T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/256
KARAR NO: 2024/376
DAVA: Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali)
DAVA TARİHİ: 05/04/2024
KARAR TARİHİ: 03/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; -----(Davalı Şirket) 23 Temmuz 1992 yılında kurulduğunu, şirketin merkezinin “-----adresi olduğu, abi-kardeş-aile- şirketi olarak kurulan davalı şirketin, 1989 yılı kuruluş tarihli ve davalı şirketin bünyesindeki ----- Şirketlerinin ilki olan -----Şirketi'nin kuruluşundan beri var olduğu gibi abi ----- şirketin %60 hissesine, kardeş ...'in %40 hissesine sahip olacağı ve her iki efradın da şirket yönetiminde yer alacağı şekilde yapılandırılmış olduğunu, bu hususun sicil kayıtları ve genel kurul karar defterleri ile sabit olduğunu, müvekkillerinin davalıların doğrudan ve dolaylı olmak üzere %40 pay sahibi olduklarını, davalı şirketin mevcut yönetim kurulunu ---- ve kızlarının oluşturduğunu, ----- şirketin yönetim kurulu başkanı, kızı ----- ise yönetim kurulu başkan yardımcısı olduğu, şirketin diğer yönetim kurulu üyelerinin ise ---- kızları ---- ve ---- olduğu, şirketin 2024 hesap dönemine ilişkin 28 Mart 2024 tarihli genel kurul toplantısı davetiyelerinin müvekkillerine iadeli taahhütlü posta ile gönderildiğini, müvekkilinin 08.03.2024'te şirket merkezinde hazır bulundurulan faaliyet raporu, finansal tablolar (bilanço ve gelir tablosu) ile kar dağıtım teklif metnini teslim aldığını, şirketler yönetim kurulu ve müvekkili pay sahipleri arasındaki bağların tamamen koptuğunu, bu netice ile faaliyet raporunun yönetim kurulu ve müvekkili pay sahipleri arasındaki yegane iletişim aracı olduğu vurgulanmak suretiyle bilgi alma ve inceleme haklarının kullanıldığı tüm hususlara ihtimamla karşılık verilmesinin talep olunduğunu, müvekkillerinin TTK 437. maddesi kapsamında pay sahiplerine tanınan en temel hak olan bilgi alma ve inceleme hakkı kendilerine kullandırtılmamış olduğundan işbu davayı açma zaruretinin hasıl olduğu, duruşma açılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesine, davalı şirketin taraf olduğu uyuşmazlıkların saptanarak istenen bilgi ve belgenin müvekkillere sunulması talebinin mahkeme vasıtası ile sağlanmasına,
müvekkili pay sahiplerinin bilgi alma ve inceleme hakkını kullandığı hususlara ilişkin olarak hakkın yerine getirilerek istenilen bilgi ve belgelerin taraflarına verilmesine, yargılama giderleri ve her türlü masraf ve ücreti vekaletin ileride yönetim kurulu üyelerine rücu edilmek üzere karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı -----vekili cevap dilekçesinde özetle; 2022 yılına yönelik ihtiyari bağımsız denetim raporu, bilgi alma hakkı dahilinde talep edilebilecek belgelerde bulunması gereken güncellik kriterini yitirdiğini, ilgili genel kurulun konusunu oluşturan faaliyet yılı ile sınırlı tutulduğunu, şirketin süregelen zaman içindeki tüm faaliyet ve denetleme raporlarının hazır bulundurulması şart koşmadığını, dava konusu bilgi alma talebine esas teşkil eden 2022 yılına ilişkin ihtiyari bağımsız denetim raporunun kendilerine verilmesine dair en ufak bir bildirimde bulunmadığının tespit edilebileceğini, davacıların bilgi alma ve inceleme taleplerinin reddi olarak yorumlanıp haksız ve kötü niyetli olarak dava konusu ediliyor olduğunun açık olduğunu, kurul kararı gereği alınmış bir rapor olmamakla birlikte, azınlık pay sahipleri ile yasal olarak zorunlu bir şekilde paylaşılması gereken bir belge olmadığını, söz konusu 2022 yılına yönelik ihtiyari bağımsız denetim raporunun davacılar ile yasal olarak zorunlu bir şekilde paylaşılması gereken belgelerden olmadığını, müvekkili şirketin Etik İlkeler ve Uyum Politikaları adı altında bir belge düzenleme zorunluluğu olmadığını, Etik İlkeler ve Uyum Politikaları isimli belgenin müvekkilinin düzenlemesi zorunlu olan belgelerden olmadığını, azınlık pay sahiplerinin bilgi verilmediğini bahsettikleri davaların olası sonuçları itibariyle anılan yönetmelikte belirlenen davalardan olmadığını, davacıların iddiasının aksine olağan genel kurul toplantısında ticari sır gerekçesiyle cevapsız bırakılan hiçbir soru bulunmadığını, haksız ve yersiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; davalı şirketin 28.03.2024 tarihinde icra edilen genel kurul toplantısında ve öncesinde davacı yanca keşide edilen ihtarnamede sorulan sorular ve genel kurulda davcılarca sorulan sorular kapsamında genel kurulda davacılara bilgi edinme ve inceleme hakkı tanınıp tanınmadığı, davacılara verilen yanıtların yeterli düzeyde olup olmadığı ve dava ve cevap dilekçesindeki iddia ve savunmalar nazara alındığında dava dilekçesinde yanıtsız bırakıldığı/ eksik yanıtlandığı belirtilen üç hususta mahkeme eli ile davacılara bilgi edinme ve inceleme hakkı verilmesinin mümkün olup olmadığına ilişkindir.6102 sayılı TTK'nın 437. Maddesi " (1) Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir.
(2) Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar. Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir. Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fıkrasına dayanamaz.
(3) Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir.
(4) Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir.
(5) Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir.
(6) Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz." hükmünü düzenlemiştir.
Pay sahiplerinin en önemli haklarından biri genel kurulda oy kullanmaktır. Oy hakkının kullanılmasının bilinçli ve etkili olabilmesi pay sahiplerinin şirketin faaliyeti, ekonomik ve mali durumu, hatta büyük pay sahiplerinin şirketten elde ettiği menfaatler hakkında tam bir bilgi sahibi olmasına bağlıdır.Bilgi edinme ve inceleme hakkı pay sahibinin bireysel vazgeçilemez ve feragat edilemez bir müktesep hakkıdır. Hakkın müktesep olma özelliği TTK'nın 437/6. Maddesinde " bilgi alma hakkı esas sözleşme ile ve şirket organlarınında birinin kararı ile kaldırılamaz veya sınırlanamaz " denilmek sureti ile açıklanmıştır.Bilgi vermekle yükümlü olanlar şirket işleri hakkında yönetim kurulu, denetimin yapılış şekli ve sonuçları hakkında denetim kuruludur.Pay sahibinin yönetim kurulundan şirketin işleri, denetçilerden denetimin yapılma şekli hakkında bilgi alabilmesi için aşağıdaki şartların mevcut olması gerekmektedir;
A-bilgi talebi, genel kurul toplantısında yapılmalıdır.
B-şirketin içinde bulunduğu durum hakkında bir kanaate varılabilmesine ve pay sahipliğinin kullanmasına yardımcı olmalıdır.
C-istemin şirketin yönetim işleri hakkında yönetim kuruluna, denetimin yapılma şekli ve sonuçlarına ilişkin olarak da denetçilere yöneltilmiş olmalıdır.Bilgi alma hakkının sınırları kanunun 437/3. Madde ve fıkrasında açıklanmıştır. Bu ölçütler ortaklık sırrı veya korunması gereken diğer şirket menfaatleridir. Bu yöndeki bir iddianın kabul görebilmesi için;
A- Şirketin menfaatinin tehlikeye düştüğü somut bir şekilde ortaya konmalıdır
B-İleri sürülen tehlikenin gerçekleşmesi kuvvetle muhtemel olmalıdır.
Bilgi alma ve inceleme davası bir eda davasıdır. Davanın konusu Anonim ortaklıkta bir incelme yapmaktır. Bu nedenle bu tür davada bilirkişi tayini davanın amacı ve niteliği ile bağdaşmaz. Davanın basit yargılamaya bağlanmasının nedeni de budur. (----.)Medeni kanunun 2. Maddesi uyarınca pay sahibi bilgi alma ve inceleme hakkını kötüye kullanmamalıdır. Onlarca soru sorulması, sır olduğu aşikar olan sorular sorulması, Genel kurulun çalışamaz duruma getirilmesinin amaçlanması gibi sorular dürüstlük kuralına aykırıdır.Soruların doğrudan veya dolaylı olarak gündemle ilgili olması şarttır. Gündemle ilgisiz kişisel nitelikte sorular sorulamaz. Verilecek bilgi pay sahipliği haklarının kullanılması bakımından gerekli ise cevaplandırılır. Merak gidermek veya ---- dışındaki çevrelere yarar sağlamak amacıyla soru sorulamaz. (----.) Davacıların genel kuruldan önce keşide ettikleri ihtarname ile şirket yöneticileri ve denetçileri tarafından cevaplanmak üzere bir çok soru sordukları bunların davalı yanca önemli bir kısmının yanıtlandığı , genel kurulda eksik yanıtlanan veya yanıtlanmayan üç hususa ilişkin davacıların iş bu davayı açtıkları görülmüştür.
Davacıların genel kuruldan önce şirkete keşide ettikleri ihtarname incelenmiş davacıların bu ihtarnamede 2022 yılı ihtiyari bağımsız denetim raporunu şirketten talep etmedikleri görülmüştür. Davacılarca genel kurulda bu evrak istenmiş şirketçe genel kuruldan sonra verileceği söylenmiş ise de verilmemiştir. Davalı şirket cevabında her ne kadar bu evrakın verileceği söylenmiş ise de bu evrakın konusunun dava konusu genel kurul faaliyet dönemine ait olmadığı, yasal olarak pay sahiplerine verilmesi gereken belgelerden de olmadığı gerekçesi ile bu belgeyi vermediği görülmüştür. Her ne kadar davacı yanca 2022 yılına ait bağımsız denetim raporu istenmiş davalı yanca genel kurulda bu belgenin sonra verileceği beyan edilmiş ise de genel kurulun 2023 yılı faaliyet dönemine ilişkin olduğu, bu belgenin dava öncesi keşide edilen ihtarnamede belirtilmediği, ilk defa genel kurulda talep edildiği ve söz konusu genel kurul faaliyet yılını kapsamadığı, eski dönemlere ait olduğu anlaşılmakla bu talebin reddine karar verilmiştir.
Davacılar genel kurul öncesinde ve sırasında ( genel kurul 6. Sayfa) şirketin etik ilkeler ve uyum politikalarının, uyum projesinin mevcut olup olmadığı, varsa proje kapsamında topluluk çalışanları ve üst düzey yöneticilerle birebir görüşmeler yapılıp yapılmadığı, mevcut uyum faaliyetlerinin değerlendirilip değerlendirilmediği, risk değerlendirmesi yapılıp yapılmadığı, uyum programları kapsamında tespit yapılıp yapılmadığı, bu tespitlere ilişkin önleme faaliyetlerinin neler olduğu sorulmuş şirketçe verilen yanıtın konu ile alakalı olmadığı görülmüştür. Davacının sorduğu bu soruya verilen yanıtın soru ile sorulmak istenen hususu aydınlatmadığı, varsa bunlara dair çalışmaların, belgelerin, bilgilerin davacılarla paylaşılması gerektiği sonucuna varılmış bu istem kabul edilmiştir.Davacılarca genel kurulda şirket aleyhinde açılmış davaların bilgisi talep edilmiş davalı vekili şirketin yıllık faaliyet raporlarının asgari içeriğinin belirlenmesi hakkında yönetmeliğin 11/e maddesi gereğince her davanın bilgisinin verilmesinin zorunlu olmadığını sadece mali durumu etkileyecek davaların yazılmasının yeterli olduğu gerekçesi ile bu istemin red edildiği görülmüştür. Yukarıda ifade edildiği üzere asıl olan pay sahibine bilgi vermektir. Bilgi verilmemesinin gerekçeleri, şartları yukarıda yazılmıştır. Davcılar her davanın potansiyel mali yük taşıdığını, davalı şirketin feshi için de dava açmalarının muhtemel olduğunu bu nedenle şirketin mali durumunu, pay değerlerini düşürecek bilgilere erişmelerinin zaruri olduğu gerekçesi ile bu bilginin verilmesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir. Davacıların beyanları yerinde olup bu bilgilerin verilmesinden imtina edilmesinin nedenlerinin yerinde olmadığı, davacıların şirkette önemli oranda hisse sahipleri oldukları, şirketin feshi olmadığı taktirde ayrılma akçesi istemli bir dava açmaları durumunda şirkete karşı açılmış davaların potansiyel mali yük olma ihtimali ve bu durumun davacıların da ayrılma akçesini düşürecek olma durumu kaldı ki bu hususta sorulan soruya verilmeyen yanıtta kanunun aradığı " istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği " gerekçelerinin de bulunmadığı nazara alındığında davacıların bu isteminde de hukuki yararları bulunduğu, verilen yanıtın yetersiz olduğu sonucuna varılmış davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
A-Davalı şirketin davacının genel kurul toplantısının 6. Sayfasının son paragrafında sorduğu soruya verdiği yanıt sorulan soru ile ilgili olmadığından keza genel kurul toplantı tutanağının 13. Sayfasında şirket aleyhine açılan davalar ile ilgili verilen yanıt yetersiz olduğundan bu iki istemle ilgili olarak davacının talebinin kabulüne, Davacı vekiline ve vekilinin de katılımı ile şirketin iş ve işlemlerini aksatmayacak şekilde 23.08.2024 günü saat 10:00-14:00 saatleri arasında şirket merkezinde bilgi alma ve inceleme hakkı tanınmasına,
B-Her ne kadar davacı yanca 2022 yılına ait bağımsız denetim raporu istenmiş davalı yanca genel kurulda bu belgenin sonra verileceği beyan edilmiş ise de genel kurulun 2023 yılı faaliyet dönemine ilişkin olduğu, bu belgenin dava öncesi keşide edilen ihtarnamede belirtilmediği, ilk defa genel kurulda talep edildiği ve söz konusu genel kurul faaliyet yılını kapsamadığı, eski dönemlere ait olduğu anlaşılmakla bu talebin reddine,
2-Alınması gereken harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı yanca yatırılan 427,60 TL başvuru harcı 427,60 TL peşin harç olmak üzere toplam 855,20 TL harç ile 242,00 TL posta ve müzekkere masraflarının taraflardan eşit oranda tahsiline, toplam 1097,20 TL yargılama giderinin yarısı olan 548,60 TL'nin davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine, bakiye giderin davacılar üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5- Taraflarca yatırılan gider/delil avansınından arta kalan kısmın taraflara veya ahzu kabza yetkili vekillerine iadesine,
6-Davacılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Av. Asg. Üc. Trf.'ne göre 17.900 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacılara verilmesine,
7-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Av. Asg. Üc. Trf.'ne göre 17.900 TL maktu vekalet ücretinin davacılardan tahsiliyle davalıya verilmesine, Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı 6102 sayılı TTK'nın 437/5. Madde ve fıkrası uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.