T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/402
KARAR NO : 2025/843
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/06/2023
KARAR TARİHİ : 09/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Sözleşmenin feshi ile sözleşmenin feshinden kaynaklı kesin teminatın güncellenmesi kesintisinin 77.560,74.-TL, çalışılmayan günler için sözleşmenin md.l7./b bendine göre 124 günlük ceza kesintisinin 119.757,96.-TL cezanın tazmini olmak üzere toplamda 197.318,70.-TL hakediş alacağın tahsili ile temerrüt tarihi olan 28.04.2022 tarihli itibaren işlemiş reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsilinin talep edildiği; taraflar arasında ----- Adet Paletli Ekskauatör ve 2 Adet Kazta-Yi'ddeyki Kiralama İşi" sözleşmesi 14.09.2021 tarihinde imzalanmış ve sözleşme kaplamında 06.10.2021 tarihinde firmaya yer teslimi yapılarak çalışmalara başlanıldığını; ancak söz konusu sözleşme kapsamında yüklenici fînna tarafından çalıştırılan makinelerin -11 Demiryolu Bakım Müdürlüğündeki Kazıcı-Yükleyici ------ Demiryolu Bakım Müdürlüğündeki Ekskavatör 15.04.2022, -----Demiryolu Bakım Müdürlüğündeki Kazıcı-Yükleyici 07.04.2022, ----- Demiryolu Bakım Müdürlüğündeki Ekskavatör 06.04.2022 tarihinde son çalışmasını yapmış olup makinelerin, herhangi bir bildirim yapılmadan çalışma mahallerini terkettiğini; sözleşmenin 26.1 maddesi (a) bendi doğrultusunda 20 (yirmi) gün içerisinde makinelerin çalışma mahallerine şevkinin yapılarak çalışmalara başlanılmaması halinde sözleşme fesih işlemleri başlatılacağı konusunda uyarıldığını; firmadan makinelerin çalışma mahallerini terk etmesinin gerekçesi hususunda herhangi bir dönüş yapılmadığını; bu sebeple yüklenicinin Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.25/f hükmünde belirtilen "...Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek..." yasaklı fiil ve davranışından dolayı sözleşmenin 20. maddesine istinaden "¡.Bölge Müdürlüğü Mıntıkasında menfez, hendek vs. temizliği için 2 Adet Paletli Ekskavatör ve 2 Adet Kazıcı Yükleyici Kiralanması İşi" sözleşmesinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20. ve sözleşmenin 26. maddeleri gereği feshedildiğini; söz konusu iş kapsamında firmanın yaptığı çalışmalar neticesinde hazırlanan 7 nolu kesin hakediş Demiryolu bakım Müdürlüğünün 17.02.2023 tarih ve ------- sayılı yazısı ekinde firmaya gönderildiğini; bahse konu iş kapsamında hazırlanan 7 nolu kesin hak edişte- Yapılan işler için fiyat farkı ve KDV dahil 130.784,65-TL firma alacağı, - 9/10 KDV tevkifatı kesintisi 17.955,18-TL,-Sözleşmenin feshinden kaynaklı Kesin Teminatın güncellenme kesintisi 77.560,74-TL,-Çalışılmayan günler için sözleşmenin 17. maddesi (b) bendine göre 124 Günlük ceza kesintisi 119.757,96-TL olmak üzere toplamda 215.273,88-TL.nin hakedişte kesintinin hesaplandığını; yapılan hesaplamaya göre firma alacaklarından kesintilerin düşülmesi halinde 84.489,23-TL tutarında davacının alacaklı olduğunu; davacı tarafından hazırlanan hakedişe göre 9/10 oranında tevkifatlı faturanın kesilmesi ve 84.489,23-TL tutarındaki hakedişten doğan kurum alacağının yazının tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde davacının banka hesabına yatırılarak fatura ve ödeme dekontunun tarafımıza iletilmesinin, söz konusu süre içerisinde fatura kesilerek Kurum alacaklarımızın hesaba yatırılmadığı takdirde alacakların tahsili için hukuki süreç başlatılacağının TCDD ----- Bölge Müdürlüğü (-------) (Demiryolu Bakım Servis Müdürlüğü)'nün 17.02.2023 tarihli ve ------- sayılı yazısı ile davalıya bildirildiğini; sözleşmenin feshinden kaynaklı Kesin Teminatın güncellenme kesintisi 77.560,74-TL, Çalışılmayan günler için sözleşmenin 17. maddesi (b) bendine göre 124 Günlük ceza kesintisi 119.757,96-TL olmak üzere toplamda 197.318,70-TL.nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reoskont faizi ile birlikte tahsilinin gerektiğini beyan etmiş olup ------ ihale, 14.09.2021 tarihli sözleşmeye davalı_ tarafça yapılan aykırılığın tespiti ile işbu sözleşmenin feshine ilişkin işlemin yerindeliği ile sözleşmenin feshinden kaynaklı Kesin Teminatın güncellenmesi kesintisi 77.560,74.-TL'nin, Çalışılmayan Günler için sözleşmenin md.l7./b bendine göre 124 günlük Ceza Kesintisi 119.757,96.-TL cezanın tazmini olmak üzere ve toplamda 197.318,70.-TL hak ediş alacağın tahsili ile temerrüt tarihi 28.04.2022 tarihli itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline, muhakeme masraf ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında ------ numaralı "2 Adet Paletli Ekskavatör ve 2 Adet Kazıcı-Yükleyici Kiralama İşi" sözleşmesi 14.09.2021 tarihinde imzalanmış ve sözleşme kapsamında 06.10.2021 tarihinde firmaya yer teslimi yapılarak çalışmalara başlanıldığını; ancak çalışmalar sonrası hakediş ödemelerinde düşüşler olduğunu ve hakedişlerde hafiasonu ve gece çalışmalarının dikkate alınmadığını, çalışma saatlerinin düzensiz olduğunu ve tüm bu hususların düzeltilmesi için TCDD ------. Bölge Müdürlügii'ne 09/02/2022 tarihli dilekçenin sunulduğunu; Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.25/f hükmünde belirtilen "...Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek..." hükmü uyarınca davalının tüm sorumluluğu yerine getirmesine rağmen işi bırakmasının mücbir sebep olarak değerlendirilmesi gerektiğini; davalının üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmiş olup davacı tarafından belirtilen hususlar mesnetsiz olduğunu beyan etmiş davanın esastan reddine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerine yükletilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.
RAPOR: Bilirkişi raporunda özetle; "Teknik inceleme neticesinde: Dava konusu iş makinalarının ----- iline gitmiş olduğundan ------- adresi Demiryolu Bakım Servis Müdürlüğü'nde inceleme yapılmamış olup, dosya kapsamına göre yapılan değerlendirmede; Davalı tarafın temin ettiği, 2 Adet Eksavatör (140 --- Gücünde), 2 Adet Kazıcı-Yükleyici (100 ----- Gücünde) çeşitli bölgelerde işlerde kullanılmış olduğu, Bu araçların kullanıldığı sürede ihale şartnamesine uygun ve sorunsuz çalıştığı, Bu araçların ilgili kurumun yöneticilerinin inisiyatifi ile çeşitli tarihlerde, mücbir sebepler dışında, sebep belirtmeden çalışma alanlarına getirilip çalıştırılmadığı, Mali inceleme yapıldığında: "Defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri tespit edilmek suretiyle HMK 222 maddesi uyarınca lehine delil teşkil edecek vasıfta olup olmadığı" hususunda mali inceleme yapıldığında: Davacı tarafın dosya sunulu 2023 yılı Defterlerinin HMK 222. maddesine göre lehine delil kabul edilebileceği, (Kurumunun VUK hükümlerine göre defter tutma zorunluluğunun olmadığı), Davacı Ticari defter kayıtlarına göre Davalının 31/12/2023 tarihi itibari ile 119.757,96 TL borçlu olduğu. Davacının sunduğu hakediş tablosuna göre davalı tarafından fatura kesilmesi halinde davalının 84.489,23 TL Borçlu olacağı, Davalının 2021 Yılı açılış ve kapanış beratlarının usulüne uygun olarak yapıldığı, 2022 Yılında açılış beratının usulüne uygun olarak yapıldığı ancak aralık kapanış beratının ve defterinin iletilmediği ve mali müşavirinin şirketin 2022 yılı 07 ayı itibari ile resen terkinin verildiğinin sözlü beyan edildiği, Davalının yasal ticari defter kayıtlarına göre davacının 45.392,13 TL borçlu olduğu, "Tarafların defter kayıtlan arasında farklılık bulunduğu takdirde ınüstenıinatlarının da incelenmek suretiyle farklılığın neden kaynaklandığı ve hangi tarafın defterindeki kayda değer verilmesinin gerektiği" hususunda mali inceleme yapıldığında: Davacı ile davalı ------ arasındaki cari hesap farkının Davalının düzenlediği faturalan Davacının defter kayıtlarına 45.392,13 TL eksik olarak kaydetmesi (Gecikme Cezasını Düşerek) ve davacı tarafından düzenlenen 31.01.2023 tarihli 119.757,96 TL tutarlı faturanın Davalının ticari defter kayıtlarına kaydetmemesinden kaynaklandığı. "Dava takip tarihi itibariyle davacının davalıdan cezai şart alacağının bulunup bulunmadığı var ise miktarı; davalı vekilinin cevap dilekçesinde ileri sürdüğü haliyle söz konusu ihaleden kaynaklı alınan işten kaynaklı fazladan gece ve hafta sonu çalışmaları yapılıp yapılmadığı, hakediş ödemelerinin sözleşme şartlarına rağmen düzensizlik ve yetersizlik (düşüklük) olup olmadığı, hu hususta davalı şirketin ihaleci kuruma sunulduğu beyan edilen 09/02/2022 tarihti talep dilekçesi ve cevabi yazısı (dosyaya sunulması halinde) incelenerek davalının mücbir sebepten kaynaklı iş bıraktığına yönelik savunmalarının yerinde olup olmadığı" hususunda: Davacının, davalı yüklenicinin Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m. 25/f hükmünde belirtilen "...Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine ııvgıın olarak taahhüdünü yerine getirmemek..." fiiline aykırılığı nedeniyle taraflar arasındaki "1.Bölge Müdürlüğü Mıntıkasında menfez, hendek vs. temizliği için 2 Adet Paletli Ekskavatör ve 2 Adet Kazıcı Yükleyici Kiralanması İşi" sözleşmesinin. Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20. ve sözleşmenin 26. maddeleri gereğince feshedildiğini beyan ettiği; Davalının ise çalışmalara başladıktan sonra davacının yaptığı hakediş ödemelerinde düşüşler olduğunu; hakedişlerde haftasonu ve gece çalışmalarının dikkate alınmadığını; çalışma saatlerinin düzensiz olduğunu; dolayısıyla Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.26/f hükmünde belirtilen "...Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü verine getirmemek..." hükmü uyarınca davalının tüm sorumluluğu yerine getirmesine rağmen işi bırakmasının mücbir sebep olarak değerlendirilmesi gerektiğini beyan ettiği. "davalının fazladan gece ve hafta sonu çalışmaları yapılıp yapılmadığı" hususunda: Bu. 7. hususun dosya kapsamından tespit edilemediği, "hakediş ödemelerinin sözleşme şartlarına rağmen düzensizlik ve yetersizlik (düşüklük) olup olmadığı" hususunda: Mali incele neticesinde davacının sunulan defter kayıtlarına göre 1,2,3 numaralı hakkedişlerin zamanında ödemesini yapıldığı, 2.03.2022 tarihli faturadaki 71.276,73 TL 4.hakediş ödemesinin 23.03.2022 tarihinde (Faturadan 21 gün sonra), 10.03.2022 tarihli faturadaki 81.767,22 TL 5.Hakediş ödemesinin 23.03.2022 tarihinde (Faturadan 13 gün sonra) 19.04.2022 tarihli faturadaki 57.267,03 TL ö.Hakediş ödemesinin 24.07.2022 tarihinde yapıldığı (Faturadan 96 gün sonra) 4,5,6.hakediş ödemelerinin zamanında yapılmadığı (Fatura +10 gün), "davalının mücbir sebepten kaynaklı iş bıraktığına yönelik savunmalarının yerinde olup olmadığı" hususunda borçlar mevzuatına yönelik değerlendirme yapıldığında: Taraflar arasında 1409.2021 tarihinde adi yazışı şekilde '7.Bölge Müdürlüğü Mıntıkasında menfez, hendek uç. temizliği için 2 Adet Paletli Ekskavatör ve 2 Adet Kazıcı Yükleyici Kiralanması İşi" sözleşmesinin kurulduğu; sözleşmedeki irade açıklamaları incelendiğinde sözleşmenin TBK m. 470 hükmü gereğince eser sözleşmesi olduğu ve buna göre davalının yüklenici sıfatını haiz olduğu kanaatine varıldığı; işbu sözleşmenin 26.1/a hükmünde "Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine sözleşmede belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere iadrenin en az 20 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi," ; 26.2/f hükmünde "Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek" fiilinin "yasakfiil ve davranışlar" olarak kabul edildiği; Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20(a) maddesinin "Aşağıda belirtilen hallerde _idare sözleşmeyi fesheder: Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde hitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az "on gün " süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi25(0 maddesinin ise "Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: ...j) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek. " şeklinde olduğu; (uzmanlık alanımızın dışında kalan) Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m. 20(a) ve 25(0 hükümleri kapsamında davacının sözleşmeyi feshetmesinde haklı nedene dayanıp dayanmadığı hususunu takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu, Mali inceleme neticesinde davacının, sözleşmede üstlendiği zamanda ve miktarda davalıya ödeme yapmadığı tespit edilmiş olmakla birlikte bu tespite bağlı olarak: ivazın (karşılığın) ödenmemesine dayalı olarak işi tamamlamayan davalının bu fiilinin, sözleşmenin 26.b/f hükmünde sayılan "yasak fiil ve davranışlar" kapsamında sayılmayacağı; davacının sözleşmeden doğan borcunu gereği gibi ifa etmemesi "mücbir sebep" sayılmasa da (zira Kamu İhale Sözleşmesi Kanunu 'nun 10. maddesinin "Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir: a) Doğal afetler, b) Kanuni grev. c) Genel salgın hastalık, d) Kısmi veya genel seferberlik ilanı, e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller. " şeklinde sayıldığı) buna bağlı olarak (bu nedene dayalı olarak) davalının işi tamamlamadığı; dolayısıyla sözleşmede TBK m. 179 hükmüne göre kararlaştırılan ceza koşulu yönünden davacının alacaklı olmadığı kanaatine varıldığı; ancak takdirin elbette Sayın Mahkeme'ye ait olduğu, ayrıca davacı tarafından "sözleşmenin feshinden dolayı kesin teminatın-8-giincellenmesi kesintisi "nin de ödenmesini talep ettiği görülmekte olup mali inceleme neticesinde davacının, sözleşmede üstlendiği zamanda ve miktarda davalıya ödeme yapmadığı tespit edildiği için sözleşmenin feshinde davacının haklı nedene dayanmadığı ve dolayısıyla anılan kesintiyi de talep edemeyeceği" şeklinde sonuç ve kanaatine varıldığı beyan ediilmiştir.
EK RAPOR: Bilirkişi ek raporunda özetle; "Teknik inceleme neticesinde: Dava konusu iş makinalarının ----- iline gitmiş olduğundan --------- adresi Demiryolu Bakım Servis Müdürlüğü'nde inceleme yapılmamış olup, dosya kapsamına göre yapılan değerlendirmede; Davalı tarafın temin ettiği, 2 Adet Eksavatör (140 --- Gücünde), 2 Adet Kazıcı-Yükleyici (100 ------ Gücünde) çeşitli bölgelerde işlerde kullanılmış olduğu, Bu araçların kullanıldığı sürede ihale şartnamesine uygun ve sorunsuz çalıştığı, Bu araçların ilgili kurumun yöneticilerinin inisiyatifi ile çeşitli tarihlerde, mücbir sebepler dışında, sebep belirtmeden çalışma alanlarına getirilip çalıştırılmadığı, Mali inceleme yapıldığında: "Defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri tespit edilmek suretiyle HMK 222 maddesi uyarınca lehine delil teşkil edecek vasıfta olup olmadığı" hususunda mali inceleme yapıldığında: Davacı tarafın dosya sunulu 2023 yılı Defterlerinin HMK 222. maddesine göre lehine delil kabul edilebileceği, (Kurumunun VUK hükümlerine göre defter tutma zorunluluğunun olmadığı). Davacı Ticari defter kayıtlarına göre Davalının 31/12/2023 tarihi itibari ile 119.757,96 TL borçlu olduğu. Davacının sunduğu hakediş tablosuna göre davalı tarafından fatura kesilmesi halinde davalının 84.489,23 TL Borçlu olacağı, Davalının 2021 Yılı açılış ve kapanış beratlarının usulüne uygun olarak yapıldığı, 2022 Yılında açılış beratının usulüne uygun olarak yapıldığı ancak aralık kapanış beratının ve defterinin iletilmediği ve mali müşavirinin şirketin 2022 yılı 07 ayı itibari ile resen terkinin verildiğinin sözlii beyan edildiği. Davalının yasal ticari defter kayıtlarına göre davacının 45.392,13 TL borçlu olduğu, "Tarafların defter kayıtları arasında farklılık bulunduğu takdirde müsteminatlarının da incelenmek suretiyle farklılığın neden kaynaklandığı ve hangi tarafın defterindeki kayda değer verilmesinin gerektiği" hususunda mali inceleme yapıldığında: Davacı ile davalı firma arasındaki cari hesap farkının Davalının düzenlediği faturaları Davacının defter kayıtlarına 45.392,13 TL eksik olarak kaydetmesi (Gecikme Cezasını Düşerek) ve davacı tarafından düzenlenen 31.01.2023 tarihli 119.757,96 TL tutarlı faturanın Davalının ticari defter kayıtlarına kaydetmemesinden kaynaklandığı, Davacı tarafından düzenlenen 31.01.2023 tarihli ------ numaralı 119.757,96 TL tutarlı faturanın (124 günlük ceza kesintisi) yerinde olup olmadığının takdirinin sayın mahkemeye ait olduğu, "Dava takip tarihi itibariyle davacının davalıdan cezai şart alacağının bulunup bulunmadığı var ise miktarı; davalı vekilinin cevap dilekçesinde ileri sürdüğü haliyle söz konusu ihaleden kaynaklı a!man işten kaynaklı fazladan gece ve hafta sonu çalışmalarım7 yapılıp yapılmadığı, hakediş ödemelerinin sözleşme şartlarına rağmen düzensizlik ve yetersizlik (düşüklük) olup olmadığı, bu hususta davalı şirketin ilıaleci kuruma sunulduğu beyan edilen 09/02/2022 tarihli talep dilekçesi ve cevabi yazısı (dosyaya sunulması halinde) incelenerek davalının mücbir sebepten kaynaklı iş bıraktığına yönelik savunmalarının yerinde olup olmadığı" hususunda: Davacının, davalı yüklenicinin Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m. 25/f hükmünde belirtilen "...Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek..." fiiline aykırılığı nedeniyle taraflar arasındaki " l.Bölge Müdürlüğü Mıntıkasında menfez, hendek vs. temizliği için 2 Adet Paletli Ekskavatör ve 2 Adet Kazıcı Yükleyici Kiralanması İşi" sözleşmesinin, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20. ve sözleşmenin 26. maddeleri gereğince feshedildiğini beyan ettiği: Davalının ise çalışmalara başladıktan sonra davacının yaptığı hakediş ödemelerinde düşüşler olduğunu; hakedişlerde haftasonu ve gece çalışmalarının dikkate alınmadığını; çalışına saatlerinin düzensiz olduğunu; dolayısıyla Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.26/f hükmünde belirtilen "...Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek..." hükmü uyarınca davalının tüm sorumluluğu yerine getirmesine rağmen işi bırakmasının mücbir sebep olarak değerlendirilmesi gerektiğini beyan ettiği, "davalının fazladan gece ve hafta sonu çalışmaları yapılıp yapılmadığı" hususunda: Bu hususun dosya kapsamından tespit edilemediği, bazı durumlarda hazır olarak bekletildiği "hakediş ödemelerinin sözleşme şartlarına rağmen düzensizlik ve yetersizlik (düşüklük) olup olmadığı" hususunda: Mali inceleme neticesinde davacının sunulan defter kayıtlarına göre 1,2,3 numaralı hakkedişlerin zamanında ödemesini yapıldığı, 2.03.2022 tarihli faturadaki 71.276,73 TL 4.hakediş ödemesinin 23.03.2022 tarihinde (Faturadan 21 gün sonra), 10.03.2022 tarihli faturadaki 81.767,22 TL 5.Hakediş ödemesinin 23.03.2022 tarihinde (Faturadan 13 gün sonra) 19.04.2022 tarihli faturadaki 57.267,03 TL 6.Hakediş ödemesinin 24.07.2022 tarihinde yapıldığı (Faturadan 96 gün sonra) 4,5,6.hakediş ödemelerinin zamanında yapılmadığı (Fatura +10 gün), "davalının mücbir sebepten kaynaklı iş bıraktığına yönelik savunmalarının yerinde olup olmadığı" hususunda borçlar mevzuatına yönelik değerlendirme yapıldığında: Taraflar arasında 1409.2021 tarihinde adi yazışı şekilde '-------.Bölge Müdürlüğü Mıntıkasında menfez, hendek vs. temizliği için 2 Adet Paletli Ekskavatör ve 2 Adet Kazıcı Yükleyici Kiralanması İşi" sözleşmesinin kurulduğu; sözleşmedeki irade açıklamaları incelendiğinde sözleşmenin TBK m. 470 hükmü gereğince eser sözleşmesi olduğu ve buna göre davalının yüklenici sıfatını haiz olduğu kanaatine varıldığı; işbu sözleşmenin 26.1/a hükmünde "Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine sözleşmede belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere idarenin en az 20 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi," : 26.2/f hükmünde "Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek" fiilinin "yasak fiil ve davranışlar" olarak-8-kabul edildiği; Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 20(a) maddesinin "Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder: a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az "on gün " süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi"; 25(0 maddesinin ise "Sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: ... f) Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek. " şeklinde olduğu; (uzmanlık alanımızın dışında kalan) Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m. 20(a) ve 25(0 hükümleri kapsamında davacının sözleşmeyi feshetmesinde haklı nedene dayanıp dayanmadığı hususunu takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu, Mali inceleme neticesinde davacının, sözleşmede üstlendiği zamanda ve miktarda davalıya ödeme yapmadığı tespit edilmiş olmakla birlikte bu tespite bağlı olarak: ivazın (karşılığın) ödenmemesine dayalı olarak işi tamamlamayan davalının bu fiilinin, sözleşmenin 26.b/f hükmünde sayılan "yasak fiil ve davranışlar" kapsamında sayılmayacağı; davacının sözleşmeden doğan borcunu gereği gibi ifa etmemesi "mücbir sebep" sayılmasa da (zira Kamu İhale Sözleşmesi Kanunu 'nun 10. maddesinin "Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir: a) Doğal afetler, b) Kanuni grev. c) Genel salgın hastalık, d) Kısmi veya genel seferberlik ilanı, e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller. " şeklinde sayıldığı) buna bağlı olarak (hu nedene dayalı olarak) davalının işi tamamlamadığı; dolayısıyla sözleşmede TBK m. 179 hükmüne göre kararlaştırılan ceza koşulu yönünden davacının alacaklı olmadığı kanaatine varıldığı; ancak takdirin elbette Sayın Mahkeme'ye ait okluğu, ayrıca davacı tarafından "sözleşmenin feshinden dolayı kesin teminatın giincellenmesi kesintisi "nin de ödenmesini talep ettiği görülmekte olup mali inceleme neticesinde davacının, sözleşmede üstlendiği zamanda ve miktarda davalıya ödeme yapmadığı tespit edildiği için sözleşmenin feshinde davacının haklı nedene dayanmadığı ve dolayısıyla anılan kesintiyi de talep edemeyeceği kanaatine varılabileceği;" şeklinde sonuç ve kanaatine varıldığı beyan edilmiştir.
DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle Davacı ile davalı arasında bir sözleşme ilişkisi kurulduğunu, sözleşmenin haksız feshedildiğini, sözleşmenin feshinden kaynaklı Kesin Teminatın güncellenmesi kesintisi 77.560,74 TL'nin, Çalışılmayan Günler için sözleşmenin md.17./b bendine göre 124 günlük Ceza Kesintisi 119.757,96 TL cezanın tazmini olmak üzere ve toplamda 197.318,70 TL uğranılan zararların tazminini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle davanın reddini savunmuştur.
Davacı teşekkül ile davalı yüklenici ----- arasında ---- ihale 14.09.2021 tarihli ve ---- kayıt numaralı ihale ile "TCDD ------.Bölge Müdürlüğü mıntıkasında menfez, hendek vs. temizliği için 2 Adet Paletli Ekskavatör ve 2 Adet Kazıcı Yükleyici Kiralanması İşi" konulu sözleşme yapıldığı anlaşılmıştır. Sözleşme kapsamında 06.10.2021 tarihinde firmaya yer teslimi yapılarak çalışmalara başlanılmıştır. Davalı tarafından temin edilen 2 Adet Eksavatör (140 ---- Gücünde) ve 2 Adet Kazıcı-Yükleyici (100 ------ Gücünde) çeşitli bölgelerde iş akdini yerine getirdiği, bu araçların ihale şartnamesine uygun olduğu ve sorunsuz çalıştığının bilirkişi incelemesi neticesinde tespit edildiği, ancak davalının bu araçları çeşitli tarihlerde çalışma alanlarına getirip çalıştırmadığı, son olarak da davalı taraf hakediş ödemelerinde düşüşler olduğu ve hak edişlerde haftasonu ve gece çalışmalarının dikkate alınmadığı, çalışma saatlerinin düzensiz olduğu ve tüm bu hususların düzeltilmesinin TCDD ------- Bölge Müdürlüğüne yazılan 09/02/2022 tarihli dilekçe ile talep edildiği; davalı şirket tarafından Teknik şartnamenin 24.2 maddesi gerekçe gösterilerek talep dilekçesine olumlu dönüş sağlanmadığı ve bu kapsamda mücbir sebep olarak bu hususların değerlendirilmesi gerektiği savunmaları ile davanın reddini savunmuştur.
Çözümü teknik bilgi gerektirmesi nedeniyle dosya kapsamında bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 1 nolu celsenin uyuşmazlığın tespiti uyarınca “taraflar arasında imzalanan 14/09/2021 tarihli (ihale) sözleşmeye davalının aykırı davranıp davranmadığı, davalının aykırı eylem olarak kabul edilebilecek eylemlerinin mücbir sebep kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, davalının haksız sebeple sözleşmeyi feshedip etmediği, sözleşmeye aykırılık var ise tespiti, sözleşmeye aykırılığın tespiti halinde davacının davalıdan kesin teminatın güncellenmesi kesintisi, sözleşmeye aykırılıktan kaynaklı 124 günlük cezai bedel kesintisi talep hakkının olup olmadığı, talep hakkı var ise bedellerinin tespiti, temerrüd faizinin 28/04/2022 tarihinde başlatılıp başlatılamayacağı” hususunda bilirkişi heyeti oluşturularak rapor tanzimi yoluna gidilmiştir. Zira ----- Bölge Adliye Mahkemesi ----- Hukuk Dairesi'nin ----- esas ve ------- karar sayılı ilamında; " Bu durumda mahkemece yapılacak iş; davacının tutunduğu sözleşme kapsamı ve husumet durumunun belirlenmesi için yukarıda belirtildiği şekilde HMK 31. maddesi kapsamında davanın aydınlatılmasının sağlanması, akabinde iş sahibi ----- ile yüklenici arasındaki ihale evrakları da dosya arasına alınarak, dosyanın aralarında kamu ihale kanunu ve eser sözleşmeleri hususunda uzman bilirkişinin de bulunduğu heyete tevdi edilmesi ve dosyada bulunan raporlar arasındaki çelişkilerin de giderilmesi suretiyle rapor düzenlenmesinin istenilmesi ile hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesinden ibarettir." şeklindeki açıklamalarına istinaden içerisinde kamu ihale hukuku uzmanının da içinde bulunduğu 14/03/2025 tarihli bilirkişi raporunda; " Davalı -------sözleşme süresinden önce işi bırakması, "mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek", yasak fiil ve davranışı kapsamında olduğundan davacı TCDDnin sözleşmeyi feshinin haklı nedene dayandığı," şeklindeki (karşıt) tespit ve değerlendirmeler ile mahkememiz vicdani kanaatinin uyuştuğu değerlendirilmiştir.
Mücbir sebep hâli genel hükümlerden ayrı olarak Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun m. 10 hükmünde düzenlenmektedir. Bu düzenleme şöyledir:“Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir:
a) Doğal afetler.
b) Kanuni grev.
c) Genel salgın hastalık.
d) Kısmî veya genel seferberlik ilânı.
e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.
Süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlar da dahil olmak üzere, idare tarafından yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.”
Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m. 10 idarenin yukarıda sayılan halleri mücbir sebep olarak kabul etmesi için şu şartları aramaktadır:
a) Yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması,
b)Taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması,
c)Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması.
Yukarıdaki hükümden hareketle talimat mahkemesince aldırılan bilirkişi raporunda izahı bulunduğu haliyle mücbir sebep; idareye karşı bir taahhüdün veya yükümlülüğün yerine getirilmesini engelleyen, idarenin muhatabı kişilerin kusurundan kaynaklanmayan ve kişilerin ortadan kaldırmaya gücünün yetemeyeceği olaylardır. Bir hadisenin mücbir sebep olarak nitelenebilmesi için öncelikle yükümlülük sahibi kişinin kendi eyleminden ve kusurundan kaynaklanmaması gerekir. İkinci unsur ise bu olayın önlenemez ve karşı koyulamaz olmasıdır. Üçüncüsü ise bu hadisenin kişinin yükümlülüğünü yerine getirmesini engellemesidir. Kişilerin muhatabı olduğu idari birimlerin, yapmaları gereken işlemleri yapmaması, geç yapması, mevzuata aykırı güçlük çıkarması öngörülebilir hadiselerdir. Bu durumun tek başına kişinin yükümlülüğünü yerine getirmesini engellemesi söz konusu olamaz. Ancak, kişiler idareyi işlem yapmaya veya eylemde bulunmaya zorlayamayacakları için idarenin karşı tarafın yükümlülüğünü yerine getirmesini engelleyici tutumu varsa yalnızca bu hâl kişiler bakımından mücbir sebep sayılabilir. İdarenin tutumu yalnızca kendi yükümlülüğüne yönelik olup da bu husus karşı tarafın yükümlülüğünü yine de getirmesine engel teşkil etmiyorsa ortada mücbir sebebin bulunduğu bir durumdan da bahsedilemez. Somut olayımızda ise çalışma saatlerinin düzensizliği, hak ediş ödemelerinin düzensizliği gibi durumlar sözleşmeden doğan borcun gereği gibi ifa edilmemesi mücbir sebepler olarak kabulü mümkün değildir. Sonuç olarak, iddia, savunma, bilirkişi raporları, dosyaya kazandırılan bilgi ve belgeler muvacehesinde taraflar arasında 2021/35000 ihale 14.09.2021 tarihli ve---- kayıt numaralı ihale ile "TCDD-------.Bölge Müdürlüğü mıntıkasında menfez, hendek vs. temizliği için 2 Adet Paletli Ekskavatör ve 2 Adet Kazıcı Yükleyici Kiralanması İşi" konulu sözleşme kurulduğu, yer teslimi davalı şirkete 06.10.2021 tarihinde yapılmış ve davalı şirket tarafından çalışmalara başlanıldığı, taraflar arasındaki sözleşmenin süresi, sözleşmenin 11.2. maddesi ile sözleşmenin eki olan İş Makineleri Kiralama Teknik Şartnamesi'nin 8. maddesinin (a) bendinde belirtildiği üzere bir yıl olduğu, iş makineleri sırasıyla 06.04.2022, 07.04.2022, 11.04.2022 ve 15.04.2022 tarihlerinde son çalışmalarını yaptığı, davalı yanca çalışma saatlerinin düzensiz olduğu ve tüm bu hususların düzeltilmesinin TCDD ------Bölge Müdürlüğüne yazılan 09/02/2022 tarihli dilekçe ile talep edildiğinin mahkememize bildirilmesine rağmen buna ilişkin talebi ispatlar bilgi ve belgenin dosyaya ibraz edilmediği ancak bilirkişi incelemesi ile birlikte bir kısım hak edişlerin zamanında sonra ödendiğinin tespit edildiği, davacı TCDD tarafından yapılan ihtara rağmen davalı şirket işe devam etmediği, davalı ------ sözleşmeye ve teknik şartnameye aykırı olarak sözleşmenin süresi dolmadan işi bıraktığı, davalı -------vekili tarafından mücbir sebep olarak gösterilen hallerden; "çalışmalar sonrasında hak ediş ödemelerinde düşüşler olması, hakedişlerde haftasonu ve gece çalışmalarının dikkate alınmaması ve çalışma saatlerinin düzensiz olması" söz konusu yönetmelik, taraflar arasındaki sözleşme ve idari şartname hükümleri gereğince belli şartlar altında mücbir sebep olarak kabul edilebilecek olan ve sayma suretiyle belirtilen hallerden hiçbirinin kapsamına girmediği, sözleşme süresi dolmadan işin bırakılması, "mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek" yasak fiil ve davranışı kapsamında olduğundan davacı TCDD'nin sözleşmeyi feshetmesinde haklı nedene dayandığının kabulü gerektiğine ilişkin mahkememizde vicdani kanaatin oluştuğu, sonuç olarak 19/06/2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda yapılan hesaplamalar kapsamında alacaklı olduğu tespiti ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Davalı vekilinin mahsup def'i ileri sürülmemiş olması nedeniyle 19/06/2025 tarihli bilirkişi heyet raporunun hesaplamasında yer verilen mahsuplar esas alınmamıştır. Davacı vekili temerrüt tarihi olarak bildirildiği 28/04/2022 tarihinden itibaren avans faiz talebinde bulunduğu anlaşılmıştır. Dosya kapsamında davacının davalıyı dava tarihinden önce temerrüte düşürdüğünü ispatlayamaması karşısında dava tarihi esas alınarak alacağına faiz yürütülmüştür.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile197.318,70 TL'nin dava tarihi olan 06/06/2023 tarihinden itibaren alınacak avans faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Hüküm altına alınan miktar üzerinden hesaplanan 13.478,84 TL karar ve ilam harcının, dava açılırken peşin olarak alınan 3.369,72 TL harçtan mahsubu ile bakiye 10.109,12 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 31.570,99 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvuru harcı, 3.369,72 TL peşin harç toplamı 3.549,62 TL ile 64.745,50 TL (bilirkişi ücreti, kep reddiyatı, posta masrafı, elektronik posta masrafı) olmak üzere toplam 68.295,12 TL olan yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Arabuluculuk ücreti 3.120,00 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
6-Davalı tarafından dava dosyasına yatırılan gider avansı bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı tarafından dava dosyasına yatırılan gider avansından artan kısmın HMK. 333.maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra talep halinde davacıya iadesine,
Dair, Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.