T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/79 Esas
KARAR NO:2023/266
DAVA: Fikir Ve Sanat Eseri (Manevi Tazminat İstemli.)
DAVA TARİHİ: 30/03/2022
KARAR TARİHİ: 06/12/2023
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının ---- eser bakımından, eser sahipliği hem ---- tarihinde -----numaralı belgeyle ve ----- kanıtlandığı üzere eser sahibi olduğunu, ----- %100 hak sahibi göründüğünü, davalı -------- ---- gibi hareket edip müvekkilinin bestesini izinsiz kullanmış, ayrıca yine izinsiz olarak besteye yeniden söz yazmış ve eserin adını ----- olarak yine izinsiz olarak değiştirmiş olduğunu, davalı tarafından yapılan bu tecavüzün ---- alınan belgeyle de sabit olduğunu, aslında müvekkiline ait olan ve asıl adı ------müvekkilinden herhangi bir izin almadan yine izinsiz olarak yaptığı değişikliklerle ---- kayıt ettirmiş olduğunu, Şu anda aslında %100 müvekkiline ait olan eser, --- kayıtlarında ---adı altında hak sahipliği bakımından %50------olarak göründüğünü, eserden doğan mali hakların ve tasarruf yetkisinin münhasıran eser sahibine ait olduğunu, davalının tüm hakları münhasıran müvekkiline ait olan eserin tüm sözlerini değiştirmiş yani eseri izinsiz işlemiş olduğunu, ancak davalı asıl adı ------ sanki kendisine aitmiş gibi sözlerini ve adını değiştirerek ve müziğini anonimmiş gibi göstererek ----- adıyla yayınlanması, çoğaltılması, söylenmesi için -------- adlı albümde ve başkaca sanatçılar tarafından da, sanki eser davalı ----- aitmiş gibi kullanılmış, çoğaltılmış, yayılmış ve umuma iletilmiş olduğunu, buna ilişkin ----- alınan ekran görüntülerini sunduklarını, davacının mali haklarının ihlal edildiğini, davacı ile sözleşme kurulmaksızın müvekkiline ait olduğu açıkça belli olan ------- davalı tarafından sanki kendisine aitmiş gibi kullanılmış, devredilmiş, yayınlanmış, çoğaltılmış ve umuma iletildiğini, bu nedenle müvekkilinin mali haklarına yapılan ve hala devamlılık arz eden bu tecavüzün tespitini, meni ve refini talep etmek zorunluluğu doğduğunu, bu bağlamda, FSEK 68. Madde uyarınca, davalının müvekkiline ait eseri müvekkilinden izin almaksızın ve mali hak bedelini ödemeksizin kullanması nedeniyle, müvekkille sözleşme yapmış olsaydı davalının ödemek zorunda kalacağı bedelin fazlaya dair hakları saklı kalmak suretiyle, mahkemece dava tarihi itibarıyla mahkemenizce bilirkişiler marifeti ile tespiti yapılacak sözleşme bedelinin şimdilik 1000 TL (bintürklirasıj'nm, yine FSEK 68. Madde uyarınca üç katı olan 3000 TL(üçbintürklirası) maddi tazminatın, işleyecek -------- kısa vadeli krediler İçin uyguladığı reeskont faizi oranında faizi ile birlikte tahsilini talep ettiklerini, manevi haklar, eser sahibinin eseri dolayısıyla doğrudan kişiliğine bağlı haklardan olduğunu, söz konusu davada müvekkili----- münhasıran kendisine ait olan ----- davalı ---- tarafından sözleri değiştirilmek suretiyle -------- sanki başka bir esermiş gibi piyasaya sürülmüş, hatta icra edilmesi için başka icracılara verildiğini, davalı ---- tarafından eser sahibi müvekkilinden izin alınmaksızın hem sözleri hem de adı ------- olarak değiştirilen eserle münhasıran müvekkiline ait olan ---- aynı olduğu ---- kurulundan alman belgelerle de kanıtlandığını, ------ gerçek sahibi olan müvekkilden izin alınmaksızın değişikliğe uğratıldığını, en azından beste sahibi olarak bile müvekkilinin adı zikredilmemiş, ----- şeklinde yayınlandığım, Davalı ------olduğunu, ------- sayfalarına girdiklerinde hangi eserin kime ait olduğunu, kimin eser sahibi olduğunu açıkça görebildiklerini, bu gerçeğe rağmen müvekkilinin adı davalı tarafından hiçbir yerde geçirilmediğini, isim hakkı da ihlal edildiğini, sonuç olarak müvekkilinin manevi hakları zedelenmiş ve müvekkil bu konu nedeniyle büyük bir üzüntü çektiğini, tüm bu nedenlerle 15000 TL (onbeşbintürklirası) manevi tazminat talep ettiklerini, davalı ----- eser sahibi kendisiymiş gibi davranarak ----- eser ------ gibi ---- yayınlanmaya, ----- söylenmeye devam etmektedir. Bu şekillerde umuma iletimi devam eden esere ilişkin ----- olmak üzere internet mecralarında umuma iletilmesinin yasaklanması yolunda FSEK 77. Madde gereğince "İhtiyati Tedbir Kararı" verilmesini talep ettiklerini, bu nedenlerle; Müvekkili ---- ait olan ---- davalı------ altında İzinsiz kullanımı, şarkının sözlerinin ve adının izinsiz değiştirmiş olması sonucu oluşan mali ve manevi haklara tecavüzün tespitine, FSEK 66. Madde uyarınca müvekkilinin mali haklarına tecavüzün ref'ine, FSEK 69. Madde uyarınca müvekkilinin mali haklarına tecavüzün men'ine, FSEK 70. Madde uyarınca müvekkilinin manevi haklarına tecavüz nedeniyle müvekkil lehine 15000TL (onbeşbîntürklirası) manevi tazminatın davanın açıldığı tarih itibarıyla faizi ve ferileriyle birlikte davalıdan tahsiline, FSEK 68. Madde uyarınca davalının müvekkiline ait eseri müvekkilinden izin almaksızın ve malî hak bedelini ödemeksizin kullanması nedeniyle, müvekkili ile sözleşme yapmış olsaydı davalının ödemek zorunda kalacağı bedelin fazlaya dair haklan saklı kalmak suretiyle, mahkemenizce 2022 yılı itibarıyla tespiti yapılacak sözleşme bedelinin şimdilik 1000 TL (bintürklirası)'nın, yine FSEK 68. Madde uyarınca üç katı olan 3000 TL (üçbintürklirası) maddi tazminatın, İşleyecek ------- kısa vadeli krediler için uyguladığı reeskont faizi oranında faizi ile birlikte tahsiline, FSEK 77. Madde uyarınca umuma iletimi devam eden esere İlişkin ------- olmak üzere------ umuma iletilmesinin yasaklanması yolunda İhtiyati tedbir kararı verilmesine, tedbir kararının müvekkilin eser sahipliğine dair karinesi, arabuluculuk sürecinin davalının olumsuz dönüş yapması nedeniyle ve geçmişten bugüne müvekkilin uğradığı ağır maddi ve manevi kayıplar ve davalının müvekkilin hak sahipliğine dair en azından ---- üzerinden bilgi sahibi olmasına rağmen kötü niyetle haksız kazanç elde etmeye devam etmeye devam etmesi nedeniyle HMK ilgili maddesi gereğince teminat alınmaksızın verilmesine, karar verilmesi talep edilmiştir.Davacı vekili 10/10/2023 tarihli bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesi ile Islah talebinin kabulüne ve toplam 60.000 TL maddi tazminatın, işleyecek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DAVAYA CEVAP:
Davalı taraf usulüne uygun davetiye tebliğine rağmen davaya cevap vermemiş, 06/12/2023 tarihli celsede davalı vekili müvekkilinin dava konusu parçanın müziğini kendisine getirilip kendisinden parçaya söz yazması istenmesi üzerine eserin anonim olduğunu düşünerek söz yazdığını, tecavüz kastı olmadığını, öncelikle davanın reddine karar verilmesini mahkeme aksi kanaatte ise gerekli indirimler yapılarak davanın bu indirimler dikkate alınarak sonuçlandırılmasını, yine davacının uzun yıllar sessiz kaldığıı göz önüne alındığında muvaffakatinin oluştuğunun açık olduğunu beyan etmiştir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın ------ --- davacıya ait olup olmadığı, davalının bu besteyi ------ şarkısında anonim müzik adı altında izinsiz kullanıp kullanmadığı, şarkının sözlerini ve adını izinsiz değiştirip değiştirmediği,-----isimli şarkıyı -------- %50hak sahibi davacı, %50hak sahibi kendisiymiş gibi kaydettirip kaydettirmediği, bu şekilde davacının FSEK'ten kaynaklanan mali ve manevi haklarına tecavüz edip etmediği, davacının ne kadar maddi ve manevi tazminat talep edebileceği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. 20/03/2023 tarihli ----- cevabi yazısında; esere ilişkin --- tarihli yapımcı beyannamesi ile ----- eserin bestesi anonim bildirilmiş olup, yapıma ilişkin evraklar olan ---- tarihli---- olduğuna dair şuan üyemiz olmayan ------- eser bildirim formu ve bestenin anonim olduğuna dair beyanı ile ---- talebi üzerine esere ilişkin ----- karar alındığı görülmüştür.---------- evrakı celp edilip incelenmiştir.Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır. Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre;
1-Dava konusu -------- ayniyet arz ettiği, sözlerinin ise tamamen farklı olduğu, davacı tarafın öne sürmüş olduğu intihal iddiasının beste yönü itibariyle sabit görüldüğü, ------sözleri yönünden intihal saptanamadığı ancak ----------sözlerinin davacıdan İzinsiz değiştirildiği,
2-Davalının eser sahibi davacıya ait mali haklardan 5846 Sayılı FSEK'nun 21. Maddesinde İŞLEME HAKKİ, 22. Maddesinde ÇOĞALTMA HAKKI, 25. Maddesinde İŞARET, SES VE/VEYA GÖRÜNTÜ NAKLİNE YARAYAN ARAÇLARLA UMUMA İLETİM HAKKI "ni ihlal ettiği,
3-Davalının eser sahibinin sahip olduğu manevî hakları olan FSEk nun 14 maddesinde düzenlenen "UMUMA ARZ SELAHİYETİ", FSEK.nun 15. maddesinde düzenlenen "ADİN BELİRTİLMESİ SELAHİYETİ" ile FSEK'nun 16.maddesinde düzenlenen "ESERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINI MEN ETMEK SALAHİYETİ "ni ihlal etmiş olduğu,
4- Dosya konusu izinsiz kullanım nedeni ile davacı ile sözleşme yapılsaydı talep edilebilecek rayiç bedelin, 15.000 TL (Onbeşbîn Türk Lirası) - 20.000 TL(Yirmi Bin Türk Lirası) aralığında olabileceği ve FSEK md. 68 uyarınca belirlenen tutarın 3 katına kadar bedel talep edilebileceği, bu tutarın da 45.000-TL (Kırkbeşbin Türk Lirası) -60.000 TL (Altmış Bin Türk Lirası) aralığında olabileceği
5- Manevi tazminatın tespiti ve miktarının takdirinin mahkemeye ait olduğu, yönünde görüş bildirilmiştir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:
FSEK 66. Maddesinde eser sahibinin haklarına tecavüz olması halinde talep edebilecekleri düzenlenmiş, bu maddeye göre; Manevi ve mali hakları tecavüze uğrıyan kimse tecavüz edene karşı tecavüzün ref'ini dava edebilir. Tecavüz, hizmetlerini ifa ettikleri sırada bir işletmenin temsilcisi veya müstahdemleri tarafından yapılmışsa işletme sahibi hakkında da dava açılabilir. Tecavüz edenin veya ikinci fıkrada yazılı kimselerin kusuru şart değildir. Mahkeme, eser sahibinin manevi ve mali haklarını, tecavüzün şümulünu, kusurun olup olmadığını, varsa ağırlığını ve tecavüzün ref'i halinde tecavüz edenin düçar olması muhtemel zararları takdir ederek halin icabına göre tecavüzün ref'i için lüzumlu göreceği tedbirlerin tatbikına karar verir. ---Eser sahibi, ikamet ettiği yerde de tecavüzün ref'i ve men davası açabilir.
Yayma hakkı FSEK Madde 23 te düzenlenmiş, bu maddeye göre; ----- Bir eserin aslını veya çoğaltılmış nüshalarını, kiralamak, ödünç vermek, satışa çıkarmak veya diğer yollarla dağıtmak hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Eser sahibinin izniyle yurt dışında çoğaltılmış nüshaların yurt içine getirilmesi ve bunlardan yayma yoluyla faydalanma hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Yurt dışında çoğaltılmış nüshalar her ne surette olursa olsun eser sahibinin ve/veya eser sahibinin iznini haiz yayma hakkı sahibinin izni olmaksızın ithal edilemez. Kiralama ve kamuya ödünç verme yetkisi eser sahibinde kalmak kaydıyla, belirli nüshaların hak sahibinin yayma hakkını kullanması sonucu mülkiyeti devredilerek ülke sınırları içinde ilk satışı veya dağıtımı yapıldıktan sonra bunların yeniden satışı eser sahibine tanınan yayma hakkını ihlal etmez. Bir eserin veya çoğaltılmış nüshalarının kiralanması veya ödünç verilmesi şeklinde yayımı, eser sahibinin çoğaltma hakkına zarar verecek şekilde, eserin yaygın kopyalanmasına yol açamaz. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kültür Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
GEREKÇE:
Dava Fikir ve Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara tecavüzün tespiti, meni ve Ref'i ile uğranılan zararın tazmini davasıdır.
Davacı taraf, dava konusu davalı taraf adına ------ kendisine ait olduğunu, eser üzerinde söz ve müzik sahibi olduğunu ve gerçekte eserin------ parça olduğunu iddia ederek dava ikame etmiştir.
----- sayılı beyanname incelendiğinde; ---- kıtadan oluşan dörtlük ölçüsünde yazılmış eserin yazarının --- olduğu ve -----tespit altına alındığı sabittir. Yine ---- kayıtlarına göre, ----- yapımcı Beyannamesi ile eserin bestesi anonim olarak bildirilmiş olup, yapıma ilişkin evraklar olan ---- tarihli eserin müziğinin anonim, söz yazarının davalı ---olduğu şeklinde kaydedildiği sabittir. ----- hazırlanmış olan ------ konu incelenmiş ve eserlerin müziklerinin işleme farklı olmakla birlikte ayntı olduğunun tespit edildiği, -------- isimli ---- olarak kayıtlı olduğu, ilk olarak ---- yılında albümde yer aldığı, ------- kendisine ait eseri ----- senesinde veri para tabanına kaydettirdiğinin anlaşıldığı, --- eserin müziğinin anonim olduğuna ilişkin herhangi bir delili olmaması ve--- ait eserin daha önce alenileşmesi sebebiyle --- eserin müziğinin aksi varit olana kadar ------ait olduğuna karar verildiğinin bildirildiği görülmüştür.
Bu tespitlerden sonra her iki parçanın da değerlendirilmesi yönünden teknik inceleme gerektirdiği nazarla alınarak bilirkişi kurulundan rapor alınmış, alınan raporda her iki eserin bestelerinin de aynı olduğu, her iki eserin sözleri karşılaştırıldığında davacı tarafa ait eser ile davalı tarafa ait ----gerek ifade edilmek istenen konu yani ----- gerekse söz yazım tarzı anlamında tamamen farklı olduğu, ----- olup, ----- aşk ve ayrılık teması işlenmiş olduğu dikkate alındığında sözlerin tamamen farklı oldukları tespit edilmiştir. Bu tespitlerden sonra dava konusu ------ayniyet arz ettiği, sözlerinin ise tamamen farklı olduğu, davacı tarafın öne sürmüş olduğu intihal iddiasının beste yönü itibariyle sabit görüldüğü, ----------sözleri yönünden intihal saptanamadığı ancak ----------sözlerinin davacıdan izinsiz değiştirildiği, bu haliyle davacı tarafın 5846 Sayılı FSEK'nun 21. Maddesinde işleme hakkı, 22. Maddesinde çoğaltma hakkı, 25. Maddesinde işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkını ihlal ettiği, yine FSEK 14 maddesinde düzenlenen “umuma arz selahiyeti”, FSEK 15. maddesinde düzenlenen “adın belirtilmesi salahiyeti” ile FSEK 16.maddesinde düzenlenen eserde değişiklik yapılmasını men etmek salahiyetini ihlal etmiş olduğu dikkate alınarak tecavüzün tespiti ve refi talepleri yönünden davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Davacı tarafın maddi tazminat talebi ile manevi tazminat talepleri de değerlendirilmiş, az yukarıda ifade edildiği üzere davacı tarafın eser üzerindeki haklarının davalı tarafça ihlal edildiği sabit olduğundan davacı tarafın FSEK 68 uyarınca "İzinsiz çoğaltılan kopyalar satışa çıkarılmamışsa hak sahibi çoğaltılmış kopyaların, çoğaltmaya yarayan film, kalıp ve benzeri araçların imhasını veya üretim maliyet fiyatını geçmeyecek uygun bir bedel karşılığında kendisine verilmesini ya da sözleşme olması durumunda isteyebileceği miktarın üç kat fazlasını talep edebilir" hükmü gereği değerlendirme yapılmış, tarafların emsal sunmadıkları, meslek birliğinden gelen yazı cevapları doğrultusunda alınan bilirkişi raporunda belirlenen ve talep edilebilecek lisans bedelinin 15.000,00-TL ile 20.000,00 TL arasındaki lisans bedelinden 15.000,00-TL lisans bedelinin alınan raporda belirlenen 15.000,00TL bedelin şarkının tanınmışlığı, dijital mecralardaki çalınma oranı ve bilinilirliği dikkate alındığında daha uygun olacağı kanaati ile bu tutarın üç katı tutarı olan 45.000,00-TL maddi tazminat yönünden davacı tarafın talep hakkı bulunduğu kabul edilmiştir. Davacı tarafın manevi tazminat talebi de değerlendirilmiş, davalı tarafça davacıya ait eserin sözlerinin değiştirildiği, müziğinin ise anonim olarak beyan edilerek kaydettirilerek kullanıldığı dikkate alındığında davacının FSEK 70. Maddesine göre manevi tazminat talep hakkının bulunduğu, ihlalin niteliği, sayısı, tarafların sosyal ve ekonomik durumları dikkate alındığında 10.000,00-TL manevi tazminat tutarının yerinde olduğu kabul edilerek davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM /Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
Davanın KISMEN KABUL
ISMEN REDDİ İLE;
1-Davalı tarafın davacı tarafın FSEK'ten kaynaklı çoğaltma hakkı, umuma iletme hakkı ve eserde değişiklik yapma haklarını ihlal ettiğinin TESPİTİ ile, davalının davacının mali ve manevi haklarına muhtemel TECAVÜZÜN MENİNE ve TECAVÜZÜN REF'İNE
2-45.000,00-TL Maddi tazminat alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı taraftan alınarak davacı tarafa ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
3-10.000,00- TL Manevi tazminat alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı taraftan alınarak davacı tarafa ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
4-Mahkeme kararının kesinleşmesinden sonra ------ tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde 1 kez ilanına, masrafın davalıdan alınmasına,
5-Alınması gereken 3.757,05 TL harçtan peşin alınan 307,40 TL ve ıslah harcı olarak yatırılan 973,42 TL olmak üzere toplam 1.280,82 TL harcın mahsubu ile bakiye 9.559,20 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
6-Davacı tarafça yatırılan toplam 1.280,82 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
7-Davacı yararına "tecavüzün meni ve ref'i talebi yönünden" karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 25.500,00 TL vekalet ücreti takdiri ile davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
8- Davacı yararına "maddi tazminat yönünden" karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 25.500,00 TL vekalet ücreti takdiri ile davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
9- Davacı yararına "manevi tazminat yönünden" karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 10.000,00 TL vekalet ücreti takdiri ile davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
10- Davalı yararına "reddedilen manevi tazminat yönünden" karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 5.000,00 TL vekalet ücreti takdiri ile davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
11- Davalı yararına "reddedilen maddi tazminat yönünden" karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 15.000,00 TL vekalet ücreti takdiri ile davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
12- Davacı tarafından yapılan 92,20 TL ilk dava masrafı, 9.000,00 TL bilirkişi gideri, 467,00 TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 9.559,20 TL yargılama giderinden, kabul ve red oranına göre, 7.623,46 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına,
13-Davalı tarafça sarfedilen yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
14-Taraflarca yatırılan gider avanslarından kullanılmayan miktarların karar kesinleştiğinde ve istek halinde taraflara iadesine,
Dair, davalı vekilinin yüzüne karşı, davacı vekilinin yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf yolu açık, istinaf başvuru merci mahkememiz olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 06/12/2023