T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/141
KARAR NO : 2026/101
DAVA : Marka (Marka Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/06/2025
KARAR TARİHİ : 28/04/2026
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, ---- Köyü 7 pafta 110 parselde yer almakta olup ---- kültürüne göre oldukça önemli ve benimsenen bir türbe olduğunu; insanların ülkenin ve dünyanın dört bir yanından bireysel veya dernekler vasıtası ile gelerek bu türbeyi ziyaret ettiğini; müvekkili derneğin de 2000 yılından bu yana, --- köyünde yer alan ve halk arasında '----' olarak bilinen türbeye yönelik sosyal ve kültürel ziyaret organizasyonları düzenlediğini; bu faaliyetlerin inanç temelli, kâr amacı gütmeyen, geleneksel bir inanç ve kültür pratiği olduğunu; davalı tarafın 13.11.2024 tarihinde '----' ibaresiyle Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde marka tescili yapığını ve bu tescile dayanarak müvekkiline ihtarname gönderdiğini; ' -----' ifadesinin kamuya mal olmuş, kültürel ve dini bir değeri yansıtan bir ibare olup, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 5. maddesi gereğince tescile elverişli olmayan bir ifade olduğunu; müvekkilinin bu ibareyi davalıdan çok önce ve sürekli olarak kullandığını; daha önce müvekkili tarafından kullanılan bu ibarenin sonradan davalı tarafından tescil edilmesinin müvekkilinin haklarını ortadan kaldırmadığını; davalı tarafından yapılan tescilin müvekkilinin faaliyetlerini engellemek amacı taşıyan kötü niyetli bir işlem niteliğinde olduğunu; davalı tarafın markayı tekelleştirme amacıyla gerçekleştirdiği bu başvurunun müvekkilinin ve diğer insanların ifade özgürlüğünü ve kültürel değerleri yaşatma hakkını ihlal ettiğini; ----- türbesinin geleneksel bir inanç ve kültürün önemli bir parçası olup tekelleştirilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, davalı adına tescilli '---' markasının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVAYA CEVAP: Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesini sunmamıştır.
TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davalı adına tescilli ----- ibareli --- tescil numaralı markanın hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.
Dosyaya Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ---- tescil numaralı şekil markasının 41, 43, 44, ve 45.sınıfta 27/03/2024 tarihinde, --- tescil numaralı ----- markasının 43. ve 45.sınıflarda başvuru aşamasında olduğu, ---- tescil numaralı -----markasının 43. ve 45.sınıflarda 13/11/2024 tarihinde davalı adına tescil edildiği anlaşılmıştır. --- kaymakamlığı yazı cevabında ----- Köyünde bahse araştırılmalar yapılmış ve 7 pafta 110 parsel numaralı taşınmaz da ----- ismiyle türbe ve sosyal kültürel hizmetlerin yapıldığı bir binanın olduğu bu taşınmaza ----- isimli şahsın mirasçı olduğu yaklaşık 100 yıldır bu alanda sosyal kültürel faaliyetlerin yapıldığının tespit edildiği bildirilmiştir.
Mahkememizce marka hukuku, vakıf hukuku uzmanı ve dernek hukuku uzmanından oluşan heyetten rapor aldırılmış olup alınan raporda özetle; davalıya ait ----- numaralı şekil markasının 43 ve 45. sınıfta tescili için yapılan başvurunun Kurum tarafından SMK m.5/1-ğ kapsamında reddedilmiş olduğu; dolayısı ile tescil edilmemiş olan bu markanın hükümsüzlüğünün talep edilemeyeceği; davalıya ait diğer markalardan ---- numaralı ----) markasında “-----” ibaresinin davalı vakfın unvanının bir parçası olarak tali unsur olarak yer aldığı; davalıya ait bir diğer marka olan ---- numaralı şekil markasında esas unsurun “ ------” olduğunun görüldüğüne dair görüş bildirmişlerdir. Dosyanın rapor düzenleyen bilirkişi heyetine tevdi ile --- tescil numaralı ----- markası yönünden hükümsüzlük talepleri yönünden ek rapor alınmış olup alınan raporda özetle; SMK m.5/1-g hükmünün, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş diğer işaretler ile yetkili mercilerce tescil izni verilmemiş olan armaları, nişanları veya adlandırmaları içeren işaretlerin esas unsur ya da tali unsur olarak yer almasına bakılmaksızın tescil talebine konu tüm mal ve hizmetlerde tescil edilemeyeceği hükmünü içerdiği; hükümsüzlük talebine konu markada daha büyük boyutta yazılı “ ----” ibaresinin yanı sıra, bu ibarenin altında daha küçük boyutta yazılmış “-----” ibaresini de içerdiği; her ne kadar markanın genelinde “----” ibaresi daha küçük boyutta yazılmış olup tali unsur niteliğinde ise de, işaretin SMK m.5/1-ğ kapsamına girmesi halinde esas unsur veya tali unsur olarak yer almasına bakılmaksızın değerlendirme yapmanın gerektiği; “-----” ibaresinin kamuyu ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş diğer işaretlerden olduğunu kabul etmesi durumunda, davaya konu ---- numaralı markasının SMK m.5/1-ğ anlamında hükümsüzlük şartlarının oluşmuş olduğuna dair görüş bildirmişlerdir.
UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:
6769 Sayılı SMK'nın 5/1-g-ğ maddesi ile 25. maddesi
GEREKÇE:
Dava, davalı adına tescilli ---- tescil numaralı markanın hükümsüzlüğü davasıdır.
6769 Sayılı SMK'nın 5/1/ğ Maddesinde "Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamı dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş diğer işaretler ile yetkili mercilerce tescil izni verilmemiş olan armaları, nişanları veya adlandırmaları içeren işaretler.
h) Dinî değerleri veya sembolleri içeren işaretler." marka olarak tescil edilmezler hükmü düzenlenmiştir.
SMK'nın 25. Maddesine göre "5 inci veya 6 ncı maddede sayılan hâllerden birinin mevcut olması hâlinde mahkeme tarafından markanın hükümsüzlüğüne karar verilir." hükmü düzenlenmiştir.
Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut uyuşmazlık incelendiğinde, hükümsüzlüğü talep edilen ---- tescil numaralı şekil markasının 41, 43, 44, ve 45.sınıfta, ---- tescil numaralı ---- markasının 43. ve 45.sınıflarda başvuru aşamasında olduğu,---- tescil numaralı ------ markasının 43. ve 45.sınıflarda kullandığı sabittir.
Davacı tarafın hükümsüzlük talebinin dava dilekçesinde talebinin ----- markası yönünden olduğu, ancak davalı adına tescilli markanın ----- tescil numaralı--- markasına yönelik olduğuna dair açıklaması dikkate alınarak yapılan yargılamada; yapılan kolluk araştırmasında --- İli - İlçesi, ---- köyünde 7 pafta 10 parselde ----- isimli türbe ve sosyal hizmetlerin düzenlendiği binanın olduğu, bu yerde sosyal ve kültürel hizmetlerin 100 yılı aşkın süredir düzenlendiği, alınan raporla da sabit olduğu üzere--- gibi ---- törenleri yönetmesine yarayan asalar kutsaldır ve --- geçmedir. Bu değnek yeşil bir torbada saklanır, belli günler geldiğinde --- okunarak torbasından çıkarılır. -- - ayrıca bu asaya --,-- denmektedir. --- asa ile --- dua eder. Bazı yörelerde asa olmadan ----- töreni yapılamaz. ---- ilinde yaptığımız saha araştırmalarında da aynı dini ritüelleri gerçekleştiren ailelerin olduğunu tespit ettik. ---- merkezde ---- evinde, --- de ----bugünkü adı ----) adına türbe yapılmış olan---- olarak tespit edilmiştir.” Civarda yaşayan ---- toplulukları her yıl --- mevsiminde ---- köyünde toplanıyor ve burada büyük bir ---- töreni düzenlendiği şekli ile---- eserde belirtildiği, bu hali ile "----" ibaresinin SMK m.5/1-ğ hükmünün, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş diğer işaretler kapsamında olduğu, yine bu türbenin dinî değerler kapsamında manevi olarak değer olarak kabul edilerek dini toplantıların düzenlendiği yer olduğu dikkate alındığında davalı adına tescilli markada daha büyük boyutta yazılı “ -----” ibaresinin yanı sıra, bu ibarenin altında daha küçük boyutta yazılmış “---” ibaresini de içerdiği; her ne kadar markanın genelinde “ -----” ibaresi daha - boyutta yazılmış olsa da ----- ibaresinden ve 2023 ibaresinden daha fazla ayırt edicilik sağlayan “-----” ibaresinin kamuyu ilgilendiren, tarihi ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş diğer işaretlerden olduğu kabul edilerek davaya konu ---- numaralı markanın 5/1-ğ ve 5/1-h maddesi gereği hükümsüzlüğüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
Davanın KABULÜ İLE;
1-Davalı adına tescilli --- tescil numaralı "--- -" markasının tescilli oldukları tüm sınıflar yönünden HÜKÜMSÜZLÜĞÜ İLE SİCİLDEN TERKİNİNE,
2-Alınması gerekli 732,00-TL harçtan, peşin alınan 615,40-TL'nin mahsubu ile bakiye 116,60-TL'nin davalıdan hazine yararına tahsiline,
3-Yargılama sırasında davacı tarafça yapılan 702,90-TL harç, 21.145,00-TL bilirkişi ücreti, tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 21.847,90-TL masrafın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre 55.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Gider avansının bakiye kısmının karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.