T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/63
KARAR NO : 2025/50
DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 21/03/2024
KARAR TARİHİ : 27/02/2025
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkil şirketin temelleri; tabelacılığın henüz fırça ve boya ile yapıldığı yıllarda 12 m²’lik küçük bir mekanda atıldığını ve yarım asrı aşan süreç akabinde kendini sürekli yenileyerek Anadolu'nun en büyüğü haline geldiğini ve güzümüzde merkez ve üç şubesi ile toplam 5 bin m² alanda faaliyetlerini sürdürmekte olduğunu, Müvekkil şirket bu kapsamda aldığı ihaleler ile çeşitli otobüs durakları tasarlamakta ve üretmekte olduğunu, En son --- -- Belediyesi ve ----- Genel Müdürlüğü Otobüs İşletme Daire Başkanlığı tarafından yapılan ----- kayıt numaralı ihaleyi kazanmış ve hemen akabinde ekte sunulan otobüs duraklarını yaparak belediyeye teslim etmiş olup halen kullanımı sürmekte olduğunu, Davalı firma da müvekkil firma gibi ----- üretim yelpazesinde üretim yaptığını, Yukarıda bahsetmiş oldukları ihale kapsamında müvekkil tarafından üretimi yapılan otobüs duraklarının kendilerinin Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde kayıtlı ---- tescil numaralı "----" tasarımları ile örtüştüğünü iddia ederek --- Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi'nde ------Sayılı davasını ikame ettiğini, Davalının işbu davanın açılması akabinde davamızı sonuçsuz bırakmak için davaya konu tasarımı devredebileceği bu durumda dosyanın sürüncemede kalacağı, müvekkilin telafisi güç yahut imkansız bir zarara uğrayacağı açık olduğunu, Yine davalının, herhangi bir yenilik ve ayırt ediciliği bulunmasa dahi davaya konu tasarımı şeklen tescil ettirdikleri ve buna dayanılarak müvekkil aleyhine hukuki girişimlerde bulunularak müvekkil aleyhine ----- Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi aracılığı ile delil tespiti yaptırarak akabinde--- Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi'nde ----- Sayılı davasını ikame etmeleri ve bu nedenle müvekkilin mağdur olması kuvvetle muhtemel olduğunu belirtmiş ve Davanın mahiyeti gereği evvela teminatsız yahut sayın mahkeme tarafından uygun görülecek teminat mukabilinde ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne ----- tescil numaralı endüstriyel tasarımı tasarımının devir ve temlikinin önlenmesine ve bu hususun TPMK siciline şerhine, ayrıca davalının söz konusu tescil tasarımından doğan haklarını dava süresinde müvekkile karşı ileriye sürülmesinin durdurulmasına, Akabinde haklı davalarının kabulü ile davalıya ait ----- tescil numaralı endüstriyel tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne ve TPMK sicilinden terkinine, Müvekkilin her türlü hak ve alacak hakkının saklı tutulmasına, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
DAVAYA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Müvekkil ..., kurucusu Makine Mühendisi---- ve kadrosuyla 35 yıldan beri Açık Hava Reklamcılığı sektörü içerisinde olduğunu, ---- üretim yelpazesinde Otobüs Durakları, Taksi Durakları, Kiosklar, Bekleme Kabinleri, Sigara İçme Kabinleri, Metrobüs Durakları, Tramvay Durakları, Hareketli ve Hareketsiz Reklam sistemlerinin tasarım üretim ve montajlarını Yurt içi ve Yurt Dışına yapmakta olduğunu, Müvekkil, 2010 yılından beri tasarladığı ve ürettiği birçok durak için tasarım tescil belgesi almış olup, 50 den fazla tasarım tescil belgesi bulunduğunu, Davacı firmanın müvekkiline karşı ikame ettiği işbu hükümsüzlük davasındaki gerekçeler taraflarınca incelendiğinde karşı tarafın iddialarının tamamen soyut ve farazi iddialar olduğu görüldüğünü, Müvekkil şirket, davaya konu Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde kayıtlı ---- tescil numaralı "-----" tasarımının sahibi olduğunu, Davacının, müvekkil firmanın hak sahibi olduğu tasarımının birebir aynısını taklit ederek ürettiği, satışa sunduğu ve ticari faaliyete konu ettiğinin tespit edilmesi üzerine yasal yollara başvurularak öncelikle delil tespiti yoluna gidildiğini, ---- Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde ----- numarasına kayıtlı dosyada, bilirkişi tarafından davacı tarafın tasarımlarının müvekkilimizin tescilli tasarımları ile genel izlenim itibariyle benzer olarak değerlendirildiği yönünde bir rapor tanzim edildiğini, İşbu dava, müvekkilimize ait tasarımın davacı firma tarafından izinsiz olarak kullanılması sebebiyle 6769 Sayılı SMK'nun mezkur maddelerine ve Türk Ticaret Kanunu 54 vd yer alan maddelerine dayalı olarak açıldığını, Müvekkil, özellikle otobüs durakları, tramvay durakları ve metro duraklarında uzmanlaşmış bir firmadır. Üretiminin % 95 ini otobüs durakları ürün grubu oluşturmaktadır. ----- dahil olmak üzere 20 ye ülkeye ihraç yapan bir firma olduğunu, Davacı taraf ise, tasarım tescili almaya haiz olmayan modellerle birkaç durak üretmiş olup, yukarıda bahsi geçen müvekkilimize ait tasarımlara tecavüz teşkil eden durak üretimlerini yapması mümkün olmadığını, Davacı tarafa ait dava dilekçesini incelediğimizde müvekkilimizin tasarımının "yeni ve ayırt edici" olmadığı gerekçesini benzer olduğunu ileri sürdüğü bir kısım tasarımlara dayandırdığı görüldüğünü, Müvekkilinin tasarımı, davacının benzerlik olduğunu iddia ettiği tasarımlar ile aynı olmadığından ve müvekkilimizin tasarımı yenilik ve ayırt edicilik kriterine haiz bulunduğundan davacı tarafça işbu davaya delil olarak sunulan tasarımların Sayın Mahkemenizde görülen dava açısından emsal teşkil etmesi mümkün olmadığını, Müvekkile ait tasarımların yeni ve ayırt edici olduğu ortada olduğunu belirtmiş ve Haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın tümüyle reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı adına tescilli ----- tescil numaralı tasarım tescilinin yenilik ve ayırt edicilik unsuru içermediği gerekçesiyle hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.Davalının --- Ticaret Sicil Müdürlüğünde ----- ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin 19/06/2015 olduğu anlaşılmıştır.
Davacının ---- Ticaret Sicil Müdürlüğünde ----- ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, aktif olduğu anlaşılmıştır.
---- FSHHM ----- D. İş Bilirkişi Raporu'nda
05.07.2023 Çarşamba günü tespit talep edilen -----adresinde bulunan ---- durağında tespit yapıldığını, Adreste yapılan incelemeler neticesinde -----sıra numaralı tescilli tasarımın benzerlerinin
söz konusu adreste bulunduğunu,
Tespit isteyen adına ---- sıra numarası ile tescilli tasarım ile tespit edilen tasarımlardan
model no:----- tasarımının genel görünümlerinin yüksek oranda benzer olduğunu ve adreste tespit edilen
ürünlerin tespit talep edene ait tasarımlara nazaran ayırt edici olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığını, söz konusu tasarımların benzerlerinin iki farklı model olarak, toplamda 7 adet görüldüğünü,
Bahse konu tasarımlardan model no:-----olarak adlandırılan tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde
genel izlenim itibariyle benzer olarak değerlendirildiği" yönünde görüş bildirilmiştir.
Dosyaya Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ---- sayıyla kayıtlı herhangi bir tasarım başvurusuna/belgesine rastlanmadığı, ----- nolu tasarımın -----
davalı adına kayıtlı olduğu anlaşılmıştır.
Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır.Mahkememizce alınan Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre;
1-Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 05.04.2021 başvuru tarihli -----numaralı tasarım tescilleri ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları,
2------numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 05.04.2021 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu, "yönünde görüş bildirilmiştir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 56 ve 77. Maddeleri,
GEREKÇE:
Dava, tasarımın hükümsüzlüğü davasıdır.
Davacı taraf davalı adına tescilli ------ tescil numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfına haiz olmadığını, bu sebeple tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Sınai Mülkiyet Kanunun 77. maddesinde tasarımların hükümsüzlük halleri belirtilmiştir. Buna göre, bu Kanunun 56. ve 57. maddelerinde belirtilen şartlara sahip olmadığı ispat edilen tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilebilir. Kanunun 56. maddesinde yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların belge verilerek korunacağı, birleşik ürünün parçasının tasarımının birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olması, parçanın görünür durumda olan özelliklerinin, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılaması halinde korunacağı belirtilmiştir.Kanunun 56/4. maddesinde yenilik unsuru, 56/5. maddesinde ise ayırt edicilik unsuru tanımlanmıştır. Buna göre, tescilli tasarım için bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması için, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim tescilli tasarım için, başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmuş, herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğunun kabul edileceği, ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağı belirtilmiştir.Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut uyuşmazlıkta hükümsüzlüğü talep ve dava edilen tasarımın----- tescil numaralı tasarım olduğu, tasarımın 05.04.2021 tarihinden itibaren beş yıl süre ile davalı adına tescil edildiği, tasarımın 7 alt tasarımdan oluşan durak tasarımı olduğu, alınan bilirkişi raporu ile belirlendiği üzere dava konusu tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak tasarımlar karşılaştırıldığında; ----numaralı tasarım tescili incelendiğinde tasarımın strüktürünün arkadan yukarı doğru başlayıp öne doğru devam önde düz bir alın oluşturan ve diğer tarafta önde tekrar aşağı inen bir ana yapıda olduğu (A), durak tavanının üç bölmeli ışık geçirgen yapıda olduğu (B), bir tarafının tam kapalı ve iç yüzeyinde çerçeve bulunduğu (C), arka yüzeyinin tavan ile benzer üç bölmeli ışık geçiren yapıda olduğu (D) ve bir bölmede çerçeve bulunduğu (E), durağın diğer tarafının yarı açık olduğu (F) ve zeminde arkalıksız bir bank yer aldığı (G) görülmüştür. Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli tasarımlar incelendiğinde durakların yapısını oluşturan strüktürlerin ön ve bir yanda devam eden benzer dairesel yapıda olduğu ama gerek yüzey özelliklerinin gerekse diğer öğeler ile ilişkilerinin farklı olduğu, durağın yan ve iç yüzeyleri ile diğer bildirişim öğelerinin gerek biçimlerinin gerekse yüzey özellikleri ve yerleşimlerinin farklı olduğu,---- 2numaralı tasarım tescili incelendiğinde tasarımın strüktürünün tavanda bir tarafı içten dışa yukarı bakan kısa ve ışık geçiren bir malzemeden olduğu (A), tavanının diğer yarısının opak malzemeden ve daha uzun açılı konumlandığı, (B)i bir yan yüzeyinin kapalı ve üstü geçirgen malzeme ile kapatılmış çerçeve formunda olduğu (C), arka yüzeyinin tavan ile benzer üç bölmeli ışık geçiren yapıda olduğu (D) ve bu yüzey üzerinde strüktüre bağlı bir dar bir otuma alanı yer aldığı, durağın diğer tarafının yarı açık olduğu ve ışık geçiren malzemeden yapıldığı (F) görülmüştür. Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli tasarımlar incelendiğinde durakların yapısını oluşturan strüktürlerin ön ve bir yanda devam eden benzer dairesel yapıda olduğu, gerek yüzey özelliklerinin gerekse diğer öğeler ile ilişkilerinin farklı olduğu, durağın yan ve iç yüzeyleri ile diğer bildirişim öğelerinin gerek biçimlerinin gerekse yüzey özellikleri ve yerleşimlerinin farklı olduğu, 3 numaralı tasarım tescili incelendiğinde tasarımın strüktürünün arkadan yukarı doğru başlayıp öne doğru devam önde düz bir alın oluşturan ve diğer tarafta önde tekrar aşağı inen bir ana yapıda olduğu (A), durak alın ve yan yüzeyinin ortasından farklı renk bir bant geçtiği (B), bir tarafının tam kapalı ve iç yüzeyinde çerçeve bulunduğu (C), arka yüzeyinin bir tarafta dört diğer tarafta iki bölmeli ışık geçiren yapıda olduğu (D) ve ortalarında üzerinde çerçeve bulunan bir dikme yer aldığı (F), durağın diğer tarafının da kapalı olduğu ve dış yüzeyi üzerinde il oranda çerçeve yer aldığı (6) ve zeminde arkalıksız bir bank yer aldığı (E) Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli tasarımlar incelendiğinde durakların yapısını oluşturan strüktürlerin ön ve bir yanda devam eden benzer dairesel yapıda olduğu bir üründe hükümsüzlüğü talep edilen tasarım tescili ile benzer alın üzerinde bant öğe bulunduğu ama gerek yüzey özelliklerinin gerekse diğer öğeler ile ilişkilerinin farklı olduğu, durağın yan ve iç yüzeyleri ile diğer bildirişim öğelerinin gerek biçimlerinin gerekse yüzey özellikleri ve yerleşimlerinin farklı olduğu, ---- numaralı tasarım tescili incelendiğinde tasarımın strüktürünün yanda yukarı doğru başlayıp öne doğru devam önde düz bir alın oluşturan ana yapıda olduğu (A), durak alın ve bir yan yüzeyinin ortasından farklı renk bir bant geçtiği (B), bir tarafının tavan ile aynı yapıda tam kapalı ve iç yüzeyinde çerçeve bulunduğu (C), arka yüzeyinin dört bölmeli ışık geçiren yapıda olduğu (D) diğer tarafta L formunda ortalarında üzerinde içte (F) ve dışta (G) çerçeve bulunan dikme yer aldığı ve zeminde bir bank yer aldığı (E) görülmüştür. Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli tasarımlar incelendiğinde durakların yapısını oluşturan strüktürlerin ön ve bir yanda devam eden benzer dairesel yapıda olduğu bir üründe hükümsüzlüğü talep edilen tasarım tescili ile benzer alın üzerinde bant öğe bulunduğu ama gerek yüzey özelliklerinin gerekse diğer ögeler ile ilişkilerinin farklı olduğu, durağın yan ve iç yüzeyleri ile diğer bildirişim ögelerinin gerek biçimlerinin gerekse yüzey özellikleri ve yerleşimlerinin farklı olduğu, S numaralı tasarım tescili incelendiğinde tasarımın strüktürünün monoblok görünümlü yapıda olduğu (A), durak alnında merkezde yüzeyinin ortasından farklı renk dörtgen oranlarda bir bant yer aldığı (B), yan yüzeylerin simetrik olduğu ön kısa kenarında kısa geçirgen bir yüzey ve iç yüzeyinde çerçeve bulunduğu (C), arka yüzeyinin dört bölmeli ışık geçiren yapıda olduğu (D) bu yüzeylerin ortasında üzerinde çerçeve yer alan bir dikme yer aldığı (F) dışta kalan yüzeyde çerçeve ve ızgara görünümlü yüzey bulunduğu (G) ve zeminde simetrik konulmuş iki bank yer aldığı (E) görülmüştür. Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli tasarımlar incelendiğinde durakların yapısını oluşturan strüktürlerin hükümsüzlüğü talep edilen tasarım tescili ile gerek yüzey özelliklerinin gerekse diğer öğeler ile ilişkilerinin tamamen farklı olduğu, durağın yan ve iç yüzeyleri ile diğer bildirişim öğelerinin gerek biçimlerinin gerekse yüzey özellikleri ve yerleşimlerinin farklı olduğu, ---- numaralı tasarım tescili incelendiğinde tasarımın strüktürünün monoblok görür yapıda olduğu (A), durak alnında herhangi bir öğe yer almadığı (B), yan yüzeylerin birinin dış yüzeyinde kabinli bir çerçeve yer aldığı (C), arka yüzeyinin dört bölmeli ışık geçiren yapıda olduğu (D) diğer yan kenarın iç yüzeyi üst kısmında yatay konumlanmış bir çerçeve yer aldığı (EF) ve zeminde simetrik konulmuş iki bank yer aldığı (E) görülmüştür. Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli tasarımlar incelendiğinde durakların yapısını oluşturan strüktürlerin hükümsüzlüğü talep edilen tasarım tescili ile gerek yüzey özelliklerinin gerekse diğer öğeler ile ilişkilerinin tamamen farklı olduğu, durağın yan ve iç yüzeyleri ile diğer bildirişim ögelerinin gerek biçimlerinin gerekse yüzey özellikleri ve yerleşimlerinin farklı olduğu, ---- numaralı tasarım tescili incelendiğinde tasarımın strüktürünün yanda yukarı doğru başlayıp öne doğru devam önde düz bir alın oluşturan ana yapıda olduğu (A), durak alın ve bir yan yüzeyinin ortasından farklı renk bir bant geçtiği (B), bir tarafının tavan ile aynı yapıda tam kapalı ve iç yüzeyinde çerçeve bulunduğu (C), arka yüzeyinin dört bölmeli ışık geçiren yapıda olduğu (D) diğer tarafta dışta çerçeve bulunan dikme yer aldığı (F) ve zeminde bir bank yer aldığı (E) görülmüştür. Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli tasarımlar incelendiğinde durakların yapısını oluşturan strüktürlerin ön ve bir yanda devam eden benzer dairesel yapıda olduğu bir üründe hükümsüzlüğü talep edilen tasarım tescili ile benzer alın üzerinde bant öge bulunduğu ama gerek yüzey özelliklerinin gerekse diğer öğeler ile ilişkilerinin farklı olduğu, durağın yan ve iç yüzeyleri ile diğer bildirişim öğelerinin gerek biçimlerinin gerekse yüzey özellikleri ve yerleşimlerinin farklı olduğu, tespit edilmiş, bu tespitler karşısında dava konusu ----- tescil numaralı tescil tasarımının tescilli olduğu 7 tasarım yönünden de yenilik ve ayırt edicilik özelliğini taşıdığı kabul edilmiş ve ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davalı yararına "Tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine ilişkin dava yönünden" Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
4-Davalı tarafından sarfedilen yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine,
Dair; davalı vekilinin yüzüne karşı, davacı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.