T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/434
KARAR NO: 2023/819
DAVA: Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali)
DAVA TARİHİ: 19/06/2023
KARAR TARİHİ: 11/10/2023
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı şirketlerin kurucusu olup hem yönetim kurulu başkanı hem de pay sahibi olduğu, müvekkilinin yönetim kurulu başkanı sıfatını haiz olmasına rağmen davalı şirketin yönetimine aktif olarak katılması, çoğunluğu oluşturan diğer yönetim kurulu üyeleri tarafından bilinçli, sistematik ve kötü niyetli olarak engellendiğini; müvekkilinin görevini gereği gibi icra edemediği fakat sorumluluklarının devam ettiği, şirketlere ait gerekli bilgileri alamamakta, belgeleri, defter ve dosyaları inceleyemediğinden işbu davanın açılmasının elzem olduğu, davanın açılması için gerekli şartların oluştuğunu; davalı şirketin yönetim kurulu tarafından, müvekkilinin yönetim kurulu toplantıları dışında bilgi alınması ve belge incelenmesi hususunda izin verilmediği, yönetim kurulu toplantısı yapılması için taraflarınca defaatle çağrı yapılmasına rağmen toplantıya gerekçe belirtmeksizin gelmedikleri, toplantı yeter sayısı sağlanamadığından toplantıların yapıladığı, davalı şirketlerin yönetim kurulu üyelerinin de aynı zamanda pay sahibi olup müvekkilinin kardeşleri ve kardeşlerinin mirasçıları olduğu, müvekkilinin kurucusu olduğu davalı şirketi adeta çocuğu olarak gördüğü ve devamlılığını sağlamak için güveneceğini düşündüğü için kardeşlerini bilabedel hissedar yaptığı, kardeşleri ölünce, kardeşlerinin çocukları şirketleri art niyetle yönettiği, bu pay sahiplerinin yönetimde de çoğunluğu ele geçirince müvekkilini saf dışı bırakmak için ellerinden geleni yaptıklarını, ---------- Noterliğinin 19.04.2023 tarihli ve ---------- yevmiye no.lu ihtarname ile davalıya TTK m. 392 uyarınca bilgi alma ve inceleme hakkı kapsamında şirketin mali ve idari durumlarını görmek amacıyla taraflarınca keşide edildiği, işbu ihtarname öncesinde --------- Noterliği --------- yevmiye no.lu, -------- Noterliği 20.02.2023 tarihli ve---------- Noterliği, 20.09.2022 tarihli, ihtarnamelere ve 21.10.2022 tarihli yönetim kurulu toplantısına davet yazılarına cevap verilmediğini, talep edilen hususların yerine getirilmediğinin belirtildiğini, davalı şirketin yönetimi elinde bulunduran çoğunluğu oluşturan üyelerin kötü niyetli olduğu, davalı şirket tarafından bilgi ve belge taleplerine istinaden, ---------- Noterliği, 04.05.2023 tarih, -----------yevmiye no.lu cevabi ihtarname keşide edildiği, ihtarnamenin kötü niyetli olduğu, müvekkilinin hakkını kullanabilmesi için yönetim kuruluna çağırması gerektiği, yönetim kuruluna çağırmadığını ifade ettikleri, ihtarnamenin hemen akabinde de çağrıda bulunmalarına rağmen toplantıya katılmamalarının kötü niyeti ve dürüstlük kuralına aykırı eylem ve sözlerinin ispatı olduğunu, yönetim kurulu taraflarınca defalarca toplantıya çağrıldığı ancak yönetim kurulu üyelerinin gelmediği, toplantı yapılmadığından yönetim kurulu toplantısı dışında bilgi alma ve belge inceleme taleplerinin oylanmadığını, 09.06.2023 tarihli yönetim kurulu toplantısına, üyeler katılmadığı ve bu durumun noter tarafından tespit edildiğini; davalı şirketi 01.06.2023 tarihli yazı ile 09.06.2023 saat 10:00'da yönetim kurulu toplantısına çağrıldığı, yönetim kurulu toplantısı için yalnızca müvekkili ... hazır bulunduğu, saat 10:20'de ----------, ---------, ve ---------- toplantı odasına ayak üstü uğradıkları, kendilerini tanıtıp gittiklerini, toplantı nisabının sağlanmadığını, taraflarının talebi üzerine 09.06.2023 tarihinde yönetim kurulu toplantısına katılıp katılmayan üyelerin tespiti için ---------- Noterliği'ne başvurulduğunu ve tutanak altına alındığını; bilgi ve belgelerin müvekkiline verilmediği gibi, 21.10.2021 tarihinden itibaren bugüne kadar tüm şirketlerle alınan yönetim kurulu toplantılarının taraflarına bildirilmeden, çağrılmadan yapıldığı taraflarına hiçbir tebligat yapılmadan karar alındığı, müvekkilinin, şirketin işleyişi ve alınan kararlardan bihaber olduğu, şirket gayrimenkulleri müvekkilinin muvafakati ve haberi olmadan kat karşılığı inşaat sözleşmesine konu edildiği ve kiraya verildiğini; şirketlere ait vergi ---------- borçları ödenmediğinden müvekkilinin emekli maaşına haciz konulduğu maaşından kesinti yapıldığı, müvekkilinin menfaatleri zarar gördüğü gibi sorumluluklarını da yerine getirmesi diğer yönetim kurulu üyeleri ve pay sahipleri tarafından kasten engellendiği, müvekkilinin haklarının gasp edildiği, söz konusu hak ihlalinin ortadan kaldırılmasını, davalarının kabulünü, davalı şirkete ait 2019-2023 yılları arası şirketin yönetim kurulunca onaylanmış gelir gider tabloları, yönetim kurulu karar defterleri, pay defteri, şirketin gelir gider tablolarını oluşturan belgelerin birer örneklerini, vergi dairesine ve --------- verilmiş beyanname, bildirge suretlerini, çalışılan tüm bankaların hareketlerini gösteren banka hesap ekstrelerinin, yapılan istihkak belge suretleri ve kalan bedelleri gösterir listelerin, şirket aktifinde kayıtlı gayrimenkullerin kiralama, işletme, kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin birer suretlerinin taraflarına ibrazını, hissedarı ve yönetim kurulunda bulundukları şirketlerin tüm resmi dairelerle olan borç dökümlerini, şirketin denetimini yapan, bağımsız denetim ve ----------- firmalarının sözleşme suretlerini, kat karşılığı inşaat sözleşmeleri ve düzenlenen devam eden ve sona eren sözleşmeler gereği bugüne kadar yapılan işlemlerin dökümü, tamamlanan inşaatların maliyet ve satış analizlerini gösterir listelerin, şirketin aktifinde bulunan tüm gayrimenkullerin, araç, gereç, makinaların listesinin (kullanılır ve atıl olan en son halini gösterir listeler), şirketin kayıtlarının tutulduğu resmi defter ve belgelerine ait kayıtların dökümlerinin, -------- Mahallesi -------- Sokak ---------- Merkezi 4. Katın kira kontratı ve ödeme dekontlarının, ---------- Mah. ---------- Sokak No:--------- ---------- adresindeki binanın kira sözleşmesi, ödeme dekontlarının, şirket yönetim kurulu karar defterlerinin yokluklarında alınan kararları incelemeleri ve şirketler için neler yapıldığını görmek için taraflarına ibrazına kesin olarak karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının mesnetsiz, hukuka ve maddi gerçekliğe aykırı olmakla birlikte adeta ileri yaşta bir bireyin hezeyanlarını yansıtmaktan öteye gitmeyen iddialar olduğu davanın reddini talep ettiklerini; davacının yönetim kurulu başkanlığı sıfatının 12.07.2023 tarihli genel kurul ile sona erdirildiği, kendisinin artık yönetim kurulu başkanı olmadığı ve bu nedenle de davanın konusuz kaldığı, davanın kabulü halinde dahi kararın icra edilemeyeceğini ifade etmekte yarar gördüklerini, davacının şirket yönetimine aktif bir biçimde katılmasının diğer yönetim kurulu üyeleri tarafından bilinçli ve sistematik olarak engellenmekte olduğu iddiasının maddi gerçekliğe aykırı olduğu, davacının ifade etmiş olduğu "şirket yönetimine aktif bir biçimde katılma" fiilinin gerçekleşebilmesi, davacı tarafça 6102 Sayılı TTK md. 392 md. uyarınca yönetim kurulunun toplantıya çağrılması ile mümkün olabileceği, davacının ise şirket yönetim kurulunu takriben bir seneyi aşkın bir süredir toplantıya çağırmadığı ve dolayısıyla da şirketin aktif bir biçimde yönetilemediği, davacının bilinçli ve sistematik bir biçimde şirket yönetiminden uzaklaştırılması değil; davacının şirket yönetim kurulunu bir araya getirmemesinden kaynaklanan bilinçli ve sistematik bir "yönetilmeme" hali mevcut olduğunu, bu durumun müsebbibinin ise davacının bizatihi kendisi olduğu, davacının "yönetim kurulu toplantısı için defaten çağrı yapıldığı" iddiasının ise maddi gerçekliğe aykırı olup -asla kabul anlamına gelmemek kaydıyla- şayet böyle bir iddia mevcut ise söz konusu hususu davacı tarafın ispatlaması gerektiğini; davacı dışındaki hissedarların ve bilhassa vefat eden kardeşlerinin mirasçılarının bu şirketi kasten zarara uğratmak istemesine ilişkin iddiaların maddi gerçeklikle bağdaşmadığı, mantıklı bir gerekçesinin de olmadığını, davacının yaşı ve kibirli tavırları nedeniyle bu iddiaların, ileri yaşta bir bireyin hezeyanları olarak düşünülmesinin daha doğru olacağını, davalı hariç hissedarların yaşamları için gereken iş, sermaye, mal varlığı ve dahi ekonomik tüm faaliyetlerin müvekkili şirket bünyesinde yer aldığı, davacının ise şirket mal varlığı haricinde şahsi mal varlıklarının bulunduğunu; davacının şirket ticari defter ve belgelerini incelemek gibi bir amacının hiç olmadığını, şirketteki her olaydan davacının bizzat haberinin olduğu, mevcut durumunu iyi bildiğini, bu tarz davaları mütemadiyen huzur kaçırma kastı ile ikame ettirdiğini; 07.06.2023 tarihinde şirket yöneticilerinin büyük çoğunluğu (ve pek çok hissedar aile bireyi) şirket merkezinde bir araya geldikleri ancak davacının 07.06.2023 tarihinde gerçekleşen bu bir araya gelme hadisesinden dolayısıyla fiziksel arbedeye varacak şekilde tartışma çıkardığı, şirketin camını çerçevesini indirdiği, hissedar ---------- bu olaylar sonucunda kötüleştiğini, 07.06.2023 tarihli olay sonucunda davacının 09.06.2023 tarihinde toplantı gerçekleşmeyeceğini açıkça beyan ettiği, şirket yönetim kurulu üyelerinin 09.06.2023 tarihinde şirket merkezinde hazır bulunamayışlarının nedeninin de bu olduğu, davacının diğer yönetim kurulu üyelerine tuzak kurarak 09.06.2023 tarihinde şirket merkezine noter, avukat ve yeminli mali müşavir ile gelerek saat 10:00 itibarıyla durumun tespitini yaptırıp oradan ayrıldığı, davacının toplantı yapacağı iddiası ile şirket merkezine gelmesinin öğrenilmesi sonucunda şirket yönetim kurulu üyeleri tarafından imkân olduğunca şirket merkezine adeta akın olduğu; şirket avukatlarının da şirket dışındayken bu haberi aldıkları için şirkete erkenden gitmeye çalıştıkları ancak insanların şirkete geldiklerinde iş işten geçmiş ve tutanak tutulmuş olduğu, davacının 09.06.2023 tarihinde gerçekleşmediğini iddia ettiği yönetim kurulu toplantısının bundan ibaret olduğu asıl amacının insanlara tuzak kurmaktan ve bu şekilde insanları rahatsız etmekten ibaret olduğunu; davacının, 12.07.2023 tarihli olağan genel kurulda yönetim kurulu başkanlığından ve üyeliğinden azledildiği, bu toplantıya katılma gereği dahi duymadığı, şirketi, yönetim kurulu başkanlığı sıfatını ve şirket işleyişini hiçbir şekilde önemsemediğinin bir başka göstergesinin de kayyım nezaretinde yapılan 12.07.2023 tarihli toplantıya fiilen iştirak etmemesi ve yetkili bir temsilci de görevlendirmemiş olması olduğunu; davacının emekli maaşına şirket kamu borçlarından ötürü haciz konulup konulmadığı hakkında somut bir bilgilerinin olmadığını, şirket kamu borçlarının genel itibarıyla 2019 öncesine, yani davacının yönetim kurulu başkanı olduğu dönemlerden kaynaklandığını; davacının talep etmiş olduğu bilgi ve belgelerin, kendisinin vekili .... 11.07.2023 tarihinde imza karşılığında teslim edildiğini, bu nedenle işbu davanın konusuz kaldığını, 12.07.2023 tarihi itibarıyla şirket yönetim kurulu üyeliğinden ve başkanlığından azledilen davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı kalmadığından ve davanın konusuz kaldığından davanın reddini, nihayetinde davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; davalı şirketin dava tarihinde yönetim kurulu başkanı olarak görev yapmakta olan davacının noter aracılığı ile keşide etmiş olduğu ihtara davalı şirketin olumsuz yanıt vermiş olması nedeni ile davacıya 6102 sayılı TTK.nın 392 maddesi gereği bilgi alma ve inceleme hakkı tanınması istemine ilişkindir.
6102 sayılı TTK2nın 392. Maddesi " (1) Her yönetim kurulu üyesi şirketin tüm iş ve işlemleri hakkında bilgi isteyebilir, soru sorabilir, inceleme yapabilir. Bir üyenin istediği, herhangi bir defter, defter kaydı, sözleşme, yazışma veya belgenin yönetim kuruluna getirtilmesi, kurulca veya üyeler tarafından incelenmesi ve tartışılması ya da herhangi bir konu ile ilgili yöneticiden veya çalışandan bilgi alınması reddedilemez. Reddedilmişse dördüncü fıkra hükmü uygulanır.(2) Yönetim kurulu toplantılarında, yönetim kurulunun bütün üyeleri gibi, şirket yönetimiyle görevlendirilen kişiler ve komiteler de bilgi vermekle yükümlüdür. Bir üyenin bu konudaki istemi de reddedilemez; soruları cevapsız bırakılamaz.(3) Her yönetim kurulu üyesi, yönetim kurulu toplantıları dışında, yönetim kurulu başkanının izniyle, şirket yönetimiyle görevlendirilen kişilerden, işlerin gidişi ve belirli münferit işler hakkında bilgi alabilir ve görevinin yerine getirilebilmesi için gerekliyse, yönetim kurulu başkanından, şirket defterlerinin ve dosyalarının incelemesine sunulmasını isteyebilir. (4) Başkan bir üyenin, üçüncü fıkrada öngörülen bilgi alma, soru sorma ve inceleme yapma istemini reddederse, konu iki gün içinde yönetim kuruluna getirilir. Kurulun toplanmaması veya bu istemi reddetmesi hâlinde üye, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Mahkeme istemi dosya üzerinden inceleyip karara bağlayabilir, mahkemenin kararı kesindir.(5) Yönetim kurulu başkanı, kurulun izni olmaksızın, yönetim kurulu toplantıları dışında bilgi alamaz, şirket defter ve dosyalarını inceleyemez. Yönetim kurulu başkanının bu isteminin reddedilmesi hâlinde başkan, dördüncü fıkraya göre mahkemeye başvurabilir.(6) Yönetim kurulu üyesinin bu maddeden doğan hakları kısıtlanamaz, kaldırılamaz. Esas sözleşme ve yönetim kurulu, üyelerin bilgi alma ve inceleme haklarını genişletebilir.(7) Her yönetim kurulu üyesi başkandan, yönetim kurulunu toplantıya çağırmasını yazılı olarak isteyebilir. " hükmüne haizdir. Davacı dava tarihinde davalı şirketin yönetim kurulu başkanı sıfatına haizdir. 12.07.2023 tarihli genel kurulda davacının azline karar verilmiştir. Dosya kapsamında mübrez delillere göre davacının şirket kayıt ve defterlerini incelemek istediği, şirket muhasebecisinin 05.06.2023 tarihli yazı ile yönetim kurulu kararı olmadığı için davacıya istenen belgeleri vermediği görülmüştür. Dosyada tarafların karşılıklı olarak birbirlerini yönetim kurulu toplantısı gerçekleştirmemekle- toplantıya çağırmamakla itham ettikleri görülmüştür. Dosyada mübrez ---------- Noterliğinin 09.06.2023 tarihli --------- yevmiye numaralı evrakına göre davalı şirketin 09.06.2023 tarihli yönetim kurulu toplantısına diğer yönetim kurulu üyelerinin iştirak etmemesi nedeni ile toplantının yapılamadığına dair noterce tespit yapıldığı görülmüştür. Davalı yanca 07.06.2023 tarihinde şirket yöneticilerinin ve hissedarlarının şirket merkezinde bir araya geldiklerini davacının fiziksel arbedeye varacak olaylar çıkardığını, diğer yöneticilerin bu nedenle bahsi geçen toplantıya katılmadıklarını beyan etmiş ise de ortada diğer şirket yöneticilerinin davet edildikleri toplantıya katılmadıklarına dair noterce tutulmuş aksi ispat edilinceye kadar geçerli bir belge bulunmaktadır. Davacı dava tarihinde şirketin yönetim kurulu başkanı olup şirket iş ve eylemlerinden dolayı pay sahiplerine ve şirkete karşı mesul olması, kamu borçlarından tüm mal varlığı ile mesul olması nazara alındığında dava tarihinden sonra azledilmiş olmasının durumu değiştirmediği, her davanın dava tarihindeki haklılık-haksızlık durumuna göre karara bağlanması gerektiği, yönetim kurulu başkanının şirketin yöneticisi olduğu dönemdeki icraatlarından mesul olması nazara alındığında davacının söz konusu bilgi ve belgeleri inceleme isteğinde hukuki yararının olması ve bu talebine de dava öncesi şirketçe olumlu yanıt verilmemiş olması nazara alınarak davanın kabulü yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
TASHİH:6100 Sayılı HMK'nın 304. Maddesi hükümdeki yazı ve rakam hatalarının resen düzeltilebileceğini belirtmiştir. Yapılan incelemede ihtarname numarasının sehven "--------- " yazıldığı ancak "--------- " olması gerektiği görülmüş bu hususta hükmün 1/B bendinde tashih yapılmıştır.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-A-Davacının dava tarihinde --------- başkanı olması, şirket iş ve eylemlerinden dolayı 3. Kişilere, pay sahiplerine ve şirkete karşı mesul olması, kamu borçlarından tüm mal varlığı ile sorumlu olması nazara alındığında dava tarihinden sonra azledilmesinin mevcut hukuki durumu değiştirmediği, dava sırasında bir kısım belgeler verilmişse de davacı ihtarında belirtilen tüm hususları kapsamadığı görülmekle Davanın KABULÜNE;
B-Davacı yanca davalı şirkete keşide edilen ---------- Noterliğinin 19.04.2023 tarih ---------- yevmiye numaralı ihtarnamede belirtilen bilgi ve belgeler üzedrinde şirket nezdinde bulunan ticari defter ve belgeler ve diğer kayıtlar üzerinde şirketin iş ve işlemlerini aksatmayacak şekilde 10.11.2023 tarihinde saat 10:00-14:00 saatleri arasında şirket merkezinde davacıya bilgi alma ve inceleme hakkı tanınmasına,
2-492 Sayılı Harçlar Kanununa göre alınması gereken 269,85 TL maktu harçtan peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 89,95 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 179,90 TL peşin harç, 118,50 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 478,30 TL yargılama giderinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yapılmış bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-6100 Sayılı HMK.nın 333. maddesi gereğince, var ise bakiye gider avansının, karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Av. Asg. Üc. Trf.'ne göre, 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,
7-6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının taraflara iadesine,
Dair kısa karar, taraf vekillerinin yüzüne karşı, 6102 sayılı TTK'nın 392/4 ve 5. Madde ve fıkraları uyarınca istinaf yolu kapalı olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/10/2023