T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/13
KARAR NO : 2025/45
DAVA : Marka (Marka Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/06/2016
KARAR TARİHİ : 27/02/2025
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Davacı vekili dava dilekçesini duruşmada tekrarla; müvekkilinin gıda ve temizlik bakım ürünleri başta olmak üzere bir çok sektörde lider firmalardan biri olduğunu, bir çok tanınmış markası bulunduğunu, "---- Şekil" markasının da dahil olduğu tanınmış "-----" markalarının ve bu markaların kullanıldığı çay ürünlerinin satışa sunulduğu paketlerin özgün yaratıcısı, ambalaj kompozisyonunun fikir sahibi, yaratıcısı ve ilk kullanıcısı olduğunu, "-----" markasının gerek ulusal, gerek uluslararası düzeyde yüzlerce tescili bulunduğunu, davalının ise yiyecek sektöründe faaliyet gösterdiğini ve ----- numaralı "----- Şekil" markasını aralarında "çaylar, buzlu çaylar ve bitki çayları" emtialarının da bulunduğu bir kısım gıda maddeleri için tescil ettirdiğini, davalının ---- numaralı markasının davacının -----" adlı ürün ambalajları dizaynı ile ayniyet arz ettiğini, özellikle davacıya ait ------sayı ile tescilli markaların bileşimi ile birlikte ana zemin rengi, kelime markalarının konumlandırma biçimi, kelime markalarının arka fonunda parlayan ---- figürü, çay yaprağı, çay yaprağı üzerindeki damlacık, kelime markalarını çevreleyen ---- renkli hare, çay bardağı, arka fondaki ---- desenli unsurlarının kopyalandığı ve aynı konumlandırma ile kullanıldığını, davalının davacıya ait tescilli marka ve ambalajları taklit ederek tüketiciyi yanıltmayı ve haksız kazanç elde etmeyi amaçladığını, bu itibarla kötü niyetli olduğunu, bu sebeplerle davalı adına tescilli ---- numaralı "----- Şekil" markasının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVAYA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesini duruşmada tekrarla; davalının Türkiye çay pazarında davacıdan çok önce var olan, tanınmış marka tesciline sahip, köklü ve itibarlı bir firma olduğunu, müvekkili markaların tescil tarihinin davacının dayanak gösterdiği markalardan çok öncelere uzandığını, davacının dilekçesinde yer verdiği görselin marka tescilinin bulunmadığını ve tescilsiz olarak kullanıldığını, davacının markasının "-----" ibaresi olduğunu ve ambalaj üzerinde tekel hakkı elde etmesinin mümkün olmadığını, ürünle bağlantılı olan şekillerin ve renklerin başkaları tarafından da ambalaj üzerine konulmasının mümkün olduğunu, ambalajda yer alan renk, --- , demlik poşeti, çay bardağı figürleri üzerinde davacı tarafın tekel hakkı bulunmadığını, karşılaştırılan ambalajların görsel algı bütünlüğü açısından ve detaylarda kullanılan ögeler açısından birbirinden farklı olduğunu, "---" ve "-----" markaları arasında karıştırılma ihtimali bulunmadığını, bu sebeplerle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:
Dava, davalı adına tescilli ----- numaralı ----Şekil" markasının davacıya ait " ------" adlı ürün ambalajları dizaynı ile ayniyet arz ettiği iddiası ile açılan hükümsüzlük davasıdır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
Dosyaya Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ---- numaralı ----+Şekil",----- ----+şekil",---- numaralı "Şekil", ---- numaralı "-----numaralı "------" ibareli markanın 30.sınıfta 28.04.2016 tarihinde davalı adına tescil edildiği anlaşılmıştır.
Davacı taraf kendilerine ait ürün ambalajının kullanımına ilişkin delilleri ve görselleri dosyaya sunmuş, dava konusu teknik bilgi gerektirdiğinden Mahkememizce deliller ve dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, bilirkişiler 25.12.2017 tarihli raporda; davacının "-----" logolu sarı zemin üzerine sol alt tarafta kulplu çay bardağı ve sağ alt tarafta çay yaprağı figürlerinin yer aldığı -----ambalajını 05.04.2011 tarihli ------ Ürün Portföyünde yer vermek suretiyle kullandığı, "----" ve -----" sözcük markaları arasındaki farka rağmen hükümsüzlüğü talep edilen ----- numaralı markanın davacı ambalajına "ambalaj kompozisyonu" yönünden genel görünümü ve muhtelif unsurları itibariyle benzerlik gösterdiği, davalının ----- numaralı marka tesciline konu ambalajını davacının ilgili ürün ambalajına benzetmek için bilinçli bir çaba sarf ettiği, ortalama dikkati haiz tüketicilerin en azından bir kısmının "----" ve "-----" sözcük markaları arasındaki farka rağmen ambalaj kompozisyonundaki benzerlik nedeniyle market ve süpermarket raflarında yan yana yer alan davacı ve davalı ürünlerini birbirine karıştırma ihtimali bulunduğu yönünde görüş bildirmiştir.
Davalı vekili tarafından rapora itiraz edilmiş ve Mahkememizce itirazlar kapsamında ek rapor alınmasına karar verilmiş olup, bilirkişiler 06.12.2018 tarihli ek raporlarında 25.12.2017 tarihli kök rapordaki görüş ve kanaatlerinde bir değişikliğe gidilmediğini beyan etmişlerdir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:
556 S. KHK'nın 8/1-b maddesi,
GEREKÇE:
Dava, davalı adına tescilli----- numaralı ----- Şekil" markasının davacıya ait " -----" adlı ürün ambalajları dizaynı ile ayniyet arz ettiği iddiası ile açılan hükümsüzlük davasıdır.
Mahkememizce Yargıtay ----. HD'nin-----Sayılı bozma ilamı öncesinde yapılan yargılamada; Mahkememiz ---- Esas, ----- karar sayılı ilamında alınan bilirkişi raporu doğrultusunda;"her iki tarafın kullanımının çay emtiası üzerinde olduğu, ürünlerin market raflarında yan yana dizilerek satışa sunuldukları, ambalajlar üzerindeki "---- ve "-----" sözcük markaları farklı olsa da, ortalama dikkati haiz tüketicilerin öncelikle sözcük markasına bakmaksızın ambalajına bakarak ürünü satın alabileceği, ambalaj benzerliği yaratmanın iltibas yaratmanın temel yöntemlerinden biri olduğu, ambalajın bir ürünün ayırt edici kimliğini oluşturduğu, dava konusu ambalajın davalının ambalaj markasını tecsilinden önce davacı tarafça kullanılmakla öncelik hakkının davacıya ait olduğu, davalı şirketin aynı ticari konuda faaliyet göstermesi nedeniyle, davacının ambalajından haberdar olması gerektiği, pek çok seçenek mevcut olduğu halde, yüksek derecede ayırt edici niteliğe ve kendine özgü bir görünüme sahip olan davacının ambalajına benzer bir markayı tescil ettirdiği, bu nedenle marka olarak tescil ettirdikleri ambalaj desenini davacının ambalaj desenine yaklaştırmaya çalıştıkları, tescilin kötü niyetli olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne, davalı adına tescilli ----- tescil numaralı markanın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine," karar verilmiş, bu kararın isitnaf yoluna başvurulması sonrasında ---- Bölge Adliyesi ----Hukuk dairesinin ---- esas, ------ sayılı dosyası ile yapılan inceleme sonucunda istinaf başvurusunun yerinde olmadığı gerekçesi iile başvurunun esastan reddine karar verilmiş, bu kararın temyiz edilmesi sonrasında Yargıtay -----. HD'nin -----. Sayılı ilamı ile "taraf markaları değerlendirilecek olursa bilirkişi raporunda taraf markaları arasında benzer olduğu tespit edilen çay yaprağı ve çay bardağı görselleri çay emtiası açısından tanımlayıcı niteliktedir. Öte yandan çay yaprağı ve çay bardağı, çay ürününün tanıtımında mutat olarak kullanılan görseller olup taraf markalarında bulunan bardak görselleri de birbirinden farklıdır. Her iki tarafın çay ambalajında ağırlıklı olarak ---- renk kullanılmışsa da ----- renk de çay paketlerinde kullanılan bir renk olup bir kişinin tekeline bırakılması mümkün değildir. Davacı markasında ana unsur "----", davalı markasında ise ana unsur "-----" ibaresi ve ibarelerin etrafındaki şekiller olup markalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde taraf markalarının karıştırılma ihtimali bulunmamakta, başka bir deyişle "-----" markasına ait çay almak isteyen ortalama tüketicinin markalar arasındaki düşük düzeydeki benzerlikler nedeniyle markaları karıştırarak "------" markasına ait çayı alma ihtimali bulunmamaktadır. Davalının davacı markalarına kötüniyetli olarak yanaşarak iltibasa neden olduğuna ilişkin somut bir delil de dosyada bulunmamaktadır. Bu itibarla davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş ve bu sebeple kararın bozulmasına karar" verilmiş, bu karar sonrasında dosya mahkememize gönderilerek ---- esasını almıştır ve yeniden yargılama yapılmıştır. Bozma ilamı öncesi belirlendiği ve açıklandığı üzere markaların karıştırılma ihtimali bulunması dava açıldığı tarihte yürülükte olan 556 sayılı KHK'de hükümsüzlük sebebi olarak sayılmıştır.
Karıştırılma (iltibas) tehlikesi 556 sayılı KHK'nin 8/1-b maddesinde düzenlenmiş olup, iki ayrı marka karşısında bulunan kişilerin, bu markaların benzerliği sebebiyle, sunulan mal veya hizmetlerin aynı işletmeye veya ekonomik olarak bağlantı içerisinde bulunan işletmelere ait olduğunu düşünmeleri veya düşünme ihtimalleridir. Diğer bir tanıma göre karıştırılma ihtimali, bir -tescilsiz- işaretin veya tescil edilmiş bir markanın daha önce tescil edilmiş bir marka ile şekil, görünüş, ses, genel izlenim vs. sebeple ya aynı ya da benzer olduğu için önce tescil edilmiş marka olduğu zannını uyandırması tehlikesidir.
Yapılacak incelemede karıştırılma (iltibas) ihtimalinin araştırılmasına ilk önce markalar arasında ayniyet ya da benzerlik bulunup bulunmadığından başlanması gerekir. Bunun için de ilk önce markalar arasında ayniyet veya benzerlik ve daha sonra mal ve/veya hizmetler arasında ayniyet veya benzerlik olup olmadığı araştırılmalıdır. Burada iltibas tehlikesinin belirlenmesinde, benzerliğin vasat düzeydeki tüketicilerin ilk bakışta ürün veya hizmetin karıştırılmasına sebep olması veya karıştırma tehlikesinin bulunması ölçütü esas alınır. Ancak özel alıcı grubu olan hedef kitle de somut olayda nazara alınabilir.
Bu yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında, topplanan deliller ve bilirkişi raporu ile davacı tarafından 05/04/2011 tarihinden bu yana çay emtiası için kullanıldığı anlaşılan ambalaj ile davalı adına tescil edilen ambalaj markasının iltibas yaratacak derecede benzer oldukları, her iki ambalaj tasarımında da dik dörtgen prizma mukavva kutu üzerinde grafik tasarım uygulandığı, her iki grafik kompozisyonunda da, ana marka logosunun kutu üzerinde orta merkezde yukarıya daha yakın olarak birbirine benzer ebatlarda konumlandırıldığı, gerek davacı, gerekse davalı ambalajlarında içine bardak çay poşeti atılmış, kulplu şeffaf birer çay bardağı görseline yer verildiği, davacı ambalajındaki bardağın "----" denilen metal çerçeve içinde oturtulmuş, ---- kulplu, belsiz bir bardak olduğu, davalı ambalajındaki bardağın ise belsszi denilecek kadar az eğimli, zemini bütünü itibariyle yere oturan, şeffaf cam bşr bardak olduğu, ancak bardağın kulp kısmının parlak açık gri metal hissi uyandırıacak şekilde aydınlatıldığı, piyasadaki sıradan kulplu bardakların biçimsel çeşitliği dikkate alındığında, davalının ambalajında ana hatları itibariyle davacının ambalajındaki bardağın biçimine yakın bir bardak figürü seçildiği, davacının ambalaj zemin rengi itibariyle----tonda olduğu, ambalajın sol üst köşesinden sağ alt köşeye doğru sarı renk ve sağ ortadan sol alt köeşeye doğru da ---- rengin seçildiği, ambalajın "--- " ibarelerinin yer aldığı kısmında ise "----" logosu ile " -----" ibarelerinin altındaki ---- ışığı nedneiyle aydınlanma görüldüğü, davalı ambalajının da zemin renginin ---- tonlarda olduğu, davalı ambalajında ---- ton ambalajın sağ ve sol taraflarına basılı ---- desenleri ile elde edildiği, davalı ambalajında da " -----" ibarelerinin yer aldığı orta kısımda bir aydınlanma hissi verecek şekilde parlak açık ----- renk kullanıldığı, davacı ambalajında sağ alt tarafta davacının ----- sayılı tesciline konu çay yaprağı görselinin kullanıldığı, altında ağaşıya dışbüküm yapacak çekilde "-----" ibaresinin bulunduğu, davalı ambalajında sağ alt tarafta çay yaprağı figürünün bardağın üzerinde resmedildiği ve çayın bardağa çay yaprağının içinden dökülür şekilde görsel kullanıldığı, sol üst köşede gene çay filizi altında aşağıya dışbüküm yapacak şekilde "-----" ibaresinin kullanıldığı, gerek davacının gerekse davalının ambalajında logolar ve görsellerin aşağı yukarı aynı boyutta oldukları, ambalajlardaki yazılı ve görsel unsurlar aynı kompozisyon planı dahilinde yerleştiridikleri, davacı ambalajındaki " -----" ibaresi ile davalı ambalajındaki "-----" ibaresinin "----- -----" diye tabir edilen şekilde, yani sözcüklerin ilk harfleri daha büyük boyutta olmak üzere kapital harflerle basıldıkları, her iki tasarımda da kutunun yan yüzeyinde ana logoların gene merkezde olacak şekilde birbirlerine yakın ebatta konuşlandırıldığı, her iki tasarımda da kutunun üst yüzeyinde ana marka logolarının yüzeyin merkezine gelecek şekilde benzer abatlarda konumlandığı, öz yüzde kullanılan şeffaf bardak görsellerinin yüzeyin alt kenarlarına yakın konunmlandırıldığı anlaşılmıştır.
Bu tespitlerden sonra her iki tarafın kullanımının çay emtiası üzerinde olduğu, ürünlerin market raflarında yan yana dizilerek satışa sunuldukları, ambalajlar üzerindeki "---- ve "-----" sözcüklerinin markasal olarak kullanıldığı, markasal kullanım yanında ürün ambalajlarının da yukarıda açıklandığı üzere bir kısım tanıtım şekil ve renklerinin birlikte kullanıldığı, kullanılan çay yaprağı ve çay bardağı emtialarının çay ürününün tanıtımında mutat olarak kullanılan görseller olduğu, ve her iki tarafın ambalajlarında kullanılan bardak görselleri de birbirinden farklı olduğu, taraflara ait çay ambalajında ağırlıklı olarak ---- kullanılmışsa da ---- çay paketlerinde kullanılan bir renk olduğu ve ----- rengin bir marka sahibi ya da kişinin kişinin tekeline bırakılmasının mümkün olmayacağı, yine davacı markasının da renk markası olmadığı dikkate alındığında davacının bu renk kullanımını hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremeyeceği, davacı markasında ana ve ayırt edici unsurun "----", davalı markasında ise ana ve ayırt edici unsurun "-----" ibaresi ve ibarelerin etrafındaki şekiller olup markalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde taraf markalarının karıştırılma ihtimali bulunmadığı, dava konusu markaların tanıtımında kullanılan ürünün çay markası olduğu ve tüketicilerin bu emtiayı temsil eden markaların tanınmışlıkları da dikkate alındığında markaları karıştırma ihtimallerinin çok düşük olduğu dikkate alındığında iltibas şartlarının oluşmadığı kabul edilmiş ve davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan toplam 29,20 TL harcın mahsubu ile bakiye 586,20 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine,
4-Davalılar tarafından sarfedilen 102,40 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine,Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde Yargıtay yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.