T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/120 Esas
KARAR NO:2024/97
DAVA:Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ:16/04/2015
KARAR TARİHİ:28/03/2024
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ----- tarih ve----------- tescilli Aydınlatma Direği başlıklı tasarımının 554 Sayılı KHK ve TTK'nun amir hükümlerine göre koruma altında olduğunu, davalı tarafın sözü edilen taklit ve tecavüz mahsulü ürünleri ürettirerek kullandığının tespit edildiğini, davalının öncelikle müvekkili ile ürün satışı konusunda temasa geçtiği, ürünlerin kendisinin istediği boyutta üretilemeyeceği bildirilince davacıdan ürün satın almaktan vazgeçtiği, daha sonra davacının tescilli tasarımına benzer ürünleri kullandığının tespit edildiği, aynı nedenle davalı tarafa işbu haksız ve hukuka aykırı eylemlerine son vermesi için ------yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiğini, bunun üzerine davalı tarafın ------yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesi üzerine ---------- müvekkilinin anılan tescilli ürünlerinin birebir aynılarını ve/veya ayırt edilemeyecek kadar benzerlerini üretip ve/veya ürettirdiğini, piyasaya sunduğunu, satışını gerçekleştirdiğini, ticaretinin yaptığını ve/veya yaptırdığının tespiti talepli dava ikame edildiğini, söz konusu tespit dosyasında yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde davalı yanın müvekkilinin tasarımlarının aynısını üreterek taklidini yaptığının tespit edildiğini, TTK'na göre tacir olarak kabul edilen davalı şirketin basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğü ve davalı şirketin bu yükümlülükleri çerçevesinde davalı şirketin ticari işletmesiyle ilgili faaliyetlerinde kendi yetenek ve imkanlarına göre ondan beklenebilecek özeni değil, aynı ticaret dalında faaliyet gösteren tedbirli, öngörülü bir tacirden beklenen özeni göstermesinin gerektiğini, dolayısıyla, davalı şirket eylemlerinin işbu usul ve yasaya aykırı olduğu, bu nedenlerle, davalı yanın işbu haksız ve hukuka aykırı eylemleri ile müvekkili şirketi telafisi zor zararlara uğrattığını belirterek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla; başta müvekkili şirketin 554 sayılı KHK'dan kaynaklanan haklarına tecavüz olmak üzere haksız rekabet teşkil eden işbu eylemlerinin tespitine; durdurulmasına; önlenmesine ve bu suretle; haksız tecavüzün giderilmesine; şimdilik 5.000,00 TL manevi, 5.000,00 TL maddi olmak üzere toplam 10.000,00 TL tazminata, dava tarihinden itibaren işletilecek----- kredilerine uygulanan avans faizi ile hükmedilmesine; tespiti yapılan tespiti yapılan----- ürünlerin mahkemece verilecek karar kesinleşince el konularak, imhasına; mahkeme kararının masrafları davalı şirket tarafından karşılanmak suretiyle ------çapında yayın yapan tirajı en yüksek bir gazetede bir defa ilan yoluyla kamuya duyurulmasına karar verilmesi talep etmiş, ıslah dilekçesinde ise dava dilekçesinde talep edilen maddi tazminat talebinin 16.842,92 TL arttırılarak toplam 21.842,92 TL olarak dava tarihinden itibaren işletilecek ------ krediler avans faizi ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DAVAYA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın zaman aşımı süresi içinde ikame edilmediğini ve davacının kötü niyetli olduğunu, davacının işbu davayı açmakta herhangi bir hukuki yararının bulunmadığını, tasarım tescil belgelerinin celb edildiğinde de görüleceği üzere; anılan tasarım belgelerinin dava ile herhangi bir ilgisi ve alakası bulunmadığını, müvekkilinin kesinlikle aydınlatma direğine ilişkin sektörde faaliyette bulunmadığını, üretim ve pazarlama yapmadığını, sipariş alıp piyasaya dağıtmadığını, müvekkilinin alışveriş merkezinin inşaatını yaptığını, bu alışveriş merkezinde kullanılmak üzere davacı yanın tasarımından farklı bir aydınlatma direğinin siparişini dava dışı bir firmaya vermiş bulunduğunu,------- de görüleceği üzere, firmaların faaliyet alanlarının birbirlerinden farklı olduğunu, müvekkilinin ticari faaliyetleri nedeniyle davacı yanın uğramış olduğu maddi bir zararının bulunmadığını, bu sebeple, davacı yanın haksız ve hukuka aykırı bir şekilde talep ettiği maddi tazminat taleplerinin reddi gerektiğini, aynı nedenlerle, davacı yanın tedbir talebinin Mahkemece tensiben reddine karar verilmiş bulunduğunu, müvekkilinin dava dışı bir firmadan aldığı ve projesinde kullandığı aydınlatma direği ile karşı yana ait aydınlatma direğinin yay açılarının farklı olduğu gibi, birinde 2 parça yay var iken diğerinde tek parça ve birleştirici parçaların gayet açık ve net bir şekilde görülebildiğini, aydınlatma direklerinin şekil, boyut, sistem ve eder açısından çok farklı olduğunu, malzeme ve eder farklılığı sebebiyle farklılığın bulunduğunun yadsınamayacağını, aynı şekilde ürünlerin birbirine benzemediğinin ----- sayılı dosyadan alınan bilirkişi raporunda da belirtildiğini, ancak anılan raporun devamında herhangi bir açıklama yapılmaksızın, kendi ile çelişir şekilde tamamen zorlama bir yorumla "ürünler benzerdir." denildiğini, davacı yanın, halka mal olmuş bu tür direklerin piyasada yıllardır yapıldığını bile bile tasarımın yeni olduğunu ve kendisinin şekillendirdiğini iddia ederek yenilik ve ayırt edicilik unsuru taşımayan bu anonim tasarımları haksız yere yasalara aykırı olarak tescil ettirmiş bulunduğunu, müvekkilinin de bu harcıalem olmuş direğin bir başka şeklini, farklı versiyonunu kendi yapmış olduğu ------- aydınlatmalarında kullanmış bulunduğunu, bu sebeplerle, Mahkeme nezdinde görülmekte olan huzurdaki fiili ve hukuki destekten yoksun olan ve bütünüyle kötü niyete dayalı bulunan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Dava; endüstriyel tasarım tescilinden kaynaklanan haklara tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve maddi ve manevi tazminat davasıdır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
Davacıya ait -------- numaralı çoklu endüstriyel tasarımın tescil kayıtları dosya içine getirtilmiş, incelendiğinde, 03/08/2007 tarihinde davacı adına tescil edildikleri ve dava tarihinde koruma sürelerinin devam ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizin------ incelendiğinde, davacı tarafından davalı aleyhine delil tespiti talep edildiği: bilirkişinin Mahkemenizin 10.11.2014 tarihli değişik iş kararı çerçevesinde hazırladığı 14.11.2014 tarihli Tespit Raporunda; "Tespit talep eden tarafa ait----- numaralı Endüstriyel Tasarım tescilinde bulunan 1 numaralı tasarım ile aleyhinde tespit talep edilen --------- adresinde bulunan ------- tespit edilen ürünlerin birbirleri üzerinde iltibas yaratacak kadar benzer oldukları..." görüş ve kanaatini bildirdiği anlaşılmıştır.Davanın çözümü teknik bilgi gerektirdiğinden dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, dosyamız içerisine alınan 07/03/2016 tarihli bilirkişi raporunda; " aydınlatma direği tasarımları için tasarım geliştirmede seçenek özgürlüğü etkeninin de dikkate alındığı ve dava konusu aydınlatma direk ve armatürlerinin, tasarımcılara fazla bir seçenek özgürlüğü sunmadığının belirginlik kazandığı, taraflara ait aydınlatma direklerinin benzerliği veya ayırt edicilikleri yönünden tasarımların ürüne katabileceği yeniliklerin değerlendirilmesinde daha hoşgörülü olunmasının gerekebileceği, aydınlatma direkleriyle ilgili dünyada yoğun bir tasarım faaliyetinin bulunduğu ve dünyanın pek çok kentinde bir çok tipte bulundukları, buna göre yapılan karşılaştırmada tescilli tasarımda flanşın (zeminle ilişkileri düzenleyen eleman) görülmemekte/bulunmamakta olduğu, davalıya ait üründe ise dairesel yapılı ve yukarı doğru yükselen bir görünüme sahip flanşın küçük de olsa görüldüğünü, direk uçlarında monte edilen aydınlatma armatürlerinin her iki taraf ürününde de farklıklık taşıdığını, ancak bu farklılıkların benzerliği giderici olmadığını, zira bu ögelerin piyasadan satın alınarak değiştirilebileceğini, davacının tasarımı ile davalı ürünü karşılaştırıldığında; tescilli tasarımın alttan/direk dibi veya zeminden başlayarak direk uçlarına doğru kesintisiz olarak devam etmekte ve yukarıya doğru incelmekte olduğu, davalı ürünün ise silindirik ana taşıyıcı gövdeye sahip olduğu, Tescilli tasarımın boyunun yarısını geçtikten sonra inceldiği ve yer ile 45 derece açı yapmak üzere geniş bir radyusla büküldüğü, davalının ürününün ise ana gövde üzerine konumlandıktan sonra taşıdığı aydınlatma armatürünün yere paralel duruma gelinceye kadar geniş bir radyusla bükümlendiği, Tescilli tasarımın iki yay şeklinde geniş radyuslu ve ana gövdeyi iki yanından saracak şekilde ana gövdeye kıyasla nispeten daha ince iki silindirik profilli ögeye sahipken davalı ürünün ucundan bağlantı alarak üstte tanımlanmış bulunan yere paralel duruma gelinceye kadar geniş bir radyusla bükümlenen kısa kola bağlandıktan sonra bununla ters yöne doğru yükselen iki kola sahip olduğu, Davacının tasarımının uçlarına doğru incelen üç silindirik ögeden meydana gelirken davalı ürünün biri ana gövde içine konumlanan iki yan koldan oluştuğu, Taraflara ait ürünlerin narinlikleri (boylarının/enlerinin oranı yönünde) ve yükseliş/bükülüş açıları bakımından da ayırt edilebilir farklılıklar gösterdikleri,Buna göre; davacı -------- tasarımların tescil tarihi itibari ile koruma şartlarına sahip olup olmadığına yönelik bir tespitten bağımsız olarak; davacı adına ----------konulu tasarım ile davalı ----- tarafından kullanılan ürünlere bakıldığında; aralarında genel izlenim itibariyle bir takım benzerlikler mevcutsa da, bu benzerliklerin belirgin düzeye ulaşmadığı, davacı adına ------- tescilli tasarım ile davalı tarafından üretildiği dosyaya sunulu keşifle tespit olunan ihtilaflı ürüne bilgilenmiş kullanıcı gözüyle bakıldığında; aralarında genel izlenim itibariyle anonim özellikleri dışında kalan biçimleri dikkate alındığında belirgin bir farklılığın bulunduğu, davalının ticari defter ve belgelerinin sunulmaması nedeniyle incelenmediği, davacının ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemelere göre her bir ürün için ortalama 826,12 TL kar elde edildiği, ele geçirilen 22 adet ürün için 18.174,64 TL'nin davalının tecavüzü olmasaydı davacının elde edeceği gelir olarak hesaplandığı" tespit ve görüşlerine yer verilmiştir. Yine dosyamız içerisine alınan 07.04.2017 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde ise; " dava konusu tasarımların dış mekan aydınlatma direkleri olduğu, her iki tasarımın da genel görünümde ana gövde ve dal olarak iki ana unusrdan oluştukları, bu unsurların uç noktalarına yerleştirilen armatürlerin yardımı ile sokak aydınlatma işlevini yerine getirdikleri, davacının tasarımında ana gövdenin radyuslu olarak, elemanın ucu yere 45 derece açı yapacak kadar bükülmüşken, davalının ürününde gövdenin yine radyuslu şekilde, elemanın ucu yere paralel olacak şekilde büküldüğü, her iki tasarımda da dal elemanı alt noktasının, gövdenin yarısında olacak ve gövde ile ters büküm olacak şekilde bükümlü olup, davacının tasarımında dalın ikiye ayrılmış ve gövde elemanı bu ayrımın içinden geçmiş şekilde kaynaklanarak bağlandığı, davalının ürününde ise gövde ve dal elemanlarının "+" şekilli bir flanş yardımı ile bağlandığı, tespit sırasında fotoğrafı çekilen ürün ile davacı tarafa ait ------- numaralı endüstriyel tasarım tescil belgesindeki (1) nolu tasarımların arasında ana gövde ve dal unsurlarının birbirlerine bağlanma noktasında farklılıklar olsa dahi, ana gövde elemanının, bu elemanın büküm formunun, dal elemanının ve bu elemanın büküm formunun, bu elemanların birbirlerine göre ilişkilerinin ve tasarımın tümüne göre boyut ve oranlarının benzer oldukları, ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbiri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilmesi gerektiği, tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilecekleri, bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile diğer bir tasarımın böyle bir kullanıcıda bıraktığı genel izlenim arasında belirgin farklılık bulunması halinde o tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğunun kabul edilebileceği, aydınlatma direkleri için tasarımcının seçenek özgürlüğünün çok geniş olduğu, davalı ------ firmasının ürettiği/ürettirdiği aydınlatma direği tasarımı ile davacı----- endüstriyel tasarım tescil belgesindeki ---- tasarımın birbirleri üzerinde iltibas yaratacak kadar benzer oldukları " tespit ve görüşünde oldukları beyan edilmiştir. Maddi tazminat talepleriyle ilgili yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmış, dosyamız içerisine alınan 09.02.2018 tarihli bilirkişi raporunda ise; "davacı ve davalı tarafça ibraz edilen yasal defterlerin sahipleri lehine delil niteliğinin bulunduğu, davacı ve davalının 2014- 2015 yıllarına ait gelir tablolarının rapor içeriğinde ayrıntılı olarak verildiği, davacının ortalama kar oranının %10,99 olduğu, davacının satışların göre aydınlatma direğinin birim fiyatının 1.751,03 TL, buna göre 22 adet direğin toplam satış bedelinin 38.522,66 TL olduğu, davacının ortalama kar oranına göre, davacının talebinin mahrum kaldığı kâr noktasında olduğu için davacının mahrum kaldığı kâr tutarının 4.233,64 TL si olduğu" tespit ve görüşüne yer verilmiştir. Yine Muhasip bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 04.09.2018 tarihli bilirkişi ek raporunda ise; kök rapordaki hesaplamalara değinilerek önceki görüşünde herhangi bir değişiklik olmadığını bildirmiştir.
Son olarak tarafların itirazları doğrultusunda ve her iki tazminat hesaplamasına ilişkin raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi amacıyla muhasip bilirkişi -----------yeniden rapor alınmış, bilirkişi tarafından hazırlanan 02.01.2019 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde; "davacının 2014 yılında satışını yaptığı 7 adet aydınlatma direğinden 6.527,00 TL faaliyet karı elde ettiği, buna göre faaliyet karı oranının %42 olduğu, 15.399,00 TL tutarlı 7 adet aydınlatma direği için maliyet tutarının 2.199,85 TL, birim maliyet tutarının 1.146,71 TL, brüt karın 1.053,14 TL, faaliyet giderinin 60,28 TL olduğu, bu durumda 22 adet aydınlatma direği için mahrum kaldığı karın 21.842,92 TL olduğu, davacının 2015 yılında dava açıldıktan sonra yaptığı satışların dikkate alınmaması gerektiği, davacının bu alacağının, avans faizi ile birlikte tahsilini talep ettiği, dava tarihinde avans faiz oranının yıllık %10,50 olduğu, davacının, fazla haklarını saklı tutarak şimdilik 5.000,00 TL talep ettiği" hususundaki görüşlerini ifade etmiştir. Mahkememizce yeniden yargılama yapılmış, --------Kaldırma kararı gereği dosyanın 1 marka-patent-tasarım hukuku uzmanı, 1 tasarım uzmanı ve 1 endüstri mühendisinden oluşacak bilirkişi heyetine tevdi ile önceki raporlar arasındaki çelişkinin giderildiği yeni bir rapor düzenlenmesine karar verilmiş olmakla bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre;Tecavüz sayıllar fiiler ilgili kanun içerisinde bulunan “Tasarım hakkı sahibinin izni olmaksızın tasarımın aynını veya belirgin bir şekilde benzerini yapmak, üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme akdi için icabda bulunmak, kullanmak, ithal etmek ve bu amaçlarla depolama, elde bulundurmak…” ifadeleri
çerçevesinde dava konusu tasarımlar incelendiğinde; tasarımları oluşturan profillerin kıvrık yapıları ve bir araya geliş şekillerinin oluşturduğu genel görünümlerinin belirgin bir şekilde benzer oldukları, dava konusu ürünün tasarımının tescilli tasarımın çift profil arasından geçen tek profil yapısından farklı olarak iki profilin yan yana geçecek şekilde yapılanması şeklinde olma durumunun belirgin bir farklılık
unsuru olarak algılanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çift yönlü aydınlatma direklerinde strüktürel yapıyı oluşturan profillerin farklı biçimlendirme ve bir araya gelme şekilleri ile belirgin şekilde farklılaşan tasarımlar oluşturulabilmektedir. ---- numaralı tescil içeriğinde ---- sırada bulunan tasarım ile dava konusu olan ve ---- sayılı dosyası kapsamında alınan bilirkişi raporunda tespit edilen ürünün tasarımının genel izlenim itibarıyla belirgin bir şekilde benzer oldukları," yönünde görüş bildirilmiştir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:
554 Sayılı KHK'nın 3,5 ve 48. Maddeleri,
GEREKÇE:Dava davacı taraf adına tescilli -----numaralı tasarım hakklarına tecavüzden kaynaklı tecavüzün tespiti, önlenmesi, tecavüz oluşturan ürünlerin toplatılması ile tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasıdır.Mahkememizce-------- kaldırma kararı öncesinde yapılan yargılama sırasında; "davalı ile davacı arasında aydınlatma direği satın alınması konusunda temas yapıldığı, ancak davalının daha sonra davacıdan ürün satın almadığı, dava dışı bir şirketten aldığı ürünleri yapımını gerçekleştirdiği alışveriş merkezinde kullandığı, alınan iki bilirkişi raporuna göre davalının ürünlerinin davacının tescilli tasarımının (1) numaralı tasarımı ile küçük ayrıntılardaki farklılıklar dışında benzer oldukları, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde benzer bir etki yarattıkları, ürünlerin dış mekan aydınlatma direği olmaları nedeniyle tasarımcının seçenek özgürlüğünün oldukça fazla olduğu, buna rağmen davalının ürünlerinin davacının tasarımına benzer olarak üretildiğinin tespit edildiği, her ne kadar --- tarihli bilirkişi raporunda tasarımların benzer olmadığına dair görüş bildirilmişse de, bu raporda farklılık olarak belirtilen noktaların küçük ayrıntılar olduğu, 554 sayılı KHK'nın 7. maddesine göre birbiri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilmesi gerektiği, tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilecekleri, bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile diğer bir tasarımın böyle bir kullanıcıda bıraktığı genel izlenim arasında belirgin farklılık bulunması halinde o tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğunun kabul edilebileceği, davalının ürünü ile davacının tescilli tasarımının benzer olarak algılandıkları, buna göre davalının ürünlerinin davacının tescilli tasarımının koruma kapsamında kaldığı, davalının bu ürünleri yaptığı ticari işinde kullanmasının tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet niteliğinde olduğu, alınan en son bilirkişi raporunda her iki tarafın dava konusu aydınlatma direkleriyle ilgili ------- yılı satışları da incelenerek ayrıntılı olarak yapılan hesaplamaya göre davacının 554 sayılı SMK'nun 52/2-a maddesi uyarınca 21.842,92 maddi tazminat talep edebileceği, tarafların iş hacimlerine, davaya konu tasarımların niteliğine ve oluşa göre talep edilen 5.000,00 TL manevi tazminatın da olaya uygun olduğu anlaşılmakla, davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir." gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş, bu karar -----------davacı adına ---- Sınıfında tescilli ---- davalı -----tarafından kullanılan ürünler arasında genel izlenim itibariyle bir takım benzerlikler mevcutsa da, bu benzerliklerin belirgin düzeye ulaşmadığı, davacı adına --------- tescilli tasarım ile davalı tarafından üretildiği dosyaya sunulu keşifle tespit olunan ihtilaflı ürüne bilgilenmiş kullanıcı gözüyle bakıldığında, aralarında genel izlenim itibariyle anonim özellikleri dışında kalan biçimleri dikkate alındığında belirgin bir farklılığın bulunduğu,'' şeklinde değerlendirmede bulunulduğu, diğer yandan yine dosyaya sunulan ---- tarihli bilirkişi raporunda ise; '' davalı-----ürettiği/ürettirdiği aydınlatma direği tasarımı ile davacı -------- endüstriyel tasarım tescil belgesindeki ------ tasarımın birbirleri üzerinde iltibas yaratacak kadar benzer oldukları" değerlendirmesinde bulunulduğu, iki ayrı bilirkişi raporunda yapılandeğerlendirmelerin, tasarıma tecavüzün varlığı açısından çelişkili olduğu, somut olayda tasarıma tecavüzün varlığını kabul edebilmenin ancak teknik değerlendirmeyi gerektirdiği, belirtilen hususun hakimin hukuki bilgisiyle çözümlenebilmesinin mümkün olmadığı, Mahkemece dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine gönderilerek, daha önce dosyaya sunulan her iki bilirkişi raporu arasındaki çelişki giderilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken eksik ve hatalı incelemeyle sonuca gidilmesi doğru görülmemiş" gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar verilmiş, bu kaldırma kararı gereği dosya Mahkememiz yeni esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur. Dava açıldığı tarihte yürürlükte olan 554 sayılı KHK'nin 3. maddesinde tasarım "ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyguları ile algılanan çeşitli unsur ve özelliklerinin oluşturduğu bütünü" olarak tanımlanmış, bu kanun uyarınca tescil edilmiş olması halinde tasarımın tescilli tasarım olarak korunacağı düzenlenmiştir. Yine 554 sayılı KHK'nin 5. maddesinde, tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla korunacağı, 48. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın tasarımın aynını veya belirgin bir şekilde benzerini yapmak, üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme akdi için icapta bulunmak, kullanmak, ithal etmek ve bu amaçla depolamak ve elde bulundurmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.Bu açıklamalardan sonra kaldırma kararı öncesinde alınan raporlar ile kaldırma kararı gerekçesi ile belirtildiği üzere alınan 10.12.2023 tarihli rapor birlikte değerlendirildiğinde; davalı ile davacı arasında aydınlatma direği satın alınması konusunda temas yapıldığı, ancak davalının daha sonra davacıdan ürün satın almadığı, dava dışı bir şirketten aldığı ürünleri yapımını gerçekleştirdiği alışveriş merkezinde kullandığı, alınan iki bilirkişi raporuna göre davalının ürünlerinin davacının tescilli tasarımının ----- numaralı tasarımı ile küçük ayrıntılardaki farklılıklar dışında benzer oldukları, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde benzer bir etki yarattıkları, ürünlerin dış mekan aydınlatma direği olmaları nedeniyle tasarımcının seçenek özgürlüğünün oldukça fazla olduğu, buna rağmen davalının ürünlerinin davacının tasarımına benzer olarak üretildiğinin tespit edildiği, ------- numaralı tescil içeriğinde ---- sırada bulunan tasarım ile dava konusu olan ve ---------- sayılı dosyası kapsamında alınan bilirkişi raporunda tespit
edilen ürünün tasarımının genel izlenim itibarıyla belirgin bir şekilde benzer oldukları bu haliyle davalı tarafça davacı tarafın tasarım hakkına tecavüzde bulunulduğunun sabit olduğu kabul edilmiştir. Davacı tarafın maddi tazminat talepleri de değerlendirilmiş, davalının tasarım hakkına tecavüzde bulunduğunun kısmen az yukarıda ifade edildiği üzere sabit olduğu, davacının bu sebeple maddi tazminat talep hakkının bulunduğu, davacının 554 sayılı KHK'nın 52/2-a maddesi muhtemel gelir talebinde bulunduğu dikkate alınarak alınan bilirkişi raporunda dava konusu talep edilen döneme ilişkin davalı tarafın dava konusu tasarım hakkına tecavüz oluşturan---- tescil numaralı tasarım tesciline konu ürünlerinin davalı tarafça satışı dolayısıyla elde edemediği kazancın 21.842,92 TL olduğu ve davacının bu miktar yönünden talep hakkının bulunduğu kabul edilerek maddi tazminat talebinin bu miktar üzerinden kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Davacı tarafın manevi tazminat talebi de değerlendirilmiş, 554 sayılı KHK'nın 49/1-c Maddesine göre sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan tarafın manevi tazminat talep edebileceğinin düzenlendiği, dava konusu somut olayda az yukarıda ifade edildiği üzere davalının tasarım hakkına tecavüzde bulunduğunun sabit olduğu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, hakkın ihlal sayısı, ihlalin devam ettiği gibi hususlar dikkate alındığında 5.000,00-TL manevi tazminatın yerinde olduğu kabul edilerek manevi tazminat talebinin de kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. Davacı, davalının tescilli markasından kaynaklanan haklarına tecavüz etmesinin aynı zamanda haksız rekabet oluşturduğunu belirterek, haksız rekabetin tespitini ve önlenmesini de talep etmiştir.------ Karar sayılı kararında da belirtildiği gibi; 6762 sayılı mülga TTK’nın 57/5.maddesinde yazılı "Başkasının emtiası, iş mahsulleri, faaliyeti veya ticaret işletmesiyle iltibaslar meydana getirmeye çalışmak veya buna müsait bulunan tedbirlere başvurmak, hususiyle başkasının haklı olarak kullandığı ad, unvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtalarıyla iltibasa meydan verebilecek surette, ad, unvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtaları kullanmak veyahut iltibasa meydan veren malları, durumu bilerek veya bilmeyerek, satışa arz etmek veya şahsi ihtiyaçtan başka her ne sebeple olursa olsun elinde bulundurmak" şeklindeki düzenlemeden yola çıkılarak, sınai mülkiyet hakkına tecavüz eylemleri, hem özel yasa niteliğindeki 556 sayılı Marka KHK’nın 61 ve 9.maddeleri uyarınca, hem de az önce zikrolunan hüküm nedeniyle mülga 6762 sayılı TTK’nın 57/5.maddesi hükümleri doğrultusunda kümülatif olarak korunmakta idi. 6102 sayılı TTK’nın 55/1-a-4 bendinde yer alan "Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak," şeklinde düzenlenmiş olup, Kanun’un gerekçesinde de ifade olunduğu üzere, Kanun Koyucu bilinçli bir şekilde, “ad, unvan ve marka” kavramlarına yeni düzenlemede yer vermemiş ve buna gerekçe olarak da, bu kavramların kendi özel yasası niteliğindeki 556 sayılı Marka KHK, 554 sayılı End. Tasarım KHK ve 555 sayılı Coğrafi İş. KHK ve TTK’nın unvan ile ilgili düzenlemeleriyle korunması gösterilmiş ve bunların bir kez de TTK’nın haksız rekabet hükümleriyle korunmasının gereksiz olduğu ve yorum güçlüklerine yol açacağına vurgu yapılmıştır. Bu açıklamalardan sonra davacı tarafın tasarım tescilinden kaynaklı haklarının 554 sayılı KHK ile korunduğu, bu sebeple davacı adına tescilli tasarıma konu taklit ürünleri satması eyleminin TTK’nın 55/1-a-4.maddesi uyarınca aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiğine ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiş, tüm bu gerekçelerle, davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;
1-Davalının davacıya ait ----- tescilli tasarımının 1 numaralı ----------tasarımının koruma kapsamında kalan aydınlatma direklerini üretip satışa sunmak suretiyle davacının tasarım haklarına TECAVÜZ ETTİĞİNİN TESPİTİNE,
Tasarım haklarına tecavüz teşkil eden eylemlerinin DURDURULMASINA, ÖNLENMESİNE, bu suretle TECAVÜZÜN GİDERİLMESİNE,
Tasarım tecavüzüne konu olan ürünlere EL KONULMASINA ve karar kesinleştiğinde masrafı davalıdan alınmak suretiyle ÜRÜNLERİN İMHASINA,
21.842,92 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Karar kesinleştiğinde masrafı davalıdan alınmak suretiyle kararın --------- çapında yayın yapan tirajı yüksek bir gazetede ilanına,
2-Davacının tarafın haksız rekabet yönündeki taleplerinin REDDİNE,
3-Alınması gereken 1.833,64 TL karar harcın, başlangıçta yatırılan 170,77 TL peşin harç ve 287,64 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 458,41 TL harçtan mahsubu ile 1.375,23 TL bakiye harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafça yatırılan 1.833,64 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden tasarım hakkında tecavüz davası yönünden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden maddi tazminat davası yönünden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 21.842,92 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden manevi tazminat davası yönünden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 5.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
8-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen haksız rekabet davası yönünden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
9-Davacı tarafça sarfedilen 31,80 TL ilk dava masrafı, 680,00 TL tebligat ve müzekkere gideri, 16.250,00 TL bilirkişi gideri, olmak üzere toplam 16.961,80 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre(%67 kabul ) 11.308,09 TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına,
10-Davalı tarafça sarfedilen 200,00 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre 66,66 TL'sinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine, kalanın davalı üzerinde bırakılmasına,
11-Taraflarca sarfedilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde ilgilisine iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/03/2024