T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/674
KARAR NO : 2025/427
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/09/2024
KARAR TARİHİ : 13/05/2025
Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dilekçesinde özetle; Davalı alacaklı, müvekkili şirket ----- Şirketi aleyhine -----. İcra Müdürlüğü’nün ------Sayılı dosyası üzerinden başlattığı takip ile, aslen hakkı olmadığını iddia ederek bir alacağını, kötü niyetle ve müvekkili zarara uğratmak kastıyla tahsil ettiğini ileri sürmüştür. Müvekkili şirket yetkililerinin tebligatlar yapıldığı sırada adreste bulunmamasından dolayı itiraz edilemediklerini, bu sebeple müvekkili şirket dosya borcunu haciz tehdidi altında ödediğini; davalı, davacı müvekkilinden sözde alacağını bu yolla tahsil edildiğini iddia etmiştir. Genel şartlar B.4.a bendine göre tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise sigortacının sigorta ettirene rücu hakkı bulunduğunu belirtmiştir. Bu madde hükmünde tam kusurdan değil de, kast veya ağır kusurdan söz edildiğini, sürücünün 8/8 (veya %100) kusurlu sayılması dahi, tek başına ağır kusurun varlığı ve rücu talebinde bulunmak için yeterli olmadığını ileri sürmüştür. Somut uyuşmazlık kapsamında, müvekkili şirkete ait ----- plakalı araç sürücüsünün, 31.07.2023 tarihinde ------ plakalı aracın hasarlanmasına neden olduğu iddia edilmişse de; müvekkili şirket araç sürücüsünün kasti bir hareketi veya ağır kusuru söz konusu olmadığını ileri sürerek; haksız şekilde müvekkili şirket aleyhine icra takibi başlatıldığını iddia etmiştir.. Bu sebeple haciz tehdidi altında ödenmiş olan dosya borcunun ödeme gününden itibaren işletilecek ticari faiziyle birlikte istirdadı gerektiğini ileri sürmüştür.. Bu hususa ilişkin gerekli değerlendirme ve kast/kusur belirlemesi yapılması için kaza anına ilişkin MOBESE kayıtlarının celbini ve bilirkişi raporu alınmasını talep etmiştir. Yukarıda açıklanan ve Mahkemenizce re’ sen dikkate alınacak tüm nedenlerle, müvekkili ----- Şirketi ’nin davalı alacaklıya borçlu bulunmadığının tespitine, ----. İcra Müdürlüğü’nün -----Sayılı dosyasına konu takibin bu şekilde iptaline, müvekkilinin borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı 165.540,89 TL’nin ödeme tarihi olan 15.04.2024 Tarihinden itibaren ticari faizi ile istirdadına, her türlü yargılama harç ve masrafları ile ücret-i vekaletin karşı tarafa tahmiline, karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 31.07.2023 tarihinde dava dışı zarar görene ait ----- plakalı araç ile müvekkili şirket sigortalısı ----- plakalı araçlar arasında trafik kazası meydana geldiğini, sigortalı ----- plakalı aracın müvekkili şirket bünyesinde ------ numaralı ZMMS poliçesi bulunduğu görülen konu poliçe teminat limitleri 120.000- TL olduğunu beyan etmiştir. Müvekkili şirket tarafından konu kazada zarar gören ----- plakalı araç için 04.01.2024 tarihinde %100 kusur nispetinde 120.000- TL ödendiğini beyan etmiştir. Söz konusu bu ödeme daha sonra OLAY YERİ TERK nedeniyle sigortalı----- Şirketi Firmasından 2024 yılında rücu edildiğini, mevcut kazada OLAY YERİ TERK rücu sebebi bulunduğunu ileri sürerek, dolayı müvekkili sigorta şirketinin esasen sorumluluğu bulunmadığını savunmuştur. Olay yeri terk ihlali yapan sigortalının istirdat talebi hukuken kabul edilemeyeceği mahiyette olduğu,. ZMMS genel şartları ve trafik kanunu gereği olay yeri terk sigorta şirketinin rücu nedeni olduğunu, bu durumda poliçe teminat devre dışı kaldığını, davacı firma bu zararları kendisi karşılaması gerektiğini savunmuştur. Yukarıda açıklanan, re’sen dikkate alınacak sebepler göz önüne alınarak ve fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak koşuluyla; huzurdaki haksız ve mesnetsiz olduğunu savunduğu, davanın reddine, mahkemeniz aksi kanaatte ise işbu dilekçemizde izah ettiğimiz hususların dikkate alınmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Trafik tescil ve ruhsat bilgileri, hasar dosyası ve poliçe, kaza tespit tutanağı, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.23.01.2025 tarihli ara karar ile dosyanın bir kusur ve hasar konusunda uzman bilirkişisi ve sigorta bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 26.03.2025 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.
Bilirkişi Makine Mühendisi ------ raporunda özetle; Bu Trafik Kazasının oluşumunda---- plakalı çekicinin sürücüsü ------, yukarıda açıklanan 2918 Sayılı Trafik Kanunun ve Bağlı yönetmeliğin ilgili Maddelerinin ihlali ile ASLİ ve TAM (% 100 ) KUSURLU bulunduğu; Bu Trafik Kazasının oluşumunda ---- plakalı araç sürücüsü ----- Atfı kabil bir kusuru olmadığından, KUSURSUZ bulunduğu; Bu Trafik Kazasında dosyada mübrez Ölümlü /Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağına göre “OLAY YERİ TERK” durumunun mevcut olmadığı; Olayın Trafik Kazası olduğu; mücbir sebep, zarar gören veya yol kusuru dahil üçüncü bir kişinin ağır kusurunun bulunmadığı; Kaza tarihi itibariyle------Plakalı araçta bu trafik kazası nedeniyle oluşan hasarın ıskontolu ve KDV dahil 898.924,46 TL olduğu; Gerçekleşen zararın, davalı -----tarafından sigortacı sıfatı ile ----- plaka sayılı aracın maliki, davacı------hukuki sorumluluklarının teminat altına alınması maksadıyla 11.03.2023 başlangıç 11.03.2024 bitiş tarihlerini kapsayacak şekilde tanzim edilen, ------ numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi hükümleri gereğince, poliçe teminat limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla teminat kapsamında olduğu; Dava konusu kaza tarihinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesinin Maddi Tazminat Teminat limitinin araç başına 120.000,00-TL, olduğu, davalı -----, poliçe teminat limiti tutarına kadar gerçekleşen toplam tazminat tutarından sorumlu olduğu; artan bakiyenin poliçe teminatı kapsamında değerlendirilemeyeceği; Gerçekleşen kaza sebebi ile dava dışı ----mülkiyetinde bulunan ----- plaka sayılı araçta meydana gelen maddi zararın davalı ----- tarafından sigortacı sıfatı ile düzenlenen ------ numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta poliçesi hükümleri gereği, Maddi Tazminat Teminat limitinin araç başına 120.000,00-TL tutarındaki poliçe teminat limitini aştığı; 31.07.2023 tarihinde meydana gelen kaza sonucunda oluşan zararın, poliçenin başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki vadesi içerisinde gerçekleştiği; Davacı ----- maliki olduğu ----- plaka sayılı aracın sürücüsünün %100 oranındaki kusuru nispetinde, ------- plaka sayılı araçta gerçekleşen 898.924,46-TL(KDV dahil) tutarındaki maddi zararın Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı sıfatı ile davalı ------. tarafından tanzim edilen poliçe teminat limiti 120.000,00-TL ile sınırlı olmak şartıyla, zarar gören ----- plaka sayılı aracın maliki dava dışı ------ödenmesine engel teşkil edecek bir hususun bulunmadığı; Davalı-----tarafından 04.01.2024 tarihli ödeme dekontu ile ----- plaka sayılı aracın maliki dava dışı ------ 120.000,00-TL tutarındaki maddi hasar tazminat ödemesinin gerçekleştirildiği; 12. Mezkur olay neticesinde meydana gelen zarar sebebiyle 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 95/1 kapsamında ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları Tebliği kapsamında sigortalıya rücu edilmesi hakkını tanıyan halleden herhangi birinin doğmadığı, bu suretle davalı ----dava dışı ---- mülkiyetinde bulunan ------ plaka sayılı araçta gerçekleşen maddi zarar kapsamında ödediği 120.000,00-TL tutarındaki maddi zararı ------ numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile sigortalı bulunan ----- plaka sayılı aracın maliki sigortalısı davacı ----- karşı, rücuen tazminat talep şartlarının gerçekleşmeyeceği; Davacı ------İcra kanalıyla rücuen ödediğini beyan ettiği tazminatın, dosya kapsamına ödeme evraklarının sunulması kaydıyla istirdata konu edilebileceği, görüş ve kanaatine varılmıştır. Zaman aşımı, ihbar yükümlülüğü vb. şartların değerlendirilmesi ile davacının masraf, vekâlet ücreti, faiz ve benzeri diğer istemleri ile ilgili taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin takdirin münhasıran Sayın Mahkemeye ait olduğu; şeklinde tespitte bulundukları görülmüştür.
DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE:
Dava, hak sahibi 3.kişiye yapılan ödemenin genel şartlar B4.maddesine dayalı olarak sigortalıdan rücuen tahsil istemine ilişkin başlatılan icra takibine davacı sigortalı tarafından borçlu olmadığının tespiti ile ödenen bedelin istirdatı istemine ilişkindir.KTK'nun 95. maddesinde, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceği, ödemede bulunan sigortacının, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabileceği öngörülmüş olduğundan, sigorta sözleşmesinin tarafı (akidi) olan sigorta ettiren davalı, sigorta poliçesinin ve sigorta genel şartlarının kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür.
Sigorta sözleşmesine dayalı rücu davalarında, tarafların yükümlülüklerinin belirlenmesinde, taraflar arasındaki ilişkinin sözleşme ilişkisi olması nedeniyle, poliçe ve poliçenin tanzim tarihinde yürürlükte bulunan sigorta genel şartları nazara alınır.
Somut olayda, davacı ile davalı arasında tanzim edilen 31/07/2023 tarihini kapsayan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi bulunmaktadır. Bu nedenle rücu şartlarının belirlenmesinde 01/06/2015 tarihli Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali sorumluluk Sigortası Genel Şartları nazara alınması gereklidir.Sigorta Genel Şartlarından Sigortanın, sigortalıya rücu hakkı "B.4. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması Ve Sigortacının Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı maddesinde düzenlenmiş, ilgili madde "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ilerisürülemez.
(1) Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasınısağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.
Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:
...f)Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde,..." denilerek, sigortacının sigortalıya rücu edebileceği durumlar belirlenmiştir. İlgili maddede sayılan rücu sebepleri birbirinden bağımsız sebepler olup, rücu sebeplerinden birinin bulunması halinde sigorta şirketi yapılan hasar ödemesinin rücuen tazminini sigortalısından talep edebilir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartlarında, tazminatı gerektiren olay, bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk edilmesi sigortalıya rücu sebebi olduğu görülmektedir. Genel Şartlar B4-f bendi kapsamında sigortanın, sigortalısına rücu edebilmesi için ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmemesi yeterlidir.
Eldeki dosya incelendiğinde: davacı sigorta şirketinin cevap dilekçesinde sigortalı araç sürücüsünün kaza sonrasında zorunlu hal dışında olay yerini terk ettiğini iddia ettiği, kaza tespit tutanağında olay yerinin terk edildiğine ilişkin tespit bulunmadığı, davalı yanca dosya kapsamında olay yeri terk edilmesine ilişkin belge ve bilgi sunulmadığından Sigorta Genel Şartlar uyarınca gerçekleşen kaza nedeniyle sigortacının zarar görenlere yapmış olduğu ödemeyi sigortalısından rücuen tazmin imkanı mevcut olmadığı anlaşılmıştır.Somut olayda; davacı tarafından icra dairesine 05/04/2024 tarihinde 165.540,89 TL ödeme yapıldığı, huzurdaki davanın hak düşürücü süre içeresinde açıldığı, davacının yapmış olduğu ödemeyi rücu şartları oluşmadığından geri verilmesini istemesinin yerinde olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, ----- İcra Müdürlüğünün ------ esas sayılı icra takip dosyasında davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile davacı tarafından ödenen 165.540,89 TL'nin ödeme tarihi olan 05.04.2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE(istirdadına),
2-Harçlar yasası uyarınca alınması gereken 11.308,09 TL harçtan, peşin yatırılan 2.827,03 TL harcın düşümü ile geri kalan 8.481,06 TL harcın davalıdan alınarak hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan 2.827,03 TL peşin harç, 427,60 TL başvuru harcı, 11.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 87,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 14.341,63 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. uyarınca 30.000,000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
6-3.600,00 TL Arabulucu ücretinin davalıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.