T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/68
KARAR NO: 2024/226
DAVA: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 18/03/2016
KARAR TARİHİ: 26/09/2024
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili ---- Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'ne sunduğu dava dilekçesini duruşmada tekrarla; davacı müvekkillerinin "-----" markasını tanınır ve bilinir hale getirerek tescil ettirdiğini, taraflar arasında imzalanan 04/02/2005 ve 25/06/2004 tarihli sözleşmelere göre markaların bedelsiz olarak davalılardan ----- devredildiğini, buna mukabil markaların bedelsiz devrine karşılık olarak bir edim mahiyetinde karşı tarafın iki yıl süreyle alınacak isim hakkı gelirlerini müvekkiline vereceğinin ve protokolün imzalandığı tarihten önce açılmış marka hakkının ihlalinden kaynaklanan tazminat davalarından elde edilecek gelirlerin de müvekkillerine ait olacağının kararlaştırıldığını, bu sözleşmeler doğrultusunda müvekkillerinin herhangi bir bedel almaksızın markaları davalılara devrettiğini, böylece müvekkillerinin sözleşmeden kaynaklanan edimleri ifa ederek yerine getirdiklerini, ancak karşı tarafın müvekkillerine karşı yüklendiği edimlerini yerine getirmediği gibi, devraldığı markaların bedelini de ödemediğini, kötü niyetli tutum ve davranışlar içerisine girerek sözleşmeye aykırı davrandığını, bu meyanda; sözleşme imzalanmadan önce açılmış, "marka hakkı ihlaline ilişkin tazminat" talebini içeren ---- FSHM'nin -----Esas sayılı davasından elde edilecek ve sözleşme gereği müvekkillerine ait olacak hasılatı müvekkillerine vermemek için mahkeme kararının icraya konulmasının hemen ardından, sözleşmeye aykırı davranarak Av.----- azlettiğini, aynı şekilde müvekkillerinden -----, 5 adet dükkanda süresiz ve bedelsiz olarak markayı kullanma yahut 3. kişilere kullandırma hakkını, fiilen ve hukuken işlevsiz hale getirmek için, markaları kayden danışıklı olarak, ----- isimli firmaya devrettiklerini, böylece, müvekkillerinin bu hakkının da hukuken yok edildiğini, sonuç olarak davalıların markaları bedelsiz olarak müvekkillerinden uhdelerine geçirmiş olmalarına rağmen, müvekkillerine bu güne kadar, bir kuruş dahi ödemediklerini, 04/02/2005 tarihli sözleşmede maddi hata sonucu sehven iki adet 3.madde düzenlendiğini ve ikinci 3.maddeden kaynaklanan talep haklarına ilişkin olarak ----FSHHM'nin ----- Esas sayılı davası ile alacak talebinde bulunulduğunu, anılan davanın derdest olduğunu ve -----FSHHM'nin ----- Esas sayılı davasının sonucunu beklediğini, bu defa ----FSHHM'nin ----- Esas sayılı davası ile birleştirilmek üzere iş bu ek davayı açarak anılan sözleşmenin 4.maddesinden kaynaklanan, sözleşme tarihinden itibaren 2 yıllık dönemi kapsayan ve marka-isim hakkı gelirlerine ilişkin haklarının verilmesini talep etmek gerektiğini, "-----" markalarını ve logolarını franchıse bedeli ödeyerek, franchising sözleşmelerine dayalı olarak kullanan firma ve şahısların listesini sunduklarını, ---- FSHHM'nin ---- Esas sayılı davasında; netice-i taleplerin sehven karışması sonucu, ilgili bayilere beyan davetiyesi gönderildiğini, her ne kadar davalı tarafı korumak maksadıyla bir kısım bayilerin, markayı bila bedel kullandıklarını beyan ederek, üzerinde her hangi bir bedel yazmayan franchıse sözleşmelerini ibraz etmiş iseler de, bu sözleşmelerin muvazaalı olarak davalı tarafı korumaya matuf bir biçimde düzmece olarak hazırlandığının ve bu şekliyle ibraz edildiğinin açık olduğunu, ----- FSHHM'nin ---- Esas ve ---- FSHHM'nin ---- Esas sayılı dosyalarına da delil olarak sundukları franchıse sözleşmesinde de açıkça yazılı olduğu üzere, franchıse bedeli olarak dükkan başına 30.000,00 Euro alındığını, kaldı ki ---- Şubesini temsil eden----- FSHHM'nin ----- ESAS sayılı ana davasına göndermiş olduğu beyanında; “-----” isim ve logosunu, davalılardan ----- Şirketi'ne tek dükkan için 24.534,00 TL + KDV bedel ödemek suretiyle kullandığını beyan ederek, fatura örneğini de dosyaya gönderdiğini, marka ve isim haklarının bedelsiz kullanılması olağan olmadığından, öncelikle davalı tarafın ve bayilerinin muhasebe kayıtları incelenerek, daha yüksek bir bedel tespit edilmesi halinde, tespit edilecek bu yüksek bedelden hesaplama yapılması, aksi takdirde delil olarak sundukları franchıse sözleşmesinde yazılı 30.000,00 Euro'luk bedel emsal kabul edilerek hesaplama yapılması gerektiğini, yahut en azından ------ şubesinin beyan ettiği 24.534.00 TL + KDV'lik bedel emsal kabul edilerek, bütün bayilerin bu bedel üzerinden isim hakkını kullandıkları sonucuna varılarak, hesaplama yapılmasını talep ettiklerini, bu sebeplerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 71.000,00 TL'nin 04/02/2007 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, bu mümkün olmazsa, yahut davalı taraf bu talebe karşı çıkarak yerine getirmekten kaçınırsa, bedelsiz olarak uhdelerine geçirdikleri markaların bedelinin, teknik bilirkişiler marifetiyle tespiti ile faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine, davacıların zararlarının tespiti ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.---- FSHHM'nce davanın ----- FSHHM'nin ----- Esas sayılı davası ile birleştirilmesine karar verilmiş, -----FSHHM'nce dava ----- Esas sayılı davadan tefrik edilmiş, yetkisizlik kararı verilerek mahkememize gönderilmiştir.
Davacı vekili 28.02.2023 tarihli bedel arttırım dilekçesi ile; dava konusu taleplerini 2.437.386,12 TL'ye arttırdıklarını beyan etmiştir.
DAVAYA CEVAP : Davalılar ----Şirketi ile --- vekili ----- Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ---- Esas sayılı dosyasına sunduğu cevap dilekçesi ile, davanın yetkisiz Mahkemede açıldığını, yetkili Mahkemenin ---- Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğunu, müvekkillerine husumet yöneltilemeyeceğini, aktif taraf ehliyetlerinin bulunmadığını, davanın zamanaşımına uğradığını, davacıların iddialarının haksız ve dayanaksız olduğunu, marka devri ile davacının "----" markasıyla şube açmasına engel olunmadığını, taraflar arasında imzalanan 25/06/2004 tarihli sözleşmenin 19. maddesi uyarınca ----. şirketi çalışanlarının, ---- döneminde olan hak ve alacaklarından --- -- ve --- --- ait olduğunu, ----- Noterliği'nin 06/05/2008 tarihli, ----- Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bu husus ihtar edildiği halde ödeme yapılmadığını, davacının kendi yükümlülüklerini yerine getirmediğini, müvekkillerinin---- İcra Müdürlüğü'nün ---- Esas sayılı dosyası ile --- - 50.000,00 TL; ---- İcra Müdürlüğü'nün ----Esas sayılı dosyası ile ----- 74.000,00 TL ödeme yaptığını, bazı çalışanların açtıkları davaların ise devam ettiğini, ------ FSHHM'nin ---- Esas sayılı davasının, ---- FSHHM'nin ----- Esas sayılı davasının ve ------ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ----- Esas sayılı davalarının halen derdest olduğunu, konularının bu dava ile farklı olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Diğer davalılar cevap dilekçesi ibraz etmemiş olup, yargılama sırasında beyanda bulunan davalı ------ vekili; davanın dayanağı olduğu çekilen ihtarname ve dava dilekçesinde belirtilen 04/02/2005 tarihli protokolde müvekkilinin imzasının bulunmadığını, bilirkişi raporları ile de bu durumun tespit edildiğini, bu nedenlerle müvekkili hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddini talep ettiklerini beyan etmiştir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Dava, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca davacıya ödenmesi gereken franchise bedellerinin tahsiline ilişkindir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
Davacı şirket ile davalı şirketin ticaret sicil kayıtları dosya içine getirtilmiş, incelendiğinde; davacı -----davacı ---- yönetim kurulu başkanı ve ortağı olduğu, ticaret siciline tescil tarihinin 14/01/1997 olduğu, unvan değişikliği yaparak-----. unvanını aldığı, 31/07/2013 tarihinde resen terkin edildiği tespit edildiğinden, --- Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ----- Esas, ---- Karar sayılı kararı ile yeniden ihyasına karar verilmiştir. Davalı ----- Şirketi'nin ticaret sicile tescil tarihinin 01/05/2003 olduğu, davalı ----- bu şirketin tek ortağı ve yetkilisi olduğu, unvan değişikliği yaparak ----Şirketi unvanını aldığı, halen tek ortağı ve yetkilisinin ------- olduğu tespit edilmiştir.
Dosyaya Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ----- numaralı "----ŞEKİL" ibareli markanın 25/11/1988 tarihinde, ----- numaralı "------+ Şekil" ibareli markanın 09/04/2002 tarihinde, ----- numaralı " ---- + Şekil" ibareli markanın 04/05/2007 tarihinde, ---numaralı "-----" ibareli markanın 13/04/2016 tarihinde, --- numaralı "--- -- + Şekil" ibareli markanın 04/05/2018 tarihinde tescil edildikleri, halen davalı ----- adına tescilli oldukları anlaşılmıştır.
----FSHHM'nin ---- sayılı dava dosyası incelendiğinde, davacıların ----- Şirketi, davalıların ------Şirketi olduğu, marka devir sözleşmelerinin iptali ve yeniden davacı adına tescili için dava açıldığı, --- FSHHM'nin ----- sayılı davası ile birleştirilmesine karar verildiği, ---- FSHHM'nin ----- sayılı davasından ---- sayılı davanın tefrik edilerek yetkisizlik kararı verildiği, Mahkememize gelmekle ------ Esas numarasını aldığı, yapılan yargılama sonucunda, davacılar tarafından davalı ---- hakkında açılan davanın HMK'nun 114/1-d ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine, davalılar ---- Şirketi, ---- Şirketi Ile ---- karşı açılan davanın kismen kabulüne, kismen reddine, --- numaralı "---- + Şekil", ---- numaralı "----", --- numaralı "-----+ Şekil" markalarının ----Noterliği'nin 01.07.2011 tarihli ve ---- yevmiye numaralı sözleşmesi ile ----- Şirketi (yeni unvanı --- Şirketi) tarafından davalı ----- Şirketi'ne yapılan marka devir sözleşmesinin ve davalı ------ Şirketi tarafından -----yapılan devir sözleşmesinin muvazaa nedeniyle iptaline, ---- numaralı "-----" markası ile ilgili davanın HMK'nun 114/1-h ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine karar verildiği, kararın henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır.
---FSHHM'nin ------Esas sayılı dosyasının örneği dosya içine getirtilmiş, incelendiğinde; davacıların ----- Şirketi, davalının -----Şirketi, olduğu, marka hakkına tecavüzün tespiti ve önlenmesi, maddi ve manevi tazminat davası açıldığı, yapılan yargılama sonucunda ----- Karar sayılı kararla davanın reddine karar verildiği, kararın 02/06/2014 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir.
-----FSHHM'nin ----- Esas,---- Karar sayılı kararı incelendiğinde; davacıların ----Ve ----- oldukları, davacı şirketin "-----" markasını tescil ettirdiği, markayı tanınmış hale getirdiği, şirket yetkilisi diğer davacının davalılardan -----birlikte ticaret yapmak amacıyla şirkete ortak olarak aldığı, ancak arada oluşan anlaşmazlık nedeniyle şirketten ayrıldıkları, markanın da davalılara devredildiği, tarafların noter huzurunda sözleşme imzaladıkları, devredilen markanın isim hakkından davacı ---- pay verilmesini öngören sözleşmenin gereğinin davalılarca yerine getirilmediği, bu konuda dava açıldığı, mahkemece hükmedilen maddi-manevi tazminatın ödenmesi için icra takibi yapıldığı, icra dosyası ile alacağın tamamının mahkeme masrafları ve ferileriyle birlikte dosyaya sunulan teminat mektubu ile bloke edildiği iddiasyla, teminat altına alınan paranın tamamının fer'ileri ile birlikte davacılara ödenmesi talebiyle dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda; kesinleşen kararla icra konusu alacağın bulunmadığının tespit edildiği, icranın dayanaksız kaldığı, buna bağlı olarak davanın dayanağının da kalmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.
---- İcra Müdürlüğü'nün ----- Esas numaralı icra dosyası incelendiğinde; alacaklının ---- borçluların ------ Karar sayılı kararıyla ilgili icra takibi yapıldığı, davalı şirkete karşı bir takip bulunmadığı tespit edilmiştir.Davacının davaya dayanak olarak gösterdiği sözleşme örnekleri dosyaya sunulmuş, incelendiğinde;17/04/2003 tarihli sözleşmenin ----- ile diğer taraf ----ve ----- arasında imzalandığı, ---- Şirketinde ---’nun %30, --- -’un %35 ve -----’nun %35 hisse sahibi olduğu, ---- hissesinin borçları nedeniyle, ----’un ve ortağı olduğu --- --.’nin borçları bitene kadar emanet olarak---- devredileceği, tarafların gerçekte %50 hissesi --- -’na, %25 hissesi ----’a ve %25 hissesi --- -’na ait olacak yeni bir şirketi %75’i ---- ’a, %25’i ----’na ait olacak şekilde kuracakları, --- - ve --- .’ “----” ismini ve logosunu üretim şirketine devredecekleri, devir bedeli ödenmeyeceği, ----nun bu ismi ----. ve üretim şirketi dışında 10 yıl süre ile üçüncü şahıslara kullandırmak isterse bundan elde ettiği gelirin kendisine ait olacağı,10 yılın sonunda tüm isim hakkının ve gelirinin üretim şirketine ait olacağı, bu akit sırasında ---- hukuken ortağı bulunan şahısların “-----” isim ve logosunu, mevcut ve açacakları şubelerde kullanabilecekleri, anılan isim kullanma hakkı sahiplerinin üretim şirketine olan borçlarını iki ay ödememeleri halinde, isim kullanma hakkının geri alınacağının kararlaştırıldığı, sözleşme altında------imzalarının bulunduğu,27/02/2004 tarihli ek sözleşmenin 17/04/2003 tarihli sözleşmeye ek olarak yapıldığı, üretim şirketi olarak ---- kurulduğu, ---- bu şirkete ortak olmayacağı konusunda tarafların mutabık kaldığı, --- ---’a 457.000,00 USD borçlandığı, borç karşılığında --- borca karşılık ---- %30 hissesini----devrettiği, borcundan 132.000,00 USD’nin düşüleceği, geriye 325.000,00 USD borcu kaldığı, halen ---- %75 hissesinin --- -’a, %25 hissesini --- - adına kayıtlı olduğu, ---- uhdesindeki hissenin 2/3’ünü, yani %50 hisseyi -----’nun kabul ve muvafakati ile ----’na devredeceği, borcun ödenmemesi halinde ----- uhdesinde kalan --- -’na ait %25 hissenin -----’a ait olacağı, --- ---’nun devraldığı hisselerin gerçek sahibinin babası---- olduğunu kabul edeceği,--- ---’nun “----” markasını ---- yaptığı devirler de dahil olmak üzere tüm devirleri ortadan kaldırarak -----en geç 31/03/2005 tarihine kadar devredeceği, aksi takdirde --- -’na devredilen hissenin ----’a devredileceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin altında ----, --- -, --- -, --- ---, ----- ile ----- imzalarının mevcut olduğu,25/06/2004 tarihli ek sözleşmenin 17/04/2003 tarihli ana sözleşme, 27/02/2004 tarihli ek sözleşmeye ek olarak hazırlandığı, fabrikada -----’na ait %25 hissenin 250.000,00 USD borç karşılığında ---’a devredileceği, daha önceki sözleşmelerle --- ’na verilen hak kazandığı tüm edimlerin bayilik dışında sona erdiği, tüm hakların --- -- ve --- ---’na geçtiği, ---- ve akrabalarının mutlaka bayilik sözleşmesi imzalayacakları ve bayilik sözleşmesindeki şartlara uyacakları, sözleşme tarihinden itibaren 30 gün içinde bayilik sözleşmesi imzalanmamışsa ----. veya taraflarının “-----” isim ve logosunu kullanma haklarının sona ereceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin altında devir eden ---, devir alan -- ----imazalarının mevcut olduğu
04/02/2005 tarihli protokolün bir tarafta ---- diğer tarafta----- arasında imzalandığı, ---- veya uygun göreceği 3. şahıslara ömür boyu kullanması için 5 adet "-----" ismini taşıyacak bayi açma ve işletme yetkisi verildiği, bayilik şartlarını yerine getirme dışında bir şey istenmeyeceği, bu protokolün imzalanmasından önce isim hakkı için açılan davalardan elde edilecek gelirlerin ----’na ait olacağı, bu tarihten itibaren 2 yıl süre ile verilecek bayiliklerde isim hakkı alınacak olursa bu gelirin de ----ait olacağı, ---- numaralı “----.” markası, --- nolu “---” markası, --- nolu “--- -” markası---- ve temsil ettiği şirketler tarafından yalnızca .. ..---- satılacağı, başka bir firmaya veya şahsa devrinin yapılamayacağının kararlaştırıldığı, imzaların okunaklı olmadığı görülmüştür.Sözleşmede taraf olan ----- ticaret sicşl kaydı dosya içine getirtilmiş, incelendiğinde; ilk unvanının ---- Şirketi olduğu, 23/01/2001 tarihinde unvan değişikliği yaptığı, ortaklarının --- -, --- - ve --- olduğu, ----- hisselerinin bir kısımını 23/07/2002 tarihinde ---- ’na devrettiği, ---’nun hisselerini de 08/05/2003 tarihinde ---’a devrettiği, halen ortaklarının --- - ve ----- olduğu tespit edilmiştir.
Dava konusu teknik bilgi gerektirdiğinden Mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmış, ---, ---- ve --- --- oluşan bilirkişi heyeti 24/03/2022 tarihli raporda; 04/02/2005 tarihli Protokol’ün 4.maddesinde "Bu tarihten itibaren 2 yıl süre ile verilecek bayiliklerde isim hakkı alınacak olur ise bu gelirde ----’na ait olacaktır." denildiği, bu protokolde davalı şirket yetkililerinden ---- ile beraber diğer tarafların imzalarının yer aldığı, ancak yine davalı şirket yetkililerinden ---- tarafından imzalanmadığı, -----Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ‘nce 12/11/2021 tarihinde tutulan inceleme tutanağında da belirtildiği gibi davalı, -----) ticari defter ve belgelerini incelenmek için ibraz etmediği, dosya kapsamı belgeler üzerinde yapılan incelemede de lisans bedeli hesaplamasına esas teşkil edecek bir bilgi yer almadığı, bu durumda lisans bedelinin takdir yetkisinin Mahkemeye ait olduğu, ---- tescil numaralı "------Şekil" ibareli, --- tescil numaralı "----+Şekil" ibareli, ---- tescil numaralı "----Şekil" ibareli ibareli markaların, ---- Noterliği'nin 01/07/2011 tarih ve ---- yevmiye numaralı Marka Devir Sözleşmesi ile ---- firmasından----- firmasına 5.000,00 (Beşbin) TL bedel karşılığında devir edildiği, ilgili devrin 06/12/2011 tarihinde sicile kayıt edildiği, yine yukarıdaki markaların---- Noterliği 09/05/2012 tarih ve ---- yevmiye numaralı Marka Devir Sözleşmesi ile ----firmasından --- - 6.000,00 (Altıbin) TL bedel karşılığında devir edildiği, ilgili devir evraklarında noksanlık tespit edildiğinden sicile kayıt edilemediği, yapılacak sektörel değerlendirmede çerçevesinde, markaların, pazar araştırması, reklam ve/veya promosyon giderleri, markanın tanınırlığına ilişkin anket çalışmaları, marka tanıtım faaliyetlerinin işletme gider tablosu, fuar ve/veya tanıtım faaliyetlerine ilişkin çalışmalar, markaların kullanılacağı şube sayıları ve lokasyonları, markaların devir edildiği tarihte işletmenin kar/zarar hesaplarının, dosyada bulunmaması sebebi ile ortalama marka franchise bedelinin sektörel anlayış çerçevesinde 1 yıllık 100.000,00 TL olabileceği yönünde görüş belirtilmiştir.
Mahkememizce dosyanın önceki bilirkişi heyetine verilerek, daha önce incelenen belge, delil ve kayıtları ile dosyamız içerisine yeni gönderilen -----FSHHM'sinin ---- Esas sayılı dosyasındaki mahkememizde görülen dava konusu ile ilgili bilgi ve belgeler ve --- FSHHM' sinin ----- esas sayılı dosyası da incelenerek, tarafların bilirkişi raporuna karşı yaptığı itirazlar konusunda ve davalıların 04/02/2005 protokol tarihinden itibaren 2 yıllık dönemde kimlere "-----" markasının kullanımı için marka kullanım hakları verdikleri ve bu kişilerden elde ettikleri marka kullanım ücretlerinin veya elde etmeleri muhtemel gelirin ne kadar olduğuna dair ek rapor istenilmesine karar verilmiş olup, aynı bilirkişi heyeti 16/01/2023 tarihli ek raporda; kök raporda da tespit edildiği gibi----FSHM nin ----- Esas sayılı dosyasında hesaplamaya konu 2 yıllık dönem içinde dava konusu markalarla ilgili 32 adet bayiye franchise verildiğinin tespit edildiği, ilgili bayilerin tek tek beyana davet edilmiş olup, davete icabet edip beyanda bulunduklarını, bayilerin bir kısmının franchise sözleşmesini bedelsiz kullandıklarını, bir kısım bayilerin franchise bedeli ödediklerini kabul ettiklerinin tespit edildiği, dava dosyasındaki mevcut sözleşmelerden 04/02/2005 tarihinden 04/02/2007 tarihine kadar sadece 4 firma ile sözleşme düzenlendiği, bayilerden bir kısmının cevap vermemiş olması nedeni ile bu sözleşmelerin hangi tarihte ve hangi tutar üzerinde yapıldığının tespit edilemediği, yine bazı sözleşmelerde isim hakkı bedelinin olmadığı, firmalarla yapılan sözleşmelerde "----" markalı ürünlerin satışı karşılığında bedelsiz isim hakkı verildiği hükmünün yer aldığı, -----FSHM'nin ------ Esas sayılı dosyalarına da delil olarak sunulan "franchise sözleşmesi"nde "franchise bedeli" olarak dükkan başına yıllık 30.000,00 EURO olduğunun belirtildiği, 04/02/2005 tarihinden itibaren 2 yıllık süre içerisinde mevcut belgeler üzerinde yapılan incelemede 4 adet firma ----- ile "franchıse sözleşmesi" düzenlendiği, firmalardan -----tarafından 24.534,00 TL + KDV isim hakkı ödemesi yapıldığı, ----- FSHM nin -----Esas sayılı dosyasında yer alan örnek franchise sözleşmeleri emsal olarak kabul edilecek olur ise diğer 3 adet firma için franchise bedelinin toplam 120.000,00 Euro olarak hesaplandığı, kök raporda da belirtildiği gibi ----Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi‘nce 12/11/2021 tarihinde tutulan inceleme tutanağında da belirtildiği gibi davalı -----) ticari defter ve belgelerini incelenmek için ibraz etmediği, defter ve belgelerin ibraz edilmemiş olması sebebi ile dava konusu dönemlerde bedelsiz olarak düzenlenen ve sözleşmelerde "-----" markası ile ne kadar ürün satıldığı ve bu satışlar sonucu ne kadar gelir elde edildiğinin tespit edilemediği, 04/02/2005 tarihli protokolde davalı şirket yetkililerinden ---- ile beraber diğer tarafların imzalarının yer aldığı, ancak yine davalı şirket yetkililerinden ----- tarafından imzalanmadığına dair görüş belirtilmiştir.
(Raporda ---- şirketinin ftarnchise bedeli 24.534,00 TL, ----- Şirketi’nin sözleşme tarihi 01/07/2005, ----Şirketi ile sözleşme tarihi 03/04/2006, ----- Şirketi ile iki adet sözleşme yapılmış. Sözleşme tarihi 01/04/2006, dava tarihi olan 25/03/2013 tarihinde 1 Euro 2,36 TL , ---FSHHM’nin ----- Esas sayılı davasına davalı şirket tarafından sunulan franchise sözleşmelerinde 5 yıl için 30.000,00 Euro ücret belirlenmiş. 2 yıl için 12.000,00 Euro olacak. Buna göre 30.000,00 Euro franchise bedeli üzerinden hesaplama yapıldığında, toplam ödenmesi gereken tutar 113.280,00+24.534,00 TL=137.814,00 TL. ) olduğu tespit ve rapor edilmiştir.
GEREKÇE:
Dava, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca davacıya ödenmesi gereken franchise bedellerinin tahsiline ilişkindir.Mahkememizce toplanan delillere göre, yapılan yargılama sonucunda; Davalı ---- hakkında açılan davanın HMK'nun 114/1-d ve 115/2 maddeleri uyarınca husumet nedeniyle usulden reddine, davalılar----- hakkında açılan davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 137.817,00 TL'nin 71.000,00 TL'si için dava tarihi olan 25.03.2013 tarihinden, 66.817,00 TL'si için ıslah tarihi olan 28.02.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılar----- müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, karar verilmiştir.Mahkememiz hükmü davacı vekili ve Davalı ----- vekili tarafından istinaf edilmiştir.---- Bölge Adliye Mahkemesinin ----- esas, ----- karar sayılı ilamında;
" İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca davacıya ödenmesi gereken franchise bedellerinin tahsiline ilişkindir. Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığını, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürdüğü, davalı ----- vekilinin ise istinaf dilekçesinde zamanaşımı itirazında bulunduğu anlaşılmıştır. Mahkemenin karar gerekçesinde, zamanaşımı yönünden yapılan değerlendirmede; davanın sözleşmeden kaynaklanan alacak davası olduğundan zamanaşımı süresinin TBK’nun 146/1. maddesi uyarınca 10 yıl olduğu, dava tarihi olan 25/03/2013 tarihinde zamanaşımı süresinin dolmadığı, dava açılmakla zamanaşımı süresi kesilip yeniden işlemeye başladığından, ıslah tarihi olan 28/02/2023 tarihinde de 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı gerekçesiyle zamanaşımı itirazının reddine karar verilmiş ise de, eldeki davanın kısmi dava olarak açıldığı, davacılar vekilinin sunmuş olduğu 28.02.2023 tarihli dilekçesinde; 71.000 TL olan dava değerini 2.437.386,12 TL'ye artırdığı, ancak bu miktara göre yatırılması gereken nisbi harç miktarının yatırılmadığı anlaşılmakla, 492 sayılı Harçlar Kanununun 30.maddesi uyarınca, bakiye harç miktarı tamamlattırılarak dava değeri belirlendikten sonra, kısmi davada dava edilen kısım için zamanaşımının kesildiği ancak ıslah ile arttırılan kısım için ıslah tarihine kadar zamanaşımının işlemeye devam edeceği göz önünde bulundurulmak suretiyle, istinafa gelen davalılar yönünden zamanaşımının ayrı ayrı değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmiş olması yerinde görülmemiştir. Yukarıda açıklanan sebeplerle, ilk derece mahkemesince esasa münhasır delil toplanmadan, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olarak karar verilmesinin, usul ve yasaya aykırı olması ve ilk derece mahkemesi kararının tüm istinaf sebepleriyle birlikte değerlendirilmesinin gerekmesi karşısında, istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün bulunmamakla 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince re'sen yapılan inceleme sonucunda kararın kaldırılmasına " dair karar verilerek dosya mahkememize gönderilmiştir.Bu açıklamalardan sonra ----- Bölge Adliye Mahkemesinin ---- esas, ----- karar sayılı kaldırma kararında açıklandığı üzere davacı tarafa bakiye 20.210,96-TL harcı ikmal etmek üzere kesin süre verilmiş, kesin süre içinde harç ikmal edildiğinden yargılamaya devam olunmuştur.
Kaldırma kararı gereği usuli eksiklik giderildiği gözetilerek davanın esası yönünden değerlendirme yapılmış, kaldırma kararı öncesinde belirlendiği üzere nncelikle davalıların husumet itirazları incelenmiştir. Davanın dayanağı olan sözleşme 04/02/2005 tarihli protokol olup, ---- ve ----- arasında imzalandığı tespit edilmiştir. Davalı ------bu sözleşmenin tarafı olmaması nedeniyle, sözleşmeden kaynaklanan alacak davasında kendisine husumet yöneltilemeyeceği anlaşılmakla, davalı ----- hakkındaki davanın bu nedenle usulden reddine, diğer davalılar ----- hakkındaki husumet itirazlarının ise sözleşmede taraf olduklarından reddine karar vermek gerekmiştir.Her ne kadar davalılar ----- Şirketi) vekili zamanaşımı itirazında bulunmuşsa da, dava sözleşmeden kaynaklanan alacak davası olduğundan zamanaşımı süresinin TBK’nun 146/1. maddesi uyarınca 10 yıl olduğu, dava tarihi olan 25/03/2013 tarihinde zamanaşımı süresinin dolmadığı, dava açılmakla zamanaşımı süresi kesilip yeniden işlemeye başladığından, ıslah tarihi olan 28/02/2023 tarihinde de 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmakla, zamanaşımı itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.Yine kaldırma kararı öncesinde belirlendiği üzere toplanan deliller, taraflar arasında imzalanan sözleşmeler, alınan bilirkişi raporları, ----. FSHHM'nin ----- Esas sayılı dosyasının kapsamı ve bu dosyaya taraflarca sunulan franchise sözleşmeleri ile; davalı şirket, davalı şirket yetkilisi ve ortağı -----ve davacı şirket, dava dışı ----- arasında imzalanan 04/02/2005 tarihli protokolde "----" markasıyla ilgili isim hakkı için açılan davalardan elde edilecek gelirlerin ----- ait olacağı, bu tarihten itibaren 2 yıl süre ile verilecek bayiliklerde isim hakkı alınacak olursa bu gelirin de ------ ait olacağının kararlaştırıldığı, davalı şirket tarafından protokolün imzalandığı 04/02/2005 tarihinden iki yıllık sürenin sona erdiği 04/02/2007 tarihine kadar ---- Şirketi ile yapılan sözleşmede frarnchise bedelinin 24.534,00 TL olduğunun tespit edildiği, 01/07/2005 tarihinde--- Şirketi ile, 03/04/2006 tarihinde ----- Şirketi ile ve 01/04/2006 tarihinde ----- Şirketi ile iki adet franchising sözleşmesi yapıldığı, davalı şirket ticari defter ve belgelerini kesin süreye rağmen bilirkişi incelemesi için Mahkemeye sunmadığından bu franchising sözleşmelerinden ne kadar gelir elde ettiklerinin tespit edilemediği, ancak ---- yıllık franchise bedelinin 100.000,00 TL olarak bildirildiği, ayrıca ----FSHHM’nin ----- Esas sayılı dosyasına davalı şirket tarafından sunulan franchise sözleşmelerinde 5 yıl için 30.000,00 Euro ücret belirlendiğinin tespit edildiği, bu tutar üzerinden incelenen dönemde yapılan ve bedeli tespit edilemeyen dört franchising sözleşmesi için 2 yıllık bedelin hesaplanması gerektiği, 5 yıl için 30.000,00 Euro bedel belirlendiğinden her bir sözleşme için iki yıllık franchise bedelinin 12.000,00 Euro olacağı, dava tarihi olan 25/03/2013 tarihinde ----- 1 Euro için efektif satış bedelinin 2,36 TL olduğu, buna göre 30.000,00 Euro franchise bedeli üzerinden hesaplama yapıldığında 4 adet franchise bedelinin iki yıl için 113.280,00 TL olduğu, franchise bedeli tespit edilen ---- Şirketi'nin ödediği 24.534,00 TL ile birlikte davacıya toplam , 137.814,00 TL. ödenmesi gerektiği açıktır. Her ne kadar davacı taraf bedel artırım dilekçesi ile 60.000 euronun bedel artırım dilekçesi tarihi itibariyle katrşılığı olan 2.437.386,12 TL'nin tarafına ödenmesine karar verilmesini talep etmiş ise de dava ikame ederken dava tarihi itibariyle güncel kurun karşılığı olan Türk Lirası karşılığını seçimlik olarak talep etmiş olduğu, ıslah ile de döviz alacakları yönünden ödeme günündeki kur karşılığı yönünden usulüne uygun ıslah talebi olmadığı gözetildiğinde talebin Türk Lirası karşılı olan alacak talebi olduğu kabul edilerek talep değerlendirilmiştir.Bu tespit sonrasında davacı tarafça 25.03.2013 tarihli dava dilekçesi ile davalılar aleyhine 71.000,00-TL bedel yönünden dava ikame edildiği, daha sonra davacı tarafça 28.02.2023 tarihli ıslah dilekçesi ile talebin 2.437.386,12-TL'ye artırıldığı, davalı ---- ıslaha karşı istinaf dilekçesi ile zamanaşımı definde bulunduğu, diğer davalı----- zamanaşımı yönünden bir itirazının bulunmadığı, dava dilekçesinde talep edilen 71.000,00-TL yönünden her iki davalı yönünden de zamanaşımının kesileceği ancak bu miktarı aşan kısım yönünden zamanaşımının işlemeye devam edeceği kabul edilmiş ve ıslah tarihi olan 28.02.2023 tarihi itibariyle 71.000,00-TL'yi aşan kısım için davalı ---- yönünden zamanaşımı dolayısıyla davacının talep hakkı bulunmadığı kabul edilmiştir.
,Bu açıklamadan sonra davacı tarafın davalılar ----ve----- toplam 137.814,00-TL tutarında talep hakkı bulunduğu, bu miktarı aşan ve ıslah ile talep edilen miktar yönünden talep hakkının bulunmadığı, bu tutarın 71.000,00 TL'si için dava tarihi olan 25/03/2013 tarihinden, itibaren her iki davalıdan müştereken ve müteselsilen davacının talep hakkı bulunduğu, bakiye 66.817,00 TL'si için davalı ---- zamanaşımı defi nazara alınarak bu davalı taraftan talep hakkının sona erdiği, diğer davalı ----- ŞİRKETİ yönünden talep hakkı bulunduğu kabul edilerek ıslah tarihi olan 28/02/2023 tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi uygulanması gerektiği, davalıların bu süre içinde isim hakkının kullanılmasından dolayı açılan davalar sonucunda bir hak elde ettiklerinin tespit edilemediği, her ne kadar davalılar ----vekili cevap dilekçesinde davacı şirkete ait çalışanlara ödenmesi gereken borçları kendilerinin ödediklerini savunmuşsa da, bu ödemelere ilişkin bir belge sunmadıkları anlaşılmakla, davalı ---- hakkındaki davanın husumet nedeniyle usulden reddine, davalılar ----- ile ----- hakkında açılan davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davalı ---- hakkında açılan davanın HMK'nun 114/1-d ve 115/2 maddeleri uyarınca HUSUMET NEDENİYLE USULDEN REDDİNE,
2-Davalılar -----ŞİRKETİ ile --- hakkında açılan davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile,
137.817,00 TL' alacağın 71.000,00 TL'sinin davalılar ---- ŞİRKETİ ile ----- dava tarihi olan 25.03.2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine, Bakiye 66.817,00 TL'si için ıslah tarihi olan 28.02.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalı ----- ŞİRKETİ'nden alınarak davacılara ödenmesine,
Davacıların fazlaya ilişkin taleplerinin REDDİNE,
3-Alınması gereken 9.414,30 TL harcın, alınan toplam 40.416,96 TL harçtan mahsubu ile bakiye 31.002,68 TL harcın isteği halinde ve karar kesinleştiğinde davacılara iadesine,
4-Davacılar tarafından yatırılan ve iadesine karar verilen tutar dışında kalan 9.414,30 TL peşin harç giderinin davalılar ---- ŞİRKETİ ile ----- müştereken ve müteselsilen alınarak tahsili ile davacılara ödenmesine,
5-Davacılar vekiline davanın kabul edilen kısmı üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalılar ----- ŞİRKETİ ile---- müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine,
6-Davalı ----- vekiline husumet nedeniyle reddedilen dava üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacılardan tahsili ile davalı ---- ödenmesine,
7-Davalılar ----- vekillerine davanın reddedilen kısmı üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 13/3. maddesi gereğince takdir olunan 252.978,46 TL vekalet ücretinin davacılardan tahsili ile davalılar ---- ŞİRKETİ ile ----- ödenmesine,
8-Davacılar tarafından yapılan 678,50 TL tebligat ve müzekkere masrafları ile 3.900,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.291,50 TL yargılama giderinden, davanın kabul ve red oranına göre, (%6) 258,88- TL'nin davalılar -----ŞİRKETİ ile ----- müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, bakiye (%94) 4.319,62 TL'nin davacılar üzerinde bırakılmasına,
9-Davalı ----- tarafından yapılan 330,00 TL yargılama giderinin davacı taraftan tahsili ile anılan davaya verilmesine,
10-Davalı ---- tarafından yapılan 465,50 TL yargılama giderinden davanın red ve kabul oranına göre, 439,18 TL'nin davacılardan tahsili ile davalı --- ödenmesine, kalanın anılan davalı --- --- üzerinde bırakılmasına,
11-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde ilgilisine iadesine, Dair; davacı vekili ile hazır olan davalı vekilinin yüzüne karşı, diğer davalıların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.