T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/166
KARAR NO : 2025/57
DAVA : 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 07/03/2022
KARAR TARİHİ : 22/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; --- İcra Dairesi'nin ----- esas numaralı dosyasında takip borçlusu olan ----- Şirketi'nin, yine bu dosyada üçüncü şahıs sıfatıyla yer alan müvekkili ----- üzerinde alacağı olduğunu iddia ettiğini, dava dışı takip borçlusunun müvekkilinde olduğu iddia edilen bu alacağı sebebiyle, takip alacaklısı ----- Şirketi'ne ödeme yapılması için müvekkiline haciz ihbarnameleri gönderildiğini, müvekkiline gönderilen haciz ihbarnamelerine yasal süresi içerisinde itiraz edilemediğinden dolayı davayı açma zorunluluklarının doğduğunu, dava dışı takip borçlusu (alt yüklenici) ile müvekkili (işveren) arasında ---- konut 1 Adet 14 Dükkanlı Ticaret Merkezi ve 1 Adet Camii İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenleme İşi'' kapsamında taraflar arasında Altyüklenici Sözleşmesi yapıldığını, taraflar arasında yapılan sözleşme uyarınca, sözleşme bedelinin tamamının müvekkili tarafından dava dışı takip borçlusuna ödenmiş olduğunu müvekkili tarafından dava dışı takip borçlusuna ödemelerin eksiksiz yapıldığını, dava dışı takip borçlusu olan -----Şirketi'nin müvekkili ---- üzerinde hiçbir alacağının kalmadığını ve taraflar arasındaki borç ilişkisinin sona erdiğini, ---- İcra Dairesi'ne bilgi verilerek haklarında yürütülen cebri icra işlemlerinin durdurulmasını, müvekkilinin dava dışı takip borçlusu ----- Şirketi'ne hiçbir borcu olmadığının tespit edilmesini; davalının haksız ve kötüniyetli icra takibi yapmış olması nedeni ile dava değerinin % 20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın icra dosyası borçlusu olan -----Şirketi'ne ihbar edilmesini ve icra dosyası borçlusunun dava dosyasına dahili davalı olarak eklenmesini, davaya konu 89/3 haciz ihbarnamesinin usulsüz tebliğ edildiği iddiası ile davacı tarafından ---- İcra Hukuk Mahkemesinin ---- Esas sayılı dosyası açıldığını, söz konusu dosyada çıkacak kararın bu davanın esasını etkileyeceğini, söz konusu davada davacının lehine karar verilmesi halinde 89/3 haciz ihbarnamesi iptal edileceğinden dolayı davanın konusuz kalacağını, bu sebeple ilgili dosyanın bekletici mesele yapılmasının gerektiğini, davacı tarafından sunulan evrakın sözleşme ve tahsilat makbuzlarından da anlaşılacağı üzere davacı ile icra dosyası borçlusu ------Şirketi arasında bir hukuki ilişki ve bu hukuki ilişkiden doğmuş alacakları olduğunun anlaşıldığını,davacının haciz müzekkerelerine süresinde cevap vermediği için İİK 89 madde gereği ilgili icra müdürlüğü tarafından işlem yapıldığını davacı tarafından sunulan evraklar ile davacı ve icra dosyası borçlusu ----Şirketi'nin ticari defterlerinin incelendiğinde ilgili haciz müzekkerelerinin tebliğ tarihinde icra dosyası borçlusunun davacıdan alacağının olduğunun böyle olunca da haciz müzekkerelerine rağmen icra dosyasındaki borçlunun alacağını borçluya yapan davacının yaptığı ödemelerin hukuki geçerliliğinin bulunmadığını, davacının icra dosyası borçlusu ile arasında hukuki ilişki ve bu hukuki ilişkiden doğan İİK 89-1-2-3 haciz müzekkereleri tarihinde mevcut olan borcunun bulunmadığını, bu sebeplerle davanın icra dosyası borçlusu----- Şirketi'ne ihbarını, ---- İcra Hukuk Mahkemesinin ---- Esas sayılı dosyasının bekletici mesele yapılmasını, davanın reddini,Davacı aleyhine %20den aşağı olmayacak şekilde İİK 89 kapsamında tazminata hükmedilmesini,yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını davanın kabulüne karar verilecekse de yerleşik içtihatlar uyarınca davanın açılmasına müvekkili sebep olmadığından dolayı davanın kabulü halinde yargılama giderleri, vekalet ücreti ve kötü niyet tazminatına hükmedilmemesi talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davalı tarafından dava dışı ---- aleyhinde Bartın İcra dairesinin ----Sayılı dosyasında başlatılan icra takibinde davacı şirket tebliğ edilen ve süresinde itiraz edilmeyen haciz ihbarnameleri nedeni ile davacının haciz ihbarnamelerinin tebliğ edildiği tarihlerde takip borçlusu şirkete bir borcu olup olmadığına ilişkindir.
Uygulamada 3. Kişi tarafından açılan menfi tespit davalarında hangi mahkemelerin görevli olduğu hususunda oldukça çelişkili kararlar bulunmakta olup bazı dairelerin 3. Kişi tarafından açılan menfi tespit davalarında taraflar tacir dahi olsalar ve takibe konu borç bir ticari işten kaynaklı olsa dahi genel görevli mahkemeler olan asliye hukuk mahkemeleri olduğuna dair kararları olduğu gibi takibe konu borcun bir ticari ilişkiden kaynaklanması halinde görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemeleri olduğuna dair de birçok emsal karar bulunmaktadır.İİK'nun 89. maddesi gereğince açılan menfi tespit davasında görev alacaklı ile borçlu arasındaki borcun niteliğine göre değil, borçlu ile borçluya borcu olduğu ileri sürülen ve kendisine İİK'nun 89. maddesi gereğince haciz ihbarnamesi gönderilen davacı arasındaki borç ilişkisinin niteliğine göre belirlenir. Bu borç ilişkisinin niteliği ticari ise görev ticaret mahkemesine aittir. Bunlardan aşağıda aynen alıntılanacak olan kararların yerinde olduğu kanaatine varılarak görevsizlik kararı verilmemiştir. ---- BAM ----- HD. ----- Sayılı ilamında "...Dava İ.İ.K.’nun 89/III maddesine istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasıdır. İhbarnamenin gönderildiği takip, davalı alacaklı şirket tarafından, davalı borçlu şirket ile ticari ilişki çerçevesinde ödenmeyen borçtan dolayı başlatılmış, her iki taraf tacir konumundadır. Bu itibarla ticari iş niteliğindeki takip dosyasından gönderilen ihbarnameye karşı açılan menfi tespit davasının---- Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerekir. (Yargıtay -----Hukuk Dairesinin ---- Esas, ---- Karar).." belirtmiştir. ---- BAM ---- HD. ---- Sayılı ilamı "...Dava İ.İ.K.’nun 89/III maddesine istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasıdır. İhbarnamenin gönderildiği takip, davalı alacaklı tarafından, takip borçlularına karşı kambiyo senedine istinaden yapılmış bir takiptir. Ayrıca ihbarnamenin gönderildiği takip, davalı alacaklı şirket tarafından, davalı borçlu şirket ile ticari ilişki çerçevesinde ödenmeyen borçtan dolayı başlatılmış, her iki taraf tacir konumundadır. Bu itibarla ticari iş niteliğindeki takip dosyasından gönderilen ihbarnameye karşı açılan menfi tespit davasının Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir..." belirtmiştir.--- BAM ----. HD. -----Sayılı ilamı "...Dava İ.İ.K.’nun 89/III maddesine istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasıdır. İhbarnamenin gönderildiği takip, davalı alacaklı tarafından, takip borçlularına karşı kambiyo senedine istinaden yapılmış bir takiptir. Bu itibarla ticari iş niteliğindeki takip dosyasından gönderilen ihbarnameye karşı açılan menfi tespit davasının ---- Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.(Dairemizin -----. Sayılı kararı ve benzer nitelikteki diğer kararları).." belirtmiştir. Bu yönde birçok karar olup daha fazla yer tutmaması açısından diğer kararlara yer verilmeyecektir.
Takibe konu borç incelendiğinde karşılıksız çıkan çeklerden kaynaklı olduğu görülmüştür. Netice itibarı ile ticari ilişki çerçevesinde ödenmeyen borçtan dolayı takip başlatılmış, her iki taraf tacir konumundadır. Bu itibarla ticari iş niteliğindeki takip dosyasından gönderilen ihbarnameye karşı açılan menfi tespit davasının da mahkememizde görülmesi gerektiği sonucuna varılarak görevsizlik kararı verilmemiştir.
Eldeki dava devam ederken icra takip dosyasının haricen tahsil sureti ile kapatıldığı icra müdürlüğü cevabi yazısından anlaşılmış davanın konusuz kaldığı sonucuna varılmıştır. Her iki taraf da lehine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesini talep etmektedir. Bu hususta aşağıda ilgili birkaç içtihat alıntılanacak ve neden davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedildiği izah edilerek sonuca gidilecektir.
Yargıtay -----. HD. ------. Sayılı ilamında "... davacının 1. ve 2. haciz ihbarnamelerine itiraz etmeyerek eldeki davayı açtığı, davalı dava açılmasına sebep olmadığından, yargılama harç ve giderlerinin davacı üzerinde bırakılarak, davacı yararına vekalet ücretine hükmedilmemesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA..." belirtmiştir.
Yargıtay------. HD. ------. Sayılı ilamında "....Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesine, kararda belirtilen gerekçelere ve yukarıda yer verilen hukuk kurallarına göre, davacı tarafça birinci haciz ihbarnamesine karşı borçlu ----- Belediyesinin bankadaki hesabının kamuya tahsisli hesap niteliğinde olduğundan haciz talebinin işleme alınmadığının bildirilmesinin usulüne uygun bir itiraz niteliğinde olmadığı, davacı bankadaki hesapların kamu hizmetine tahsisli hesaplar olduğu iddiasının şikayet yoluyla borçlu Belediye tarafından ileri sürülmesi gerektiği, davacı tarafından ikinci haciz ihbarnamesine de yasal sürede cevap verilmediği ve bu nedenle üçüncü haciz ihbarnamesi gönderilmesi için gerekli şartların oluştuğu, yargılama sırasında borcun ödenmesi ile infazen kapatılan icra dosyasından dolayı açılan eldeki dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı, HMK'nın 331 inci maddesi gereği davanın açılmasına sebebiyet veren davacı bankanın yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmasının usul ve kanuna uygun bulunduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir... " belirtmiştir.Mahkememizce davacı ve dava dışı takip borçlusu şirketin ticari defter ve kayıtları incelenmesine karar verilmiş dava dışı şirket defter ve kayıtlarını sunmamış ise de davacı yanın defter ve kayıtları incelenmiştir. Bilirkişi tarafından verilen 18.10.2024 tarihli raporda tespit edildiği davacının kendi ticari defterlerine göre yapılan incelemede haciz ihbarnamelerinin tebliğ tarihi itibarı ile dava dışı ---- İnşaat.. Şirketinin davacı şirketten alacaklı olduğu yani davacının kendi defterlerine göre de haciz ihbarnamelerinin tebliğ tarihlerinde borçlu olmasına rağmen eldeki bu davayı açtığı ve davanın açılmasına neden olduğu bu nedenle dava sırasında haricen tahsil ile kapatılan takip nedeni ile HMK'nın 331.maddesi gereği yapılan değerlendirme sonucu davacının vekalet ücreti ve yargılama giderinden mesul olduğu sonucuna varılmış buna dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu harcın, peşin alınan 80,70 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 534,70 TL harcın davacıdan tahsiliyle hazine gelir kaydedilmesine,
3- Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4- Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının taraflara iadesine,
6- Davalı vekille temsil edildiğinden yürürlükte olan Avukatlık asgari ücret tarifesi gereği 30.000 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,Dair karar, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun İstinafa ilişkin hükümleri doğrultusunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki (2) haftalık süre içerisinde (HMK'nın 345. maddesi), mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, ----- Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere, taraf vekillerinin yüzüne karşı oy birliği ile açıkça okunup usulen anlatıldı.