T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/706
KARAR NO : 2025/754
DAVA : Tazminat (Kasko Sigortası Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 26/09/2022
KARAR TARİHİ : 16/09/2025
Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dilekçesinde özetle; Davalı ... şirketine ------ numaralı kasko poliçesi ile sigortalı müvekkiline ait ------plakalı aracın 180.033,70 TL hasar bedelinin davalı şirketin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... şirketinden alınarak müvekkile ödenmesini, ----- plakalı araç davalı ...Ş.'ye ---- numaralı 'aracım güvende ağır ticari kasko poliçesi ' ile sigortalı olduğu, 08/10/2020 tarihi saat 01:30 civarı müvekkiline ait olup---- sevk ve idaresindeki ---- plakalı araç ---- ilinden ------ mahallesine seyir halindeyken ----- mevkiinde tek taraflı kaza sebebiyle hasarlandığı, hasar onarım bedeli, bağımsız eksper ----- tarafından düzenlenen rapordan görüleceği üzere 180.033,70 TL' olduğu, ------ numaralı 'aracım güvende ağır ticari kasko poliçesi' muhatabı sigorta şirketi olan davalı, müvekkilin aracında oluşan hasarı, aracın poliçede belirtilen 'beyan dışı kullanım klozu' gereği karşılamayacağını bildirildiği, Davalı ... şirketinin, müvekkil ile yapılan geçerli kasko poliçesine rağmen ödeme yapmaması halinde; TTK hükümleri gereğince rizikonun ihbar edilenden farklı şekilde gerçekleştiğini ya da oluşan hasarın teminat dışı olduğunu somut deliller ile ispat etmesi zorunludur. Zira TTK 1421. Maddesi ve Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları uyarınca, sigortacı, geçerli bir sigorla ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu, 6102 Sayılı TTK'nun 1459, maddesinde "Sigortacı, sigortalının uğradığı zararı tazmin eder." denilmekle sigortacının, zarara uğrayanın gerçek zararını ödemekle sorumlu olduğu belirtildiği, davalı ... şirketine ------ numaralı kasko poliçesi ile sigortalı müvekkile ait -----plakalı aracın 180.033,70 tl hasar bedelinin poliçe teminatlimitleri dahilinde muhatap şirketin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline, dava konusu hasar bedelinin tespiti için yapılan ekspertiz ücreti masrafı olarak 323,91 TL'nin yargılama gideri olarak davalıdan tahsiline, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirket ile davacı ... arasında ------ poliçe numaralı 22/05/2020 başlangıç, 22/05/2021 bitiş tarihli Aracım Güvende Ağır Ticari Kasko Sigorta Poliçesi tanzim edilmiş olup ----plaka sayılı araç teminat altına alındığı, Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları ilgili maddeleri ve ------ numaralı Aracım Güvende Ağır Ticari Kasko Sigorta Poliçesi gereğince müvekkil şirketin sorumluluğu belirlenecek olan gerçek zarardan poliçe kapsamında teminat limitleriyle sınırlı olduğu, 08/10/2022 tarihinde sigortalı dava dışı araç sürücüsü ----- sevk ve idaresindeyken dava konusu tek taraflı maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir. Kaza sonrasında yapılan inceleme neticesinde sigortalı aracın poliçede belirtilen 'beyan dışı kullanım' klozuna aykırı olarak kullanıldığı, sigortalı aracın poliçe şartlarına aykırı şekilde kiralandığı tespit edildiği, poliçede yer alan beyan dışı kullanım klozuna aykırı olarak kullanılması nedeniyle meydana gelen zarar teminat dışı kaldığı, davacı yan her ne kadar aracında meydana gelen hasarın karşılanmasını talep etse de, söz konusu hasar poliçe teminatı kapsamında değildir. poliçe kapsamındaki araç sigortalı tarafından kiraya verilmiş olup,bu durum poliçe teminatı kapsamında olmadığı, Müvekkil şirketçe yapılan ekspertiz çalışmaları sonucunda aracın poliçede belirtilen beyan dışı kullanımı tespit edildiği, Sigortalı ---- poliçede belirtilen ----- plakalı aracı 26.08.2020 tarihli, ------ Noterliği tarafından düzenlenen kira sözleşmesiyle kiraya verildiği, davacı ile müvekkil şirket arasında akdedilen kasko sigorta poliçesinde özel olarak araç kiralama klozu bulunmamaktadır. Dolayısıyla aracın kiralanması esnasında verilen zarar sigorta poliçesi kapsamında olmadığı, fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep haklarımız saklı kalmak koşuluyla; Huzurdaki haksız ve mesnetsiz davanın müvekkil şirket yönünden Usulden ve Esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Hasar dosyası ve poliçe, trafik tescil ve ruhsat bilgileri, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
09.01.2023 tarihli ara karar ile dosyanın bir otomotiv alanında uzman bilirkişisi ile sigorta bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 16.02.2023 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.
Otomotiv Mühendisi ----- ve Sigortacı ------ Bilirkişi heyet raporunda özetle; Hasar onarım bedelinin tespiti için, detaylı hasar ve onarım fotoğrafları ile onarıma ilişkin yedek parça ve işçilik faturalarının dosyaya sunulmasının gerektiği, Dava konusu 08.10.2020 tarihinde meydana gelen kazanın Davalı ... nezdinde---- plakalı araç için ------- poliçe numarasıyla 22.05.2020-22.05.2021 vade aralığında Aracım Güvende Ağır Ticari Kasko Sigorta Poliçesi adıyla tanzim edilmiş Genişletilmiş Kasko Sigortası vadesi içerisinde meydana geldiği, Kasko Sigortası Genel Şartlarının teminat kapsamını belirleyen A.1.maddesine göre, kullananın iradesi dışında aracı ani ve harici etkiler neticesinde sabit veya hareketli bir cismin çarpması veya aracın böyle bir cisme çarpması, müsademesi, devrilmesi, düşmesi, yuvarlanması gibi kazalar ile 3.kişilerin kötüniyet ve muziplikle yaptıkları hareketler, aracın yanması, çalınması veya çalınmaya teşebbüsü sonucu oluşan maddi zararların bu tür sigortanın teminatı kapsamında olacağı, Kasko Poliçesinin Özel Şartlar Muafiyetler Kullanım Şekli Ve Faaliyet Konusu İstisnası Klozu’nda Kullanım amacı : -Taksi / dolmuş, -Rent-a car (günlük veya operasyonel amaçlı uzun süreli kiralama) tespit eder veya teminat kapsamında olmayan bu faaliyet kollarına teminat verildiği anlaşılır ise, poliçe genel şartlarında yazılı C.2.maddesi gereğince tazminatı ödememeye hak kazanacaktır. İstisna notu bulunduğu, Hasar dosyası içerisinde bulunan kamyon kira sözleşmesi değerlendirildiğinde kamyonun kullanılması ve yararlanılması karşılığında ücretlerin belirlenmesi ve kullanım şartlarını kapsayan sözleşmenin açık şekilde kira sözleşmesi olduğu ve kaza tarihini kapsadığı, Sayın mahkeme tarafından beyan yükümlülüğünün ihlali kast derecesinde veya beyan yükümlülüğünün ihlali ile gerçekleşen riziko arasında bağlantı olduğu yönünde takdir edilmesi halinde sigortacının tazminat ödeme yükümlüğü ortadan kalkacağı, Bağlantı yoksa kasko poliçesinin düzenlendiği tarihte (22.05.2020) aracın kiralık olarak kullanılacağı beyan etmiş olsaydı tahakkuk ettirilen prim ile aracın kiralık olarak kullanılacağının bilinmesi durumunda ödenmesi gereken prim arasındaki oran belirlenerek bu orana göre tespit edilen hasar bedelinden proporsiyon indirimi yapılarak davalı ... şirketinin sorumlu olduğu (ödenmesi gereken) hasarın tespiti yapılabileceği şeklinde tespitte bulundukları görülmüştür.
Mahkememiz ara karar ile dosyanın Otomotiv alanında uzman bilirkişi, Aktüerya Bİlirkişisi ile sigorta bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 28.07.2023 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.
Aktüerya -----, Otomotiv Mühendisi ----- ve Sigortacı ------ Bilirkişi heyet raporunda özetle; Hasar onarım bedelinin tespiti için, detaylı hasar ve onarım fotoğrafları ile onarıma ilişkin yedek parça ve işçilik faturalarının dosyaya sunulmasının gerektiği, Dava konusu 08.10.2020 tarihinde meydana gelen kazanın Davalı ... nezdinde ------plakalı araç için ------- poliçe numarasıyla 22.05.2020-22.05.2021 vade aralığında Aracım Güvende Ağır Ticari Kasko Sigorta Poliçesi adıyla tanzim edilmiş Genişletilmiş Kasko Sigortası vadesi içerisinde meydana geldiği, Kasko Poliçesinin Özel Şartlar Muafiyetler Kullanım Şekli Ve Faaliyet Konusu İstisnası Klozu’nda Kullanım amacı : -Taksi / dolmuş, -Rent-a car (günlük veya operasyonel amaçlı uzun süreli kiralama) tespit eder veya teminat kapsamında olmayan bu faaliyet kollarına teminat verildiği anlaşılır ise, poliçe genel şartlarında yazılı C.2.maddesi gereğince tazminatı ödememeye hak kazanacaktır. İstisna notu bulunduğu, Hasar dosyası içerisinde bulunan kamyon kira sözleşmesi değerlendirildiğinde kamyonun kullanılması ve yararlanılması karşılığında ücretlerin belirlenmesi ve kullanım şartlarını kapsayan sözleşmenin açık şekilde kira sözleşmesi olduğu ve kaza tarihini kapsadığı, Sayın mahkeme tarafından beyan yükümlülüğünün ihlali kast derecesinde veya beyan yükümlülüğünün ihlali ile gerçekleşen riziko arasında bağlantı olduğu yönünde takdir edilmesi halinde sigortacının tazminat ödeme yükümlüğü ortadan kalkacağı, Bağlantı yoksa kasko poliçesinin düzenlendiği tarihte (22.05.2020) aracın kiralık olarak kullanılacağı beyan etmiş olsaydı tahakkuk ettirilen prim ile aracın kiralık olarak kullanılacağının bilinmesi durumunda ödenmesi gereken prim arasındaki oran belirlenerek bu orana göre tespit edilen hasar bedelinden proporsiyon indirimi yapılarak davalı ... şirketinin sorumlu olduğu (ödenmesi gereken) hasarın tespiti yapılabileceği, Buna göre Proporsiyon indirimi : 0,57 oranı olacağı, Araçta meydana gelen hasar bedeli Kök raporda 180.033,70₺ olacağı mütalaa edildiği, Hasar Bedeli*proporsiyon oranı = Proporsiyon İndirimi 180.033,70₺*0,57 = 102.619,21₺ olacağı, Sigortacının sorumlu olabileceği yani Davacının talep edebileceği hasar bedeli (180.033,70*0,43) 77.414,49₺ olacağı, şeklinde tespitte bulundukları görülmüştür.
Mahkememiz ara karar ile dosyanın Aktüerya Bİlirkişisi bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi ek raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 01/07/2024 tarihli bilirkişi ek raporu mahkememize teslim edilmiştir.
Aktüerya bilirkişi ------ ek raporunda özetle; Dosyada içeriğindeki bilgi ve belgeler ile yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde her türlü hukuki tavsif ve nihai karar tamamıyla Sayın Mahkemenize ait olmak üzere dava konusu araçta meydana gelen kaza neticesinde; Proporsiyon İndirimi: 0,64 oranı olacağı, Araçta meydana gelen hasar bedeli Kök raporda 180.033,70 TL olacağı mütalaa edildiği, Hasar Bedeli*proporsiyon oranı Proporsiyon İndirimi 180.033,70 TL*0,64 — 116.084,58 TL olacağı, Sigortacının sorumlu olabileceği yani Davacının talep edebileceği hasar bedeli (180.033,70*0,36) — 63.949,12 TL olacağı, şeklinde tespitte bulunduğu görülmüştür.
Mahkememiz ara karar ile dosyanın hasar alanında uzman bilirkişi Makine Mühendisi ile sigorta bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 04.11.2024 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.
Makine Mühendisi ----- ve Sigortacı ------ Bilirkişi raporunda özetle; Dava konusu kaza ve hasar durumunun uyumlu olduğu, Dava konusu araçta 08.10.2020 tarihli kazada ağır hasar meydana gelmiş olduğunu, Dava konusu aracın kaza tarihi itibariyle onarımının araçta ağır hasar olması nedeni ile Ekonmik olamayacağı, Davacı vekili tarafından sunulan, ------ tarafından hazırlanan tarihsiz Hasar Ekspertiz Raporu başlıklı belgede araçta söz konusu kaza neticesinde tespit edilen hasar bedelinin; parça tutarının 148.07,93 TL, iĢçilik tutarının 4.500,00 TL olmak üzere KDV hariç 152.570,93 TL ( KDV dahil 180.033,70 TL) olarak hasar meydana gelmiş olduğu yönündeki tespitin kaza tarihi itibariye piyasa rayiç bedeline uygun ve kadri marufunda bulunduğu, Dava konusu aracın ONARIM Maliyetinin ARAÇ piyasa rayiç değerinin % 50 sine çok yakın /geçmiş olması nedeni ile pert total olarak değerlendirilmesi gerektiği, Dava konusu aracın 2. El piyasa rayiç değerinin yaklaşık 365.000,00 TL civarında olduğu, Bu kapsamda dava konusu araçtaki gerçek zararın 365.000,00 TL – 185.625,00 TL = 179.375,00 TL olduğu, SİGORTA YÖNÜNDEN SONUÇ : Sigorta teminatına konu aracın kiralık olarak verildiğinin bildirilmemesinden; sigortacının rizikoya uygulayabileceği prim tahakkukunu gerçekleĢtirememesine neden olunduğunu, İşbu rapor teknik bölümde nihai belirlenen hasar/zarar tutarı esas alınmakla ve tanıtılan kurallar gereği hasar/prim orantılı değer ( proporsiyon ) uygulanmakla; davalı sigortacının davacı sigortalısına ödenmesi gereken (KDV dahil) hasar tazminat tutarı 119.583 TL olduğu, şeklinde tespitte bulundukları görülmüştür.
Mahkememiz 11/03/2025 tarihli ara karar ile; Somut olayda davacı yanın tarafı olduğu kasko poliçesinden kaynaklı tazminat talep ettiği, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları 3.3.2.1. Maddesinin " Hasar tazmininin ne şekilde yapılacağı poliçede açıkça belirtilir. Onarım yapılacak olması halinde poliçede, onarımın şirketçe belirlenecek servislerde veya sigortalı tarafından belirlenecek servislerden hangisinde yapılacağı hususu açıkça yer alır. Ayrıca hasarın tazmininde orijinal parça veya eşdeğer gibi parça seçeneklerinden hangisinin kullanılacağı belirtilir. Bu yönde bir belirleme olmazsa sigortalının tercih ettiği tazmin yöntemi, servis ve parça esas alınır." şeklinde düzenlendiği, mahkememizin 19/09/2024 tarihli celsesinde davalı şirkete ve vekiline kasko hasar dosyasındaki eksper raporunun sunulması için süre verildiği, davalı vekili tarafından 07/10/2024 tarihli beyan dilekçesinin ekinde eksper raporu sunulduğu, dosya içerisine kağıt israfı olmaması açısından sigorta şirketlerinin sunmuş oldukları hasar dosyalarının çıktısı alınmadığı, bilirkişilerin UYAP üzerinden dosyayı inceleme imkanı bulunduğu, ek rapor alınmış ise de dosyaya kazandırılan eksper raporunun irdelenmediği, davalı vekili tarafından 07/10/2024 tarihli beyan dilekçesinin ekinde eksper raporunun çıkarılan dosya arasına alınması suretiyle; Dosyanın hasar bilirkişisi ------ tevdi edilerek, dosyada mevcut eksper raporunun irdelenmesi, mahkemenin alternatifli değerlendirmesine esas olmak üzere davacının gerçek zararının tespit edilmesine yönelik davaya konu trafik kazası nedeniyle davacının aracındaki zarar gören kısımlarına ilişkin onarım bedellerinin kalem kalem somutlaştırılarak denetime elverişli olarak onarım bedelinin gösterilmesi, hasar miktarının belirlenmesinin taraflar arasındaki mevcut poliçe hasar tazmin yöntemi hükümleri gözetilerek yapılmasına, dava konusu aracın geçmiş kazalarda ( temin edilen eksper raporları üzerinden tespit edilerek) hasar alan kısımlarının eş değer parça üzerinden değiştirildiği eksper raporundan tespit edilir ise dava konusu hasar nedeniyle eş değer parça üzerinden hesaplama, aksi halde dava konusu hasar nedeniyle orijinal parça üzeriden hesap yapılmasına ve ayrıca Yargıtay İçtihatlarında hasar miktarının piyasa rayiç değerinin % 50 oranı aşması halinde pert total uygulanacağı yönünde olduğu görülmekle davacı vekilinin hasar miktarının piyasa rayiç değerinin % 50 oranı aşmadığı itirazının yerinde görüldüğünden itirazları karşılayan ek rapor tanzim edilmesinin istenilmiştir. Makine Mühendisi ------ 02/06/2025 tarihli 2 ek.raporunda; Davacının aracındaki zarar gören kısımlarına ilişkin onarım bedellerinin kalem kalem somutlaştırılarak hasar tespitinin KDV dahil 198.323,69 TL olarak yapılmış olduğu, Bu nedenle dava konusu aracın geçmiş hasar kayıtlarında dava konusu hasarlı parçalar ile aynı parçaların hasar görmemiş olduğu tespit edildiğinden orijinal parça değerlendirmesi yapılmış olduğu, piyasa rayiç değerinin 365.000,00 TL olduğu, pert bedelinin 185.625,00 TL olduğu, Yargıtay içtihatlarında hasar miktarının piyasa rayiç değerinin % 50 sini aşması halinde PERTTOTAL uygulanacağı yönünde olduğu, bu kapsamda dava konusu aracın rayiç değeri dikkate alındığında aracın PERT TOTAL olarak kabul edilmesi gerektiği, bu nedenle davacının talep edebileceği bedelin 179.375,00 TL olarak bildirdiği görülmüştür.
DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE:
Dava, kasko poliçesinden kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.
Dosya arasında mevcut 22/05/2020 ile 22/05/2021 tarihlerini kapsayan kasko sigorta poliçesi; ----- plakalı ---- marka ----- model kamyona ilişkindir.Mal sigortaları türünden olan kasko sigortasının teminat kapsamını belirleyen KSGŞ A/1 maddesine göre; gerek hareket gerekse durma halinde iken sigortalının veya aracı kullananın iradesi dışında araca ani ve harici etkiler neticesinde sabit veya hareketli bir cismin çarpması veya aracın böyle bir cisme çarpması, devrilmesi, düşmesi, yuvarlanması gibi kazalar ile 3. kişilerin kötüniyet ve muziplikle yaptıkları hareketler ile fiil ehliyetine sahip olmayan kişilerin yol açacağı zararlar, aracın yanması, çalınması veya çalınmaya teşebbüs sonucu oluşan maddi zararların bütününün sigortanın teminat kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.Diğer taraftan, poliçe tanzim tarihi ve olay tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 1409/1. maddesi uyarınca, sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi aynı maddenin 2. fıkrası hükmüne göre, kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir. Olayın sigortalının ihbar ettiği biçimde değil de, sigortacının iddia ettiği biçimde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş biçiminin KAKSGŞ'nin A.5'inci maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olması gerekmektedir. İlkeler yukarıda anlatılan biçimde olmakla birlikte, sigortalı, KAKSGŞ ve TTK hükümleri uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar yükümlülüğünü kasten yerine getirmez veya iyi niyet kurallarına açıkça aykırı biçimde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu sanki bu oluşan riziko teminat içinde kalmış gibi ihbar edildiği somut delillerle kanıtlanırsa, ispat yükümlülüğü yer değiştirip sigortalıya geçer. [Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10/12/1997 gün ve -------) sayılı ilamları] Davalı ..., meydana gelen hasar bedelini tamamen poliçe limitleri içerisinde ödeme yükümlülüğü altındadır. Kasko sigortasında asıl olan amaç zarar bedelinin tamamen karşılanmasıdır.
Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık; meydana gelen hasarın poliçe teminat kapsamında olup olmadığı, araçta meydana gelen zarar nedeniyle oluşan hasarın tamiri ekonomik olup olmadığı, ekonomik değilse aracın piyasa rayiç değerinin belirlenmesi, davacının aracı 20/08/2020 tarihinde 1 yıl kiralaması durumunun beyan yükümlülüğüne aykırı davranılması nedeniyle hasarın teminat dışına çıkıp çıkmadığı, proporsiyon indirimi yapılıp yapılmayacağı noktasında toplanmaktadır. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları 3.3.2.1. Maddesinin " Hasar tazmininin ne şekilde yapılacağı poliçede açıkça belirtilir. Onarım yapılacak olması halinde poliçede, onarımın şirketçe belirlenecek servislerde veya sigortalı tarafından belirlenecek servislerden hangisinde yapılacağı hususu açıkça yer alır. Ayrıca hasarın tazmininde orijinal parça veya eşdeğer gibi parça seçeneklerinden hangisinin kullanılacağı belirtilir. Bu yönde bir belirleme olmazsa sigortalının tercih ettiği tazmin yöntemi, servis ve parça esas alınır." şeklinde düzenlendiği, taraflar arasında poliçede hasar tazminine ilişkin maddeler ve geçmiş kazalarına ilişkin tramer kayıtlarının temin edilerek yapılan 02/06/2025 tarihli rapordaki bilirkişi incelemesindeki tespitler de gözetildiğinde orijinal parça üzerinden hesaplama ve değerlendirme yapılması gerektiği, 02/06/2025 tarihli raporda hasar tespitinin KDV dahil 198.323,69 TL olarak belirlendiği, Yargıtay içtihatlarında hasar miktarının piyasa rayiç değerinin % 50 sini aşması nedeniyle piyasa rayiç bedelinden hurda değerinin mahsubu yapılmak suretiyle tazminat bedelinin 179.375,00 TL olarak tespit edilmesi dosya kapsamına uygun bulunmuştur.
Hasarın poliçe teminat kapsamında olup olmadığı, davacının aracı kiralamasından kaynaklı beyan yükümlülüğüne aykırı davranılması nedeniyle hasarın teminat dışına çıkıp çıkmadığı, proporsiyon indirimi yapılıp yapılmayacağı bakımından ise;
------ Bölge Adliye Mahkemesi -----.Hukuk Dairesi'nin ---- Esas ve ------ Karar sayılı ilamında: "Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde; davaya konu kasko sigortalı ----- plakalı otomobilin, dava dışı kiralayan ------ yönetimindeyken meydana gelen trafik kazasında hasar görmesi; taraflar arasında akdedilen kasko poliçesinde ise, davaya konu kasko sigortalı aracın kiralık, rent a car, operasyonel kiralama, uzun süreli kiralama, ikame araç hizmeti, sözleşme aracı ile kiralama aracı olarak kullanılması durumunda kasko poliçesinin hükümsüz olacağının belirtilmesi karşısında, davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır." şeklinde açıklanmıştır.Somut olayda; dosyada bulunan kira sözleşmesinin incelenmesinden davacı aracının 20/08/2020 tarihinde 1 yıl kiralamadığı sabit olup, davacının aracını uzun süreli kiraladığı anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki poliçe hükümleri incelendiğinde ise muafiyete ilişkin hükümlerde "rent-a car" olarak kiralamanın mevcut olduğu, bunun dışında uzun süreli kiralama yönünden düzenleme yapılmadığı görülmektedir. Davacı araç uzun süreli olarak kiraya verdiği, bu durumda davacının, taraflar arasındaki kasko poliçesine aykırı hareket ettiği, davacının eksik beyanda bulunarak davalı sigortacının durumunu ağırlaştırdığı kanaatinin mahkememizde oluştuğu, tazminat hesabında proporsiyon uygulanarak belirlemeye gidilmesi sonucuna mahkememizce varılmıştır. Mahkememizce sigorta şirketlerine müzekkereler yazılmış, dava dışı ------ Şirketinin 25/05/2023 tarihli yazı cevabında 22/05/2022 tarihinde davacı aracı için uzun süreli kiralama priminin 29.181,73 TL, kısa süreli kiralamada ise 71.001,00 TL olduğunun bildirildiği, yine dava dışı ------- Şirketinin 21/12/2023 tarihli yazı cevabında 22/05/2022 tarihinde davacı aracı için kasko sigorta priminin 14.756,09 TL olduğunun bildirildiği, ----- yazı cevabında ise araç bazında hesaplama yapmaksızın prim fiyatlarına ilişkin bilgi verildiği ve uzun süreli kiralama bakımından bilgi verilmediği, diğer sigorta şirketlerinden ise gelen yazı cevaplarından bilgi alınamadığı görülmüştür.Dosyada proporsiyon indiriminin hesaplanması için bilirkişi raporları alınmıştır. 28/07/2023 tarihli bilirkişi raporunda hususi araç primleri üzerinden hesaplama yapıldığından dosya kapsamına uygun görülmemiştir. 01/07/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda ise kısa süreli kiralama primlerinin dahil edilmesiyle hesaplama yapılmış olup dosya kapsamına uygun görülmemiştir. Mahkememiz ara kararı gereği dosyanın yeni bir sigortacı bilirkişiye tevdi edilerek alınan 04/11/2024 tarihli heyet raporunda 179.375,00 TL hasar bedeli üzerinden proporsiyon indiriminin hesaplandığı, yapılan hesaplamanın dosya kapsamına uygun olduğu, davalının sorumlu olduğu miktarın 119.583,00 TL olarak tespit edilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında; davacının aracının hasar miktarının piyasa rayiç değerinin % 50 sini aşması nedeniyle piyasa rayiç bedelinden hurda değerinin mahsubu yapılmak suretiyle tazminat bedelinin 179.375,00 TL olduğu, aracın uzun süreli kiralanmasının muafiyet kapsamında olmadığı fakat proporsiyon indirimi yapılması gerektiği, proporsiyon indirimiyle davacının talep edebileceği miktarın 119.583,00 TL olduğu anlaşılmıştır. Davacı yanca dava değerinin 180.033,70 TL olarak bildirildiği, hasar bedelinin 179.375,00 TL olduğu, yapılan proporsiyon indiriminin mahkememizce uygulandığından yapılan indirimin bedelinin kabul ve red oranına ilişkin yargılama gideri ve karşı vekalet ücretinde dikkate alınmayarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 119.583,00 TL tazminatın temerrüt tarihi 11/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Harçlar yasası uyarınca davanın kabul edilen 119.583,00 TL lik kısım yönünden alınması gereken 8.168,71 TL harçtan peşin alınan 3.074,50 TL harcın mahsubu ile bakiye 5.094,21 TL karar harcının davalıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 658,70 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan toplam 17.600,00 TL bilirkişi ücreti, 3.074,50 TL peşin harç, 80,70 TL başvuru harcı, 323,91 TL eksper gideri ve 535,75 TL posta gideri olmak üzere toplam 21.614,86TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre belirlenen 21.534,88 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE, geri kalan bakiyenin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, kalan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine, davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer OLMADIĞINA,
6- 1.560,00 TL arabulucu ücretinin davalıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.