T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/838
KARAR NO: 2025/402
DAVA: Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 12/11/2024
KARAR TARİHİ: 08/05/2025
Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi
DAVA: Davacı vekili 12/11/2024 harç tarihli dava dilekçesinde özetle; "Müvekkil ----- yüzü aşan ülkede faaliyet gösteren; ------- gibi markalarıyla küresel pazardaki payını her geçen gün daha da kuvvetlendiren, üç yüzü aşkın markasıyla küresel bazda tüketicilere ulaşan, Türkiye’nin en köklü gıda kuruluşlarından biridir. Gerek ülke gerekse dünya çapında itibarı ve prestiji ile tanınan, kalitenin sembolü haline gelmiş müvekkil şirkete izafeten, dünya çapında yıllarca tesis etmiş ve korumuş olduğu ticari itibarını zedelemek, iktisadi rekabet ortamını müvekkil aleyhine bozmak, güvenilirliğini ve kalitesini tartışılır hale getirmek maksadıyla bazı şahıslar tarafından hukuk normlarını ihlal edecek düzeyde paylaşımlar ve beyanatlara yer verilmektedir.
Davalı ..., kendisine ait ------ hesapları üzerinden muhtelif sosyal medya platformları aracılığıyla müvekkilin ticari itibarına saldırı saiki güden paylaşımlar gerçekleştirmektedir. Söz konusu kötüleme fiilinin internet ortamı üzerinden gerçekleştirilmesi, ihlalin daha geniş kesimlere ulaşmasına sebebiyet vermektedir. Aynı zamanda davalı, kitle iletişim araçları aracılığıyla sağladığı etkileşim ile sponsorlu içerikler üretmekte bu yolla haksız menfaat elde etmektedir. Davalı, sponsorlu içerik ürettiği ----- firma ürünlerinin tanıtımlarında Reklam Yönetmeliğine aykırı yayınları nedeniyle 2021 ve 2024 yıllarında Reklam Kurulundan cezalar almıştır.
Davalının, iktisadi rekabet ortamını müvekkil aleyhine bozacak şekilde müvekkile karşı gerçekleştirdiği haksız rekabet fiili sebebi ile hakkında verilmiş mahkumiyet kararı bulunmaktadır. Davalı, 25 Aralık 2023 tarihinde kendisine ait ------ kullanıcı isimli ----- hesabı üzerinden -----müvekkil şirketi ----- yanlısı olmakla itham ettiği ve ------ şeklinde bir paylaşımda bulunarak müvekkili adeta bebek katline destek verdiği iddiasıyla itham etmiştir. Bu ifade sebebi ile Davalı aleyhinde------Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde şikayette bulunulmuş ve ------ Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan soruşturma sonucunda davalının üzerine atılı haksız rekabet suçunu işlediğine kanaat getirilerek----- Asliye Ceza Mahkemesi'nin ------ Sayılı dosyası ile kamu davası açılmıştır. Yargılama sonucunda savcılık mütalaası uyarınca beraat kararı verilmiş olup karar tarafımızca istinaf edilmiştir. Davalı bu davaya konu savcılık şikayetimizin akabinde 28.05.2024 tarihinde------ uzantılı bir video içeriği paylaşmıştır. Paylaşım tamamen yerellik odaklı olarak ve üstelik de savaşın iyi bir şey olmadığı temalı olarak yapılmıştır. Davalı ise ithamlarını tamamen farklı kültür ve geleneğe sahip tüketicilerin yer aldığı ülkemizde ------ yönelik olarak yapmıştır. davalının müvekkilin ticari iş ve faaliyetlerine ilişkin, " ------" döktüğü şeklinde gerçekleştirdiği haksız ve incitici paylaşımı hakkında erişimin engellenmesi talebinde bulunulmuş; işbu talebimiz ----- Sulh Ceza Hakimliği ------ sayılı dosya ile incelenmiştir. Hakimlikçe ; "Başvuran hakkında '' -----'' ifadesinin somut olay ve olgudan uzak soyut algı içerdiği, kişilik haklarını ihlal ettiği değerlendirmekle başvuranın talebinin kabulüne" karar verilmiştir. İlgili kabul kararını dava dilekçemizin ekinde sunmaktayız. Tüm bu hususlar ışığında, davalının müvekkil şirkete izafeten haksız rekabet fiilini teşkil edecek fiil ve davranışları sebebiyle huzurdaki davayı açma gereği hasıl olmuştur. " denmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; "Huzurdaki dosya, müvekkilin Türk Ticaret Kanunu 54. madde ve devamında düzenlenen haksız rekabet kurallarına aykırı davrandığı iddiasıyla haksız rekabetin tespit edilmesi, paylaşımların yayından kaldırılması ve haksız rekabetin ilan edilmesi talepleri ile ikame edilmiştir. Ancak müvekkil paylaşımlarında haksız rekabet kurallarını ihlal eden ifadeler yer almamakta olup, davacı kendi kişisel yorumları üzerinden müvekkile zarar vermeye çalışmaktadır. Hatta dava dilekçesinde müvekkil söylemiş gibi yer verdiği birçok ifade müvekkilin paylaşımında yer almayan davacının kendi yorumlarıdır. Müvekkil tüm paylaşımları gerçeği açığa çıkarmak için yaptığı araştırmalardan ve kamu oyuna faydalı olabilecek konulara değinmekten ibarettir. Paylaşımlarında ise gereksiz yere incitici, karalama mahiyetinde veya yanıltıcı beyanlara hiçbir surette yer vermemektedir. Haksız ve mesnetsiz açılmış olan işbu davanın reddine,Müvekkil paylaşımlarının ifade özgürlüğü ve eleştiri sınırları içerisinde kalmasından bahisle paylaşım içeriklerinin haksız rekabet teşkil etmediğinin tespitine,Yargılama gideri ve karşı yan vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini Sayın Mahkemenizden talep ederiz. " denmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava haksız rekabetin tespiti, refi ve hüküm özetinin ilanı taleplerine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.------. Asliye Ceza Mahkemesi ----- Esas ------ Karar sayılı dosyası getirtilmiş dosyada yapılan incelemede davalı hakkında elde ki davaya konu paylaşımdan dolayı cezalandırılması istemiyle açılan davada beraat kararı verildiği ve kararın istinaf incelemesinden geçerek 30.01.2025 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.Serbest piyasa ekonomilerinin temel prensibi olan serbest ticaret hakkı ve rekabet özgürlüğü Anayasa’nın 48/1 maddesinde “Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.” denilmek suretiyle vurgulanmıştır. Ancak ticaret serbestîsi ve rekabet özgürlüğü, sınırsız rekabet hakkının bulunduğu anlamına da gelmemektedir. Bu nedenle haksız rekabeti düzenleyen kuralların amacı ve içeriği de rekabet özgürlüğünün sınırlarını göstermek ve bu sınırların aşılması durumunda başvurulabilecek hukuki yolları tespit etmektir.
Haksız rekabet kuralları, rekabet hakkının dürüstlük kuralları çerçevesinde kullanılmasını sağlamak ve rekabet hakkının kötüye kullanılmasını engellemek amacı ile sevk edilmiştir. Bu kurallar genel nitelikli ve her alanda uygulanabilecek hükümler içermekle birlikte rekabet hakkının, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 2. maddesi gereğince dürüstlük kurallarına uygun şekilde kullanılmasını sağlamaya çalışmaktadır (-----Haksız rekabete ilişkin hükümler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 54 ila 63. Maddeleri arasında düzenlenmiştir. Buna göre Türk Ticaret Kanununun 54.maddesinde haksız rekabet '' Haksız rekabete ilişkin bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.
Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır. '' şeklinde tanımlanmıştır.
Bir sonraki maddede ise haksız rekabete ilişkin başlıca haller şu şekilde sayılmıştır : '' a) Dürüstlük kuralına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri ile diğer hukuka aykırı davranışlar ve özellikle;
1. Başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini, fiyatlarını, faaliyetlerini veya ticari işlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek,... '' şeklinde düzenlenmiştir.Kanun koyucu, bu hükümle, bir kimsenin şahsının veya mallarının, iş ürünlerinin, fiyatlarının, faaliyetlerinin veya ticari işlerinin kötülenmek suretiyle müşterileri önünde küçük düşürülmesini veya itibarının zedelenmesini haksız rekabet hali olarak kabul etmiştir.
Kötüleme, genel anlamda, bir kişi hakkında olumsuz bir kanaat oluşmasına sebebiyet veren veya bir şeyin olduğundan daha değersiz olduğu hususunda kanaat oluşturan davranış biçimidir. Bir kişi hakkında olumsuz kanaat oluşmasına sebebiyet veren davranış, yani zamanda kişilik haklarının ihlali niteliğini de taşımaktadır. Bu davranış biçiminden, kişinin ticari kişiliğinin ve yaşamının etkilenmesi durumunda ise haksız rekabetten söz edilir.Düzenleme ile yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla piyasaya katılanlar hakkında olumsuz intiba oluşturulmasının, bu şekilde piyasadaki rekabet ortamının bozulmasının önlenmesi amaçlanmıştır. Kötüleme fiilin hedefi arasındaki dar anlamda rekabetin bozulmasından ziyade, piyasada hakim olan dürüst rekabet ortamının bozulması hedeflendiğinden, fail ile kötülenen kişi arasında bir rekabet ilişkisine gerek bulunmamaktadır.Kötüleme içeren bu açıklamanın haksız rekabet olarak değerlendirilebilmesi için rekabet ortamını bundan dolayı da ticaret hayatını etkileme ve alıcıları yönlendirme kabiliyetine sahip olması gerekir. (Yarg. ------. H.D. 01.04.2011 T.-----Görüldüğü üzere kötülemenin haksız rekabet olarak nitelendirilebilmesi için öncelikle bir açıklamanın (beyanın) olması; bu açıklamanın başkalarının şahsı, emtiası, iş mahsulleri, faaliyetleri yahut ticari işleri hakkında olması; nihayet bu beyanın yanlış, yanıltıcı veya lüzumsuz yere incitici olması gerekmektedir.Gereksiz yere incitici açıklama, aleyhinde açıklama yapılan süjeyi gerekli olmadığı halde dürüstlük kuralına aykırı bir şekilde eleştiri sınırını aşıp itibarını düşürücü duruma sokan açıklamalardır.İspata muhtaç, itham ve isnatlar içeren ifadelerin kullanılması da gereksiz yere incitici açıklama sayılır------)Bu itibarla yapılan eylemin kötüleme niteliğinde olup olmadığı müşterilerin de özellikleri gözetilerek her somut olaya göre titizlikle incelenmelidir.
Somut olaya gelince, davalının davacıya yönelik olarak ------ isimli sosyal medya platformundan;
-25.12.2023 tarihli ‘----- katliamları sonrasında tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de ------ yanlısı firmalara yoğun bir tepki oluştu. Başta global ölçekli üretim yapan ve ----açıkça desteni dile getiren ----- gibi firmalar tepkinin odağında yer alırken, ülkemizin yerli ve milli markalarımızda nasibini aldı. 150 yıllık ------ en çok tepki çeken firmaların başında gelirken bu tepkiler sonrasında yüzlerce tepki gelen ve -’deki soykırımın devam ettiği 28 Kasım’da yayımlanan paylaşımda ‘Bu dönem küçük şeylerin kıymetini bilmenin ne kadar önemli olduğunu hatırlatıyor’ denilerek ------ifadelerine yer verilen bu görseller paylaşıldı.Yapılan incelemede ise görseldeki çikolataların ise ------ tesislerinde üretilerek ----- sertifikalı olarak ---satıldığı anlaşılıyor. ------
-28.05.2024 tarihli “ ---- devletinin ---- katliamlara başladığı günlerde, ------ yanlısı tutum sergileyen birçok global firmaya yoğun bir tepki ortaya çıkmış, dünyada ticari boykot süreci başlatılmıştır. Hal böyleyken bebek, çocuk, kadın demeden binlerce masumun katledildiği günlerden 28 Kasım’da ----- sahibi olduğu ----- ------ hesabında, ------ görselleri ve ‘------’ ifadeleri dikkat çekmişti. Biz de yaşanan bu katliamların gölgesinde -----yanlısı paylaşıma gelen tepkiler üzerine günler sonra yayını kaldıran ----- grubu, Gıda Dedektifi hakkında ürün kötüleme ve gereksiz yere incitici ifadelerde bulunma iddiasıyla TTK kapsamında hapis cezası istemiyle suç duyurusu yaptığını bugün öğrendik. Yaşanan bu süreçte detayları size aktarmaya devam edeceğiz." şeklinde paylaşımlarda bulunmuştur.Hızla gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri sayesinde insanlığın içinde bulunduğu bilgi toplumu olarak adlandırılan günümüz toplumunda sonsuz sayıdaki bilgiye ulaşımın düne göre çok daha kolay olduğu ancak bilginin işlenmesinin çözümlenmesinin ve talep edene ulaştırılmasının ise aynı oranda mesai ve farkındalık istediği bu alanda uzun süredir tekel olan konvansiyonel medyanın yerini dijital medyaya bıraktığı, bu medyada ise başta içerik yöneticiliği, sosyal medya uzmanı, blogger, influencer vs. Şeklinde tanımlanabilecek birçok yeni meslekler oluştuğu davalının da-----internet sitesi ile "-----" olarak tanınan ----- hesabının sahibi olduğu ve daha çok tüketicilere yönelik farkındalık amaçlı ürün etiketi bilgi paylaşımları yaptığı davalının bahse konu paylaşım içerikleri dikkate alındığında gerçekleştirilen ve halen devam eden bir soykırıma yönelik tepki mahiyetinde paylaşımlar olduğu ve paylaşımlara konu beyanların ifade özgürlüğü sınırlarını aşmadığı ifade özgürlüğü çerçevesinde vakıa, olay ve şahsi fikirlerin kural olarak her zaman açıklanabildiği, bunun sonucu olarak bir kişi ya da faaliyetleri ile ilgili yapılan olumsuz açıklama ya da beyanların tek başına haksız rekabet oluşturmadığı, kötüleme içeren açıklamanın, ancak yanlış veya yanıltıcı ya da gereksiz yere incitici ise haksız rekabet olarak nitelendirileceği bu tür paylaşımların içeriğinde kişilik haklarına saldırı barındırmadığı sürece eleştiri ve ifade özgürlüğü kapsamında kaldığı ve herhangi bir haksız rekabet eylemi oluşturmadığı nitekim davacı vekilinin davacı firmanın ----- distribütör’ü olduğunu ancak paylaşımın yapıldığı tarih itibariyle ------ ile ticareti durdurduklarını beyan ettiği hususları da dikkate alındığında bahse konu paylaşımların TTK m. 55/1 a.1 hükmü kapsamında davacının faaliyetlerini ve ticari işlerini gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek niteliğinde olmadığı ve haksız rekabet olarak değerlendirilemeyeceği kanaatiyle davanın reddine dair aşağıda ki şekilde karar verilmiştir.
Hüküm; Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 615,40 TL harçtan peşin yatırılan 427,60 TL harcın düşümü ile geri kalan 187,80 TL harcın davacı taraftan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA ,
3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına ,
4-Davacı tarafça peşin yatırılmış olan gider avansından artan kısmın, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
5-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ye göre 30,000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-3.600,00 TL Arabulucu ücretinin davacıdan tahsiliyle hazineye irad kaydına,Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.