T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/634
KARAR NO: 2025/681
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 21/07/2025
KARAR TARİHİ: 22/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... (T.C.K.N:...) ------ isimli iş yerinin sahibi olduğunu, Yapmış olduğu ticaret kapsamında çeşitli bankalardan çek alarak ticari işinde kullanmayı amaçladığını, Bu kapsamda ---- Bankası ----- Şubesi , TC. Bankası ----- şubesi , ----- Şubesi ‘ den çek koçanları aldığını, Almış olduğu bu çek koçanlarından tespit edebildiğimiz kadarı ile aşağıdaki çek yapraklarını imzasız ve yazısız olarak kaybettiğini, ---- Bankası ----- Şube Müdürlüğü ----- numaralı hesabından alınan -----seri numaralı çekler, ---- seri numarasına kadar tüm çek yaprakları, TC. ---- Bankası ----- Şube Müdürlüğü ------- seri numarasına kadar çek yaprakları müvekkilin elinden rızası hilafına çıktığını, İş bu çeklerin kötü niyetli kişiler tarafından tahsil edilmesi yada arkalarının yazdırılması müvekkil açısından telafisi imkansız zararlar oluşmasına sebebiyet vereceğini, Bu nedenle öncelikle iş bu çek yaprakları hakkında ödemeden men yasağı kararı verilmesini ve bilahare iş bu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ettiği görüldü.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, hukuki niteliği itibariyle zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Rızası olmaksızın elinden kıymetli evrakı çıkan lehdar iptal davası açabilir. Davacı asilin dava dilekçesindeki açıklamalara göre, zayi nedeniyle iptali istenen çekin, imzalı olduğu ve keşidecinin uhdesindeki iken kaybolduğunun iddia edildiği anlaşılmaktadır. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği durumlarda, senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651.ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil, hakkını senetsiz olarak ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Somut olayda, davacı çekin yetkili hamili olmayıp, senede bağlı bir hakkı bulunmadığı dava dilekçesindeki anlatımlarla sabittir. Bu tür bir talep, ancak senede bağlı bir hakkı bulunan, ancak senedin zayi olması nedeniyle bu hakkını ileri süremeyen yetkili hamil tarafından ileri sürülebilir. (-----. BAM----- HD. ------)
Nitekim, zayi nedeniyle açılan iptal davasında, öncelikle zayi edildiği bildirilen evrakın kıymetli evrak niteliğini taşıması, kıymetli evrakın davacının kendi iradesi dışında elinden çıkması ve zayi edilen kıymetli evrakın kimin elinde olduğunun bilinmemesi ve zayi edildiği bildirilen kıymetli evrakta hak hamili olması gerekmektedir.(Talebin boş çek yaprağına ilişkin olduğu ve buna ilişkin çek hesabının talep edene ait olduğu talep edenin kabulündedir. Boş çek yaprağı TTK'nın 780. Maddesi kapsamında çek niteliğinde olmadığı gibi kambiyo senedi vasfında da değildir. Dolayısıyla boş çek yaprağı hakkında iptale ilişkin TTK'nın 757 vd. maddelerinin uygulanma olanağı yoktur. Bu halde çek hesabı sahibinin, boş çek yapraklarının iptaline karar verilmesini talep etmesi mümkün değildir. ----. Bam. -----. HD. ------Davacılar tarafından zayi edildiğini bildirdiği çeklere keşideci sıfatıyla yer aldığı, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının olmadığı, kaldı ki zayi edildiği iddia edilen belgelerden boş çekin T.T.Knun 780.madde hükümlerinde belirtilen unsurları içermediğinden kıymetli evrak niteliğinde bulunmadıkları anlaşıldığından, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
Hüküm; Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın aktif husumet ve hukuki yarar yokluğu nedeni ile dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
3-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davacı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmın HMK. 333.maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE,Dair, Gerekçeli mahkeme kararının davacı tarafa tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacıların yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.