T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/24 Esas
KARAR NO:2024/172
DAVA:Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:10/02/2023
KARAR TARİHİ:11/06/2024
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili ------- yayınlanmak suretiyle kurulmuştur. ---- bünyesinde yer alan ve ---yılında kurulan müvekkil ------ perakende satışlar, ticari ve endüstriyel yakıtlar, madeni yağlar, depolama ve uluslararası ticaret konularında faaliyet göstermektedir. ----- %50’sine ortak olduğu ------, kuruluşundan bu yana alt yapı yatırımlarına ağırlık vermiştir. ------ büyük bir rekabet avantajı sağlayan depolama kapasitesi, 1 milyon metreküp’ün üzerinde olduğunu, Sektördeki pazar payını ve istasyon ağını her geçen gün artıran --------- akaryakıt dağıtım sektöründe son on yılın en hızlı ve tutarlı büyüyen petrol şirketi haline geldiğini, müvekkili şirketin tüm faaliyetleri, usulünce tescil ettirilmiş markalar ve tasarımlar ile sürdürüldüğünü, müvekkili şirket, --- markalarının yanı sıra, akaryakıt istasyonlarının görünümlerini korumak amacıyla tasarım tescili başvurusunda bulunmuş olup, bahsi geçen tasarımlar,-------nezdinde müvekkili şirket adına tescilli olduğunu, müvekkili şirkete ait tasarımlardan biri ise, ---- sayı ile tescilli akaryakıt istasyonlarında bulunan ---- dış görünümü olduğunu, ------- sayı ile tescilli tasarımın ----- numaralı tasarımı ------ iken, ------- numaralı tasarımı olduğunu, tasarımlardan ve kullanımlardan anlaşılacağı üzere, müvekkili şirkete ait akaryakıt istasyonlarında yer alan market binası, tasarımcılara tasarlatılan, orijinal ve müvekkili şirkete ait tescilli tasarım olduğunu, hal böyleyken, davalı -------- ------ tasarımını, kendi işletmesinde aynen kullandığı tespit edildiğini, davalı şirket, müvekkili şirkete ait ------ tasarımını, market işletmesinde aynen kullanmış olup, renkler, yazı karakterleri, tasarım üzerindeki işaretler dahi değiştirilmeden davalı tarafça kopyalandığını, haklı davamızın kabulü ile; müvekkili şirketin tescilli tasarımlarına vaki tecavüzünün tespiti ile önlenmesine, durdurulmasına, müvekkile ait tescilli tasarımı kullanmak suretiyle yaratılan haksız rekabetin tespiti ile önlenmesine, durdurulmasına, müvekkiline ait tasarımı ihtiva eden görsellerin sökülmesini, kaldırılmasını, engellenmesini, müvekkili şirkete ait tasarımlar ile iltibas yaratan her türlü kullanımın bulunduğu her yerden kaldırılmasını, internet ortamı da dahil olmak üzere ihlal yaratan kullanımın durdurulmasını, ihlal yaratan kullanımların görüntülerini barındıran karşı yana ait sosyal medya hesaplarından ihlal yaratan içeriğin çıkarılmasına,---------- Gideri davalıdan alınmak üzere, kesinleşmesini müteakip kararın yayın yolu ile kamuya duyurulmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı yan üzerinde bırakılmasına, -------dosyasına ilişkin yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin işbu dosyada dikkate alınarak davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVAYA CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkili şirket oto yıkama sektöründe hizmet veren bir kuruluş olduğunu, -------ve ------ istasyonlarıyla hiçbir bağı bulunmadığını, kaldı ki verilen hizmet itibariyle petrol şirketleriyle benzerlik kurulabilecek hiçbir yanı olmadığını, nitekim hizmet açısından da bir çıkar çatışması bulunmadığını, müvekkili şirkete ait oto yıkama ve market tasarımları orijinal olmakla beraber marka kimliğinin şahsına münhasır olduğunu, ----------akaryakıt istasyonlarıyla bağdaştırılacak, iltibas uyandıracak, haksız rekabet içerecek hiçbir benzerliği bulunmadığını, yazı fontunun benzerliğinden bahisle davacının haksız rekabet talepleri mesnetsiz olduğunu, gerek akaryakıt istasyonlarında gerek oto yıkama yerlerinde işbu yazı fontu sıklıkla kullanıldığını, ayrıca sektör fark etmeksizin tüm işletme ve şubelerde işbu yazı fontunun kullanıldığı açıkça anlaşıldığını, müvekkili firmada kaim bulunan------renk ---- temizlik işlerinde kir ve su tutmaması sebebiyle sıklıkla tercih edilen renk olduğunu, müvekkili şirket, tasarımında davacı şirkette bulunanın aksine ----------- tonlarını bulundurmadığını, davacı firmanın renk numara ve tonlarıyla müvekkili firmanın herhangi bir benzerliği bulunmadığını, dolayısıyla iltibasın mevcut olduğundan söz etmek maddi gerçeklikle bağdaşmadığını, müvekkili şirketin tabelası standart cins ve kalınlıkta olan ve tüm sektörlerde kullanılan bir malzemeden yapıldığını, market panolarında yer alan simgeler de boyut, şekil, tür itibariyle maktu ifadeler olup sektör fark etmeksizin neredeyse her işletmede yer aldığını, müvekkili şirketin işletme unvanı ---------- olup gerek sosyal medyada gerek reel iş dünyasında TT 365 olarak anıldığını, müvekkili şirketin işletmesinde yer alan marketlerin ismi işletme unvanın başlangıç harfleri olan-------- olarak seçilmesi son derece olağan olduğunu, davacının zikrettiği ----- müvekkil şirkette bulunan ------ arasında isim olarak iltibasa sebep hiçbir unsur bulunmadığını, market isimleri görünüş ve anlam itibariyle kulak ve hafızada tesir edilmeyecek derece farklı olduğu açıkça orta olup haksız olan işbu davanın reddine, dava masrafları ve vekalet ücretinin davacı taraf aleyhine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacı adına tescilli ------- numaralı tasarım tescilini davalı tarafın kullanım ve inşaası dolayısıyla ve yine sosyal medya hesapları üzerinden bu tasarımların paylaşılması ile ihlal edilip edilmediği, tecavüzün önlenmesi ve haksız rekabetin önlenmesi gerekip gerekmediği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Ticaret sicil kaydı dosya içerisine getirtilmiş olup davalı şirketin ----tarihinde, davacı şirketin ise ------ tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.Dosyaya ---- getirtilmiş olup, incelendiğinde;---- tescil numaralı tasarımın davacı şirket adına ----- tarihinde devir edildiği ve ---- tarihinde tescil edildiği, ----- tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımının 15/01/2018 tarihinde, ---- tescil numaralı tasarımın 15/01/2018 tarihinde tescil edildiği, -----tescil numaralı tasarımın 15/01/2018 tarihinde, ---- tescil numaralı tasarımın 15/01/2018 tarihinde, ----- tescil numaralı 15/01/2018 tarihinde tescil edildiği bildirilmiştir.------ sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda: aleyhine tespit istenen -------adresindeki şubesinin ürün satış ------- gidildiğini, yapılan incelemelerde, akaryakıt istasyonundaki market tasarımının tespit isteyen ------- numaralı tasarım belgesindeki market tasarımı ile birebir aynı olduğu, yalnızca renklerinde farklılık bulunduğu, bu kullanımın Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 81. Maddesi uyarınca davacının tasarım tesciline tecavüz oluşturduğuna dair görüş bildirildiği tespit edilmiştir.Davalı tarafın varsa davacı tarafın tasarım hakına tecavüz talepleri yönünden rapor aldırılmış olup alınan heyet raporunda özetle; Bilişim Yönünde İncelemeler Sonucunda: -----davalı tarafa ait olduğu, davalının ------- sayfasında ise davaya konu market binasına ait herhangi bir görsel paylaşımının olmadığı,-------İncelemesi: davalı tarafa ait olduğu anlaşılan----- tarihinde davaya konu market binası fotoğrafının yayınlanmış olduğu------ İncelemesi: davalı tarafa ait olduğu anlaşılan ----- tarihlerinde davaya konu market binası fotoğrafının yayınlanmış olduğu,------- İncelemesi: davalı tarafa ait olduğu anlaşılan ------- sayfasında 21.03.2022 ve 04.09.2022 tarihlerinde davaya konu market binası fotoğrafının yayınlanmış olduğu tespit edilmiştir. Tasarım Hukuku ve Mimari Yönünden İncelemeler Sonucunda: davacı adına tescilli -----tescil numaralı tasarımın yenilenmek suretiyle halen geçerli olduğu, ----------sayılı dosya münderecatı ile davalı tarafın sosyal medya ve Internet sitelerindeki görsellerin uyumlu olduğu, davalı tarafın market genel tasarımının bilgilenmiş kullanıcı nezdinde davacı adına tescilli ---- numaralı tasarımın ----- numaralı modeli ile iltibas teşkil edeceği ve ortak noktaların daha fazla olması nedeniyle benzer olarak algılanabileceği, teknik incelemede detaylıca izah edildiği üzere kaplama malzemesi olarak kullanılan kompozit panel malzemenin yüzlerce tasarım alternatifine izin veren bir malzeme olduğu, bu yönü ile de iki mimari tasarımdaki benzerliklerin esinlenme ile sınırlı kalmadığı, benzerlikten de fazla olarak ayniyet içerdiği görüş bildirmişledir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:SMK'nun 58. maddesinde, tasarım sahibinin, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabileceği düzenlenmiştir. SMK'nun 81. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için önerilerde bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.
GEREKÇE:Dava tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı, t tecavüzün tespiti, tecavüzün önlenmesi ve meni ile haksız rekabetin tespiti, refi ve meni davasıdır.Davacı taraf, davalı tarafın market binası olarak kullandığı ----- bina tasarımını davacı tarafın tescilli akaryakıt istasyonu market binası ile iltibas oluşturacak şekilde tasarlayıp kullanmak suretiyle tüketiciler nezdinde iltibasa sebebiyet vermekte ve hem tasarım hakkına tecavüz oluşturmakta hem de haksız rekabete yol açarak müvekkilinin haklarını ihlal ettiğini beyan ve iddia etmiştir. SMK'nun 55. maddesinde tasarım "ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümü" olarak tanımlanmış, bu kanun uyarınca tescil edilmiş olması halinde tasarımın tescilli tasarım olarak korunacağı düzenlenmiştir. Yine SMK'nun 56. maddesinde, tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı, 58. maddesinde ise tasarım sahibinin, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabileceği düzenlenmiştir. SMK'nun 81. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için önerilerde bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.Bu yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında; davacı adına tescilli tasarımın tescil kaydı, incelendiğinde ----------numaralı tasarım tescilinin davacı adına 15.01.2023 tarihinde 15.01.2018 tarihinden geçerli olarak tescil edildiği, tescilin akaryakıt istasyonu, market binası, benzin istasyonu pompa paneline ilişkin olduğu ve halen koruma altında bulunduğu, tasarımlar parça parça ele alındığında, hizmet panosunun yerleşim ve kullanımı, marka yazısının verev panel üzerindeki konumu , iki tasarım arasındaki geometri neredeyse birebir ayniyet taşımakta olduğu, panellerin renklerinin farklı olduğu ancak zaten iki tasarımda da 2 renk kullanılmış olduğu, bu iki renkten her iki tasarımda da birinin sıcak renk ve bir diğerinin soğuk renk seçildiği , insan psikolojisi üzerinde bu yönü ile de ayniyet hissiyatı oluşturduğu, davalı tarafın market genel tasarımının bilgilenmiş kullanıcı nezdinde davacı adına tescilli -----numaralı tasarımın --- numaralı modeli ile iltibas teşkil edeceği ve ortak noktaların daha fazla olması nedeniyle benzer olarak algılanabileceği , kaplama malzemesi olarak kullanılan kompozit panel malzemenin yüzlerce tasarım alternatifine izin veren bir malzeme olduğu, bu yönü ile de iki mimari tasarımdakibenzerliklerin esinlenme ile sınırlı kalmadığı, benzerlikten de fazla olarak ayniyet içerdiği dikkate alındığında davalı tarafça kullanılan market tasarımının davacı tarafın ------ tescil numaralı tasarımın ---numaralı modeli yönünden tasarım hakkına tecavüz oluşturduğu kabul edilmiş, -----------davalı tarafın market tasarımına ilişkin paylaşımlar yaptığı ve bu paylaşımların da tasarım hakkına tecavüz oluşturduğu kabul edilmiş ve taasarım hakkına tecavüz talepleri yönünden davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davacı taraf, davalının tescilli tasarımdan kaynaklanan haklarına tecavüz etmesinin aynı zamanda haksız rekabet oluşturduğunu belirterek, haksız rekabetin tespitini ve önlenmesini de talep etmiştir. ---------- kararında da belirtildiği gibi; 6762 sayılı mülga TTK’nın 57/5.maddesinde yazılı "Başkasının emtiası, iş mahsulleri, faaliyeti veya ticaret işletmesiyle iltibaslar meydana getirmeye çalışmak veya buna müsait bulunan tedbirlere başvurmak, hususiyle başkasının haklı olarak kullandığı ad, unvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtalarıyla iltibasa meydan verebilecek surette, ad, unvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtaları kullanmak veyahut iltibasa meydan veren malları, durumu bilerek veya bilmeyerek, satışa arz etmek veya şahsi ihtiyaçtan başka her ne sebeple olursa olsun elinde bulundurmak" şeklindeki düzenlemeden yola çıkılarak, sınai mülkiyet hakkına tecavüz eylemleri, hem özel yasa niteliğindeki 554 sayılı Endüstriyel Tasarım KHK’nın 48. maddesi uyarınca, hem de az önce zikrolunan hüküm nedeniyle mülga 6762 sayılı TTK’nın 57/5.maddesi hükümleri doğrultusunda kümülatif olarak korunmakta idi.
6102 sayılı TTK’nın 55/1-a-4 bendinde yer alan "Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak," şeklinde düzenlenmiş olup, Kanun’un gerekçesinde de ifade olunduğu üzere, Kanun Koyucu bilinçli bir şekilde, “ad, unvan ve marka” kavramlarına yeni düzenlemede yer vermemiş ve buna gerekçe olarak da, bu kavramların kendi özel yasası niteliğindeki 556 sayılı Marka KHK, 554 sayılı End. Tasarım KHK ve 555 sayılı Coğrafi İş. KHK ve TTK’nın unvan ile ilgili düzenlemeleriyle korunması gösterilmiş ve bunların bir kez de TTK’nın haksız rekabet hükümleriyle korunmasının gereksiz olduğu ve yorum güçlüklerine yol açacağına vurgu yapılmıştır.Gerçekten de, sınai mülkiyet haklarının kendi özel yasası niteliğindeki 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hükümleriyle korunması ve 6102 sayılı TTK’nın 55/1-a-4 maddesindeki düzenleme karşısında, davalının davacı adına tescilli tasarımın koruma kapsamında kalan tasarımı iş yerinin tasarımında kullanması eyleminin TTK’nın 55/1-a-4.maddesi uyarınca aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiğine ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiştir.Davacı taraf dava konusu kararın yayınlanması talebinde bulunmuş, az yukarıda ifade edildiği üzere davalı tarafça davacının tasarım hakkına tecavüzde bulunduğunun sabit olduğu, bu haliyle davacı tarafın kararın yayınlanması yönünden menfaatinin bulunduğu kabul edilerek davacının kararın gazetede yayınlanması talebinin de kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;
1-Davalı tarafın ------ tasarımındaki fiili kullanımları ve ------- dolayısıyla davacı tarafın----------- tescil numaralı tasarımdan kaynaklı tasarım hakkına TECAVÜZ ETTİĞİNİN TESPİTİNE, TECAVÜZÜN ÖNLENMESİ VE DURUDURLMASINA,
Davacı tarafa ait tasarımı ihtiva eden görsellerin sökülmesini, kaldırılmasını, engellenmesini, müvekkil şirkete ait tasarımlar ile iltibas yaratan her türlü kullanımın BULUNDUĞU HER YERDEN KALDIRILMASINI, internet ortamı da dahil olmak üzere ihlal yaratan kullanımın durdurulmasını,
2-Davalıya ait -------- ihlale yönelik paylaşımların içerikten çıkarılmasına, karar kesinleştiğinde erişimin engellenmesi yönünden kesinleşmiş karar örneğinin ------- gönderilmesine,
3-Davacı tarafın haksız rekabet yönündeki taleplerinin REDDİNE,
4-Karar kesinleştiğinde masrafı davalılardan alınmak suretiyle hüküm özetinin -------- çapında yayın yapan tirajı en yüksek ilk 3 gazeteden birinde bir kez ilanına,
5-Alınması gereken 427,60 TL harçtan başlangıçta yatırılan 179,90 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
6-Davacı tarafından yatırılan 59,30 TL peşin harç giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
8-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen markaya tecavüz tespiti davası üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
9-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen erişim engeli davası üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
10-Davalı vekiline reddedilen haksız rekabet davası üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
11-Davacı tarafından yapılan 205,50 TL ilk dava masrafı, 498,50 TL tebligat ve müzekkere masrafları ile 9.000,00 TL bilirkişi ücreti ile ---------sayılı dosyasında yapılan 2.173,50 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 11.877,50 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre(%67 kabul) 7.957,93 TL'sinin davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına,
12-Davalı taraflarca yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
13-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine,
Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/06/2024