T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/92 Esas
KARAR NO:2024/125
DAVA: Alacak (Fikir Ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 20/04/2023
KARAR TARİHİ: 07/05/2024
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin -------kapsamlı markasını----tarihinden itibaren -------- tarihinde tescil ettirdiğini, müvekkili şirketin tescilli markasının tanıtımını sosyal paylaşım sitelerinde yaptığını, marka kullanım hakkına ilişkin üçüncü kişiler ile isim hakkı kullanım sözleşmesi yaptığını, sözleşme yapmaya devam ettiğini, tescil edilen ve koruma altına alınan markanın kendisinin talep oluşmasında belirleyici etken olduğunu, ----- çapında tanınan ve talep gören bir marka haline geldiğini, davalı -------adresinde müvekkili şirketin markasının kullanılması için ------ verdiğini, davalı ----- davalı şirketin kefili olduğunu, müvekkili şirketin, ------- Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile franchise sözleşmesini haklı nedenle fesh edildiğini davalı şirkete bildirdiğini, davalıların--------Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile verilen süre içersinde cari hesaptan kaynaklı borcu ödemedikleri gibi, ----feshedildiği halde, müvekkili şirketin markasını kullanmaya da devam ettiğini, davalıların,-------adresinde işyeri ünvanı ile haksız olarak kullandığını, davalının, adresindeki kafe/restroran işyerinde ---------- markasını işyerinin ------------ haksız olarak kullanmaya devam ettiğinin tespit edildiğini, müvekkiline ait markayı izinsiz olarak kullanan davalıların ticaret yaparak gelir elde ettiklerini, bu durumun müvekkilini maddi ve manevi olarak zarar uğrattığını, haksız ve hukuksuz davranışlarına son vermeyerek tecavüz fiillerine devam etmeleri nedeniyle, davalı hakkında kamu davası açılması için-------- dosyası açıldığını belirterek, tüm bu nedenlerle davalının yiyecek ve içecek sağlanması hizmetlerinde kullanılan ----------markasının ------- müvekkil tarafından haklı nedenle feshine rağmen kullanımlarının, davacı müvekkilinin tescilli ----- kaynaklanan hakkına tecavüz ve haksız rekabet yarattığının tespitine, hakka aykırı bu kullanımların men’i, önlenmesi, durdurulması ve ref’ine, müvekkilinin markasının marka hakkına aykırı kullanılması nedeniyle uğranılan ve davalının markayı kullanmaya devam etmesi nedeniyle uğranılan maddi zararların karşılığı olmak üzere fazlaya dayalı hakları saklı kalmak üzere şimdilik 20.000,00 TL maddi tazminat ile, davalının sabit haksız eylemleri sebebiyle neden olunan 100.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, hükmedilen tazminat miktarına dava tarihi itibariyle yasal faiz yükletilmesine, dava süresince müvekkilinin muhtemel zararlarını önlemek için, davalının dava konusu-----markasının kullanımlarının genel tabiri ile yiyecek ve içecek sağlanması hizmetlerinde ve dahi davalının internet üzerinden yaptığı reklam, tanıtım ve benzeri içeriklerinde kullanımlarının takdiren teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilerek durdurulmasını talep ve dava etmiştir.
DAVAYA CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkilinin ------yılından bu yana ----- adresinde yeme içme faaliyeti ve hizmeti sunduğunu, bu faaliyetlerini daha evvel ---- sürdürürken, ----- içkili mekanın getirdiği problemlerden bıkan müvekkil dünya mutfağına yönelmiş ve davacının markasını kullanmak üzere---------- akdetmiştir. Bu sözleşme uyarınca müvekkilinin toplam aylık cirodan ----- ödemeyi kabul ettiğini, sözleşme sonrasında ---- bilinirliğinin istenilen seviyede olmaması, ve tedariki talep edilen ürünlerin tabak, bardak, peçete sürekli geciktirilerek işletmede hizmet kalitesini düşürmesi ve ------- ----şubeleri arasında en yüksek ciroyu yapan ---- sokağında mukim müvekkili ile ----------müvekkilin yarı cirosuna dahi ulaşmayan işletmelerin toplam cirosundan alınan franhise hizmet bedelinin aynı olması sebebiyle, bir çok kez müvekkili sözleşmeyi feshetmek istemiş, davacının ise bunu kabul etmemesi üzerine, davacıya ihtarname gönderilerek, sözleşmede döviz olarak düzenlenen cezai şart bedellerinin türk lirasına çevrilmesi talep ettiğini, bunun sebebi ise, sözleşmeyi süresinden önce feshetmemiz durumunda ödemek zorunda kalacağımız 50.000 dolar cezai şart bedelini minimize etmek istediğini, müvekkili 6 aydan uzun süredir kendi tescilli markası -------için üretim ve tedariklerine devam ettiğinden, fesih tarihinden bu yana üzerinde ------ ibaresi bulunan bir mendil dahi kullanmaktan imtina ettiğini, müvekkili franchise sözleşmesinden sonra kesintisiz şekilde kendi markası ------- ile işletme faaliyetine devam edebilmek adına, davacı sözleşmeyi feshetmeden evvel -------- markasına ait ürünlerin tamamının tedarikini gerçekleştirdiğini, müvekkili hiçbir daim---- feshiyle birlikte----- tarihinde kapatıldığını, ------ kalıcı olarak kapatıldığı, yerine------gösterdiği beyan edilerek, ismin değiştirilmesi talep ettiğini, müvekkili --------- ve yayınlandığını, müvekkilinin hiçbir daim --------- kullanmadığını beyanla kötü niyetle ikame edilen işbu davanın; esastan reddi, ile vekalet ücreti ile yargılama giderinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, taraflar arasında düzenlenen lisans sözleşmesinin sona ermesinden sonra davalının ------ ürünlerinde kullanması dolayısıyla davacı adına tescilli------ ana unsurlu markalar yönünden marka hakkına tecavüz oluşturup oluşturmadığı, yine bu sebeple haksız rekabet oluşup oluşmadığı, marka hakkına tecavüzün haksız rekabet oluşması nedeniyle maddi ve manevi tazminat gerekip gerekmediği, noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Ticaret sicil kaydı cevabı ile davacı şirketin ----- tarihinde tescil edildiği, davalı şirketin ise ---- tarihinde tescil edildiği bildirilmiştir. Dosyaya ---- getirtilmiş olup, incelendiğinde; ------- davacı adına tescil edildiği anlaşılmıştır.Davalı kullanımlarının davacı tarafa ait marka hakkına tecavüz oluşturup oluşturmadığı hususunun zayıf marka ve davacının markasının tanınmış marka olup olmadığı hususununda marka uzmanı, gıda mühendisi (kafeterya işletmesi konusunda uzman) ve bilişim uzmanından oluşan heyet raporunda özetle; -----------işletme bulunduğu, ancak incelemenin yapıldığı saatte, çalışma saatleri 10:00 – 02:00 olarak gösterilmiş olunmasına rağmen işletme için------------ibaresi bulunduğu, bu nedenle sipariş verdirilmediği, --------- verilmiş olduğu, diğer menülerin içerisinde de yine-------ibaresinin geçtiği tespit edilmiştir.------ adresinde yer alan işletmenin sahibi olarak -------- isimli tüzel kişinin kayıtlı olduğu vergi levhasından ve alkollü satış izin belgesinden tespit edilmiştir. İşyerinin ------- ------ olduğu tespit edilmiştir. Davalı işletmenin dönüşüm içerisinde olmakla beraber, yukarıda görsellerine yer verildiği üzere davacı tarafa ait -------- unsurlu markayı bazı bölümlerde iltibasa sebebiyet verecek şekilde kullanıma devam ettiğine dair görüş bildirmişlerdir. Dosyanın raporu düzenleyen bilirkişi heyetine tevdii ile -------sözleşmesinin süresi ve sözleşmenin süre dolumunda fesih edilip edilmediği ve önel verilmesi hususunda sözleşmede hüküm bulunup bulunmadığı ve dava konusu iş yerinin dönüşümü için gerekli sürenin de belirtilmek sureti ile davalı itirazlarının değerlendirildiği ek rapor aldırılmış olup özetle; kök raporumuzda da arz edildiği üzere, ----- tarihli İhtarnamenin dosya içerisinde görüldüğü, ihtarname ile davacı tarafından taraflar arasındaki ----- taraflı olarak feshedildiği, davalı yana ilgili ihtarname ile ihtarnamenin tebliğinde itibaren 7 gün içinde ---------- markasını içeren tüm envanterlerin ve tabelanın kaldırılmasının ihtar edildiği, Taraflar arasında var olan ---- incelendiğinde sözleşmenin-------------- imzalanan bu anlaşma ve bu anlaşma çerçevesinde sağlanan lisans, daha önce herhangi bir şekilde sona erdirilmediği takdirde giriş sayfasında ---------- olarak belirtilen tarihten sonraki 5 (BEŞ) yıl için geçerli olacaktır.” Şeklinde hükmün yer aldığı, yine ilgili sözleşmenin 3.1. maddesinde başlangıç tarihinin -------- tarihi olarak belirlendiğinin görüldüğü, bu meyanda sözleşmenin sona erme tarihinin ----- olarak tespitinin mümkün olduğu, Davacı yanca keşide edilen---------tarihli ihtarnameyle sözleşme bitiş tarihinden yaklaşık 7 ay önce tek taraflı fesih iradesinin karşı yana bildirildiğinin görüldüğü, Yine mezkûr sözleşmenin------- aykırı herhangi bir davranışından dolayı ---------- akdi hiçbir ihtara gerek kalmaksızın ve akdin sonunu beklemeksizin her zaman tek taraflı olarak tazminatsız olarak feshedebilir. Fesih sebebi üzerinden uzun süre geçmiş olması akdin feshini haksız hale getirmez ve onay anlamına gelmez. Bu cümleden olmak üzere ------- veren------ alanın sözleşmeden doğan yükümlülüğünü veya başkaca bir ihlaline dair herhangi bir ihtar ve yazılı bildirimde bulunmaması veya uzun süre bulunmaması, ----- alanın yükümlülüğünü ihlaline veya diğer ihlallerine onay/icazet anlamına gelmez. ---------- veren istediği zaman diliminde bu ihtarı fesih veya talep konusu yapabilir.” Hükmüne yer verildiği, bu doğrultuda huzurdaki dava davacısının sözleşmeye aykırı davranış halinde ihtarsız tek taraflı fesih hakkını saklı tuttuğunun görüldüğü, Dosya münderecatında yer alan ihtarnamede de davalı yan eylemlerinin sözleşmeye aykırılık teşkil ettiğinin davacı yanca öne sürüldüğünün görüldüğü, Mezkûr sözleşmede önel verilmesine ilişkin herhangi bir hükme rastlanmadığı, davalı yanın franchise sözleşmesinin feshi iradesinin kendisine ------ tarihinde tebliğ edilmesinin akabinde davalı yana ait işyerinde-------------tarihinde ilgili kısmi markasal kullanımların var olmasının “sözleşmenin feshinin ardından makul süre içerisindeki kullanım” olarak yorumlanıp yorumlanamayacağı hususunda ise sektörel bazda davalı yana ait işletme çapında bir işletmenin tüm markasal kullanımlarının--------- değişimi için 31 günlük sürenin yeterli olamayacağı, ancak bu sürenin yeterli kabul edilemeyecek olmasının yanı sıra fesih edilmiş olan sözleşme nispetinde sözleşmeye konu markanın işletmenin bazı bölümlerde de olsa kullanımı ile tüketiciye hizmet sağlanması fiili durumunun / tespitini yerine dönüşüm işlemlerinin tamamlanmasının ardından da ticari faaliyete devam olunabileceği / işletmenin davacı yana ait markaları ihtiva eder biçimde ticari faaliyete devam etme zaruretinin olmadığına dair görüş bildirmişlerdir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:
6769 sayılı SMK'nın 7/2, 29., 149 ve 150. Maddeleri ile TTK'nın 52 vd. Maddeleri
GEREKÇE:Dava, lisans sözleşmesinden sonra davalı tarafın davacı adına tescilli------ markasını izinsiz kullanmaktan kaynaklı marka hakkına tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı tecavüzün tespiti ile tecavüz dolayısıyla uğranılan zararlar ile cezai şart alacağının tahsili talebinden ibaret tazminat davasıdır. Davacı taraf davalı ile franchise sözleşmesi imzaladığını, bu imzalanan sözleşme ile davalı tarafın ----- adresindeki işletmesinde davacı tarafın markasını kullanacağının kararlaştırıldığını, anılan sözleşmenin -------------- numaralı ihtarnamesi ile haklı nedenle davacı tarafça feshedildiğini, bu fesih sonrasında sözleşme gereği davacı tarafın ödemesi gereken tahakkuk etmiş franchise sözleşmesinden kaynaklı alacaklarının ödenmediğini ve bu fesih sonrasında davalı tarafın davacı adına tescilli-------- markasını kullanmaya devam ettiğini ve bu sebeple hem sözleşmeden kaynaklı alacak hakları talep ettiğini hem cezai şart talebinde bulunduğunu, hem de marka hakkına tecavüzün tespiti ile, önlenmesi sona erdirilmesini ve marka hakkına tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 29. Maddesinin (a) bendine göre, marka sahibinin izni olmaksızın markayı 7/2 maddede belirtilen biçimlerde kullanmak marka hakkına tecavüz olarak nitelendirilmiştir.
Sınai Mülkiyet Kanununun 149. maddesinde marka hakkına tecavüz edilen marka sahibinin fiili tecavüzün olup olmadığının tespitini, muhtemel tecavüzün durdurulmasını, tecavüz fiillerinin durdurulmasını, tecavüzün kaldırılmasını, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabileceği düzenlenmiştir. Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibinin ileri sürebileceği talepler SMK'nın 149. Maddesinde düzenlenmiş, bu hükme göre; (1) Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir: a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti. b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi. c) Tecavüz fiillerinin durdurulması. ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini. ....g) Haklı bir sebebin veya menfaatinin bulunması hâlinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesi, şeklinde belirtilmiştir.Hakız rekabet TTK'nın 54. Maddesinde düzenlenmiş, "Haksız rekabete ilişkin bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. (2) Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır." şeklinde tanımlanmış ve haksız rekabet halleri TTK'nın 55. Maddesinde sayılmıştır. Bu açıklamalardan sonra davacı ------olduğu, taraflar arasında ---------düzenlendiği bu sözleşmenin düzenlendiğinin her iki tarafın da kabulünde olduğu, bu sözleşme gereği davalı tarafın davcı tarafa aylık cirosu üzerinde %5 oranında franchise bedeli ödemeyi kabul ettiği, davacı adına tescilli markaların da davalı tarafça kullanımına izin verildiği, her iki tarafın örtüşen beyanlarına göre davacı tarafın bu sözleşmeyi ------- yevmiye numaralı ihtarnamesi ile feshettiği, alınan bilirkişi raporu ile belirlendiği üzere davacı tarafa ait internet sitesinde şubelerin belirtildiği internet sayfasında davalı tarafın ----- şubesi olarak belirtildiği ve tanıtımının yapıldığı,-----arama motorunda yapılan araştırmada ----sonucun bulunmadığı, Mahkememizin ----sayılı dosyasında mahallinde yapılan ----tarihli tespit sırasında davalı tarafa ait iş yerinde ------ kullanımların olduğu, iş yerinde değişim ve dönüşüm faaliyetlerinin devam ettiği, davacı tarafa ait bazı görsellerin uzman reklamcılar eşliğinde sökümünün beklendiği, buna karşı iş yerinde bazı menü ve ----- ---------ibareli markasal basılı eşyanın bulunduğu, ancak trendyolgo isimli online sipariş hattının kapılı olduğunun tespit edildiği sabittir. Bu tespitlerden sonra davacı ile davalı tarafın sözleşmenin feshedildiği, --- tarihli tespit işlemi sırasında bir kısım tabela ve tanıtım vasıtası olan basılı menü ve peçete gibi evraklarda ---- ibareleri ürünler tespit edilmiş ise de Mahkememizce alınan ------ rapor ve ve raporun eki olan tutanakta davacıya ait markaların kullanılmadığının belirlendiği, yine alınan bilirkişi raporunda davalı tarafın sözleşmenin feshinden sonra internet üzerindeki sipariş ve tanıtımları kapattığı, buna karşın davalı tarafın ---------- tarihinde alınan rapor sırasında ve hali hazırda davalı tarafa ait iş yerini internet sitesinde şube olarak göstermeye devam ettiği, davalı tarafın iş yerini sözleşmenin feshinden sonra dönüştürmeye başladığı ve tespit sırasında da bu durumun devam ettiği, bu dönüşüm sırasında iş yerinde bulunan ve işin doğası gereği teslim alınmayan --------- tabelalarda davacıya ait markalı ürünlerin bulunmasının hayatın olağan akışına uygun olduğu, yine davacı tarafça bu dönüşüm işlemleri için davalı tarafa bir süre tanıması gerekirken bu makul süreyi tanımadığı, 31 günlük sürenin dönüşüm için yeterli olmayacağı, bu haliyle tespit edilen kullanımların marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturmayacağı, yine davacı tarafın kendi internet sitesinde sözleşme sona ermesine rağmen davalı tarafın iş yerini şube olarak göstermeye devam etmesine karşın davalı tarafın marka hakkına tecavüz ettiği ve haksız rekabet teşkil eder kullanımlarının olduğunu iddia etmesinin TMK'nın 2. Maddesi gereği dürüst davranma ilkesi ile bağdaşmayacağı kabul edilmiş ve bu sebeple marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetin oluşmadığı kabul edilmiş ve davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60 TL ilam harcının başlangıçta alınan 4.098,60 TL harçtan mahsubu ile 3.671,00 TL fazla harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Davalı yararına "marka hakkına tecavüz yönünden talep edilen manevi tazminat yönünden" karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 25.500,00 TL vekalet ücreti takdiri ile davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
4-Davalı yararına "marka hakkına tecavüz yönünden talep edilen maddi tazminat yönünden" karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 20.000,00 TL vekalet ücreti takdiri ile davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
5-Davalı yararına "haksız rekabetin tespiti, tecavüzün men-i, önlenmesi ve durdurulması yönünden" karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 25.500,00 TL vekalet ücreti takdiri ile davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
6-Davalı yararına "haksız rekabet yönünden talep edilen maddi tazminat yönünden" karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 20.000,00 TL vekalet ücreti takdiri ile davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
8-Taraflarca yatırılan gider avanslarından kullanılmayan miktarların karar kesinleştiğinde ve istek halinde taraflara iadesine,
Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/05/2024