T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/96 Esas
KARAR NO:2024/15
DAVA:Fikir Ve Sanat Eseri (Manevi Tazminat İstemli.)
DAVA TARİHİ:05/12/2014
KARAR TARİHİ:10/01/2024
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkilleri ile dava dışı ---- kişilik yatılı kız öğrenci yurdunun tüm mimari proje hizmetlerinin çizimi ve yapımı için 150.000,00 TL + KDV bedeli üzerinden anlaştıklarını, anlaşma kapsamında hazırlanan ------------ sunulduğunu ve 23.01.2012 tarihinde müelliflik başvurusunun onaylatıldığını, ilgili projenin bağışçıya ve bağışçı tarafından ilgili belediye ve resmi kurumlara teslim edildiğini, bağışçının maddi problemleri nedeniyle söz konusu inşaatın yarım bırakıldığını, kalan ücretin ödenmesi için ------ sayılı davasının açıldığı ve ve ------ sayılı kararla davacılar lehine karar verildiğini, ---- ikamet eden müvekkillerinin ---- bulunan ve açık adresi ---- olan --- projesi ile birebir aynı olduğunu fark ettiklerini, yapılan araştırmada ---- davalı ---- tarafından imzalandığının ve yapım işinin bağışçı davalı ---- tarafından üstlenildiğinin anlaşıldığını, ----- devredilen okulun 2 ayrı bina olarak inşa edildiğini, kopyalama işleminin iki kere yapıldığını, müvekkillerinin kendi eserleri olan mimari projenin çoğaltılarak kullanılması için davalılara hiç bir izin ve muvafakat vermediğini, bu projenin uygulanabilmesi için taraflar arasında sözleşme olması gerektiğini, ancak taraflar arasında böyle bir sözleşme de bulunmadığını, müvekkillerinin hem mali, hem de manevi haklarının ihlal edildiğini belirterek, belirsiz alacak davası olarak FSEK'nun 68. maddesi uyarınca telif bedelinin üç kat fazlası için şimdilik 60.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 20.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline tahsiline, tecavüzün önlenmesine, kararın ---- yayın yapan tirajı en yüksek olan üç gazetede ilanına karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
ISLAH;Davacılar vekili 11.12.2017 tarihli dilekçesi ile; FSEK'nun 68. maddesi uyarınca bilirkişilerce belirlenen 98.074,92 TL maddi tazminatın 3 katı olan 294.224,76 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren ticari faizi ile 20.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tazminine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVAYA CEVAP:Davalı ------ cevap dilekçesinde; ----- yapımı ile ilgili olarak bağışçı------- protokolün imzalandığını, uygulanan proje müelleflerinin bağışçı tarafından bildirildiğini, imzalanan protokol kapsamında ------maddede ise projelere dair sorumlulukların bağışçıya ait olduğunun belirtildiğini, bu kapsamda müvekkilinin yükümlülüğünün sadece projenin ihtiyaçlara uygunluğunu denetlemek olduğunu, davanın müvekkili açısından husumet yönünden reddi gerektiğini, ayrıca projenin önceki çalışmanın bire bir aynısı olduğu yönündeki iddianın gerçeği yansıtmadığını, bu nedenlerle açılan davanın öncelikle usulden, sonrasında ise esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı--------- cevap dilekçesinde; uygulanan proje ile davacıların projeleri arasında bir benzerlik bulunmadığını, davalı müvekkilinden okul yapılacak arsanın koordinatları verilmek suretiyle proje hazırlanmasının ve hazırlanacak projenin ----- modernize edilmiş haline benzemesinin istendiğini, buna göre hazırlanan taslak projelerin ilgili idareye sunularak hazırlandığını, davacılar tarafından hazırlanmış projenin daha önce davalı müvekkili tarafından görülmediğini, davacıların mimari projelerinin çoğaltılmadığını, hatta davacıların projesinden esinlenilmesinin dahi söz konusu olmadığını, bu sebeple açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı-----cevap dilekçesinde; davanın müvekkili açısından husumetten reddi gerektiğini, davanın ------- ihbar edilmesini talep ettiklerini, sözleşmede açıkça her türlü mimari proje çizimi ve yapımı işlerinden mimarlık şirketinin sorumlu olacağının kararlaştırıldığını, davaya konu mimari projenin eser niteliğine sahip olmadığını, dava konusu projenin eser olarak kabul edilmesi ihtimalinde dahi müvekkilinin iyi niyetli üçüncü kişi konumunda bulunduğunu, bu nedenle davanın müvekkili yönünden öncelikle husumetten, sonrasında ise esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacılara ait mimari projenin eser olup olmadığı, davalılar tarafından izinsiz olarak kopyalanıp çoğaltılmak suretiyle davacının eser hakkına tecavüzünün bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise tecavüzün önlenmesine karar verilip verilemeyeceği, davacıların FSEK 68. Madde gereğince maddi tazminata ve manevi tazminata hak kazanıp kazanamayacağı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
---------- parseldeki taşınmaza ait tasdikli mimari projelerin onaylı suretleri celp edilip incelenmiştir.
----- ait kayıtlar --- getirtilerek incelenmiştir.
---- kayıtları getirtilip incelendiğinde davacıların hazırlamış oldukları mimari projeyi ---- ile telif kaydına tescil ettirdikleri görülmüştür.Davacıların sosyal ve ekonomik durum araştırması kolluk tarafından yapılarak dosyaya kazandırılmıştır.------ dava konusu mimari projenin uygulandığı taşınmaz kaydı getirtilip incelenmiş, taşınmazın bir kısmının dere vasfı ile maliye hazinesi, bir kısmının da arsa vasfı ile --- adına tescilli olduğu görülmüştür. ----------- onaylanma tarihli projenin onaylı örneği celp edilerek incelenmiştir.Dava konusu teknik bilgi gerektirdiğinden Mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, ---- tarafından düzenlenen ------ havale tarihli bilirkişi raporunda; her iki mimari proje arasında %12 oranında benzerlik bulunduğu, projenin bedelinin ------ yılı için 48.904,00 TL olduğu, okul ve yurt binasında iki kez kullanılmış olması nedeniyle iki katının 97.808,00 TL tazminat talep edilebileceği, dava traihi olan 2014 yılı için ise birim fiyatının 55.663,00TL, iki katının ise 111.326,00 TL olabileceği, ------projelerinin ön ve arka cephelerinin, davacıların koruma altına alınan projesinin "ön cephe mimari karakteri" ile kısmen benzeşmesi nedeniyle benimsenen %12 benzerlik - esinleme oranına göre tazminat miktarının 2012 yılı ve iki bina için 97.808,00 TL x %12 = 11.736,96 TL, 2014 yılı ve iki bina için 111.326,00 TL x %12 = 13.359,12 TL olduğu yönünde görüş bildirilmiştir. Mahkememizce ------ oluşan bilirkişi heyetinden alınan 07.04.2017 tarihli raporda bilirkişiler; karşılaştırmaya konu -------- mimari projesinin FSEK'nun 2/b.3 maddesi uyarınca ilim ve edebiyat eseri niteliğini haiz olduğu,----- projeleri arasında esinlenme olarak nitelendirilmeyecek şekilde benzerlik bulunduğu, davacıların projesinin mimarlar odasında onay tarihi olan 2012 yılına ait cetvele göre hesaplama yapıldığında bir proje için telif bedelinin49.037,46 TL, iki kez kullanılması nedeniyle 98.074,92 TL olarak hesaplandığı yönünde görüş bildirmiştir.Mahkememizce telif ücretinin hesaplanması yönünde aynı bilirkişi heyetinden ek rapor alınması talep edilmiş ve bilirkişiler 06.11.2017 tarihli ek raporda; telif ücretine ilişkin kök raporda hesaplama yapıldığı ve bu konudaki görüşlerinde bir değişiklik bulunmadığı belirtilmiştir.Mahkememizce önceki raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi yönünde ---- oluşan bilirkişi heyetinden alınan 14.09.2018 havale tarihli raporda; ------ müellif davacılar tarafından tasarlanan projesinin FSEK'nun 2/b 3.maddesi uyarınca ilim ve edebiyat eseri niteliğini haiz olduğu, ------ mimari projeleri arasında esinlenme olarak nitelendirilmeyecek şekilde benzerlik bulunduğu, davacıların talep edebilecekleri asgari bedelin iki uygulama için 81.011,49 TL olarak hesaplandığı beyan edilmiştir.Aynı bilirkişi heyetinden davalının projesinin onaylandığı tarihteki değerlere göre hesaplama yapılması ve benzerlik oranının belirtilmesi için alınan 03.01.2019 tarihli ek raporda; mimari projeler arasındaki benzerlik oranının %50 mertebesinde olduğu, davacıların talep edebilecekleri asgari bedelin proje onay tarihi olan 21.10.2013 tarihinde tek blok için 51.828,21 TL olduğu, iki kullanım için 103.656,42 TL., 2018 Ekim ayı fiyatlarına göre bu bedelin 97.826,50 TL'ye ulaştığı, iki bina için ise bedelin 195.653,00 TL olduğu görüşü bildirilmiş, bilirkişi ------ görüşünde; 2018 yılı Ekim ayı itibariyle yapılan iki blok için proje bedelinin TÜFE'ye göre 91.238,196 TL (1.blok) + 45.619,098 TL (2.blok) = 136.857,294 TL olduğu, ÜFE'ye ghöre ise 105.530,209 TL (1.blok) + 52.765,104 TL (2.blok) = 158.293,130 TL olduğu beyan edilmiştir. Davaya konu davacılara ait mimari projenin bedelinin davalılara ait projenin onaylandığı tarihe göre hesaplanması gerektiğinden ve önceki raporlarda yapılan hesaplamalar bu tarihe göre yapılmadığından, ayrıca alınan 06/06/2016 tarihli raporda benzerlik oranı %12 olarak belirtilmişse de, projeler arasındaki benzerliklerin tek tek ve ayrıntılı olarak sayıldığı son rapora göre bu oranın çok daha yüksek olduğu, imar mevzuatı ve ihtiyaç nedeniyle yapılan bazı değişiklikler dışında davalıların uyguladığı projenin davacıların projesi ile esinlenme sınırlarını aşacak derecede benzer olduğu anlaşıldığından, 06/06/2016 tarihli rapora ve diğer raporlardaki hesaplamalara itibar edilmemiş, dosya kapsamına ve denetime uygun olan 03/01/2019 tarihli ek rapora itibar edilmiş, her ne kadar ayrık görüş olarak aynı mimari projenin her iki blokta kullanılması nedeniyle ikinci kullanım için %50 oranında tazminata hükmedilmesi gerektiği belirtilerek farklı hesaplama yapılmışsa da, davacıların projesinin iki kez izinsiz kullanılması nedeniyle her bir tecavüz için ayrıca tazminat talep edilebileceğinden ayrık görüşe de itibar edilmemiştir.Bam kaldırma kararı sonrasında alınan ------- tarihli bilirkişi heyeti raporunda; 1-Karşılaştırmaya konu-------- yurdu projeleri projeleri ve FSEK m.d 2 /b.3 uyarınca ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğu , Her 2 yapının projeleri -----asgari tasarım standartlar kılavuzunda belirlenen kritjerler ve standartlarına ve teknik şartnamelerine uygun tasarlandığından kendilerine özgün mimari değeri olan yapılar olmadığı,------ asgari standartları ---- belirtilen kriter ve standartlara göre hazırlanmı]ş olduğundan 50 oranında benzerlik olduğu,----- esinleme olarak benzediği, 5-Davacılara ait ------ projeleri ---- edilmediği, ---------- yalnız ön cephesinin benzer olduğu ,vaziyet planlaıfında kitlelerinin ve kontur ve gabarilerinin farklı olduğu ,bu nedenle de ön cephe hariç eserğsahiplerinin hususiyetlerini taşımadığı, Bilirkişilerce her 2 yapı arasındaki benzerlik oranı yalnız ön cephede 50 olarak belirlenmiştir. Davacılarin talep ettiği tazminat ------- meslek odasınba belirlenen kriterlere göre hesaplamalarda ---- yani hizmet bölum oranı 2.59 alınarak , davanın açıldığı tarihe göre 2 şekilde hesaplar yapıldığında, 1. Şekildeki hesaplamada 152.476.44 TL, 2.şekilde tazminat bedeli:55.815.063 TL olarak hesaplandığı ,benzerlik oranı %12 kabul edilecek olursa 2014 yılı için 55.815.063 x%12 = 6.697.80 TL olduğu tespit ve rapor edilmiştir. İtiraz üzerine alınan 03.05.2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda; Davacılara ait Proje 1 ile Davalılara ait Proje 2 incelendiğinde vaziyet planı, plan ve kesitler arasında benzerlik olmadığı ve projeler arasındaki benzerlik oranının sadece giriş ve Proje 2'in arka cephesi Proje 1'in giriş cephesi ile benzerlik gösterdiği için kısmen arka cephesinde olduğu, Cephelerin mimari projede tüm iş ağırlıkları içinde oranının % 14,3 olduğu, Cephelerin mimari projedeki önem katsayısının plan ve kesitlere göre 3,0 katı olacağı, (%23,3) yan cepheler (%0) cepheler üzerinden toplam benzerlik oranının giriş cephe: arka cephe (%16,6) olduğu, toplam %40 olduğu, Davacı ------- arasında yapılan anlaşmaya göre hazırladıkları ----- üzerinde ---- tasdikli projesi ile Davalılar ----- arasında imzalanan protokole göre tüm masrafları ---- karşılanması kaydıyla--------- ait olan ---------- olduğu, dava konusu projede sadece cephelerde benzerlikler tespit edildiğinden arazi yapısı ve büyüklüğünün benzerlikler üzerinde bir etkisinin olmadığı ve zorunluluktan kaynaklanmadığı, Dava kapsamında ----- olarak incelendiğinde ortaya çıkan benzerliğin -------- mimarının eser hususiyetini yansıttığı ve standartların getirdiği zorunluluktan kaynaklanmadığı, Kısmi çoğaltma ile ilgili olarak davacının davalıdan projenin kopyalandığı tarihte söz konusu projenin sözleşme bedeli olan 150.000 TL x 9017,2-25.800 TL yı (2011 yılı üzerinden) üzerine yasal faizi eklenerek maddi tazminat bedeli olarak isteyebileceği tespit ve rapor edilmiştir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:
5846 Sayılı FSEK'in 1/b, 2/3,18, 22, 52, 54,55 ve 68. Maddeleri,
GEREKÇE:Dava, davacılara ait mimari projenin davalılar tarafından birebir aynı şekilde kullanıldığı iddiasıyla açılan tecavüzün önlenmesi ve FSEK 68.madde gereğince maddi ve manevi tazminat davasıdır.Mahkememizin ---------- sayılı kararıyla; " Davanın KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE, 98.074,92 TL telif tazminatının FSEK 68.maddde uyarınca 3 katı kadar 294.224,76 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, davacılara verilmesine, 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, davacılara verilmesine, Davacıların mimari projesine, davalıların muhtemel tecavüzlerinin önlenmesine, Davacıların fazlaya ilişkin 10.000,00 TL lik manevi tazminat taleplerinin REDDİNE, Kararın kesinleşmesinden sonra hükmün Türkiye' de yayın yapan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde masrafı davalılardan alınmak suretiyle ilanına" karar verilmiştir.Davalı ------ tarafından mahkememiz kararı istinaf edilmiştir.----- sayılı ilamında; "Davacılar vekilinin müvekkillerinin----- davalılardan ----- tarafından mimar sıfatıyla proje müellifi olarak imzalanan ve davalılardan ------- okulun yapım işini üstlendiği ---- bağışçısı olduğu mimari projede bire bir kullanıldığını,----- tarafından okul kısmının iki bina olarak iki kez kopyalanarak uygulandığını, müvekkillerinin mali ve manevi haklarının ihlal edildiğini beyanla FSEK 68. Madde gereğince üç kat tazminat, manevi tazminat, hükmün ilanı ve tecavüzün önlenmesini talep etmiştir.
Davalılar -------- davacıların husumet ehliyeti bulunmadığını, FSEK 68/2 maddesi gereğince hak sahibi sıfatıyla ------ dava açılması gerektiğini ileri sürmüşlerdir. Dava dışı bağışçı ------- tarafından yapıldığı ve ücret alacağı için bu şirket tarafından dava açıldığı dava dilekçesi ekinde sunulan sözleşme ve mahkeme kararından anlaşılıyorsa da; dava konusu mimari projede davacıların proje müellifi sıfatıyla imzalarının bulunduğu, FSEK 11. Madde de düzenlenen “Yayımlanmış eser nüshalarında veya bir güzel sanat eserinin aslında, o eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine tanınmış müstear adını kullanan kimse, aksi sabit oluncaya kadar o eserin sahibi sayılır." hükmü gereğince eser sahibi oldukları anlaşılmıştır. FSEK 18. maddesi uyarınca “Mali hakları kullanma yetkisi münhasıran eser sahibine aittir. Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça; memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki haklar bunları çalıştıran veya tayin edenlerce kullanılır. Tüzel kişilerin uzuvları hakkında da bu kural uygulanır. ” FSEK 55. Madde de; "Aksi kararlaştırılmış olmadıkça mali bir hakkın devri veya bir ruhsatın verilmesi eserin tercüme veya sair işlenmelerine şamil değildir." hükmü düzenlenmiştir. Davacıların dava dilekçesi ekinde sunulan imza sirkülerinden ------- aynı zamanda yetkilileri oldukları anlaşılmıştır. Somut olayda ortaya çıkan ihtilaf, eser nedeniyle onu meydana getiren davacı eser sahipleri ile ortağı/yetkilisi oldukları şirket arasında bir ihtilaf olmadığına göre ve davacıların eser sahibi olduğu mimari projenin, değiştirilerek kullanıldığını ileri sürdüklerinden davacıların FSEK 68. Madde gereğince telif tazminatı talep hakkının ve manevi tazminat talep hakkının bulunduğu kanaatine varılmıştır.FSEK 54. Madde de; "Mali bir hakkı yahut kullanma ruhsatını devre salahiyetli olmayan kimseden iktisap eden, hüsnüniyet sahibi olsa bile himaye görmez" hükmü gereğince davalılar -------husumet itirazı da yerinde görülmemiştir. Davalılardan ---- proje müellifi olarak mimari projede imzası bulunduğundan davalı sıfatının bulunduğu, husumet itirazının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Mahkemece alınan her üç bilirkişi raporunda da, davalılara ait mimari proje ile, davacıların mimari projesinin benzer olduğu beyan edilmiştir.Mahkemece alınan ilk bilirkişi heyet raporunda, yan cephe ve arka cephenin benzemediği, ön cephede de farklılıklar bulunduğu beyan edilerek benzerlik oranı %12 olarak belirlenmiş, ------- edilebileceği açıklanmıştır. İkinci alınan bilirkişi heyet raporunda ise mimari projenin benzerliklerinin raporda açıklandığı ancak oranlama yapılmadığı, sonuç olarak bir proje için telif bedelinin 2012 yılı birim fiyatlarına göre 49.037,46 TL, iki kez kullanılması nedeniyle 98.074,92 TL olarak hesaplandığı ve bu miktarın talep edilebileceği, üçüncü bilirkişi heyetinin benzerlik oranını %50 olarak açıkladığı, ---------- hesaplandığı, her üç bilirkişi raporunda projeler arasındaki benzerlikler ve oranları konusunda farklı mütalaa verilmesine rağmen, mahkemece raporlar arasındaki çelişkiler giderilmeden, üçüncü bilirkişi heyeti raporunu hükme esas alarak karar verilmiştir. Davalı vekilleri tarafından benzerliğin, arazilerin yapısı, büyüklüğü ve ------ kaynaklanan zorunluluklardan kaynaklandığını ileri sürerek hükme esas alınan bilirkişi raporuna itiraz ettikleri, ayrıca itirazlarda bilirkişi heyeti tarafından hesaplamaya esas alınan %2,59 oranındaki katsayıya nasıl ulaşıldığının anlaşılamadığı, oysa -------katsayı öngörüldüğünü ileri sürmelerine rağmen itirazlar konusunda da ek rapor alınmadığı anlaşılmakla, mahkemece eksik inceleme ile karar verildiği kanaatiyle, davalılar vekillerinin istinaf başvurularının kısmen kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın Dairemizin kararında işaret edilen hususlarda ek rapor, yada yeni bir heyetten raporlar arasındaki çelişkiyi giderecek ve itirazları giderecek şekilde rapor alınarak karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine" dair karar verilerek dosya mahkememize gönderilmiş ve Mahkememiz dosyası ---- alarak yeniden yargılama yapılmıştır. FSEK'nun 1/b-a maddesi uyarınca; sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulleri eser niteliğindedir. Yine aynı Kanunun 2/3. maddesi uyarınca mimari projeler de sahibinin hususiyetini taşıması koşuluyla ilim ve edebiyat eseri niteliğindedir. Mimari projenin eser olarak korunması için bedii vasfının mevcut olması gerekmemektedir. Bu tespitlerden sonra dava konusu mimari projenin eser kapsamında olup olmadığı hususu değerlendirilmiş, davacıların mimar oluşları, projenin bir mimari proje olduğu, davacıların bu projeye emek sarf ettikleri ve projenin davacıların husususiyetini taşıdığı dikkate alındığında FSEK 2/b.3 kapsamında eser niteliğinde olduğu kabul edilmiştir.
Dava konusu mimari projenin eser vasfında olduğu kabulü karşısında toplanan deliller, iddia, savunma, benimsenen en son tarihli ek bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu mimari projenin FSEK anlamında eser niteliği taşıdığı, mali ve manevi hak sahibinin ise davacılar olduğu, davacıların projesinin kısmen aynen alınarak, kısmen de işlenerek okul ve yurt binası projesinde izinsiz kullanıldığı, projeler arasındaki benzerliğin esinlenme sınırlarını aşacak şekilde ve %50 oranında olduğu, her iki projede taşıyıcı kolon kiriş sistemlerinin benzer olduğu ve çakıştığı, her iki yapıda orta akstan ana giriş verilerek, merdivenlerin ana kütlenin ortasında çözüldüğü, ana diktörgen kütlenin ortasından her iki yana açılan ana koridor üzerinde ihtiyaç programında önceden belirlenmiş olan hacimlerin sıralandığı, mimari projedeki kat adedinin farklılığının belediyece verilmiş olan imar durumu şartlarından kaynaklandığı, kat yükseklik ölçülerinin de benzer olduğu, her iki projenin dış cephe mimarisi incelendiğinde, her iki projede de 4 adet balkon bulunduğu, bu balkonların okul ve yurt binasında 4.00x2.00 metre ebadında, davacıların projesinde ise 4.00x3,81 metre ebadında yapıldığı, dış cephe biçimlenişinde pencere formlarının ve taksimatının benzer nitelikte olduğu, pencerelerin üzerlerinde basık mermer formu kullanıldığı, balkonların her iki kenarında dairesel formda kolonlar kullanıldığı, her iki projede de kat aralarında benzer kat silmelerinin kullanıldığı, her iki projede de orta kastan giriş yapıldığı, katlar boyunca ana giriş hissettirilerek üçgen bir alınla anıtsal bir hava verilmeye çalışıldığı, her iki projede de ana giriş üzerinde boylu boyunca uzanan cam pencere taksimatı, ikili yuvarlak kolon şekillenişi ve bitişteki yarım daire formundaki cam pencerenin aynı olduğu, her iki proje arasında önemli benzerlikler görüldüğü, gerek ana kütle yapısı, gerek blok içindeki düşey sirkülasyon çözümü ve yatay koridor üzerindeki mahal çözümlerinin esinlenme derecesini aşacak şekilde benzer oldukları tespit edilmiştir.
Her ne kadar davalılar, ----- bulunmuş ise de ----- Madde de; ----- hükmü gereğince cevap dilekçelerinde işin yapımcısının davalı ----- olduğu ve davalı ---olarak dava dışı olan ve davanın ihbar edildiği------ tarihli hizmet alım sözleşmesiyle işi diğer davalıyla birlikte gerçekleştirdiği anlaşıldığından, FSEK'nun 54.maddesi gereğince mâli bir hakkı devre salahiyetli olmayan kimseden iyiniyetle iktisap, sorumluluğu kaldırmadığından husumet itirazlarının reddinin gerektiği, davalılar arasında imzalanan ve davacıların taraf olmadıkları sözleşmelere göre tazminat sorumluluğunun sözleşme taraflarının iç ilişkileri olduğu, davalı ------ davacılara ait mimari proje üzerinde bir takım değişiklikler yaparak kendi projesiymiş gibi imzaladığı, bu nedenlerle her üç davalının da maddi ve manevi tazminat sorumluluklarının bulunduğu anlaşılmakla husumet itirazının yerinde olmadığı kanaatine varılmış ve bu davalıların ihlalden sorumlu oldukları kabul edilmiştir. İhlalin varlığının tespiti sonrasında davacıların talep edebilecekleri tazminat miktarının belirlenmesinde alınan bilirkişi raporları ve----- belirtilen kaldırma kararı Davalıların bu şekilde davacıların işleme ve çoğaltma hakkını ihlal ettikleri, FSEK 68. maddesine göre 3 katı bedele hükmedilmesi gerektiği, ayrıca FSEK'nun 70. maddesi uyarınca davacıların manevi haklarının da ihlal edildiği kabul edilerek alınan bilirkişi raporlarından, 26.10.2023 tarihli raporda ve 05.05.2023 tarihli raporda mimari eserin kopyalanması durumunda proje ağırlık hesabının yapıldığı, bu hesabın alınan raporlarda belirtilen eksikliklier giderilmek suretiyle ve ---- alınarak ve ek de bulunan ----- üzerinden öznel ve nesnel unsurların tespiti yapılmak suretiyle ve ayrıntılı olarak her yön ve cephe ile iç mekan tasarımları dikkate alınarak ayrı ayrı oranlar belirlenmek suretiyle yapıldığı, belirlenen ve iş yükü oranı %14,30cephedeki benzerlik oranı %40 önem katsayısı 3,0 olarak alındığında benzerlik oranının %17,2 olacağı tespitinin----- belirtilen çelişkileri giderici şekilde belirlendiği, yine 05.05.2023 tarihli bilirkişi raporunda hesaplanan telif tazminatının yapılan sözleşmenin bedeli olan 150.000,00-TL dikkate alındığında ve davacıların bu proje bedelinin %17,2 si oranında tazminat taleplerinin 25.800,00-TL olduğu, bu bedelin FSEK 68. madde gereğince 3 katı karşılığı kadar maddi tazminatın talep edilebileceği kabul edilerek , 77.400,00- TL tazminatın davalılardan alınarak davacı tarafa ödenmesine karar vermek gerekmiştir.Davacıların manevi tazminat talepleri de değerlendirilmiş, olayın oluşuna, tarafların mali ve sosyal durumlarına göre takdir edilen 10.000,00 TL manevi tazminatla birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar vermek gerektiği kabul edilerek 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, davacılara verilmesine, davacıların mimari projesine, davalıların muhtemel tecavüzlerinin önlenmesine, davacıların fazlaya ilişkin 10.000,00 TL lik manevi tazminat taleplerinin reddine, FSEK'nun 78/1. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra hükmün ------- yayın yapan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde masrafı davalılardan alınmak suretiyle ilanına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM /Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİ İLE,
-25.800,00 TL telif tazminatının FSEK 68.maddde uyarınca 3 katı kadar 77.400,00- TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, davacılara verilmesine, Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
-10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, davacılara verilmesine, davacı tarafın fazlaya ilişkin talebinin REDDİNE,
2-Davacıların mimari projesine , davalıların muhtemel tecavüzlerinin önlenmesine,
3-Kararın kesinleşmesinden sonra hükmün ------ yayın yapan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde masrafı davalılardan alınmak suretiyle ilanına,
4-Alınması gereken 5.970,29 TL harçtan peşin alınan 1.366,20 TL ve ıslah harcı olarak alınan 4.050,00 TL olmak üzere toplam 5.416,20 TL harcın mahsubu ile bakiye 554,09 TL harcın davalı ---- harçtan muaf olduğundan davalılar .-------müştereken ve mütselsilen tahsili ile Hazine'ye irad kaydına,
5-Davacılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince maddi tazminat davası üzerinden takdir olunan 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine,
6-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen maddi tazminat davası üzerinden takdir olunan 34.523,71 TL vekalet ücretinin davacılardan tahsili ile davalılara ödenmesine,
7-Davacılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince manevi tazminat davası üzerinden takdir olunan 10.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine,
8-Davalılar vekillerine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince manevi tazminatın reddedilen kısmı üzerinden takdir olunan 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan tahsili ile davalılara ödenmesine,
9-Davalı -----harçtan muaf olduğundan davacılar tarafından yatırılan 5.416,20 TL peşin harç giderinin davalılar ------- müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine,
10-Davacılar tarafından yapılan 32,80 TL ilk dava masrafı, 12.000,00 TL bilirkişi gideri, 221,80 TL keşif harç gideri, 224,80 TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 15.082,60 TL yargılama giderinden, davanın kabul ve red oranına göre, (%28) 4.195,15 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara ödenmesine, kalanın davacılar üzerinde bırakılmasına,
11-Davalı ---- tarafından yapılan 3.000,00 TL yargılama giderinden davanın red ve kabul oranına göre, 2.165,57 TL'nin davacılardan tashili ile davalı --- ödenmesine, kalanın davalı ---- bırakılmasına,
12-Davalı ----- tarafından yapılan 200,00 TL yargılama giderinden davanın red ve kabul oranına göre, 144,37 TL'sinin davacılardan tahsili ile davalı ---ödenmesine, kalanın davalı ---- bırakılmasına,
13-Davalı ---- tarafından yapılan 88,50 TL yargılama giderinden davanın red ve kabul oranına göre, 63,88 TL'sinin davacılardan tahsili ile davalı ---- kalanın davalı ----üzerinde bırakılmasına,
14-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine,
Dair davacılar vekili ile davalılar vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup, usulen anlatıldı. 10/01/2024