T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/130 Esas
KARAR NO : 2026/155
DAVA : Endüstriyel Tasarım (Tecavüzün Ref'i İstemli)
DAVA TARİHİ : 03/06/2025
KARAR TARİHİ: 30/06/2026
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkili şirket hiperbarik kabinin, oksijen kabini, --------- kabini, içine insan giren basınçlı kaplar ve kapakların üretimi, oksijen konsantratörleri vb. cihazlarını üretimini ve ihracatını yapan sektöründe öncü ticari bir şirket olduğunu, --------- kabin üretiminde kendisine özgü tasarımları olan müvekkil şirketin --------- başvuru yaparak ----------- numarasıyla tasarım tescil belgesi aldığını, Söz konusu tasarıma konu ürünün adı --------- OLUP MÜVEKKİL adına tescil edildiğini, Ayrıca çoklu başvuru yapmış olan müvekkilinin --------- tescil numarasıyla --------- ismini verdiği tasarım kabini içinde tescil aldığını, Müvekkili ile aynı sektörde faaliyet gösteren davalı şirket; --------- ve --------- adresinde müvekkile ait tasarım tescil belgeli ürünlerin görsellerini kullanarak ticari kazanç elde etmeyi hedeflemekte olduğunu, Davalı şirketin müvekkilinin tasarımlarını değişikliğe dahi tabi tutmadan olduğu gibi internet sitesinde ve sosyal medya hesaplarında kullandığını, Davalı şirketin eyleminin, müvekkilimizin tasarımına tecavüz teşkil etmektedir. Hedef kitlenin aynı olması nedeniyle yaratılan bu ikili durum, müşteri kitlesi açısından kafa karışıklığı yaratmakta ve davalının haksız kazanç elde etmesine neden olmakta olduğunu iddia etmiş ve fiilin tecavüz olup olmadığının tespitine, Muhtemel tecavüzün önlenmesine, Tecavüz fiillerinin durdurulması ve tecavüzün kaldırılmasına, Tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde el konulmasına, Tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, özellikle masraflar tecavüz edene ait olmak üzere elkonulan ürünler ile cihaz ve makine gibi araçların şekillerinin değiştirilmesi, üzerlerindeki markaların silinmesi veya sınai mülkiyet haklarına tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhasına, Müvekkil şirkete ait tasarımlara tecavüz teşkil ettiği açık olan görsellerin internet sitesinden kaldırılmasına ve sosyal medya hesaplarına erişimin engellenmesine yönelik Müvekkil şirkete ait tasarımlara tecavüz teşkil eden eylemlerin sona erdirilmesi amacıyla tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde el konulmasına; Tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınmasına, özellikle masraflar tecavüz edene ait olmak üzere elkonulan ürünler ile cihaz ve makine gibi araçların şekillerinin değiştirilmesi, üzerlerindeki markaların silinmesi veya sınai mülkiyet haklarına tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhasına; Davalının üretim tesisleri varsa üretim tesislerinde ve satış ofislerinde yer alan kataloglarına tecavüz teşkil eden eylemler uyarınca el konulmasına yönelik olarak ve tecavüz fiillerini durduracak nitelikte teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmektedir.
DAVAYA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Tasarıma tecavüz iddiası; somut ve birebir benzerlik, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde aynı genel izlenim, tescilli tasarımın ayırt edici unsurlarının izinsiz kullanımı şartlarının birlikte varlığı halinde mümkündür. Bu şartların ispat yükü tamamen davacı yana aittir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, tasarıma tecavüz iddiası varsayıma değil, teknik ve objektif kıyaslamaya dayanmalıdır. Ancak somut dosya kapsamında müvekkil aleyhine yöneltilen iddiaları destekler, denetlenebilir, teknik ve objektif veriler bulunmadığı, Dosya arasında mevcut bulunan bilirkişi raporları arasında çelişki bulunduğu hususu sabittir. Zira Sayın Mahkemenizin 15.01.2026 tarihli 1 numaralı duruşmasında kurulan 1 numaralı ara karar ile dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tevdi ile raporlar arasındaki çelişkinin giderildiği tasarım hakkına tecavüz talepleri yönünden rapor düzenlenmesi istenmiştir. Dosyada iki ayrı bilirkişi raporu bulunmaktadır ve bu raporlar birbirini teyit etmemekte, aksine birbirini bertaraf etmektedir. Dosya kapsamında alınan ilk raporda tüm tasarımlar açısından tecavüz kabul edilmemiş iken ikinci raporda aksi kanaatte görüş bildirilmesi hayatın olağan akışına aykırı olduğu, İlk raporda; davacı yana ait --------- numaralı ---------- çoklu tasarım ile müvekkil şirkete ait herhangi bir ürünün benzer algılanmadığı açıkça tespit edilmiştir. Bu tespit tek başına dahi, davacı yanın dava dilekçesinde ileri sürdüğü "tüm tasarımların birebir taklit edildiği" iddiasının gerçek dışı olduğunu ortaya koymaktadır. Dosya kapsamında alınan ikinci bilirkişi raporu da davacı yanını iddialarını esasen çürütmektedir. İkinci raporda; müvekkil şirketin internet sitelerinde yer alan hiperbarik kabin tasarımlarının, davacı yana ait ---------- numaralı tescilli tasarımlar ile genel izlenim itibarıyla farklı algılandığı açıkça belirtilmiştir. İkinci rapor kapsamında ifade edilen, tasarım hukuku bakımından belirleyici olan “bilgilenmiş kullanıcı” kriterini doğru şekilde uygulanmamıştır. Zira bilgilenmiş kullanıcı; o ürün grubunda uzman olan kişiler değil, ancak tasarıma konu ürünün kullanıcıları arasında bulunan ve genel kitleye nazaran ürünlerin dış görünüşüne değer veren yeteri kadar bilgi sahibi, titiz ve dikkatli kişilerdir. Bilgilenmiş kullanıcı somut olay kapsamında Sağlık teknikerleri / sağlık sektörü profesyonelleridir. Bu kullanıcı grubu için; Teknik yapı, Kapak mekanizması, Basınç sistemi, Gövde oranları, Modül yerleşimleri gibi unsurlar ayırt edici niteliktedir. Hiçbir şekilde kabul manasına gelmemek üzere; yüzeysel görsel benzerlik, bu kullanıcı nezdinde aynı genel izlenim doğurmaz,zira ayırt etme kriterine sahip kullanıcıdır. Fonksiyonel zorunluluklardan kaynaklanan benzerliklerin tasarım ihlali olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Dosya arasındaki raporlar incelendiğinde de görüleceği üzere davaya konu ürünler ile ilgili hiçbir şekilde kabul manasına gelmemek üzere; söz konusu ürünlerin işlevsel olabilmesi için dosya kapsamında yer alan görsellerde olduğu gibi şekle ve fonksiyonel özelliklere sahip olması gerekmektedir. Bu fonksiyonel zorunluluklardan kaynaklı benzerlikler ise tasarım ihlali kapsamında değerlendirilmemektedir. Bu dosyada söz konusu olan ürünler; tıbbi cihaz niteliğinde, teknik ve güvenlik standartlarına bağlı, belirli ölçü ve basınç sistemleri ile üretilmesi zorunlu ürünlerdir. bu nedenle fonksiyonel benzerlik, hukuken tasarım ihlali sayılmadığı, Davacı tarafından kendilerine ait olduğu iddia edilen ve dava konusu yapılan ürünlerin ve görsellerin, davacı yana ait tasarımların izinsiz kullanımı olduğu yönündeki iddia gerçeği yansıtmamaktadır. Söz konusu görsellere konu ürün, bizzat müvekkil şirkete ait olup, müvekkil tarafından dava tarihinden aylar önce tasarlanmış, üretilmiş ve fiilen mülkiyetinde bulunan bir üründür. Görselleri ekte Sayın Mahkemenize sunuyoruz. Davacı yanın bu ürünü kendi tasarımıymış gibi ileri sürmesi, realiteyi yansıtmamaktadır. İşbu davanın reddinin gerektiği, Dava dosyası içerisinde yer alan görsellerin bizzat müvekkil tarafından yapıldığı ve müvekkile ait olduğu, ekte sunmuş olduğumuz görsellerin 01.01.2024 tarihli olduğu, ilgili tarihte dikkate alındığında davacı yanın “taklit” ve “tasarıma tecavüz” iddiasının hukuki ve fiili dayanağın bulunmadığı sabittir. Bu nedenle, dava konusu görseller ve ürünler yönünden tasarıma tecavüzden söz edilmesi mümkün olmayıp, davacı yanın bu kapsamdaki iddialarının tamamının reddi gerektiği, müvekkil şirkete isnat edilen fiilin tecavüz olmadığının tespitine, davacı yanın tasarıma tecavüz iddiasının reddine, SMK m.149 kapsamında talep edilen el koyma, imha ve erişim engeli taleplerinin tamamının reddine, neticeten davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettikleri görülmektedir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı tarafça piyasaya sunulan oksijen kabini ürünü sebebiyle davacı adına tescilli --------, --------- tescil numaralı tasarım hakkına tecavüz olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.
Davacının --------- Ticaret Sicil Müdürlüğünde ----------- ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin 19.06.2020 olduğu anlaşılmıştır.
Dosyaya ---------- kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ----------- numaralı tasarım ---------- ŞİRKETİ adına 09.08.2024 tarihinde tescil edilmiştir. ---------- numaralı tasarım ----------- ŞİRKETİ adına 09.12.2024 tarihinde tescil edilmiştir.
Mahkememizce tedbirin değerlendirilmesi yönünden alınan 11.06.2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava konusu tasarımlar ile korunan ürünlerin, “Hiperbarik Kabin ve parçaları” olup, bilgilenmiş kullanıcının bu tıbbi cihazların kullanıcısı olan daha yüksek dikkat seviyesine sahip Sağlık teknikerleri olduğu, davalıya ait olduğu belirtilen --------- ve -----------; alan adlı web sitede yapılan incelemede tespit edilen hiperbarik kabin tasarımlarının davacı tarafa ait ----------- numara tasarımlar ile genel izlenimleri itibarıyla farklı algılandıkları tespit ve rapor edilmiştir.
Tahkikat aşamasında konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır.
20.10.2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; ile Davalı tarafa ait davacı tarafa ait ------------ numaralı tasarım tescili ile ----------- adresinde yer alan ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, avacı tarafa ait --------- – ------- ----------- adresinde yer alan ----------- model ürün arasında
ilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep
le benzer olarak algılandıkları tespit ve rapor edilmiştir.
Raporlar dikkate alındığında iki rapor arasında çelişkinin mevcut olduğu dikkate alınarak yeni bir heyetten çelişkinin giderildiği rapor alınmış, 09.06.2026 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; Tasarım Kapsamındaki Değerlendirmeler Işığında; Davacı tarafa ait --------- (5) numaralı tasarım ile -------- internet adresinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olduğu ve farklı olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait ---------- (5) numaralı tasarım ile ----------- internete sitesinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olduğu ve farklı olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait ----------- (1) numaralı tasarım ile ---------- internet adresinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olmadığı ve benzer olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait --------- (1) numaralı tasarım ile ---------- internet adresinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olmadığı ve benzer olarak algılandıkları, Tasarım Hukuku (SMK) Kapsamında Yapılan Değerlendirmeler Işığında; Tasarımcı bilirkişi tarafından “Davacı tarafa ait --------- (1) numaralı tasarım ile ---------- internet adresinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olmadığı ve benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait ---------- (1) numaralı tasarım ile ---------- internet adresinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olmadığı ve benzer olarak algılandıkları” şeklinde kanaat belirtildiği görülmekle birlikte; TürkPatent internet sitesi sorgusunda ----------- davacının adına tescilli ----------- (1) numaralı tasarımın İPTAL edildiği bilgisinin yer aldığı görülmektedir. Bahsi geçen tasarımın İPTAL olması sebebiyle davacının artık işbu tasarım yönünden tescilli tasarım hakkına dayalı talepte bulunamayacağı, Tescilsiz tasarımlar yönünden 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 55/4, 56/4-5, 59/2 ve 69/2 maddelerinde getirilen yeni düzenlemeyle, ilk defa Türkiye’de kamuya sunulmuş olması, mutlak anlamda yeni ve ayırt edici olması koşuluyla, sadece 3 (üç) yıl için koruma getirildiği, davacının ---------- (1) numaralı tasarımı ilk defa Türkiye’de kamuya sunulmuşsa, mutlak anlamda yeni ve ayırt edici nitelikteyse 3 yıl için tescilsiz tasarım olarak korunabileceği, ancak somut uyuşmazlık açısından ise; --------- sorgusunda yer alan İPTAL sebebinin neye ilişkin olduğu bilinmemekle birlikte tescilsiz tasarımın korunmasına ilişkin ilk defa Türkiye’de kamuya sunulmuş olma, mutlak anlamda yeni ve ayırt edici olması kriterlerini davacının işbu tasarımının taşıyıp taşıyamadığına dosyada mündemiç delillerle bu aşamada ulaşılamadığı yönünde görüş bildirilmiştir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:6769 Sayılı SMK'nın 56, 59,77, 78, 81, 149,150,151. Maddeleri,
GEREKÇE:Dava; davacı adına tescilli --------, ---------- tescil numaralı tasarım hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi, durdurulması ve dava sonuçlanıncaya kadar teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesiyle açılan, endüstriyel tasarım haklarına tecavüzün önlenmesi davasıdır.
SMK'nın 81. Maddesinde tasarım hakkına tecavüz oluşturan haller belirtilmiş, "Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır: a) Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak......", bu fillerin tasarım hakkına tecavüz oluşturacağı, tecavüzün sabit olması halinde SMK'nın 149. Maddesine göre tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın talep edebileceği haklar düzenlenmiş, yine SMK'nın 150 ve 151. Maddesinde hak sahibinin oluşan zararlarının tazmini talep edebileceği belirlenmiştir. Bu hükümler çerçevesinde tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın tecavüzün durdurulmasını, önlenmesini, men'ini ve ref'ini talep edebileceği, oluşan zararları kapsamında maddi tazminat talebinde bulunabileceği, yine manevi zararı dolaysıyla SMK'nın 149. Maddesi gereği talepte bulunabileceği düzenlenmiştir.
6769 sayılı SMK'nın 56/1 maddesinde, (1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.
Tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporu incelendiğinde; ----------- numaralı tasarım ----------- ŞİRKETİ adına 09.08.2024 tarihinde tescil edilmiştir. ---------- numaralı tasarım ---------- ŞİRKETİ adına 09.12.2024 tarihinde tescil edildiği, TPMK kayıtlarına göre----------- numaralı tasarım ---------- ŞİRKETİ adına 09.12.2024 tarihinde tescil edilen tasarımın 1 numaralı tasarımının yeniden inceleme ve değerlendirme kurulunun 11.01.2026 tarihli kararı ile iptal edildiği, bu kararın ilan edildiği sabittir.
Bu tespit karşısında dava konusu uyuşmazlık incelendiğinde alınan 11.06.2025, 20.10.2025 tarihli ve 09.06.2026 tarihli bilirkişi raporlarında tespit edildiği üzere Davacı tarafa ait --------- (5) numaralı tasarım ile --------- internet adresinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olduğu ve farklı olarak algılandıkları, Davacı tarafa ait ---------- (5) numaralı tasarım ile ---------- internete sitesinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olduğu ve farklı olarak algılandıkları, bu haliyle davalı tarafa ait ürünün davacının ---------- tescil numaralı tasarımı yönünden tasarım hakkına tecavüz oluşturmadığı kabul edilmiştir.
Yine davalı tarafa ait ---------- ürününün davacı taraf adına tescilli olan ve iptaline karar verilen davacı tarafa ait --------- (1) numaralı tasarım ile --------- internet adresinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olmadığı ve benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait --------- (1) numaralı tasarım ile ----------- internet adresinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olmadığı ve benzer olarak algılandıkları, Tasarım Hukuku (SMK) Kapsamında Yapılan Değerlendirmeler Işığında; tasarımcı bilirkişi tarafından “Davacı tarafa ait ---------- (1) numaralı tasarım ile ---------- internet adresinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olmadığı ve benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait--------- (1) numaralı tasarım ile ---------- internet adresinde yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar olmadığı ve benzer olarak algılandıkları, bu hali ile davacı tarafın korunan bir tasarım hakkı olması halinde davalı tarafa ait ürünün davacının tasarım hakkına tecavüz oluşturacağı, ancak az yukarıda belirtildiği üzere davacı adına tescilli ----------- numaralı 09.12.2024 tarihinde tescil edilen tasarımın 1 numaralı tasarımının yeniden inceleme ve değerlendirme kurulunun 11.01.2026 tarihli kararı ile iptal edildiği, bu hali ile baştan itibaren davacı adına tescilli ------------ (1) numaralı tasarımın koruma altında bulunmadığı dikkate alındığında davalı tarafa ait ürünün davacı tarafa ait tasarım yönünden korunan bir tasarım hakkı bulunmaması dolayısıyla tasarım hakkına tecavüz oluşturmayacağı kabul edilmiş ve davanın tümden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 732,00 TL peşin harçtan mahsup edilen 615,40 TL hartan eksik alınan 116,60 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden tasarım hakkına tecavüz davası üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 55.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
4--Davacı tarafça sarfedilen yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından sarf edilen masraf olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine,
Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/06/2026