T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/124 Esas
KARAR NO:2025/138
DAVA: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 13/06/2024
KARAR TARİHİ: 22/05/2025
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, “Müvekkili Şirketlerin,-------olduğunu, ve Müvekkilleri tarafından üretilen bilgisayar programlarının, dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de çok sayıda kullanıcı tarafından tercih edilmekte olduğunu, bu üretilen bilgisayar programlarından doğan telif haklarının,------Anlaşması gibi uluslararası anlaşmaların yanısıra, FSEK hükümleri uyarınca korunmakta olduğunu, FSEK’in “İlim ve Edebiyat Eserleri” başlıklı m.2'de aynen: “Herhangi bir şekilde dil ve yazı ile ifade olunan eserler ve her biçim altında ifade edilen bilgisayar programları” denmekte olduğunu, buna göre bilgisayar programları, koruma kapsamında bulunan fikir ve sanat eseri kategorilerinden biri olan ilim ve edebiyat eserleri arasında yer aldığını, dolayısıyla bunların kullanımı ya da çoğaltılması gibi eylemler için hak sahibinin rızasının alınması gerekmekte, rıza alınmadan gerçekleştirilen kullanımlar ise telif hakkı tecavüzü teşkil etmekte olduğunu, Fikir ve Sanat Eserlerinin bulundurulması, depolanması ve kullanım haklarının devralınması, hukuka uygunluğu bakımından bu Eserleri kullanan kişilerce ispat edilmesi gerektiğini, FSEK’in 52. maddesi uyarınca bir fikir ve sanat eseri hakkının hukuka uygun yollarla devralınmış olduğu, ancak devralınan hakların ayrı ayrı gösteren yazılı bir sözleşme ibrazı ile ispatlanabilir olduğunu, benzer şekilde, FSEK’in 76. maddesine göre, herhangi bir fikir ya da sanat eserinin kullanımı söz konusu olduğu takdirde, bu kullanımın hukuka uygun olduğunu ispat etme külfeti eseri kullanan kişiye düştüğünü, bu değerlendirmeler çerçevesinde, davalıların Müvekkili Şirketlere ait bilgisayar programlarını hukuka uygun bir biçimde kullanmadıkları iddiasıyla, ------D.İş numaralı delil tespiti talebinde bulunulduğunu, İşbu tespit kararı doğrultusunda suça/davaya konu delillerinin elde edilebilmesi için, davalıların ortak kullandıkları, içerisinde herhangi bir tabela/ayırıcı unsur bulunmayan işyeri adresinde ------ tarihinde delil tespiti gerçekleştirildiğini, Davalı firmaların aynı adreste ortak faaliyet gösterdiklerine dair kendilerine ait internet sitelerinin adres kısımlarının sunulduğunu, işyerinde yapılan incelemede; eser ------- kurulu ve çalışır durumda ticari sürüm ve kalıcı lisans tipinde olduklarını, lisanssız şekilde kullanıldıklarını, Müvekkili --------yazılımının kurulu ve çalışır durumda ticari sürüm ve kalıcı lisans tipinde olduklarını, lisanssız şekilde kullanıldıklarını, ayrıca------yazılımının kurulu ve çalışır durumda ticari sürüm ve kalıcı lisans tipinde oldukları, lisanssız şekilde kullanıldıklarının tespit edildiğini, bunların haricinde tespit olunan,------ yazılımlarının ise tespit esnasında çalıştırılamadığını ancak halihazıda yüklü oldukları ve geçmiş tarihlerde bu programlar kullanılarak oluşturulmuş çalışma dosyalarının mevcut olduğu tespit olunduğunu, İşbu aşamada tespit sırasında kurulu ve çalışır durumdaki ------ programları yönünden davamız açılmış olup, tespit esnasında çalıştırılamayan ancak işyerinde yüklü vaziyette olan 3 adet programa ilişkin ise haklarımız--------ve davaya dahil ise FSEK m.68 uyarınca istenebilecek bedelinin ne olacağının Bilirkişi tarafından belirlenmesini, Tespit devam ettiği sırada tespite müdahale edilmiş, henüz incelenmeyen ---------- bilgisayarın inceletilmeyeceği söylenerek Bilirkişinin uyarısına rağmen işyerinden alınmış ve tespit mahallinden dışarıya çıkartıldığını, bu nedenle söz konusu bu 2 bilgisayar incelenememiş olup, HMK'nın "Keşfe Katlanma Zorunluluğu" başlıklı 291.maddesine aykırı olarak kötüniyetle tespite müdahale edildiğinden --------- bu 2 bilgisayar yönünden de haklarımızı ayrıca saklı tutmakta olduklarını, İlave delil olarak, programın Firma bünyesinde ve işlerinde kullanıldığının ispatı bakımından, Davalının ------- programı ile hazırlanmış(münhasıran bu programa ait öğeleri içeren) ticari projelerini kendi internet sayfasında ticari amaçla yayınladığına dair, bu çalışmaların program üzerinden açılmış karşılaştırmalı görselleri ile birlikte sunulduğunu, Dava tarihi olan ----- için belirlenen --------FSEK m.68 gereği Eser Sahibinin 3 katına kadar tazminat hakkına ilişkin isteyebileceği toplam alt ve üst sınırların ne olacağının belirlenerek zararın tam tespiti için işbu davayı kısmi alacak davası olarak açmakta zaruret hasıl olduğunu beyanla, izah olunanlar çerçevesinde fazlaya dair her türlü hakları saklı kalmak üzere; Davacı----- ödeme tarihindeki TL karşılığının, -----yönünden şimdilik 11.400-Avro'nun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının, buna göre şimdilik toplam 23.396-Avro'nun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı tahsili talepli açılan, FSEK m.68'e göre yargılama sırasında kati olarak belirlenip bildirilecek kısmi alacak davasının kabulüne, davalılardan müşterek müteselsilen tahsiline hükmedilmesine, ödenecek tutarın tespit tarihi olan 12.10.2023 tarihinden itibaren işleyecek------- uyguladığı en yüksek vadeli mevduat faiz oranı ile birlikte davalılardan müşterek müteselsilen tahsiline, davaya konu delil tespit işlemine ait,---------D.iş uyarınca, "Yapılan giderlerin ileride haksız çıkacak tarafa ait olmak üzere şimdilik tespit isteyen üzerinde bırakılmasına" hükmolunan kısma ait yargılama gideri ile vekalet ücretinin Davalılardan müşterek müteselsilen tahsiline hükmedilmesini, Yargılama Giderleri ve Vekalet Ücretinin Davalılara yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
ISLAH: Davacı vekili ıslah dilekçesinde; --- bakımından ----- bakımından ise 11.400-Avro'sunun tespit tarihi olan 12.10.2023'den itibaren işleyecek ----- uyguladığı en yüksek vadeli mevduat faiz oranı ile birlikte davalılardan müşterek müteselsilen tahsiline karar verilmesini; --- Bakımından kalan -------- bakımından ise kalan 15.500-Avro'sunun yükseltme(ıslah) tarihi olan 14.04.2025'den itibaren işleyecek ----- için uyguladığı en yüksek vadeli mevduat faiz oranı ile birlikte davalılardan müşterek müteselsilen tahsiline karar verilmesini, Davaya konu delil tespitine ait, ------.iş uyarınca, "Yapılan giderlerin ileride haksız çıkacak tarafa ait olmak üzere şimdilik tespit isteyen üzerinde bırakılmasına" şeklinde hükmolunan kısma ait yargılama gideri ile vekalet ücretinin Davalılardan müşterek müteselsilen tahsiline karar verilmesini, talep etmişlerdir.
DAVAYA CEVAP:Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle, öncelikle tespit yapılan adreste ----- faaliyet gösterdiğini, incelenen bilgisayarlar da -----firmasına ait olduğunu, kesinlikle kabul anlamına gelmemekle birlikte bir sorumluluk var ise----- mali açıdan sorumlu olduğunu, bundan dolayı ----- firmasına isnat edilebilecek herhangi bir ihlal söz konusu olamaz. tespit yapılan adresteki tüm çalışanlar ve bilgisayarların---- ait olduğunu, işbu sebeple davanın -----yönünden husumet nedeniyle usulden reddine karar verilmesini, Müvekkili şirket nezdinde yapılan tespitler hatalı olup gerçeği yansıtmadığını, şöyle ki ------ tespit edilen ------ sürümü olduğunu, iş yerine gelen öğrencinin denemek amacıyla indirdiğini, müvekkili şirketçe kullanılmamakta olduğunu, ------ zaten kullanılmadığını, ----bilirkişi tarafından "kurulu ve çalışır durumda" olarak belirtilse de bu bilgisayarda bu programın hiç kullanılmadığını, ---- isimli bilgisayarda tespit edilen --------öğrenci sürümü olduğunu, iş yerine gelen öğrenci denemek amacıyla indirdiğini, yani müvekkili şirketçe kullanılmamakta olduğunu,----programı ise kullanılmadığını, bilirkişi raporunda da belirttiği üzere "çalışır durumda olmadığını, ----------- programı öğrenci sürümü olduğunu, İş yerine gelen öğrencinin denemek amacıyla indirildiğini, yani müvekkili şirketçe kullanılmamakta olduğunu, İlgili tespitin müvekkili şirket yetkilisinin yokluğunda yapıldığını, üzerinde inceleme yapılan bilgisayarların yeniden incelenmesini talep ettiklerini, ilgili adreste yapılan bilgisayar incelemelerinde görülecektir ki ürünler lisanslı olarak kullanılmadığını, davacı yan tarafından istenen tutarlar fahiş olup programların gerçek bedelini yansıtmadığını, davacı yanca sunulan faturalarda ürün bedelleri TL olup; dava konusu ürünlerin TL üzerinden satıldığı izahtan vareste olduğunu, hal böyle iken dava dilekçesindeki tutarlar üzerinden bedel talep edilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, haksız ve mesnetsiz davanın REDDİNE, yargılama gideri ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı tarafın davacı tarafa ait --------- bilgisayar programını lisans almaksızın bilgisayarlarına kurup kullanıp kullanmadığı, kullanmış ise davacının eserden kaynaklı haklarına tecavüz edip etmediği, tazminatın gerekip gerekmeyeceği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Davalı şirketin ----- ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin ---- olduğu anlaşılmıştır. Mahkememiz ---- D. İş Raporunda 5 adet bilgisayarın incelenmiş olduğu, incelenen bilgisayarlarda tespit edilen yazılımların öğrenci ya da deneme (demo) sürümleri olmadıkları, kalıcı/ticari lisans tipinde kurulmuş oldukları görülmüştür.İncelenen raporda ayrıca söz konusu yazılımlar ile yapılmış çizim dosyalarının yer aldığı yani yazılımların davalı bilgisayarlarında ticari olarak kullanılmakta olduğu görülmüştür.Davacının haklarını saklı tuttuğunu belirttiği yazılımlar haricinde şimdilik davaya konu etmiş olduğu yazılımlar bilgisayar isimleri ile aşağıdaki gibidir;
Bilgisayar Adı Yazılım
-----
-----
-----
---
----
----
----
----
---
----
----
-----
Davacının ayrıca teknik durumları nedeniyle bu davaya konu edilip edilemeyeceğine ilişkin Bilirkişi raporu talep etmiş olduğu şimdilik haklarını saklı tuttuğunu belirttiği yazılımlar bilgisayar isimleri ile aşağıdaki gibidir;
Bilgisayar Adı Yazılım
-----
----
---
----
-------
Kurulu ve çalışır programların haricinde, işyerindeki bilgisayarlarda tespit sırasında ---- yönteminden dolayı çalıştırılamadığı belirtilen ancak geçmişte farklı tarihlerde kullanıldıkları ve yüklü oldukları tespit olunan ------- yazılımlarının davaya dahil edilebileceği görülmektedir. Bilgisayarlarda yüklü vaziyette olan bu 3 programın, diğer yazılımlar gibi açılış (başlangıç) ekranlarının tespit raporunda görüntülenebildiği, ancak çizim yapmaya elverişli kısmın açılamadığı görülmektedir. Ayrıca yine tespit raporunun görsellerine bakıldığında, programların bilgisayarlarda yüklü vaziyette oldukları, logo ve kurulum tarihleri ile birlikte açık şekilde görülebilmektedir. Bu 3 programın --------- oldukları görülmektedir. Programın bilgisayara lisanssız şekilde yüklenmesi çoğaltmadır. --------yazılım üzerine çift tıklanarak çalıştırılamayabilmektedir. Dava konusu programlar yönünden yaptığımız araştırmada, bu programların diğer bazı ------ programlarda olduğu gibi, işletim sistemine her defasında yapılması gereken basit müdahaleler ile çalışır vaziyete getirilebildiği ve bu şekilde kullanılabildiği görülmektedir.Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır. Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre;
1.)Dava konusu uyuşmazlıktaki yazılım programlarının FSEK m.2/1 kapsamında hususiyet taşıyan eser niteliğinde olduğu,
2-)Davacıların davaya konu yazılımların hak sahibi olduğu işbu davayı açma yetkisinin bulunduğu,
3-) Davacıya ait yazılımların lisanssız kullanımının FSEK m.22 gereğince çoğaltma hakkının ihlal edildiği,
4.) Yukarıda teknik ve mali değerlendirme dikkate alındığında;
Buna göre -------- FSEK m.68 gereğince istenebilecek 1 kat bedelin %18 KDV Dahil 19.461,74-Euro, en fazla istenebilecek 3 katı bedelin ise %18 KDV Dahil 58.385,22-Euro olduğu tespit edilmiştir.------- FSEK m.68 gereğince istenebilecek 1 kat bedelin %18 KDV Dahil 13.452-Euro, en fazla istenebilecek 3 katı bedelin ise %18 KDV Dahil 40.356-Euro olduğu tespit edilmiştir.Toplam (Her iki davacının) istenebilecek 1 kat dava bedelinin 32.913,74-Euro (Dava tarihi itibariyle Döviz kuru (29,5316) karşılığı 971.995,404-TL), 3 Katı bedelin ise 98.741,22-Euro (Dava tarihi itibariyle Döviz kuru karşılığı 2.915.986,21-TL) olduğu " yönünde görüş bildirilmiştir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:5846 Sayılı FSEK 2, 19, 21,22,52,68. maddeleri
GEREKÇE:5846 Sayılı FSEK 2, 19, 21,22,52,68. maddeleri
GEREKÇE:Dava, davacı------ programlarının farklı versiyonlarının ve diğer davacı ------ davalılarca izinsiz şekilde kullanılması nedeniyle FSEK 68.madde gereğince tazminat davasıdır. Davacı------hakkı sahibi olduğu ------yazılım programının davalılarca izinsiz olarak indirilmek suretiyle FSEK 22. Maddeden kaynaklı çoğaltma hakkının ihlal edildiğini iddia ederek tazminat talebinde bulunmuş, yine diğer davacı ----- yazılımının davalılar tarafından izinsiz olarak indirilmek suretiyle FSEK 22. Maddeden kaynaklı çoğaltma hakkının ihlal edildiğini iddia ederek tazminat talebinde bulunmuştur. Toplanan deliller, iddia, savunma, bilirkişi raporları ve dosya kapsamına göre,------- üretilip pazarlanan bilgisayar programının ilim eseri vasfında bulunduğu, FSEK’in 12 maddesi hükmü de nazara alındığında, eserle ilgili hakların ve kullanım yetkisinin sahibinin davacı şirket ---- olduğu sabittir. Yine ------ ile üretilip pazarlanan bilgisayar programının ilim eseri vasfında bulunduğu, FSEK’in 12 maddesi hükmü de nazara alındığında, eserle ilgili hakların ve kullanım yetkisinin sahibinin davacı şirket ------ Şirketine ait olduğu sabittir. Bu tespit karşısında ihlalin varlığı halinde davacıların tazminat talep hakkı bulunduğu da açıktır. Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut olaydaMahkememizin ---- D.İş sayılı dosyada yapılan tespit ile belirlendiği ve yargılama sırasında alınan ---- tarihli raporda belirlendiği üzere davalılara ait iş yerinde yapılan incelemede 5 adet bilgisayarda tespit talep eden firmalara ait ----- kurulu olduğunun tespit edildiği, -------- ile oluşturulmuş -------tarihleri arasını içerir ---- dosya olduğu tespit edildiği,---- oluşturulmuş---- tarihleri arasını içerir ---- dosya olduğu tespit edildiği, ------ yazılımlarının öğrenci/deneme sürümü olmayan ticari sürüm olduğu tespit edildiği, ---- isimli bilgisayarda ------- tarihleri arasını içerir ----uzantılı dosya olduğu tespit edildiği, ---- oluşturulmuş ----tarihine ait ----dosya olduğu tespit edildiği,---------uzantılı dosya olduğu tespit edildiği, -----tarihleri arasını içerir-----dosya olduğu tespit edildiği, bu haliyle a az yukarıda belirtilen programların davalılara ait bilgisayarda kurulu olduğunun sabit olduğu, yine tespit sırasında ya da yargılama sırasında davalı taraflarca lisans sözleşmesi sunulmadığı, bu haliyle davalıların bu eylemleri ile davacıların eserden kaynaklanan hakkını ihlal ettiğinin sabit olduğu, davacının, sorumluluğu bulunan davalı şirketten iş yeri sahibi olması ve diğer davalıların şirketin sahibi oldukları ve temsil ve ilzama yetkili kişi olması dolayısıyla sorumluluklarının bulunduğu ve bu haliyle kendilerinden talepte bulunabileceği, davalılardan malî haklarının ihlâli ve uğradığı zarar sebebiyle eylem tarihinde yürürlükte bulunan FSEK’nun 68.maddesi uyarınca üç katına kadar telif tazminatı isteyebileceği, alınan bilirkişi raporu ile sabit olduğu üzere Buna göre ------- gereğince istenebilecek 1 kat bedelin % 18 KDV Dahil 19.461,74-Euro, en fazla istenebilecek 3 katı bedelin ise %18 KDV Dahil 58.385,22-Euro olduğu, ---- FSEK m.68 gereğince istenebilecek 1 kat bedelin %18 KDV Dahil 13.452-Euro, en fazla istenebilecek 3 katı bedelin ise %18 KDV Dahil 40.356-Euro olduğu, davacı tarafın talebinin bu miktarın altındaki miktar olduğu da dikkate alınarak 28.300,00 Euro tazminatın davacı ----- Şirketi yönünden yerinde olduğu, diğer davacı şirket olan ------ tazminatın hakkaniyete uygun olduğu kanaatine varılmış, taleple bağlı kalınarak davacı---------yönünden 28.300,00 Euro tazminatın 11.400,00 EURO'luk kısmına 12.10.2023 tarihinden, bakiye 16.900,00 EURO'luk kısmına ıslah tarihi olan 14.04.2025 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca fiili tahsil tarihine kadar işlemiş faiz toplamının fiili ödeme tarihinde ----- efektif satış kuru üzerinden belirlenecek TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı------ verilmesine, diğer davacı ---- Yönünden de 26.900,00 Euro tazminatın 11.400,00 EURO'luk kısmına 12.10.2023 tarihinden, bakiye 15.500,00 EURO'luk kısmına ıslah tarihi olan 14.04.2025 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca fiili tahsil tarihine kadar işlemiş faiz toplamının fiili ödeme tarihinde ------ efektif satış kuru üzerinden belirlenecek TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ------ Şirketine verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
DAVANIN KABULÜ İLE;
1-28.300,00 Euro tazminatın 11.400,00 EURO'luk kısmına 12.10.2023 tarihinden, bakiye 16.900,00 EURO'luk kısmına ıslah tarihi olan 14.04.2025 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca fiili tahsil tarihine kadar işlemiş faiz toplamının fiili ödeme tarihinde ------ efektif satış kuru üzerinden belirlenecek TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı -------Şirketine verilmesine,
2-26.900,00 Euro tazminatın 11.400,00 EURO'luk kısmına 12.10.2023 tarihinden, bakiye 15.500,00 EURO'luk kısmına ıslah tarihi olan 14.04.2025 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca fiili tahsil tarihine kadar işlemiş faiz toplamının fiili ödeme tarihinde ---- efektif satış kuru üzerinden belirlenecek TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ----- Şirketine verilmesine,
3-3.599,85-TL--------D. İş sayılı dosyasında sarf edilen tespit giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara 1/2 şer oranda ödenmesine,
4-Alınması gereken 166.137,57 TL harçtan başlangıçta alınan 13.924,04 TL Peşin harç, 23.924,04 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 37.491,96 TL harcın mahsubu ile 128.645,61 TL bakiye harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
5-Davacı taraflarca ödenen toplam 37.491,96 TL peşin harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara 1/2 şer oranda ödenmesine,
6-Davacı --------kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Hükümleri gereğince takdir olunan 186.565,72 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ------ Şirketine verilmesine,
7-Davacı ----- Şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Hükümleri gereğince takdir olunan 177.929,96 vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ------ verilmesine,
8-Davacılar tarafından yapılan 488,40 TL ilk dava masrafı, 289,00 TL tebligat, müzekkere gideri, 12.000,00 TL bilirkişi masrafı olmak üzere, toplam 12.777,40 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara 1/2 şer oranda ödenmesine,
9-Davalı taraflarca yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
10-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.22/05/2025