T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/495
KARAR NO : 2025/782
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 12/07/2024
KARAR TARİHİ : 23/09/2025
Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dilekçesinde özetle; “…31.07.2023 tarihinde saat 15:23 sıralarında --- ili --- ilçesi ----- Caddesi üzerinde ana yolda seyir halinde olan sürücü-----sevk ve idaresindeki ------ plaka sayılı araca kaza mahalli kavşakta kontrolsüzce çıkış yapan sürücü --- - sevk ve idaresindeki----- plaka sayılı aracın ----- plaka sayılı aracın arka sol tarafına çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiş olduğunu, söz konusu kazada karşı taraf sürücünün tam kusurlu olduğunu, bu kapsamda müvekkili aracında 120.000,00 TL değer kaybı meydana gelmiş olduğunu, aracın onarımının ----- servisinde yapılmış olduğunu ve onarım miktarının KDV dahil 121.518,02 TL olduğunu, araç hasarının ilgili sigorta şirketi tarafından ödenmiş olduğunu, müvekkili aracının orijinalliğini kaybetmiş olduğunu ve değer kaybı meydana gelmiş olduğunu, ayrıca aracın yaklaşık 2 ay onarımda kalmış olduğunu, ve 15.10.2023 tarihinde teslim alınmış olduğunu, bu esnada araç mahrumiyeti oluşmuş olduğunu, müvekkili aracı için sadece 25.000,00 TL değer kaybı ödemesi yapılmış olduğunu, araç mahrumiyetine yönelik ise ödeme yapılmamış olduğunu ,bu vs. nedenler ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 100,00 TL değer kaybı tazminatının 25.000,00 TL ödeme yapılmış olduğu dikkate alınarak ihbar tarihi itibariyle ticari faizi ile birlikte ve 100,00 TL araç mahrumiyet tazminatının kaza tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili….”arz ve talep edilmiştir.
CEVAP:
Davalı -------. vekili tarafından verilen cevap dilekçesinden özetle; “…. öncelikle müvekkilin araç kiralama şirketi olduğunu ve ----- plaka sayılı aracın dava dışı ------ uzun süreli kiralanmış olduğunu, yine söz konusu şirketinde aracı uzun süreli olarak ------Şirketlerinden------- kiralamış olduğunu, bu kapsamda müvekkilin işleten sıfatının bulunmadığını, bu nedenle husumet yokluğundan davanın reddedilmesi gerektiğini,…esasa ilişkin olarak kabul anlamına gelmemekle birlikte kusur incelemesi yapılması gerektiğini ,araç mahrumiyetinin objektif kriterler baz alınarak yapılması gerektiğini,…talep edilen faiz oranının hukuka aykırı olduğunu ,ticari faiz talep edilemeyeceğini, ayrıca iddialar ispatlanamamış olduğunu,,….bu vs. nedenler ile davanın reddedilmesi….”arz ve talep edilmiştir.
Davalı-------. vekili tarafından verilen cevap dilekçesinden özetle; “…. öncelikle poliçe limitinin 120.000,00 TL olduğu, kaza nedeni ile davacıya toplamda 104.235,16 TL ödeme yapılmış olduğunu, bu kapsamda poliçe limitinden bakiye 15.764,84 TL kalmış olduğunu, 11.10.2023 tarihinde davacıya 29.000,00 TL, ----- 11.10.2023 tarihinde 2.464,03 TL, ----- 11.10.2023 tarihinde 2.548,22 TL, ----- 11.10.2023 tarihinde 3.518,94 TL , ------- 11.10.2023 tarihinde 41.703,97 TL, ödenmiş olduğunu, ayrıca 13.03.2024 tarihinde 25.000,00 TL Değer Kaybı ödemesi yapılmış olduğunu, ödeme dekontlarının bulunduğunu, davacı tarafından başvuru şartlarının yerine getirilmemiş olduğunu, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yararın bulunmadığını, aracın dava konusu kazadan önceki hasarlarının irdelenmesi gerektiğini, araç birden fazla kazaya karışmış olması ve 165.000 km üzerinde olması durumunda değer kaybı oluşmayacağı, yapılacak hesaplamanın genel şartlara göre yapılması gerektiğini, ayrıca kusur incelemesi yapılması gerektiğini, araç mahrumiyetinin poliçe teminatına dahil olmadığını,,….bu vs. nedenler ile davanın reddedilmesi….”arz ve talep edilmiştir.
DELİLLER:
Trafik tescil ve ruhsat bilgileri, hasar dosyası ve poliçe, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.14.11.2024 tarihli ara karar ile dosyanın hasar ve kusur bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 14.04.2025 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.
Bilirkişi raporunda özetle; Dava konusu olayın Karayolları Trafik Kanunu Kapsamında maddi hasarlı, TRAFİK KAZASI olduğu, Dava konusu kaza ve hasar durumunun uyumlu olduğu, Dosya muhteviyatına sunulmuş olan 02.08.2023/06.10.2023 tarihli ve ---- no.lu --- Ekspertiz Raporuna göre dava konusu araçta KDV hariç ve işçilik dahil 70.862,66 TL hasar meydana gelmiş olduğu yönün de tespitte bulunulmuş olduğu, Dava konusu aracın SBM kayıtlarına göre dava konusu kaza öncesinde 3 ( üç) adet geçmiş hasar kaydının bulunduğunun görüldüğü, Sn. Mahkeme tarafından 17.01.2025 tarihli yazı ile talepte bulunulmuş olduğu, bu kapsamda 30.04.2017 tarihli hasara yönelik Ekspertiz Raporunun dosya muhteviyatına sunulmuş olduğu, ( MÜSPET), Ancak 14.11.2013 tarihli hasar kaydının ( Ekspertiz Raporu, Fotoğraflar vb.) dosya muhteviyatına sunulmamış olduğu,( MENFİ) Dava konusu aracın dosya muhteviyatına sunulmuş olan Ekspertiz Raporları ve kazalı araç fotoğraflarının incelenmesi neticesinde kaza tarihi itibariyle değer kaybı hesaplamasına esas; Arka Tampon ( Onarım/ Boya) Arka Kapı Sol ( Onarım/ Boya) Arka Çamurluk ( Onarım/ Boya) Arka Çamurluk Davlumbazı ( Değişim) hasarının bulunduğu, Değer Kaybının 845.000,00 TL – 815.000,00 TL = 30.000,00 TL civarında olacağı, Dava konusu kaza kapsamında; ---- plaka sayılı araç sürücüsü ------- % 100 kusur oranı ile ASLİ VE TAM KUSURLU olduğu, Dava konusu kazanın tali yolda seyir halinde olan ------plaka sayılı aracın asli kusur sayılan kavşaklarda geçiş önceliğine uymama kural ihlali nedeni ile meydana gelmiş olduğundan ----- plaka sayılı araç sürücüsü------ KUSURSUZ olduğu, aracın Yargıtay içtihatları gereği ilgili servis / onarım atölyelerinin iş yükü ile doğru orantılı olarak Makul Onarım Süresinin yaklaşık 15 (onbeş) iş günü olacağı, (Malzeme temin süreci dahil edilmiştir.) Bu kapsamda aracın onarımda olduğu süre içerisinde kullanılamayacak olmasından kaynaklı Kaza tarihi itibariyle Makul Onarım Süresi 15 ( on) iş günü x 2.000,00 TL 30.000,00 TL araçtan mahrum kalma / ikame araç bedel oluşacağı, Yargıtay içtihatları gereği aracın onarım süresince kullanılamamış olmasından kaynaklı zorunlu olarak tasarruf edilen giderlerden yakıt gideri, bakım gideri, amortisman vb. giderlerin tenzil edilmesi gerektiği, Söz konusu aracın günlük olarak 15 iş (onbeş) günü onarımda olduğu süre için amortisman payının 469,44 TL X 15 = 7.041,66 TL olacağı, davacının 30.000,00 TL – 7.041,66 TL = 22.958,34 TL Kazanç Kaybı / Araç Mahrumiyeti alacağının bulunduğu, Davalı sigorta şirketi tarafından 25.000,00 TL Değer Kaybı ödemesi yapılmış olduğu yönündeki beyanının Sn. Mahkeme tarafından kabul edilmesi durumunda davacının bakiye 30.000,00 TL – 25.000,00 TL = 5.000,00 TL bakiye Değer Kaybı alacağının bulunduğu, görüş ve kanaatine varılmıştır.
27.05.2025 tarihli ara karar ile dosyanın mali müşavir bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 31.08.2025 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.Bilirkişi raporunda özetle; Dava konusu kazaya karışan ---- plakalı aracın davalı ---- adına tescil edildiği,---- plakalı aracın 01.05.2015 tarih ------ numaralı sözleşme ile ---- tarafından ------ kiralandığı, 01.03.2011 tarihli diğer sözleşmede ise ilgili aracı---- davanın ihbar olunduğu------- kiraladığı, buna göre sözleşmelerin uzun süreli ve üçüncü kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olduğu, Sözleşme damga vergilerinin ödendiğini gösterir tespite elverişli belgelerin taraflardan talep edildiği ancak herhangi bir belge sunulmadığı, 03.09.2020 tarihli Araç Teslim Tutanağına göre ----- plakalı aracın -----tarafından ------ teslim edildiği, bu itibarla kaza anında araç üzerindeki fiili hakimiyetin ------ üzerinde olduğu sonucuna gidildiği, Davalı ---- dava dışı ------ firması adına 01.01.2022 ile 31.12.2024 tarihleri arası dönemde toplamda 701.157.286,82 TL tutarlı araç kira faturası düzenlediği, bu tutarlar içinde dava konusu kazaya karışan -------- plakalı araç kira bedelinin aylık 2.550,00 TL+Kdv olarak gerçekleştiği, bu itibarla kira bedeli faturalarının tarafların Kdv beyannamesinde gösterilerek ilgili vergi dairesine beyan edildiği, ---- ile ------ Marketler arasında 01.03.2011 tarihinde akdedilen sözleşmeye istinaden, ----- firmasının --- adına 30.01.2022 ile 31.12.2024 tarihleri arası dönemde toplamda 250.902.524,62 TL tutarlı araç kira faturası düzenlediği, düzenlenen kira bedeli faturalarının tarafların Kdv beyannamesinde gösterilerek ilgili vergi dairesine beyan edildiği, İşbu raporda yer verilen tespitlere göre, ------ plakalı araç üzerindeki ekonomik hakimiyetin davalı -----, dava dışı -------ile davanın ihbar olunduğu ------- ile üzerinde olduğu, Yukarıda yer verilen tespitler ve taraf iddia ve savunmalarına göre kaza sonucu oluşacak tazminatın müşterek ve müteselsil sorumluluğu ile ilgili nihai değerlendirmenin Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu şeklinde tespitte bulunduğu görülmüştür.
DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE:
Dava, trafik kazasından kaynaklı değer kaybı ve ikame araç tazminatı istemine ilişkindir.Kural olarak haksız fiilden kaynaklanan tazminat davalarında gerçek zarar ilkesi geçerlidir. Zarar gören ancak haksız fiil sebebiyle uğradığı gerçek zararını haksız fiil sorumlularından isteyebilir.Zarar bir eksilmeyi ifade eder. Haksız fiilin borç doğurmasının sebebi doğan zararı giderme yükümlülüğünden kaynaklanır. Haksız fiil faili bu fiili ile yaratmış olduğu eksilmeyi gidermek, zarar gören kişiyi fiilden önceki durumuna getirme borcu altına girmiştir. Haksız fiil failinin borcu doğan bu zararı tazmin etmeye dayanır. Buna göre haksız fiilden doğan tazminat borcunun üst sınırını doğan zarar oluşturur. -------- Zarar belirlenirken, uğranılan gerçek zararın dışına taşılamaz. Zarar görenin zararla ilgisi saptanamayan giderleri zarar kapsamının dışında tutulmalıdır.
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder. Araçta meydana gelen hasar bedeli gibi bu hasardan kaynaklanan değer kaybı zararı da ZMSS teminatı kapsamındadır.Türk Borçlar Kanunu'nun 49.maddesi vd, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1, 85/1ile ilgili madde düzenlemeleri gözetildiğinde; davalı ------ araç sürücüsü olarak, davalı sigorta şirketinin sigortalısına ait aracın trafik sigortacısı olup ZMSS poliçesi gereği, davacının aracında meydana gelen hasara ilişkin gerçek zarar miktarı ile sınırlı sorumludur.
Somut olayda; 31.07.2023 tarihinde saat 15:23 sıralarında ---- ili ----- ilçesi ------ Caddesi üzerindeana yolda seyir halinde olan davacı sürücü ---- sevk ve idaresindeki------ plaka
sayılı araca kaza mahalli kavşakta kontrolsüzce çıkış yapan davalı sürücü ----- sevk ve
idaresindeki -----plaka sayılı aracın-------- plaka sayılı aracın arka sol tarafına çarpması
neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, araç sürücüsü davalı ------- kusurunun kazanın meydana gelmesinde
kontrolsüz kavşağa geldiğinde, kavşaktan geçmek isterken geçiş önceliğine uymaması ile dikkat ve özen yükümlüğünü yerine getirmemesi eylemleriyle %100 kusurlu olduğu, davacının kusurlu eylemi bulunmadığı, Yargıtay uygulamalarına göre kazadan önceki piyasa rayiç değeri ile kazadan sonraki onarılmış halinin piyasa rayiç değeri arasındaki farkın hesaplanması gerektiği, bilirkişi raporunda Yargıtay uygulamalarına göre değer kaybını 30.000,00 TL olarak bildirildiği, davacının bakiye değer kaybının 5.000,00 TL olduğu, araç mahrumiyeti talebi bakımından hasarın niteliğine göre aracın makul tamir süresi ve tamir için geçen süredeki ikame araç değerinin belirlenmesi gerektiği, bilirkişi raporunda makul tamir süresinin 15 iş günü olduğu ve bedelin 22.958,34 TL olduğu, davacı yanca tazminatının rapora göre artırıldığı, trafik kazası sonucu davacı aracına zarar verilmiş olduğundan davalı sürücünün ve davalı sigorta şirketinin, davacının bu kaza nedeniyle oluşan gerçek zararını gidermekle yükümlü olduğu sonuç ve kanaatine varılarak değer kaybı bakımından davanın kısmen kabulüne, ikame araç talebi yönünden ise davalı sürücü yönünden kabulüne dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.Davanın davalı --------Şirketi bakımından ise; davalı yanca cevap dilekçesinde uzun süreli kiralama ilişkisinin bulunduğunun savunulduğu, benzer konuya ilişkin ------ Bölge Adliye Mahkemesi -----. Hukuk Dairesi ---- Esas ve ------- Karar sayılı ilamında; "...2918 sayılı Yasanın 3. maddesinde, uzun süreli kiralama durumunda işleten sıfatının kiracıya ait olacağı açıklanmıştır. Kiracının işleten sıfatını haiz olması için kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Bu iddianın ispat yükü sicilde araç maliki olarak gözüken davalı tarafa ait olup bu konuda gösterilecek delillerin üçüncü kişi konumundaki davacıyı bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması gerekmektedir. İbraz edilen kira sözleşmesi adi yazılı nitelikte düzenlenmiş olup bu haliyle davacıyı bağlayacak nitelikte değil ise de davalı şirket vekilinin süresi içerisinde bilirkişi incelemesine dayandığı anlaşılmıştır.." şeklinde belirtildiği, yine ---- Bölge Adliye Mahkemesi -----. Hukuk Dairesi ----- Esas ve ------- Karar sayılı ilamında benzer yönde olduğundan davalı yanca bilirkişi ücretinin yatırıldığı, bilirkişiden kiralama sözleşmesi dikkate alınarak taraflar arasında tanzim edilen kira sözleşmesinin uzun süreli ve üçüncü kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerindeki fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedellerinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği hususlarının araştırılmasına yönelik davalı işleten ve dava dışı kiracının 2016-2017-2018 yıllarına ilişkin ticari defter ve kayıtlar üzerinde mali müşavir bilirkişi marifetiyle inceleme yapılmasına, bilirkişiden tarafların ticari defter ve belgelerinde belirtilen hususlarda inceleme yapılması ve kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediğinin incelenmesinin istenildiği, bilirkişi raporunda kira sözleşmesinin uzun süreli ve 3.kişileri bağlayacak güçte bir sözleşme olduğundan fiili hakimiyetin ------ olduğunun tespit edildiğinden, mahkememizce kiracı ------- araç üzerinde fiili hakimiyeti ve ekonomik yararlanması bulunduğundan işleten sıfatına haiz olduğu, bu nedenle davalı şirkete husumet yöneltilemeyeceğinden davalı bakımından davanın usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Davacının kazaya karışan aracın kayıt malikinde görünen davalı şirket adına dava açılmasında kusuru bulunmadığından davalı şirket yararına vekalet ücretine hükmedilmemiştir. ( ---- Bölge Adliye Mahkemes------Hukuk Dairesi ----- Esas ve ---- Karar sayılı ilamı bkz.)
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın davalı ------- Şirketi bakımından dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Davacının değer kaybı tazminatı bakımından KISMEN KABULÜ ile; 5.000,00 TL değer kaybı tazminatının davalı ------- bakımından kaza tarihi olan 31/07/2023 tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketi bakımından temerrüt tarihi olan 13/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Davacının ikame araç tazminatı bakımından KABULÜ ile; 22.958,34 TL tazminatının kaza tarihi olan 31/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ------- alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Harçlar yasası uyarınca davanın kabul edilen 27.958,34 TL lik kısım yönünden alınması gereken 1.909,83 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harç ile tamamlama harcı olarak alınan 615,40 TL'nin mahsubu ile bakiye 866,83 TL karar harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA, ( davalı sigorta şirketi bakımından 615,40 TL ile sınırlı olmak kaydıyla )
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 27.958,30 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya VERİLMESİNE, ( davalı sigorta şirketi bakımından 5.000,00 TL ile sınırlı olmak kaydıyla )
6-Davalı sigorta şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 5.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
7-Davalı ------- resmi kayıtlarda araç maliki olarak gözüktüğünden davanın açılmasında davacının kusuru bulunmadığından davanın reddedilen kısmı yönünden davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
8-Davacı tarafından yapılan toplam 427,60 TL başvuru harcı, 427,60 TL peşin harç, 615,40 TL ıslah harcı, 5.500,00 TL bilirkişi ücreti ve 2.075,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 9.045,60 TL yargılama giderinden kabul (%84,83)-red oranına göre belirlenen 7.673,38 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya VERİLMESİNE, geri kalan bakiyenin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, kalan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine, ( davalı sigorta şirketi bakımından 4.522,80 TL ile sınırlı olmak kaydıyla )
9-Davalı -------tarafından yapılan toplam 8.000,00 TL bilirkişi ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına,
10-3.800,00 TL arabulucu ücretinin kabul red oranına göre belirlenen 1.900,00 TL Arabulucu ücretinin davalı sigorta şirketinden tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA, Yine Kabul red oranına göre belirlenen 1.900,00 TL Arabulucu ücretinin davacıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,Dair; Değer kaybı ve ikame araç bakımından KESİN olmak üzere usulden red bakımından gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı, davalı ----- ve İhbar olunan vekilinin yüzüne karşı diğer davalı yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.