T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/493
KARAR NO: 2024/134
DAVA: Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 05/07/2022
KARAR TARİHİ: 07/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Müvekkili Şirketçe üçüncü kişilere kiralanan otomobillerin davalı şirketten bayilik ilişkisi kapsamında uzun dönem kiralama sözleşmelerine konu edilmek suretiyle zilyetlikleri elde edilen araçlar olduğunu, ticari faaliyete konu araçların mülkiyetinin davalıya ait, zilyetliğinin ise müvekkili şirkete ait olduğunu, Davalı Şirket mülkiyetinde olan uzun dönem kiralama akdi ile müvekkili şirket kullanımına bırakılan ----- plaka sayılı otomobilin 23.11.2020 tarihinde, 15000 km de gerçekleştirilmesi gereken periyodik bakım için 14769 km d------ bünyesinde periyodik bakım hizmetinin satın alındığını, anılan aracın kiralandığı dönem içerisinde 23.03.2021 gününde maddi hasarlı trafik kazasına karışması nedeniyle aracın davalı şirketin yönlendirdiği özel anlaşmalı servise teslim edildiğini aracın onarım sürecinin beş ay sonunda 12.07.2021 gününde teslim alındığını, yetkili servisten teslim alınan aracın 26.07.2021 gününde kiraya verildiğini kiralandığı gün içerisinde aracın motorundan ses gelmesi nedeni ile aracın kiralama müşterisinden geri alınarak davalı şirketin yönlendirdiği servise onarım için bırakıldığını, davalı şirket tarafından müvekkili şirket adına iletilen 17.02.2022 tarihli elektronik posta ile müvekkili şirketten anılan araca ait bakım faturalarının istenildiğini ve aracın onarımının bakım sürelerinin geçirildiğinden bahisle garanti kapsamında gerçekleştirilemeyeceğinin bilgisinin verildiğini, motorda meydana geldiği belirlenen arızanın bakım eksikliğinden kaynaklandığına yönelik iddia nedeniyle aracın kilometre bilgisi davalı şirketin anlaşmalı servisinden sorgulandığını ve aracın 29000 km.de olduğunun belirtildiğini, davalı şirket tarafından tanzim olunan ------ plakalı aracın yansıtma bedeli, motor yapıldı bakım eksik" açıklamalı kdv dahil 44.140,35 TL tutarlı 10.06.2022 günlü, -----sayılı tanzim edilen faturanın müvekkili şirket kayıtlarına alındığını ve faturaya Türk Ticaret Kanunu'nun 18/3 ve 21/2. Maddesi kapsamında itiraz yolu kullanılmadığını, fatura içeriğine tebliğ gününden itibaren 8 gün içerisinde itiraz yolu kullanılamamış olsa da Yargıtay Dava dairelerince verilen ve Yasa hükümlerinin uygulanmasına yol gösterici nitelik taşıyan ilamlar kapsamında; Sözleşmeye dayanmayan faturanın soyut olarak muhatabına gönderilmesi ve muhatabın faturaya itiraz etmemiş olması onun kesinleştiği sonucunu doğurmayacağını, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında mevcut olan ancak yazılılık niteliği bulunmayan bayilik sözleşmesinin uygulanmasına dair davalı şirket ile müvekkili şirket arasında yürütülen ticari münasebetin hiçbir evresinde davalı şirketçe müvekkili şirkete kiralanan araçların bakımları anılan araçların teknik belgelerinde belirtilen süre ve km düzeyi aşılmaksızın yerine getirildiğini uyuşmazlığa konu ----- plaka sayılı otomobil için de 23.11.2020 tarihinde 15000 km de gerçekleştirilmesi gereken periyodik bakım için 14769 km de----- bünyesinde periyodik bakım hizmeti satın alındığını, davalı şirketin yönlendirdiği servis kapsamında davalı şirket adına kesilen bakım faturasıının müvekkili şirkete yansıtılarak müvekkili şirketçe davalı hesabına ödendiğini, motor arızası tanısı ile yine davalı şirketin anlaşmalı servisine teslim edildiği tarih itibariyle ise anılan aracın kilometresinin 29000 km olduğunu periyodik bakım için zorunlu olan km ise 30000 km olduğunu, 29000 km de motor arızası nedeniyle servise bırakılan araç için ----- plakalı aracın yansıtma bedeli, motor yapıldı bakım eksik" açıklamalı kdv dahil 44.140,35 TL tutarlı 10.06.2022 günlü, -----sayılı fatura tanzim edilmesinin davalı şirketçe gerçekleştirilen keyfi bir işlem olduğunu, anılan faturanın müvekkili şirket adına tanziminin gerek teknik prosedür gerekse sözleşme hükümleri kapsamında dayanağının bulunmadığını belirterek teminatsız veya mahkemenizce uygun görülen teminat ile dava konusu fatura alacağına ilişkin olarak İhtiyati Tedbir Kararı verilmesine, davalı şirket ile yapılan kiralama sözleşmesi ve kiralanan araca ait kullanma kılavuzunda yer alan periyodik bakım süreçleri nazara alınmak suretiyle "----plakalı aracın yansıtma bedeli, motor yapıldı bakım eksik" açıklamalı kdv dahil 44.140,35 TL tutarlı 10.06.2022 günlü ----- sayılı faturanın düzenlenmesine sebep olabilecek yasal bir unsurun mevcut olmadığının ve davacı şirketin işbu fatura yönü ile borçlu olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirkete ait ----- plakalı aracın zilyetliğinin taraflar arasında bayilik ilişkisinin olduğu dönemde 3. kişi ve/veya kurumlara kiralanması amacıyla yazılı olmayan ancak tarafların süregelen ticari ilişkileri ile yerleşik uygulama haline gelen belli şart ve yükümlülükler altında davacı şirkete bırakıldığını, bu kapsamda söz konusu araçların periyodik bakımı, hasar halinde tüm bilgi ve belgelerin müvekkil şirket ile paylaşılması sigorta şirketleri tarafından reddedilen hasarlara ya da müvekkili şirket tarafından yapılan ödemelere ilişkin faturaların yansıtma suretiyle davacı şirketten tahsili gibi bazı yükümlülüklerin geldiğini, İlk olarak 23.11.2020 tarihinde 15.000 km bakımı (periyodik) ------ bünyesinde yapıldığını, 23.03.2021 tarihinde ise maddi hasarlı kazaya karışmış olup müvekkili şirketin anlaşmalı servisi olan ------ şubesi ----- yapıldığını ve 12.07.2021 tarihinde teslim alındığını, 09.08.2021 tarihli onarım faturasının müvekkili şirketin hasar tarihini kapsayan kasko poliçesini tanzim eden ------ tarafından karşılandığını, 26.07.2021 tarihinde araç kirada iken motor sesi şikayeti üzerine davacı yan tarafından kiracıdan geri alındığını----(-- servisine bırakıldığını servisin 03.08.2021 tarihinde aracın yapılan kontrollerinde araçta yatak sesi bulunduğunu önceki hasarda (23.03.2021 tarihli kaza) yan yatmış durumda iken eğer çalışmaya devam etti ise yağsız kalmış olabileceği ya da sonrasında da arıza yapmış olabileceğini net arızasının bulması için karter ve silindir kapağının sökülmesi enjektörlerin kontrol edilmesi ve fincan takımlarının da kontrol edilmesi gerektiğini elektronik posta yoluyla müvekkili şirkete bildirdiğini, 03.08.2021 tarihinde ------- konu hakkında bilgilendirilme yapıldığını ----- nolu dosyanın açıldığını Sigorta şirketi ancak 19.11.2021 tarihinde dönüş sağlayarak," aracın teslim süresi ile bilgi süresi arasında 1 aylık bir süreç mevcut olup motorda oluşabilecek bir arızanın şuanda ortaya çıkmasının çok zor bir ihtimal olması kaynaklı yapılan talep tarafımızca değerlendirilememektedir. Aradan geçen zamanda farklı bir problem oluşmuşta olabilir bunun sağlamasını yapamayız sonuçta servis araç teslimini yapmadan önce aracın kontrollerini gerçekleştirmekte ayrıca servis ile yapılan görüşmede ise aracın kontrollerinin yapılarak teslim edildiği herhangi bir sorun olmadığı belirtmektedir." şeklinde görüşlerini müvekkili şirkete bildirdiğin, müvekkili şirket tarafından yapılan itiraz üzerine 24.11.2021 tarihinde----müvekkili şirketten aracın Anlaşmalı Yetkili Servisi olan ------ çekilmesini talep etttiğini, 28.12.2021 tarihinde müvekkili şirketin aracı ilgili servise teslim ettiğini, 09.03.2022 tarihinde -----. tarafından konu hakkında müvekkili şirkete"Göndermiş olduğunuz bakım çıktısı(15.000 km bakımı) Özel serviste yapılan onarım olması kaynaklı işlem içeriğini bilmediğimiz, Yetkili servis garantisi olan bir araçta kullanılan malzemelerin motorda yaratacağı sorunu bilemeyeceğimizden ayrıca motorda oluşan problemin eksperimiz kanaati ve tarafımızca hasar ile alakalı yetkili servisten alınan görüş doğrultusu ile beraber olumsuz olduğu kanaatinde olup dosya ile ilgili tarafımızca işlem onayı verilmeyecektir." şeklinde dönüşte hasar onarımınının reddedildiğini, bunun üzerine müvekkili şirketin aracın onarımını----- nezdinde gerçekleştirdiğini, müvekkili şirke, davacı şirkete tanzim edilen uyuşmazlık konusu yansıtma faturaya ilişkin 26.04.2022 tarih, 46.140,36-TL tutarlı ve------ nolu faturanın tanzim edildiğini 25.05.2022 tarihinde ----- ile ile cari ilişki dahilinde diğer faturalarla birlikte bu ödemenin yapıldığını, hasar anındaki mevcut bayilik ilişkisi kapsamında kasko şirketi tarafından onarımın reddedilmesi üzerine müvekkili şirketin 10.06.2022 tarih,------ plakalı aracın yansıtma bedeli" açıklamalı olarak----- ödemiş olduğu (fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla) tutarın 44.140,35 TL tutarındaki kısmını, ----- nolu yansıtma faturası düzenleyerek davacı şirkete tebliğ edildiğini, davacı yanın yasal süresi içinde itiraz etmeyerek ve ticari defterine işlemek kaydıyla mezkur faturayı kabul ettiğini belirterek davacı yanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine, dava dışı ---- dava dilekçesi ve cevap dilekçesi ekli olarak davanın ihbarına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettikleri görülmüştür.
RAPOR: Bilirkişi raporunda özetle;"Davacı ----ile davalı ----- incelenen ticari defterleri ve dayandığı belgeler ile yardımcı defterlerinin birbirini tamamlaması, teyid etmesi ve usulune uygun tutulmuş olması nedeniyle TTK. md. 85 ve HMK 222. madde gereğince sahipleri lehine delil niteliğinde bulunduğu; Davacı ------ incelenen kayıtlarına göre, davalı tarafından davacıya kesilmiş 10.06.2022 günlü ----- sayılı 44.140,35 TL tutarlı faturanın kayıtlarında yer aldığı, 31.12.2022 tarihi itibariyle davacı ----- davalı ----- 10.06.2022 günlü ---- sayılı 44.140,35 TL tutarlı fatura da dahil 9.678.745,85 TL borçlu olduğu; Davalı ----incelenen kayıtlarına göre, davalı tarafından davacıya kesilmiş 10.06.2022 günlü----- sayılı 44.140,35 TL tutarlı faturanın kayıtlarında yer aldığı, 31.12.2022 tarihi itibariyle davalı ----- davacı ----- 10.06.2022 günlü -----sayılı 44.140,35 TL tutarlı fatura da dahil 17.981.942,62 TL alacaklı olduğu; Taraf kayıtları arasındaki toplam 8.303.19,77 TL farkın Raporumuzun c- Taraf Kayıtları arasındaki farklar yönünden incelenme bölümünde detaylı olarak açıklandığı; Davalı -----. tarafından davacı ------kesilmiş 10.06.2022 tarihli, -----numaralı, ----- plakalı aracın yansıtma bedeli. Motor yapıldı bakım eksik" açıklmalı, 44.140,35 TL tutarlı, 30 gün ödeme vadeli e-Faturanın davacı şirkete GİB platformu üzerinden elektronik ortamda usulune uygun tebliğ edildiği, davacı şirketin söz konusu faturayı ticari defterlerine işlediği, 8 günlük yasal süresi içerisinde iade faturası düzenlemediği davacı tarafından 17 gün sonra iade faturası düzenlediği, davalının bunu kaydına aldığı ancak bu iade faturasına 8 günlük iade süresi içerisinde fatura düzenleyerek davacıya ilettiği, taraf kayıtlarında bu faturaların yer aldığı; TEKNİK YÖNDEN: Dava konusu aracın ------ plaka sayılı -----marka/tip,----- model araç olduğu, TRAMER-SBM kayıtlarında sisteme kayıtlı hasar kaydının bulunmadığının görüldüğü,-----CEVAP DİLEKÇESİNDE BELİRTİLEN; --- YAPILAN KONTROL TESPİTİNİ İÇEREN BELGE, PERİYODİK BAKIMDA KULLANILAN PARÇALARIN ORİJİNAL PARÇALAR İLE AYNI ÖZELLİKTE OLMADIĞINI İÇEREN TEKNİK TESPİT VE ARACIN 29.759 KM DE OLDUĞUNA DAİR TEKNİK TESPİT-EKSPER TESPİTİNİ İÇEREN BELGEYE DOSYA KAPSAMINDA RASTLANILMADIĞI. ARAÇ 14.769 KM DE İKEN, 15.000 KM PERİYODİK BAKIMININ YAPILMIŞ OLDUĞU, BAKIM YAPILAN YERİN "----" OLDUĞU, YETKİLİ ---- SERVİSİ OLMADIĞI, ARACIN BU BAKIMDAN SONRA 12.688 KM DAHA YOL ALMIŞ OLDUĞU, BU SÜREÇTE MOTOR SORUNUNA AİT HERHANGİ BİR BİLGİ, BELGE, TEKNİK TESPİTİN DOSYA KAPSAMINDA BULUNMADIĞININ ANLAŞILDIĞI, 21/03/2021 TARİHLİ KAZADA ARACIN SU DRENAJ KANALINA DÜŞTÜĞÜ VE TAKLA ATMIŞ OLDUĞUNUN ANLAŞILDIĞI. BU HASARINDAN SONRAKİ ONARIMIN KAPORTA KISMINDA OLDUĞU, ONARIM ÖNCESİ VE SONRASI ONARILAN ARAÇ İLE İLGİLİ MOTOR TEST VERİLERİ BULUNMADIĞI, DRENAJ KANALINA DÜŞEREK TAKLA ATAN ARACIN MOTORU İLE İLGİLİ EKSPER TESPİTLERİNİN GÖZLEMSEL OLDUĞU, BU KAZA SONUCU YAPILAN ONARIM ÖNCESİ VE SONRASINA AİT MOTOR DURUMUNU YANSITAN RAPOR-TEKNİK TESPİT BULUNMADIĞI, DOSYA KAPSAMINDA MOTOR HASARINA AİT ----- TARAFINDAN DA MOTOR ONARIMI ÖNCESİ VE SONRASINDA MOTORUN DURUMU İLE İLGİLİ YAPILMIŞ TEKNİK TESPİTLERİ İÇEREN MOTOR TESTİ VB. BİR BELGE-TEKNİK TESPİT BULUNMADIĞI, MOTOR REVİZYON SÜRECİNE AİT RENKLİ FOTOĞRAF VB.BULUNMADIĞI, MEVCUT DOSYA KAPSAMINA GÖRE; DAVA KONUSU ARACIN PERİYODİK BAKIMIN YAPILDIĞI ÖZEL SERVİSTE KULLANILAN PARÇALARIN ORİJİNAL PARÇALAR İLE AYNI ÖZELLİKTE OLMADIĞINI İÇEREN TEKNİK TESPİTİN BULUNMADIĞI HUSUSU, ARACIN BAKIMDAN SONRA 12.688 KM DAHA YOL ALMIŞ OLDUĞU, BU SÜREÇTE MOTOR SORUNUNA AİT HERHANGİ BİR TEKNİK TESPİT BULUNMADIĞI HUSUSU VE 21/03/2021 TARİHLİ KAZADA ARACIN SU DRENAJ KANALINA DÜŞEREK TAKLA ATMIŞ OLMASI SONUCU YAPILAN ONARIM ÖNCESİ VE SONRASI ONARILAN ARACIN MOTOR TEST VERİLERİ BULUNMADIĞI HUSUSU VE SİGORTA EKSPERİNİN MOTOR İLE İLGİLİ TESPİTLERİNİN GÖZLEMSEL OLDUĞUDA DİKKATE ALINDIĞINDA DAVA KONUSU ARACIN MOTOR REVİZYONU, YEDEK PARÇA, KRANK-BİYEL REVİZYONU, ENJEKTÖR. YAĞ POMPASI VB. İŞLEMLERİNİ KAPSAYAN MOTOR REVİZYONU İŞLEMİNİN KAYNAKLANDIĞININ SÖYLENEMEYECEĞİ SONUCUNA VARILMIŞ OLUP," şeklinde sonuç ve kanaatine varıldığı beyan edilmiştir.
EK RAPOR: Bilirkişi ek raporunda özetle; ---- plaka nolu ----- marka/tip, ----- model otomobilin 21.03.2021 tarihinde meydana gelen kaza sonucu direnaj kanalına düşüp takla atarak ağır bir şekilde hasarlandığı, serviste tamir edilip 12.07.2021 tarihinde teslim edilip kullanılmaya başladığı aynı gün motorda yatak sarması nedeniyle yetkili servise getirilerek tamirinin yapıldığı ve KDV dahil 46.140,36-TL tamir bedeli ödendiği, otomobilin motorunda meydana gelen hasarın önceden yapılan periyodik bakımdan veya periyodik bakım eksikliğinden kaynaklanmadığı, su kanalına düşmesinden kaynaklanan yağlama hatasından kaynaklandığı; Davacı ----- davalı----- tarafından 10.06.2022 tarihli -----sayılı 44.140,35 TL tutarlı yansıtma faturasından kaynaklı olarak davalı -----borçlu olduğu, söz konusu faturaya konu hizmetin yerine getirildiği ----- düzenlediği 26.04.2022 tarih ve------ nolu KDV dahil 46.140,36 TL tutarlı e-Faturada görüldüğü; 05.06.2022 tarihli Kök Raporumuzda tarafların incelenen defterlerinin sahiplen lehine delil niteliğinde bulunduğu ile taraf kayıtları arasındaki toplam 8.303.196,77 TL farkın "ll-MALİ YÖNDEN İNCELENEN BELGELER/2c-Taraf Kayıtları Arasındaki Farklar Yönünden İnceleme;" bölümünde detaylı olarak açıklandığı; 05.06.2022 tarihli Kök Raporumuzdaki sonuç ve kanaatimizin değişmediği;" şeklinde sonuç ve kanaatine varıldığı beyan edilmiştir.
EK RAPOR: Bilirkişi ek raporunda özetle; ---- plaka nolu ----- marka/tip, ----- model otomobilin 21.03.2021 tarihind meydana gelen kaza sonucunda ağır bir şekilde hasarlandığı, serviste tamir edilip 12.07.2021 tarihinde teslim edilip kullanılmaya başladığı aynı gün motorda yatak sarması nedniyle yetkili serviste tamir edildiği, Otomobilinin motorda meydana gelen hasarın önceden yapılan periyodik bakımdan veya periyodik bakım eksikliğinden kaynaklanmadığı, su kanalına düşmesinden kaynaklanan yağlama hatasından kaynaklandığı, Davalı araç malikinin sigortadan tahsil edilemeyen hasar, tamir, bakım vb masrafların davalıdan tahsil ettiğine ilişkin taraflar arasında oluşmuş bir ticari teamülün olduğu, bu tespitler kapsamında davalının maliki bulunduğu ----- plakalı aracın motor tamir masrafının "44.140,35 TL tutarlı 10.06.2022 günlü, ---- sayılı faturadan" kaynaklı alacak talebinde bulunmasının yerinde olduğu," şeklinde sonuç ve kanaatine varıldığı beyan edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.Dava konusu -----plakalı aracın yansıtma bedeli, motor yapıldı bakım eksik” açıklamalı (KDV dahil) 44.140,35 TL tutarlı 10.06.2022 günlü, ----- sayılı faturadan kaynaklı menfi tespit davası olduğu sabittir.Davacı şirketçe üçüncü kişilere kiralanan otomobiller, davalı şirketten bayilik ilişkisi kapsamında uzun dönem kiralama sözleşmelerine konu edilmek suretiyle zilyetlikleri elde edilen araçlardır. Diğer bir ifade ile ticari faaliyete konu araçların mülkiyeti davalıya ait, zilyetliği ise davacı şirkete aittir. Bu hususta ihtilaf bulunmamaktadır.Davalı vekili cevap dilekçesinde müvekkili şirkete ait -----plakalı aracın zilyetliği, taraflar arasında bayilik ilişkisinin olduğu dönemde 3. Kişilere kiralanması amacıyla yazılı olmayan ancak tarafların süregelen ticari ilişkileri ile yerleşik uygulama haline gelen belli şart ve yükümlülükler altında davacı şirkete bırakıldığını, bu kapsamda, sigorta şirketleri tarafından reddedilen hasarlara ya da müvekkili şirket tarafından yapılan ödemelere ilişkin faturaların yansıtma suretiyle davacı şirketten tahsili gibi bazı yükümlülükler kapsamında tarafların ticari ilişki içinde olduğunu, hasar anındaki mevcut bayilik ilişkisi kapsamında KASKO şirketi tarafından onarımın reddedilmesi üzerine, davalı şirket 10.06.2022 tarih, -----plakalı aracın yansıtma bedeli" açıklamalı olarak -----ödemiş olduğu tutarın 44.140,35-TL tutarındaki kısmını,------ nolu yansıtma faturasının davacı şirkete tebliğ edildiği, davacı yan yasal süresi içinde itiraz etmeyerek ve ticari defterine işlemek kaydıyla mezkur faturayı kabul ettiğini bu nedenle davanın reddini savunmuştur.
İhtilafın özü 44.140,35 TL tutarlı 10.06.2022 günlü, ----- sayılı faturadan kaynaklı davacının davalıya borçlu olup olmadığı, taraflar arasında davalı yanca dava dışı üçünçü kişilerden tahsil edilemeyen masrafların davacıdan tahsiline ilişkin ticari teamülün oluşup oluşmadığı, faturaya konu masrafın taraflardan kimin üstünde kalması gerektiğidir. Taraf şirketler arasında araç kiralamaya yönelik ticari ilişki mevcuttur. Bu hususta ihtilaf bulunmamaktadır. Bu haliyle dosya kapsamından taraflar arasında araç kiralama işleminin olduğu tarafların kabulünde olduğu anlaşmakla, tarafların konu hakkında yazılı sözleşmeyi mahkememize sunmadığı, bu nedenle taraflar arasında ihtilafa konu yansıtma faturasından davacı araç zilyetinin sorumlu olup olmadığı hususunun çözüme kavuşturulması gerekmektedir. Taraflar arasında akdi sözleşme bulunmaması nedeniyle taraflar arasındaki ticari teamülün incelenmesi gerekmiştir. Taraflar, uygulanmasını kabul ettikleri teamüller ve aralarında yerleşmiş olan alışkanlıklarla bağlıdır.Zira Türk Medeni Kanunu'nun ayrılmaz bir parçası olan Türk Ticaret Kanunu'nda ticaret hayatının gereklerine uygun özel, teknik bilgi ve usullerden dolayı TMK'dan farklılaşan bazı düzenlemeler mevcuttur. Örf ve adet hukukunun normlar hiyerarşisindeki yeri de bunlardan biridir. TTK m. 1/2'ye göre, örf ve adet kuralları, ticari bir uyuşmazlığa genel hükümlerden (TBK, TMK vb.) önce uygulanır. Objektif hukuk kuralı mahiyetindeki ticari örf ve adet kurallarının hakim tarafından re'sen dikkate alınması gerekmektedir. (-----)İhtilafın özünün tespitinden sonra mahkememizce uyuşmazlığın çözümü teknik bilgi gerektirdiğinden bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, re'sen bir SMMM bilirkişi ve iki makine mühendisi bilirkişi atanmasına karar verilmiş olup bu şekilde heyet oluşturulmuştur. 05/06/2023 tarihli kök bilirkişi raporu ve 30/11/2023 tarihli ek bilirkişi raporundan sonra son olarak 04/02/2024 tarihli genişletilmiş bilirkişi heyet raporu alınmış, söz konusu bilirkişi raporunda;"1------ plaka nolu ----
marka/tip,----- model otomobilin 21.03.2021 tarihind meydana gelen kaza sonucunda ağır bir şekilde hasarlandığı, serviste tamir edilip 12.07.2021 tarihinde teslim edilip kullanılmaya başladığı aynı gün motorda yatak sarması nedniyle yetkili serviste tamir edildiği,
2- Otomobilinin motorda meydana gelen hasarın önceden yapılan periyodik bakımdan veya periyodik bakım eksikliğinden kaynaklanmadığı, su kanalına düşmesinden kaynaklanan yağlama hatasından kaynaklandığı,
3- Davalı araç malikinin sigortadan tahsil edilemeyen hasar, tamir, bakım vb masrafların davalıdan tahsil ettiğine ilişkin taraflar arasında oluşmuş bir ticari teamülün olduğu, bu tespitler kapsamında davalının maliki bulunduğu ----plakalı aracın motor tamir masrafının "44.140,35 TL tutarlı 10.06.2022 günlü, ----- sayılı faturadan" kaynaklı alacak talebinde bulunmasının yerinde olduğu, " şeklinde tespit ve değerlendirmelere yer verildiği görülmüştür.
Sonuç olarak, davalının cevap dilekçesinden beri savunmasının özünü yansıtma faturasına konu alacağın sigortadan tahsil edilemeyen hasar, tamir, bakım vb masrafların davacıdan tahsil edildiğine ilişkin taraflar arasında oluşmuş bir ticari teamüle dayandırdığı, davalı---- tarafından davacı------ kesilmiş 10.06.2022 tarihli------ numaralı, 44.140,35 TL tutarlı, e-Faturanın davacı şirkete usulune uygun tebliğ edildiği, davacı şirketin söz konusu faturayı ticari defterlerine işlediği, 8 günlük yasal süresi içerisinde iade faturası düzenlemediği, otomobilinin motorda meydana gelen hasarın önceden yapılan periyodik bakımdan veya periyodik bakım eksikliğinden kaynaklanmadığı, su kanalına düşmesinden kaynaklanan yağlama hatasından kaynaklandığı, davalı araç malikinin sigortadan tahsil edilemeyen hasar, tamir, bakım vb masrafların davalıdan tahsil ettiğine ilişkin taraflar arasında oluşmuş bir ticari teamülün taraf ticari defter ve kayıtlarından bilirkişiler tarafından tespit edildiği, bu tespitler kapsamında davalının maliki bulunduğu----- plakalı aracın motor tamir masrafının "44.140,35 TL tutarlı 10.06.2022 günlü, -----sayılı faturadan" kaynaklı alacak talebinde bulunmasının yerinde olduğu hususları hep bir arada değerlendirilerek davacının davasının yerinde olmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcının, peşin alınan 753,81 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 326,21 TL harcın davacıya İADESİNE,
3-Yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalı tarafından yapılan 10.030,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiği için karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.ye göre tespit edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
6-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde yatırana İADESİNE,Dair karar, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki(2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. Maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. Maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK 'nın 344.maddesi) suretiyle, -----Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere, davacı vekilinin, davalı vekilinin ve Feri Müdahil ----- vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı .