T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/101 Esas
KARAR NO: 2023/594
DAVA: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ: 10/02/2022
KARAR TARİHİ: 22/06/2023
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 25.03.2021 günü, ----sevk ve idaresinde bulunan ------plakalı araç ile müvekkilinin sevk ve idaresindeki ----- plakalı aracın çarpışması neticesinde, müvekkilinin malul-sakat kaldığını, kaza ------ plakalı araç sürücüsünün kusuru ile meydana gelmiş olup, meydana gelen kazada müvekkilinin kusuru bulunmadığını, kazaya ilişkin ceza yargılaması -----Asliye Ceza Mahkemesi'nin ------ numaralı dosyası üzerinden yürütüldüğünü, kazaya sebebiyet veren----- plakalı aracın zorunlu mali mesuliyet sigortası davalı ------ tarafından yapıldığını, müvekkilinin kaza neticesi vücudunun çeşitli yerlerinden ağır şekilde yaralandığını, organ ve hareket kaybına uğradığını, tedavilere rağmen eski sağlığına kavuşamayıp malul-sakat kaldığını, 01.04.2001 doğumlu olan müvekkilinin PMF tablosuna göre tahmini yaşam süresi 46 yıl civarında olduğunu, bakiye ömür düşünüldüğünde müvekkilinin hayatının idamesinde normal insanlardan fazla güç-efor sarf edecek, kısaca maluliyeti-özrü oranında ömür boyu zorlanacağını, arabuluculukta da sonuç alınamadığını beyan ile, HMK. 107/1-2 maddesine göre -belirsiz alacak davası- dava açarken net tazminat miktarını bilmediklerinden ileride eksik harcı tamamlayarak dava değerini artırma ve diğer fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik davanın kabulü ile; 200,00 TL bakıcı gideri, 300,00 TL geçici iş göremezlik ve 9.500,00 TL daimi iş göremezlik olmak üzere toplam 10.000,00-TL malullük-sakatlık (bakıcı gideri, geçici ve daimi iş göremezlik tazminatının) maddi tazminatının, temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt-avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, (dava değerinin ve harcın artırılması halinde artırılmış tüm değerler üzerinden ticari temerrüt-avans faizi yürütülmesine) yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalıdan tahsili ile taraflarına ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ------ vekili cevap dilekçesinde özetle; Başvuru şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddini, davacının maluliyet oranının belirlenmesi ve çelişkilerin giderilmesi amacıyla-----. İhtisas Kurulundan rapor alınmasını, sorumluluğa esas kusur oranlarının şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespiti için----- İhtisas Dairesi'nden rapor alınmasını, sürekli iş göremezlik tazminatına ilişkin hesaplamanın TRH 2010 yaşam tablosu %1,8 teknik faize göre rapor alınmasını, geçici iş göremezlik, geçici bakıcı ve tedavi giderine ilişkin talepler teminat dışı olduğundan reddini, İş kazası kolundan başvurana yapılan ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücuya tabi kısımlarının-------- Başkanlığımdan getirtilerek hesaplanacak tazminattan tenzil edilmesini, her halükarda hesaplanan tazminattan %20 müterafik kusur indirimi uygulanmasını, müvekkili şirketin yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulmamasını, fazlaya ilişkin taleplerin reddini talep etmiştir.
RAPOR: Bilirkişi raporunda özetle; "Davalı şirkete sigortalı araç sürücüsü dava dışı (----- plaka sayılı otomobil sürücüsü)----- %75 (Asli) (Yüzde yetmiş beş) oranında kusurlu olduğu, Davacı sürücü (Sürücü Belgesiz) ----- plaka sayılı motosiklet sürücüsü) %25 (Tali) (Yüzde yirmi beş) oranında kusurlu olduğu, Olay mahallinin yerleşim yeri olduğu, aydınlatma bulunduğu ve motosikletin ağır hasarlı olduğunun işaretlendiği (5) hususu da dikkate alındığında, -----Asliye Ceza Mahkemesi'nin ------ Esas Nolu ceza dosyası kapsamında hazırlanan 12/10/2021 tarihli Bilirkişi Raporunun kısmındaki kusur değerlendirmesine tarafımızca uyulduğu (Bu raporda özetle; sürücü ----- ASLİ kusurlu olduğu, sürücü ---- TALİ kusurlu olduğu belirtilmiştir.) Davacının 25.03.2021 kazada yaralanma tarihinden itibaren 3 ay süre ile bakıcı desteğine ihtiyacı olduğu ve bakıcı giderinin 10.732,50 TL olduğu, ----- sigortalısı----- plakalı otomobil sürücüsü ------ kazanın meydana gelmesinde %75 oranında kusuru oranında sorumlu olduğundan davacının 10.732,50 TL bakıcı giderinin 8.049,38 TL kısmından sorumlu olduğu, Davalı Sigorta Kuruluşunun Sigortacı bulunduğu ----- plakalı aracın ----numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi sorumluluğuna göre, davacı ----cismani zararları sebebiyle nihai ve gerçek nıaddi zararları: Davacı ----- (3) Aylık Geçici İşgöremezlik Sebebiyle Nihai ve Gerçek Maddi Zararı= 6.358,28 TL, Davacı -----% 14 Oranındaki Sürekli İşgöremezlik Sebebiyle Nihai ve Gerçek Maddi Zararı= 430.000,00 TL, Davacı ------ (3) Aylık Geçici Bakıcı Gideri Sebebiyle Nihai ve Gerçek Maddi Zararı + 8.049,38 TL, Davacı ------ (3) Aylık Geçici İşgöremezlik % 14 Maluliyeti Ve (3) Aylık Geçici Bakıcı Gideri Sebebiyle Maddi Zararları= 444.407,65 TL" şeklinde sonuç ve kanaatine varıldığı beyan edilmiştir.
BEYAN: Davacı vekili tarafından sunulan dava değeri arttırım dilekçesinde özetle; Dava miktarının arttırılmasına ilişkin taleplerinin ve haklı davalarının kabulü ile, Daimi İş Göremezlik Tazminatı talebimiz olan 430.000,00-TL'nin, (9.500,00 TL olan daimi iş göremezlik tazminatı talebimizi HMK 107/1-2. Maddesi uyarınca 420.500,00-TL artırarak) Geçici İş Göremezlik Tazminatı talebimiz olan 6.358,28-TL'nin, (300,00 TL olan geçici iş göremezlik tazminatı talebimizi HMK 107/1-2. Maddesi uyarınca 6.058,28-TL artırarak) Bakıcı Gideri talebimiz olan 8.049,38-TL'nin, (200,00 TL olan bakıcı gideri talebimizi HMK 107/1-2. Maddesi uyarınca 7.849,38-TL artırarak) davalıdan alınarak davacı müvekkile verilmesine, talep edilen alacak ve tüm dava değerine davalının temerrüt tarihinden itibaren ticari avans faizi yürütülmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin tüm taleplerimiz yönünden davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE:
Dava: trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminatların tahsili için açılan davadır.
25/03/2021 tarihinde----- idaresindeki ---- plakalı araç ile davacının sevk ve idaresindeki ------ plakalı motosikletin çarpışması nedeniyle trafik kazası meydana geldiği anlaşılmıştır.
-----Asliye Ceza Mahkemesinin ----- esas ----- karar sayılı ilamı ile davalı ------hakkında Taksirle Bir Kişinin Yaralanmasına Neden Olma Suçundan 9.360,00 TL adli para cezasına çarptırıldığı ve hükmün kesinleştiği anlaşılmıştır.
Trafik Kusur Bilirkişisininde mevcut olduğu birikişi heyetince hazırlanan 25/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "
a) Davalı şirkete sigortalı araç sürücüsü dava dışı (------ plaka sayılı otomobil sürücüsü)
------- %75 (Asli) (Yüzde yetmiş beş) oranında kusurlu olduğu,
b) Davacı sürücü (Sürücü Belgesiz)----- (------ plaka sayılı motosiklet
sürücüsü) %25 (Tali) (Yüzde yirmi beş) oranında kusurlu olduğu, " yönünde tespit ve değerlendirmelerde bulunulduğu görülmüştür.Yargıtay -----Hukuk Dairesinin güncel ----- esas ve ------karar sayılı ilamında; "Haksız fiil sonucu çalışma gücünde kayıp olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması halinde, zararın kapsamının tespiti açısından maluliyetin varlığı ve oranının doğru bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Söz konusu belirlemenin ise -----İhtisas Dairesi veya Üniversite Hastanelerinin------bölümleri gibi kuruluşlarının çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden kaza tarihi 11.10.2008 tarihinden önce ise Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11.10.2008 tarihi ile 01.09.2013 tarihleri arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01.09.2013-01.06.2015 tarihleri arası Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 01.06.2015-20.02.2019 tarihleri arası Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik, 20.02.2019 tarihinden sonra Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir."şeklindeki açıklamalarının ışığı altında------- 25/03/2021 tarihinde geçirdiği trafik kazasına bağlı olarak Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik çerçevesinde hazırlanan ----- Üniversitesi Tıp Fakültesi------Dalı Başkanlığı’nın 26.05.2022 tarih ve -------Sayılı raporu esas alınarak tanzim edilen 25/01/2023 tarihli aktüerya bilirkişi raporu hükme esas alınmıştır.
Dava dosyasında mevcut -----numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi bilgilerine göre, mülkiyeti ----- adına kayıtlı ve ----- sevk ve idaresindeki----- plakalı araç davaya konu 25.03.2021 trafik kaza tarihini kapsayan 15.02.2021 / 15.02.2022 tarihleri arası davalı ------- ZMM. Sigorta Poliçesi İle Sigortalı olduğu, zeyilnameye bakılmaksızın davaya konu 25.03.2021 trafik kaza tarihini kapsayan 01.01.2021 – 31.12.2021 tarihleri arası teminat limit miktarının sakatlık sebebiyle 430.000,00 tl. tedavi gideri sebebiyle 430.000,00 TL., olduğu tespit edilmiştir.
Bakıcı Giderine İlişkin Maddi Tazminat Talebi Bakımından;
Davacı yan davada kazaya sebebiyet veren sürücünün kusurundan kaynaklı davalı sigorta şirketi aleyhine açtığı davada bakıcı giderlerine ilişkin maddi tazminat talebinde bulunduğu görülmüştür.
Davacının bu yöndeki talebinin karşılanması amacıyla bakıcı gideri masraflarının tespit edilmesi hususunda tedavi süreci gözetilerek oluşturulan bilirkişi heyetine uzman hekim bilirkişisi de eklenerek konu hakkında rapor alınmıştır.
25/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda; " Olay tarihinde 20 yaşında olan davacı ------ 25.03.2021 – 25.12.2021 tarihleri arasındaki (9) aylık geçici işgöremezlik döneminin (6) aylık döneminin askerlik hizmet süresi olarak kabul edilip askerlik hizmet döneminin dışlanmasına göre (3) aylık geçici işgöremezlik sebebiyle maddi zararı 6.358,28 TL. ile (3) aylık geçici bakıcı gideri sebebiyle maddi zararı = 8.049,38 TL. olmak üzere toplam 14.407,66 TL. olup, söz konusu maddi tazminatlar toplamı davalı ----- ZMMS. poliçesi TEDAVİ gideri teminat limiti sorumluluğu olan 430.000,00 TL.’nin altında kalmaktadır. " yönünde tespitlere yer verildiği görülmüştür.
Davacı vekili dava dilekçesinde bakıcı masrafı (200,00 TL) tazminat talebini (belirsiz alacak olarak) ileri sürdüğü, 25/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda açıkça dava dışı sürücünün %75 kusuruna isabet eder şekilde 8.049,38 TL bakıcı gideri hesapladığı, davacı vekiline bu alacak bakımından alacağını belirli hale getirmesi için süre tanındığı, davacı vekilinin 29/05/2023 tarihli değer arttırım talepli dilekçesi ile söz konusu alacak kalemlerini bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmeler nazara alınarak 8.049,38 TL olarak belirlediği anlaşılmakla davacının talebi doğrultusunda davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Mahkememiz kanaati doğrultusunda % 20 müterafik kusur indirimi gerçekleştirilmiştir.
Geçici-Daimi İş Göremezlik Maddi Tazminat Talebi Bakımından;
Davacı yan davada kazaya sebebiyet veren davacı dışı sürücünün kusurlu eyleminden kaynaklı davalı sigorta şirketi aleyhine açtığı davada geçici ve daimi iş göremezlik maddi tazminat talebinde bulunduğu görülmüştür.
Dosyaya mübrez -----Dalı Başkanlığı’nın 26.05.2022 tarih ve ----- Sayılı rapora göre ----- 25.03.2021 tarihinde maruz kaldığı trafik kazasına bağlı gelişen arızaları sebebiyle 20 Şubat 2019 tarihli ve-----sayılı -----yayınlanan “Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik" ekindeki ölçüt kapsamında maluliyet derecesinin % 14 olduğu, geçici işgöremezlik süresinin (9) ay olduğu, başka birisinin bakım ve yardımına ihtiyaç duyduğu sürenin (3) ay olduğu belirtilmiştir.
Davacının bu yöndeki talebinin karşılanması amacıyla geçici ve daimi maluliyet yönünden davacının tüm tedavi evrakları getirtilmiş olup tedavi süreci gözetilerek oluşturulan bilirkişi heyetine uzman hekim bilirkişisi de eklenerek konu hakkında rapor alınmıştır.
29/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "
1) Davacı ------ (3) Aylık Geçici
İşgöremezlik Sebebiyle Nihai ve Gerçek Maddi Zararı = 6.358,28 TL
2) Davacı------ % 14 Oranındaki Sürekli
İşgöremezlik Sebebiyle Nihai ve Gerçek Maddi Zararı = 430.000,00 TL " yönünde hesaplamalara yer verildiği görülmüştür.
Davacı vekili dava dilekçesinde geçici (300,00 TL) ve daimi iş göremezlik (9.500,00 TL) tazminat talebini (belirsiz alacak olarak) ayrı ayrı ileri sürdüğü, 25/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda açıkça dava dışı sürücünün % 75 kusuruna isabet eder şekilde geçici ve daimi iş göremezlik toplam maddi zararın 6.358,28 TL ve 430.000,00 TL olarak hesapladığı, davacı vekiline bu alacak bakımından alacağını belirli hale getirmesi için süre tanındığı davacı vekili de geçici ve daimi iş görmezlik maddi tazminat talebini bilirkişi heyetinin hesapladığı bedel üzerinden belirli hale getirdiği anlaşılmakla denetime elverişli ve hüküm kurmaya uygun 25/01/2023 tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınarak davacının geçici ve daimi iş göremezlik maddi tazminat talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir. Mahkememiz kanaati doğrultusunda % 20 müterafik kusur indirimi gerçekleştirilmiştir.
----- Bölge Adliye Mahkemesi -----. Hukuk Dairesinin ----- esas ve ----- karar sayılı ilamında benzer konuya ilişkin olmak üzere; "KTK'nın 99.maddesine göre, ZMSS Genel Şartları ile belirlenen belgeler ile birlikte sigorta kuruluşuna başvuru tarihinden itibaren 8 iş günü içinde sigortacının tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüdün gerçekleştiği ve davalının temerrüt faizinden sorumlu olduğunun kabulü gerekir." şeklindeki açıklamalarının ışığı altında davaya konu olay sebebiyle davalı sigorta şirketine 18/02/2021 tarihinde başvuru yapıldığı, bu itibarla temerrüt tarihi 18/02/2021 tarihini takip eden ve (8) iş günü sonrası olan 02/03/2021 tarihinin temerrüd tarihi olarak esas alınmasına karar verilmiştir.
Davalı sigorta vekili cevap dilekçesinde müterafik kusur indirim talebinde bulunmuştur. ---- Üniversitesi ----Anabilim Dalı Başkanlığı'nın 26/05/2022 tarihli ve------ barkod sayılı ----Rapor Hk." konulu maluliyet raporu içerisi incelendiğinde kaza nedeniyle davacının oksipital kemik kırığının tespit edildiği, aynı şekilde -----Asliye Ceza Mahkemesi'nin ----- esas ------ karar sayılı ilamına yansımış hali ile sanık-----savunmalarından davacının (müştekinin) kaza anında motosiklet kullanır iken kask takmadığının anlaşıldığı, Yargıtay ----. Hukuk Dairesinin ----- esas ve------ karar sayılı benzer ilamında;
"Müterafik kusur indiriminde her somut olayın özelliğine göre olayın meydana geliş tarzı ve zararın artmasında zarar görenin kusurlu davranışının sonuca etkisi değerlendirilerek uygun oranda bir indirim yapılmasını gerektirir ve zarar görenin müterafik kusurunun tespiti halinde BK.nun 44.maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.Somut olayda; motosiklette sürücü konumunda olan davacının kaza tespit tutanağına göre kask takıp takmadığının tespit edilemediği, adli muayene raporuna göre; davacının kafa sol frontal bölgede sol kaş iç yüzüne ve burun kanadına uzanan 10x6 cm ve 5x5 cm kesinin olduğu, sol kaş dış yüzeyde 2 cm kesinin olduğu, beyin BT de oksipitalde fraktürün görüldüğü belirlenmiştir. Davalı vekili, kask takılmaması nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği savunmasında bulunmuş, Hakem Heyetince bu hususta bir değerlendirme yapılmamıştır. Bu itibarla; davalı vekilinin savunması ve yaralanma durumu gözetilerek zarar görenin müterafik kusurunun varlığı ve indirim yapılması gerekip gerekmediğinin irdelenip tartışılması, müterafik kusur oluştuğunun kabul edilmesi halinde tazminattan %20 oranında indirim yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir." şeklindeki değerlendirmelerin ışığı altında davacının kaza anında kask takmayarak kafa tası bölgesindeki kırığın oluşumunda müterafik kusurunun bulunduğu, davalı vekili tarafından müterafik kusur indirimi talebinde bulunulduğu, Yargıtayın yerleşik içtihatları muvacehesinde % 20 müterafik kusur indiriminin yerinde olacağı anlaşılmakla % 20 müterafik kusur indirimi yapılmıştır.
Her ne kadar davalı -----Şirketi lehine mahkememizce takdiri indirim yapılmış ise de yargılama gideri ve karşı vekalet ücreti hakkında davalı ----- Şirketi lehine hüküm kurulmamıştır. Zira------Bölge Adliye Mahkemesi -----. Hukuk Dairesi'nin ----- esas ve----- karar sayılı ilamında benzer konuya ilişkin; "Mahkemece davacının müterafik kusuru nedeniyle tazminattan indirilen miktar, yasal düzenlemelerden kaynaklanan hakkaniyet ve takdiri indirim mahiyetinde olduğu halde davalı sigorta lehine bu kısım üzerinden vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır. Bu yöne değinen istinaf talebinin kabulü ile hükmün düzeltilmesine karar verilmiştir." şeklinde gerekçelere yer verildiği görülmüştür.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-DAVANIN KABULÜNE
A-Davacı ----- 6.439,50 TL Bakıcı Gideri Maddi Tazminat talebine ilişkin maddi tazminatın 02/03/2021 temerrüd tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Sigorta Şirketinden alınarak davacıya ödenmesine,
B-Davacı ------ 5.086,62 TL Geçici Maluliyet Maddi Tazminat talebine ilişkin maddi tazminatın 02/03/2021 temerrüd tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Sigorta Şirketinden alınarak davacıya ödenmesine,
C-Davacı ------344.000,00 TL Daimi Maluliyet Maddi Tazminat talebine ilişkin maddi tazminatın 02/03/2021 temerrüd tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Sigorta Şirketinden alınarak davacıya ödenmesine,
2-Hüküm altına alınan miktar üzerinden hesaplanan 24.285,98 TL karar ve ilam harcının, dava açılırken peşin olarak alınan 80,70 TL ve 1.520,00 TL ıslah harcından mahsubu ile bakiye 22.685,28 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 52.773,66 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yatırılan 80,70 TL başvuru harcı, 80,70 TL peşin harç ve 1.520,00 TL ıslah harcı toplamı 1.681,40 TL ile 4.005,45 TL (Bilirkişi Ücreti, Kep Reddiyatı, Posta Masrafı, Elektronik Posta Masrafı) olmak üzere toplam 5.686,85 TL olan yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Arabuluculuk ücreti 1.560,00 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
6-Davalı tarafından dava dosyasına yatırılan gider avansı bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı tarafından dava dosyasına yatırılan gider avansından artan kısmın HMK. 333.maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra davacıya iadesine,Dair, Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.