret Sicil Müdürlüğünde ---- ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, 30/12/2021 tarihinde tescil edildiği, anlaşılmıştır.
Dosyaya Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ----- tescil numaralı tasarımın davalı adına tescili olduğu, 11/09/2020 tarihinde sicile tescil edildiği anlaşılmıştır.
Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır.
Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre;
Her ne kadar heyetimize tevdii edilmiş olan re’sen araştırma vazifesi gereği heyetimizce internet üzerinden detaylı araştırma ve incelemeler yapılarak arz edilen tespitlerimize yönelik olarak görüşlerimiz Sayın Mahkemenize arz edilmiş ise de, heyetimizde “bilişim uzmanı” ünvanlı bir heyet üyesinin var olmaması nedeni ile heyetimizce ----isimli uygulama üzerinden yapılmış araştırma neticesinde ulaşılmış olan görsellerin ve görsellerin kamuya arz edildiği bildirilen tarihlerin kati mahiyette geçerliliği hususunda değerlendirme yapılamadığı, konu hakkında nihai takdirin yalnızca Sayın Mahkemenize ait olduğu, İlgili uygulama / internet üzerinden yapılan araştırma neticesinde elde edilen görsellere ve tarihlere itibar edilebileceği yönünde Sayın Mahkemeniz nezdinde kanaat oluşması halinde dava konusu hükümsüzlüğü talep edilen ----- numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 12.08.2021 tarihinden önce kamuya sunulduğu, bu sebep ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığının değerlendirilebileceği yönünde " görüş bildirilmiştir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 77. Maddesinde (1) Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir:
.............
c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise.SMK'nın 56/1 maddesinde, (1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.
......
(4) Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.
Hükümleri düzenlenmiştir.
GEREKÇE:
Dava davalı tarafa ait tasarım tescilinin yenilik unsuru bulunmadığından bahisle SMK'nın 77. Maddesine göre tasarım hükümsüzlüğü davasıdır.
Davacı tarafça, davalı taraf adına tescilli bulunan---- tescil numaralı endüstriyel tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsuru bulunmadığı ve kötü niyetli tescil edildiği gerekçesi ile hükümsüzlük talebinde bulunmuştur.
TPMK kayıtları incelendiğinde, ----- başvuru numaralı, 12.08.2021 başvuru tarihli ve---- Sınıfında yer alan tasarım ----- Şirketi adına tescillidir.
Sınai Mülkiyet Kanunun 77. maddesinde tasarımların hükümsüzlük halleri belirtilmiştir. Buna göre, bu Kanunun 56. ve 57. maddelerinde belirtilen şartlara sahip olmadığı ispat edilen tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilebilir. Kanunun 56. maddesinde yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların belge verilerek korunacağı, birleşik ürünün parçasının tasarımının birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olması, parçanın görünür durumda olan özelliklerinin, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılaması halinde korunacağı belirtilmiştir.
Kanunun 56/4. maddesinde yenilik unsuru, 56/5. maddesinde ise ayırt edicilik unsuru tanımlanmıştır. Buna göre, tescilli tasarım için bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması için, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim tescilli tasarım için, başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmuş, herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğunun kabul edileceği, ayırt edici niteliğindeğerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağı belirtilmiştir.
Bu yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında dava konusu tasarımın yenilik unsurunun bulunup bulunmadığının belirlenmesi için TPMK kayıtları, davalı tarafa ait tasarım ve dava dışı aynı mahiyetteki ürünlerin karşılaştırıldığı hususun tespiti yönünden bilirkişiden rapor alınmış, alınan raporda; tespit edilen 11 adet benzer ürün ve dava konusu tasarım tescili incelendiğinde dava konusu tasarım tescilinin kıyaslanan 11 adet tasarım tescilinin dikey konumlanmış kısa dikdörtgen prizma oranlarda geometrik yapıda olup (A), ön yüzeyinde yer alan kapakta çerçeve içinde koyu renk cam yer almaktadır (B).------ yan yüzeyi düz olup yüzey üzerinde ayırt edici nitelik yer almamaktadır (C). Karşılaştırılan tasarımları oluşturan bütün öğeler benzer biçim, oran ve yerleşimde olduğu, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda hükümsüzlüğü talep edilen 12.08.2021 başvuru tarihli -----numaralı tasarım tescili ile resen yapılan araştırmalarda tespit edilen geçmiş tarihli ürün görselleri arasında kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, kıyaslanan bu ürünlerin dava konusu hükümsüzlüğü talep edilen tescilli tasarımın başvuru tarihi olan 12.08.2021 tarihinden daha önce kamuya sunuldukları bu haliyle davalı tarafa ait tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsurlarına sahip olmadığı dikkate alındığında SMK'nın 77 ve 56. Maddesi gereği hükümsüzlük şartlarının oluştuğu kabul edilerek davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM /Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
Davanın KABULÜ ile,
1-Davalı adına tescilli -----numaralı tasarım tescilinin HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE,
2-Alınması gereken 269,85 TL karar harcından başlangıçta yatırılan 80,70 TL'nin mahsubu ile 189,15 TL bakiye harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafça yatırılan 80,70 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
4-Davalı tarafça sarfedilen yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığında,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davacı tarafından sarfedilen 92,20 TL ilk dava masrafı, 124,00 TL tebligat müzekkere, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 9.216,20 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
7-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.