T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/427
KARAR NO: 2024/363
DAVA: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 29/12/2023
KARAR TARİHİ: 13/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Sermaye Piyasası Kurumunda 20 yıla yakın bir süre çalıştığı, elde ettiği bilgi ve tecrübesini kullanarak halka arz sürecinde olan şirketlere hizmet verebilmek amacıyla ... (-----) kurduğu ve bu çerçevede başta halka açılma yolunda işletmelerin yapısal değişiklik sürecinin yönetilmesi/yönlendirilmesi olmak üzere finans kuruluşları ve halka açık ortaklıkların finansal ve idari bakımdan güçlendirecek yaklaşımların geliştirilmesi, sermaye piyasası araçları kullanılması suretiyle büyüme, istihdam ve sürdürülebilirlik sağlanması, bedelli ve bedelsiz sermaye artırımları yoluyla sermaye ve finansman yapısını güçlendirerek etkin piyasa oluşumunun temin edilmesi konularında hizmet vermeye başladığı, halihazırda halka açık pek çok şirketin halka arz sürecinde müvekkili ... bizzat yer aldığı,----- kurucusu ... oluşturduğu ekip sayesinde pek çok projede danışmanlık hizmeti yürüttüğünü; halka arz genel anlamda, şirketlerin ve bu şirketlerin sahip oldukları varlıkların borsada işlem görülmek üzere küçük paylara bölünerek satışa çıkarılması işlemi olduğu, davalı ..., yönetim kurulu başkanı ve ortağı olduğu diğer davalı ... -----Şirketi'nin ("------) halka arz sürecini yürütmesi için halka arz konusunda elde ettiği güven ve bilinirliği sebebiyle müvekkili ... ile çalışmak istediği ve bu hususta müvekkilinden danışmanlık talep ettiği ... davetiyle -----Ofiste 19.03.2021 tarihinde toplanıldığı ve sürecin müvekkilinin tek ortağı ve yetkilisi olduğu ----- tarafından yürütülmesi noktasında anlaşıldığı, 29.03.2021 tarihinde ----- bağlı ortaklıklarından --- - ve ----- ait 2020 Bağımsız Denetim--- Raporları müvekkiline iletilerek halka arz sürecine başlanıldığını, sürece başlanılan Mart 2021'den ---- halka arz edildiği Haziran 2022'ye kadar geçen süre boyunca müvekkilinin aralarındaki sözleşme uyarınca davalılara halka arz danışmanlığı hizmeti verdiği, verdiği hizmet neticesinde-----, 27,50 halka arz fiyatı ve 1.542.750.000,00 TL halka arz büyüklüğü ile halka arz edilmesine katkı sağladığı, halka arz sürecinin genel olarak; (ID) ön hazırlık; (KI) başvuru; (---) yerinde inceleme; (TV) paylara ilişkin izahnamenin onaylanması; (V) payların halka arzı; (VI) satış sonuçlarının bildirilmesi ve borsada işlem görme aşamalarından oluştuğu, ön hazırlık süreci de kendi içerisinde; esas sözleşmenin değiştirilmesi ve genel kurul kararı; aracılık sözleşmesinin imzalanması, finansal tablolar ve bağımsız denetim; halka arz izahnamesi süreçlerinden oluştuğunu; halka arz sürecinde müvekkili tarafından finansal danışmanlık verilmesi hususunda taraflar anlaşma sağladığını, yaklaşık 15 aya yayılan süreçte müvekkillerinin sürecin her bir aşamasında, görüş, değerlendirme ve yönlendirmeleriyle sürecin tamamında bilfiil yer aldığı, ----- halka arz sürecinin her aşamasında danışmanlık hizmeti verdiğini, bunun dışında, müvekkilinin 07.06.2021 itibariyle haftalık yapılan tüm --- -- toplantılarına iştirak ettiği, toplantılarda da sürecin daha sağlıklı ve mevzuata uygun, eksiksiz yürütülmesi ile müvekkilinin süreçteki asıl etkilerinden birisi olan değerlemenin şirketin menfaatlerine en uygun şekilde yapılabilmesine dair görüş ve önerilerini bu toplantılarda da sunduğunu, Danışmanlık Sözleşmesi kapsamında verdiği hizmet neticesinde----- 27,50 halka arz fiyatı ve 1.542.750.000,00 TL halka arz büyüklüğü ile halka arz edilmesinin sağlandığı, ancak müvekkillerinin sözleşme kapsamında üstlendiği edimlerinin tamamını eksiksiz bir şekilde ifa ettiği ve şirketin başarılı bir biçimde halka arz olmasına katkı sağladığı ve sözleşmede kararlanan ücretlere hak kazandığını, Danışmanlık Sözleşmesinin Finansal Hizmetler Ücreti başlıklı 6.maddesinde “Halka arz, bedelli sermaye artırımı, kredi-borçlanma, birleşme-bölünme, sermaye piyasası aracı ihracı ve benzeri bir yöntem kullanılarak finansman kaynağı teminine yönelik hizmetlerin yürütülmesine dair DANIŞMAN tarafından verilecek yukarıda ayrıntılı olarak ifade edilen hizmetlerden dolayı ORTAK ve ŞİRKET tarafından DANIŞMANa; sermaye artırımı. ve/veya ortak satışı yoluyla halka arz veya sermaye piyasası araçları ihracı sürecinin başarılı bir şekilde tamamlanmasını müteakip, finansman teminine konu tutar, ek satış dahil halka arzdan elde edilen gelir üzerinden değerlemesine göre aşağıdaki tabloda yer alan katsayılar ile genişletilerek nihai orana tekabül eden tutar ödenecektir. Sözleşme dönemi süresince DANIŞMANA her ayın ilk beş günü içerisinde danışmanlık bedeli olarak fatura karşılığında aylık net 25.000-TL (YirmiBeşBinTürkLirası) hizmet karşılığı ücret olarak ödenecektir. KDV, stopaj, harç ve diğer yasal yükümlülükler ücrete dahil değildir." denildiği ve müvekkillerinin verdikleri danışmanlık hizmetleri kapsamında aylık 25.000,00 TL ve Sözleşme'nin 6. maddesi ile hak ettiği ödemeye hak kazandığını; gelinen aşamada müvekkilinin ----- halka arz sürecinin başarılı bir şekilde tamamlanması nedeniyle "Halka Arz, Finansman ve Sermaye Piyasası Araçları İhracına Dair Finansal Danışmanlık Sözleşmesi" çerçevesinde hak ettiği finansman teminine konu miktar olan ek satış dahil halka arzdan elde edilen gelir üzerinden başarı primi olarak Sözleşme'nin 6. maddesinde belirtilen hesaba göre ödenecek nakit karşılık müvekkiline ödenmediği, bu sebeple işbu alacak davasını ikame zorunluluğun ortaya çıktığını, fazlaya ilişkin tüm talep, dava ve itiraz hakları saklı kalmak kaydıyla haklı davalarının kabulünü, müvekkilleri, ---- halka arz sürecinde vermiş oldukları hizmetler karşılığında davalılardan olan hak ve alacaklarının, taraflarca mutabık kalınan başarı priminin vergiler de eklenmek suretiyle temerrüt tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen şimdilik fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla 1.000.001,00 Türk Lirası olarak tahsilini, avukatlık ücreti ve yargılama giderinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkillerden -----ait 21.500.000 TL’si sermaye artışı ile şirket paylarından, 34.600.000 TL’si ortak satışından olmak üzere toplam 56.100.000 TL’lik pay (ek satış dahil) 16.06.2022 tarihinde onaylanan izahname ve Sermaye Piyasası Kurulu’nun ------ sayılı bülteni ile onaylanarak halka arz işlemi gerçekleştiği, halka arz sonrası ortaya çıkan ve özkaynaklarda muhasebeleştirilen emisyon priminden 424.070.000 TL’lik sermaye artışı gerçekleştiği arttırılan sermaye 30.11.2022 tarih --- sayılı ---- Gazetesi’nde tescil ve ilan 16.06.2022 tarihinde onaylanan izahname ve Sermaye Piyasası Kurulu’nun ------ sayılı bülteni ile onaylanarak halka arz işleminin gerçekleştiği, bu halka arz sürecinin aracı kurum olarak ----- önderliğinde , Bağımsız denetim şirketi olarak - ----- şirkete ait gayrimenkul, makine ve ekipmanların değerlemesini yapan -----ve bağımsız hukukçu raporunu hazırlayan ----- Hukuk Bürosu’nun katkıları ile gerçekleştiği, davacılarnı ise işbu dava ile bu süreçte bir başarı hikayesi yarattıklarını zannederek hayali bir senaryo yaratmaya çalışarak “başarı primi” talep ettiklerini, başkalarının başarılarından nemalanmaya çalışan davacıların bu taleplerinin haksız, mesnetsiz ve kötüniyetli olup hukuken himaye göremeyeceği izahtan vareste olduğunu, davanın yetkisiz ve görevsiz mahkemede açıldığını, müvekkili --- --merkezinin ---- olup ----- Ticaret Sicil Müdürlüğü nezdinde ticaret siciline kayıtlı olup bu açıdan 6100 sayılı HMK'nın 6. Maddesi gereği, davaya bakmaya da ---- Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacıların müvekkili ... hakkında dava şartı olan arabuluculuk zorunluluğunu yerine getirmediğini; davacı ... hem kendi adına hem de tek ortağı olduğu şirket adına alacak talebinde bulunmasının mümkün olmadığını, davacılarla müvekkilleri arasında başarı primi verilmesine ilişkin bir sözleşmenin de bulunmadığını, ... bağımsız yönetim kurul üyesi olarak -----görev yaptığı başarı primi talep etmesinin olanaklı olmadığını, müvekkillerinden ... davacılardan ... yaptığı iş karşılığı belirli dönemlerde ödemelerde bulunduğu, Halka arz sürecinin tüm aşamaları dikkate alındığında davacıların iddia ettiği alacağı talep etmelerinin olanaklı olmadığını, görev yönünden itirazlarının kabulü ile görevsizlik kararı verilmesini, yetki yönünden itirazlarının kabulü ile yetkisizlik kararı verilmesini, davanın her bir davalı için ayrı ayrı usulden reddini ve esas yönünden reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin ayrı ayrı her bir davalı yönünden davacılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizin----- Esas sayılı dosyasında davacılar ... ile ---- şirekti-----şirketinin halka açılma sürecinde danışmanlık hizmeti verdiklerinden bahisle sözleşmenin 6. Maddesi gereği halka arzdan elde edilen gelir üzerinden ödenmesi gereken başarı primi alacağının tahsilini istemişlerdir. Bu dosya davalısı olan davalı ... ----- kendisine karşı arabulucuya başvurulmadığını belirterek davanın usulden reddini talep etmiştir.
Davacının dava dilekçesi ekine ibraz ettiği arabuluculuk tutanağı incelenmiş davacıların --- -.. İsimli şirket aleyhinde açacakları dava için ------ Arabuluculuk Bürosunun ------ sayılı dosyasında arabulucuya müracaat ettikleri usule ve yasaya uygun arabulucuk sürecinin bu şirket yönünden tamamlandığı görülmüştür. Davalılardan ... karşı arabulucuya başvurulduğuna dair bir delilin sunulmaması üzerine davacıdan bu durum sorulmuş, davacı yan -----. Sayılı dosyanın 08.05.2024 tarihinde icra edilen duruşmada davacı vekili ...'--- karşı da arabulucuya müracaat edildiğini ancak arabulucunun başvuruyu ticari dava olmadığı gerekçesi ile red ettiğini bildirmiştir. Davacıdan söz konusu arabuluculuk dosya numarası istrenerek ilgili dosya celp edilerek incelenmiş dosyanın tamamı Arabuluculuk daire başkanlığından temin edilmiş yapılan incelemede davacıların 20.09.2023 tarihinde arabulucuya müracaat ettikleri, dosyada sadece arabuluculuk başvuru formu olduğu, arabulucunun taraflara tebligat çıkardığına veya tarafları her türlü mutat iletişim vasıtası ile davet ettiğine dair hiçbir kayıt olmadığı, dosyada bir arabuluculuk son tutanağı da düzenlenmediği, arabulucunun başvuruyu hiçbir işlem yapmadan kapattığı görülmüştür. Gerçek kişilere karşı açılan davalarda mahkemeler dahi ilgili şahsın tacir olup olmadığını vergi dairesi, ticaret sicil müdürlüğü, esnaf ve sanaatkarlar odalarına müzekkere yazmak sureti ile tespit edebilmektedir. Arabulucunun nasıl bir gerekçe ile başvuruyu ticari dava olmadığı gerekçesi ile kapattığı anlaşılamamıştır.
Ortada sadece arabuluculuk başvuru formu bulunan bir başvurunun arabulucluk kanunu , yönetmeliği ve dava şartlarına dair 6100 sayılı HMK hükümleri nazara alındığında dava şartının gerçekleşmiş sayılıp sayılamayacağı hususu taraflar arasında ihtilaflı olan bir husustur.Davacı vekili sadece arabulucuya başvurma yükümlülüğü bulunduğunu,arabulucunun araştırma ve davet yükümlülüğünü yerine getirmemesinin sonuçlarına katlanmalarının beklenmeyeceğini belirtmiş bu hususta iş dairelerine bakan Yargıtay ---. HD. ------ Sayılı kararını emsal olarak sunmuştur. Davalı vekili ise davacının bu beyan dilekçesine karşı verdiği beyan dilekçesinde davacının kasten bu kararın tamamını sunmadığını, bahsi geçen kararda davacının arabuluculuk sürecini sonuna kadar takip ettiğinin karardan görüldüğünü,o dosyada son tutanak da düzenlendiğini oysa somut uyuşmazlıkta son tutanak da bulunmadığını, kendilerine herhangi bir davetiye veya bildirim yapılmadığını bu hali ile arabuluculuk sürecinin usul ve yasaya uygun tamamlandığının söylenemeyeceğini ileri sürmüştür.
Hukuk uyuşmazlıklarına dair arabuluculuk kanununun 17/2. Maddesinin " Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaştıkları, anlaşamadıkları veya arabuluculuk faaliyetinin nasıl sonuçlandığı bir tutanak ile belgelendirilir. Arabulucu tarafından düzenlenecek bu belge, arabulucu, taraflar, kanuni temsilcileri veya avukatlarınca imzalanır. Belge taraflar, kanuni temsilcileri veya avukatlarınca imzalanmazsa, sebebi belirtilmek suretiyle sadece arabulucu tarafından imzalanır. " hükmüne haiz olduğu yine arabulucluk yönetmeliğinin 25/6. Maddesinin " (6) Tarafların uyuşmazlık konusunda anlaşmaları veya kısmen anlaşmaları hâlinde süreç anlaşma son tutanağı ile sonuçlandırılır. Bunların haricindeki her durumda taraflar anlaşmamış sayılır ve anlaşmama son tutanağı düzenlenir." hükmüne haiz olduğu , keza arabuluculuk kanununun 18/A -2. Maddesinin " Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." hükümlerine haiz olduğu, somut olayda arabulucunun davanın ticari dava olmadığı gerekçesi ile bir işlem yapmadan ve son tutanak da düzenlemeden tarafların bu hususta imzalarını da almadan dosyayı usul ve yasaya aykırı bir şekilde kapattığı görülmüştür.Dava şartlarının bir kısmı olumlu bir kısmı ise olumsuz niteliktedir. 6100 sayılı HMK'nın 115. Maddesi hükmü gereği hakim önüne gelen bir davada dava şartlarının yerinde olup olmadığını resen incelemelidir. Zira dava şartları kamu düzeni ile ilgilidir. Bu nedenle arabuluculuk dava şartının yerine getirilmemiş olması davanın esasının incelenmesine engel olacağından hakimin arabuluculuk aşamasının usule uygun olarak yürütülüp yürütülmediğini de resen denetlemesi gerekir. Bunun dayanağı HMK'nın 115/1 hükmüdür. (bkz. Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk,----, sayfa 407 vd. ) Somut olayda davacıların davalı ...karşı zorunlu arabulucuya müracaat ettikleri, arabulucununun usul ve yasaya aykırı olarak hiçbir işlem yapmadan ( bildirim yapmadan, her türlü mutat iletişim vasıftası ile tarafları bilgilendirmeden, son tutanak düzenlemeden ) dosyayı kapattığı, Hukuk uyuşmazlıklarına dair kanununun 17/2. Maddesine aykırı olarak arabuluculuk faaliyetinin nasıl sonuçlandığı bir tutanak ile belgelendirmediği, arabulucluk yönetmeliğinin 25/6. Maddesini gereği Tarafların uyuşmazlık konusunda anlaşmaları veya kısmen anlaşmaları hâlinde süreç anlaşma son tutanağı düzenlenmesi gerektiği, bunların haricindeki her durumda taraflar anlaşmamış sayılması gerektiği ve anlaşmama son tutanağı düzenlenmesi gerektiği, keza arabuluculuk kanununun 18/A -2. Maddesi gereği davacının arabuluculuk görüşmelerinde anlaşılamadığına dair son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini de ibraz etmediği kanun ve yönetmeliğe aykırı olarak ortada sadece arabuluculuk başvuru formu bulunduğu, davacının arabulucudan arabuluculuk faaliyetini nasıl sonuçlandırdığına dair son tutanak almadan dava açtığı çünkü ortada zaten usul ve yasaya uygun düzenlenmiş bir son tutanak da bulunmadığı, bu hali ile arabuluculuk dava şartının yerine getirildiğinin kabul edilemeyeceği, aksi durumda arabulucuların hiçbir araştırma yapmadan başvuru formu ile gelen dosyaları hiçbir inceleme, davet, mutat vasıta ile bildirim yapmadan ve son tutanak düzenlemeden yapmış oldukları işlemle dava şartının yerine getirildiği kabulünün doğacağı, davacının kanun ve yönetmelik hükümleri nazara alındığında arabulucudan arabuluculuk görüşmelerini nasıl sonuçlandırdığına dair en azından bir son tutanak almak sureti ile dava açması gerektiği (Ortada bir son tutanak bulunsa idi arabulucunun davet yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya usulsüz bildirimlerin davacıyı bağlamayacağı, davacının başvuru ve sürecin sonuçlanmasını bekleme yükümlülüğünü yerine getirdiği bu nedenle dava şartının yerine geldiği yolunda değerlendirme yapılmasının mümkün olduğu ) sonucuna varılmış asıl davada ... yönünden davanın tefriki ve iş bu esasa kaydı ile tefrik edilen iş bu davanın dava şartı noksanlığı nedeni ile usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davanın dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL başvuru harcı, 427,60-TL maktu harç olmak üzere toplam 855,20 TL harcın davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle hazineye gelir kaydedilmesine,
3-Davalı vekille temsil edildiğinden yürürlükte olan A.A.Ü.T. gereği 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalıya ödenmesine,
4-Davacı yanca yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, artan avansın davacıya veya ahzu kabza yetkili vekillerine iadesine,
5-Davalı yanca yapılan masraf olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Dair karar, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki (2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, ---- Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere, davacı ve davalılar vekilinin yüzüne karşı, oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.