T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/32
KARAR NO: 2024/351
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 06/01/2020
KARAR TARİHİ: 14/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili olan davacının davalı ... ile “----” isimli bir franchise anlaşması imzaladığını, Bahse konu anlaşmanın 2.1.Maddesi ile franchise veren Davalı Şirketin tecrübe ve bilgisi ışığında, zaman ve para harcamasıyla geliştirilmiş ürünler, kendine özgü dekorasyon, mobilya, ekipman, iç ve dış görüntü, tabela sistemi, marka, amblem, sembol, slogan, know-how ve hizmet anlayışı, pazarlama sistemi, müşteri çevresi, eğitim ve denetim ile başarısı denenmiş ve kanıtlanmış “restoran işletmeciliği sistemini” davacının kullanımına sunmayı vaad ve taahhüt ettiğini, ayrıca yine sözleşmenin 2.3. Maddesinde franchise veren Davalı Şirketin, faaliyet alanının ve adresinin kendilerince seçileceğini ve davacının ise seçilen alan ve adrese muvafakat edeceğini kararlaştırdığını ve nitekim Davalı Şirket'in seçimi ile -----” adresindeki iki kattı İşyeri aylık 10.000,00 TL bedel karşılığında kiralandığını, davacının bu kira sözleşmesine müteselsil kefil olduğunu, ayrıca bahse konu restoran işletmeciliği için birtakım kafe mutfak ekipmanları ve mobilyaları, satıcı/tedarikçi firmasının Davalı şirket, kiraya verenin ise dava dışı ---- Olduğunun bir leesing sözleşmesiyle davacı tarafından kiralandığını, Franchise anlaşmasında bir ifa tarihi kararlaştırılmadığından TBK Md. 90 kapsamında Davalı Şirketin borcu, doğumu anında yani 01.06.2019 tarihinde muaccel hale geldiğini, şirketin işletmenin plan ve teşhir düzenine uygun şekilde bütünüyle en geç 30.06.2019 tarihine kadar teslim edileceği vaadinde bulunduğunu, fakat işletmenin açılacağı adreste bu zamana kadar sadece ve sadece badana işlemenin (plan ve teşhir düzenine ve muadil restoran işletmelerine aykırı şekilde) yapıldığının tespit edildiğini, sözleşmeye göre yapılması gereken kendine özgü dekorasyon, mobilya, ekipman, iç ve dış görüntü, tabela sistemi ve devamının yapılmadığını, söz konusu mecurun dört duvar olduğu ve kullanıma uygun olmadığının görüldüğünü, davacının gerek şifahi gerekse ihtarname ile borcun ifasını talep ettiğini fakat davalı şirketin sonsuz ısrarlara rağmen bu zamana kadar borcunu ifa etmeyerek davacının franchise sözleşmesinden dönmesine ve zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, davacının 23.08.2019 tarihinde ----.Noterliğinin ----- Yevmiye numaralı ihtarnamesiyle, Davalı Şirketten borcunu ifa etmesini, aksi takdirde her türlü maddi/manevi zararın, mahrum kalınan karın, franchise sözleşmesine bağlı olarak yapılan harcamaların ve yine franchise sözleşmesine bağlı olarak 3.kişilerle kurulan sözleşmelerden doğan borç ve yükümlülüklerin Davalı Şirketten tahsil edileceğini bildirildiğini ,------- Yevmiye numaralı ihtarname ile verilen sürenin dolmuş olmasına rağmen halen borcun ifa edilmemesi ve hatta ifa edilmesi için girişimde dahi bulunulmamasıyla birlikte diğer sair nedenlerce, ------Noterliğinin ----- Yevmiye numaralı ihtarnamesi, 04.09.2019 tarihinde keşide edilerek bahse konu franchise sözleşmesinden dönüldüğünü ve uğranılan zararın tazmini talep edildiğini, Davalı şirket her ne kadar ihtarlara yazılı olarak cevap vermese de, takibe itiraz edildikten sonra 31.10.2019 tarihinde, Müvekkilin zararının 74.170,00 TL'lik kısmını, 06.11.2019 tarihinde ise 5.000 TL'lik kısmın; haricen karşılamış bakiye kalan zararın karşılanmaması nedeniyle----İcra Müdürlüğünün-----. sayılı takibin devamı için işbu davanın açılmasına sebebiyet verdiğini, Davalı Şirket, tüm ihtarlara rağmen borcunu ifa etmediğini temerrüde düştüğünü, ------.Noterliğinin ----- Yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiğini, davacı tarafından ----. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ---- sayılı dosyası ikame edildiğini ve dosya kapsamı ile alınan bilirkişi raporunda dava konusu işyerinin işletme olarak kullanıma uygun vaziyetin hazır ve müsait durumda olmadığı görüş ve kanaatine varıldığını, Sözleşme kapsamında 64.463,40 TL değerinde 23.05.2019 tarihli, ----- numaralı fatura davalı şirket tarafından davacı adına düzenlenmiş bu fatura karşılığında davacıdan 64.170,00 TL bedelli bononun keşide edilerek Davalı Şirkete verilmesi istendiğini, davacının da 64.710,00 TL bedelli bonoyu keşide ederek davalı şirkete verdiğini, bononun haklı icra takibin ikamesinden ve haksız itirazdan sonra davacıya geri iade edilerek teslim edildiğini, dolayısıyla takibe konu alacağın 64.170,00 TL'lik kısmının, bononun davacıya iadesi ile takipten sonra karşılandığını, Bu kapsamda, ayrıca 23.05.2019 tarihli ----- numaralı 64.463,40 TL bedelli faturanın iptalinin Mahkemeden talep edildiğini, ayrıca sözleşme kapsamında davalı tarafından 06.05.2019 tarihinde 10.000,00 TL Davalı şirkete banka aracılığı ödendiğini, haklı icra takibi ikamesinden sonra işbu 10.000,00 TL 'nin davacıya elden ve nakden geri iade edildiğini, Sözleşme kapsamında davacı tarafından 17.12.2019 tarihinde 1.000,00 TL'nin Davalı Şirkete banka aracılığı ile ödendiğini, 06.11.2019 tarihinde ise 5.000 TL 'nin davacıya ödendiğini, takibin toplamda 79.170,00 TL bedelli kısmının takipten sonra haricen tahsil edildiğinden işbu davada harca esas değerin 170.830,00 TL olarak gösterildiğini, bu kapsamda franchise sözleşmesinden davacının alacağı bulunmadığını ancak sözleşme nedeni ile 3.kişiler ile kurulan sözleşmeler kapsamında uğranılan zararın 4.000-TL sinin karşılandığını, bakiye kısmının karşılanmadığını, noterlik masraflarının da davalı tarafından karşılanması gerektiğini ileri sürerek Öncelikli olarak ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile teminatsız, aksi takdirde uygun bir teminat mukabilinde Davalı Şirket adına kayıtlı menkul ve gayrimenkul, 3.kişilerdeki hak ve alacakları ve altın, bono, tahvil, hisse senedi, faiz- vadeli hesabı vs. ve bankada birikmiş parası üzerine 3. kişilere devir ve temlikinin önlenmesi adına ihtiyati tedbir konulmasına, Sözleşmeden haklı nedenle dönüldüğünün ve sözleşmenin hükümsüzlüğünün tespiti ile ----İcra Müdürlüğünün -----. Sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile davalı yanca haricen yapılan 79.170,00 TL ödemenin faiz, masraf ve ferilerden mahsubu ile kalan bakiye üzerinden takibin devamına, 23.05.2019 tarihli ----- numaralı 64.463,40-TL bedelli faturanın iptaline, İtirazında haksız ve kötü niyetli olan davalının öncelikle (takip çıkışı tutar üzerinden hesaplanmak üzere) alacak miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, aksi yönde kanaat oluşması halinde devam eden alacak tutarı üzerinden hesap edilmek üzere %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine,Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında yazılı sözleşme bulunduğunu, Davacının franchise sözleşmesine aykırı davrandığını, yüklenim ve edimlerinin hiçbirisini yerine getirmediğini, davacı ... ile yapılan franchise sözleşmesine göre davacının 110.000 TL +%18 KDV içeren bayilik bedelini ödeyeceğini ve bayiliğin davacı tarafa verileceğini, tüm donanım ve sair anlaşma gereği davalı tarafından yerine getirileceğinin açık sözleşme şartı olduğunu, Davacının davalı franchise veren şirkete 1.000 ve 10.000 TL olmak üzere toplamda iki adet ödeme yaptığını ve sözleşmede yazan bakiye ödemelerin hiçbirini yerine getirmeyerek temerrüde düştüğünü, nedenle talep ve dava hakkı olamayacağını, iş açması hususunda davacıya yardım babında işyerinin tadilat ve sair donanım ve giderlerini davalının karşıladığını, ancak davacının tadilatın ilerleyen aşamalarında bu defa işi yapmayacağını beyan etmesi üzerine tüm tadilat ve tamirat işlemleri durdurulduğunu, davalının yükümlü olmadığı ve davacınn hatalı tercih ve yönlendirmeleri ile daha işin başında vazgeçmesi nedeniyle davalının aldığı tutarı 15.000 TL olarak gerek banka havalesi ve gerekse elden ödediğini, Davacının ödeme ve yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi sözleşmenin başından itibaren tuttuğu işyeri dahil ruhsat alamaması, hatalı tercih ve yönlendirmelerle işyerini açmadığını, davalıyı zarara uğrattığını, davacının franchise sözleşmesi gereğini yapmaması sebebiyle 100000 Amerikan doları cezai şart ödemesi gerektiği, sözleşmenin amir hükümlerinden olup davalıya ödemesi gerektiğini savunarak davanın reddine, kendi kusuru ile zarara uğraması nedeniyle ağır kusurlu ve haksız ol an davacı talebinin %20 sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, davalının yaptığı 15.000 TL lık iadenin kabulüne, davalının franchise sözleşmesinden kaynaklı cezai şart olarak 10.000 Amerikan doları talep haklarının saklı tutulmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.
---- İcra Müdürlüğünün----- Esas sayılı dosyası UYAP sisteminden celp edilmiştir.
---- İcra Müdürlüğünün----- Esas sayılı dosyası UYAP sisteminden celp edilmiştir.
---- Sulh Hukuk Mahkemesinin ---- - sayılı dosyası UYAP sisteminden celp edilmiştir.
Davacı vekilince dava dilekçesi ile ihtiyati tedbir talebinde bulunulmuş, Mahkememizin 13/01/2020 tarihli gerekçeli ara kararı ile talebin reddine karar verilmiştir.
-----hesap döküm özeti celp edilmiştir.
Türk Marka ve Patent Kurumuna yazılan müzekkere cevabı dosya içerisindedir.
----- gelen kredi sözleşme fotokopisi ile ödeme tablosu celp edilmiştir.
Mahkememizin 02/02/2021 tarihli celse ara kararı gereği dosya rapor tanzim edilmek üzere sözleşemeden kaynaklı nitelikli hesaplamalar alanında uzman bilirkişi, marka ve patent alanında uzman bilirkişi ile finans uzmanı bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler ---- tarafından tanzim edilen 13/12/2021 tarihli raporda özetle;''...a) Davacı iddialarının tahkiki defter incelemesini gerektirip heyetimizde muhasebe uzmanı bulunmadığından durumun takdirinin mahkemenin olduğu, Sözleşmedeki ilk giriş ücretinin ödendiğinin dosyadaki veriler ışığında belirlenemediği, bu durumda davacının da belirttiği gibi, TBK 97 uyarınca davacının kendi borcunu ifa etmiş veya ifasını önermiş olması halinde karşı tarafı temerrüde düşürme hakkı doğacağından, feshin haklılığının takdirinin mahkemenin olduğu..'' belirtilmiştir.Tanzim edilen rapor taraflara tebliğ edilmiş, rapora karşı beyan ve itiraz dilekçeleri dosyaya sunulmuştur.
6100 sayılı HMK Madde 222- 1)Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.
(2)Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.
(3)İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle: 22/7/2020 - 7251 sayılı Kanun md. 23) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.
(4)Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.
(5)Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.
6102 sayılı TTK Madde 64-(1)(Değişik fıkra: 26/06/2012-6335 S.K./8.md.) Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir."
(2)Tacir, işletmesiyle ilgili olarak gönderilmiş bulunan her türlü belgenin, fotokopi, karbonlu kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzer şekildeki bir kopyasını, yazılı, görsel veya elektronik ortamda saklamakla yükümlüdür.
Madde 83- (1)Ticari uyuşmazlıklarda mahkeme, yabancı gerçek veya tüzel kişi bile olsalar, tarafların ticari defterlerinin ibrazına, resen veya taraflardan birinin istemi üzerine karar verebilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Ticari defterler ve sahibi lehine delil olabilme koşulları, 6100 sayılı HMK madde 222 ve devamı ile 6102 sayılı TTK madde 64 ve devamında açıkça düzenlenmiştir. Tacirler, Türk Ticaret Kanunu'nun amir hükmü uyarınca ticari defter tutmak zorundadır. 6100 sayılı HMK. 222/1. Maddesi ve 6102 sayılı TTK 83/1. Madde uyarıca ticari uyuşmazlıklarda Mahkeme re'sen ya da taraflardan birinin istemi üzerine ticari defterlerin ibrazına karar verilebileceği hüküm altına alınmıştır. Anılan hükümler çerçevesinde değerlendirme yapıldığında; Tarafların tacir sıfatını taşıdıkları, uyuşmazlığın iki tarafın ticari işletmesinden kaynaklandığı, her iki tarafın da ticari defter tutmak zorunda olduğu anlaşılmıştır.Mahkememizin 22/02/2022 tarihli duruşma ara kararı ile 6100 sayılı HMK 222. Madde kapsamında taraflara 2019 ve 2020 yılına ait ticari defterlerini sunmaları için iki haftalık kesin süre verilmiş, ticari defterler sunulduğunda ticari defterler üzerinde Serbest Muhasebeci Mali Müşavir bilirkişiye verilmiş, SMMM bilirkişi, marka vekili, nitelikli hesaplamalar alanında uzmanı bilirkiş heyeti tarafından tarafların iddia ve savunmaları kapsamında varsa alacak ve borç kalemlerinin tespiti ve hesaplanması hususlarında rapor tanzim etmesine dair karar verilmiştir.
Tanzim edilen raporda özetle;''Taraflar arasındaki sözleşmenin özellikle 2.1, 2.3, 2.7, 3.13 hükümleri dikkate alınarak franchise veren konumundaki davalının işletmenin yapım, donatım ve dekorasyonunu yapmayı üstlendiği ve bu yükümlülükleri yerine getirmeyi taahhüt ettiğini, ancak bu taahhüdün yerine getirilmediğinin kabulü halinde franchise alan konumundaki davalının sözleşmeden dönme talebinde haklı olacağı, Taraflar arasındaki franchise sözleşmesi hükümleri ve dosyaya sunulan evrak dikkate alındığında, franchise alanın işyeri ve donanıma ilişkin giderleri karşılama yükümlülüğünün bulunduğu, diğer bir ifadeyle işletmenin faaliyete geçmesi için gerekli hazırlıkların yapılmasının franchise alana ait olduğunun ve bu borca aykırı davrandığının kabulü halinde franchise verenin haklı olarak sözleşmeyi sona erdirme imkanının bulunduğu sonucuna varılabileceği, Franchise sözleşmesinin yapıldığı sırada henüz tescilli bir markanın mevcut olmadığı, ancak bir markayı ihdas edip piyasada kullanan kimsenin o markanın gerçek hak sahibi olacağı, gerçek hak sahipliği durumunda markanın tescilinin kurucu değil açıklayıcı nitelik taşıyacağı, uyuşmazlığa konu “---- ibareli marka üzerinde kllanım nedeniyle hak sahipliğinin gerçekleştiğinden bahsedilebileceği, bu itibarla tescil edilmemiş olsa dahi kullanım neticesinde doğan markanın üçüncü kişilere kullanım hakkının verilmesi önünde bir engel bulunmadığı, ancak söz konusu markanın hak sahibi olarak TPE kayıtlarında davalı şirketin görünmediği, bu hususta nihai takdirin Sayın Mahkemenizde olduğu, Sayın Mahkemece taraflar arasındaki franchise sözleşmesinin haklı nedenle franchise alan tarafından sona erdirildiğinin kabulü halinde, işbu raporun mali değerlendirme kısmında yer alan davacı taraf ödemelerinin, o İşyerini Kiraya veren --- - -' ya 20.000.-TL Depozit ve 20.000.-TL 2 Aylık Kira Bedeli olmak üzere Toplamda 40.000.-TL, Dava Dışı -----arasında 27.05.2019 Tarihinde imza altına alınan ----- Nolu Finansal Kiralama Sözleşmesi kapsamında Satıcı/Tedarikçi Davalı Şirketten 54.630.-TL Satın alma bedeliyle tedarik edilen Kafe Mutfak Ekipmanları ve Mobilyaları” nın Kiralaması kapsamında toplamda 25.630,57 TL, Davacı tarafından ----- nezdinde kullanılan 2 Adet Tüketici Kredisi kapsamında yüklenilmiş bulunan Faiz, Vergi ve Masrafların Toplamda (1.269,22 TL+ 580,52 TL)=1.849,74 TL olduğu, Davacının aracını değerinden aza satması ve bu nedenle zarar uğramış olması nedeniyle davalıdan talep edilen 18.000,00 TL” nin uzmanlık alan dışında kaldığından Takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Ortada gerçekleşmiş bir faaliyet ve sonucunda elde edilen Satış Hasılatı ve Kar Miktarı bulunmadığından, soyut bir şekilde Kar Mahrumiyeti Hesaplamasının yapılamadığı, Toplamda 418.10 TL noterlik masrafının davalı şirket tarafından davacıya verilmesi talebine konu masrafların talep edilip edilemeyeceği hususunda takdirin Sayın Mahkemede olduğu...'' belirtilmiştir.
Tanzim edilen rapor taraf vekillerine tebliğ edilmiş, rapora karşı beyan ve itiraz dilekçeleri sunulmuştur.Mahkememizin 07/02/2023 tarihli ara kararı ile tarafların rapora karşı itirazlarının olumlu olumsuz değerlendirilmesi bakımından daha önce rapor sunan bilirkişi heyetine makine mühendisi bilirkişi eklenerek rapor tanzim edilmesine karar verilmiş, tanzim edilen 13/07/2023 tarihli raporda özetle;''...Dosya kapsamında yapılan incelemede, kök raporda yer alan hukuki değerlendirmeleri değiştirmeyi gerektirir yeni bir hususun mevcut olmadığı, dolayısıyla kök rapordaki görüşlerin korunduğu, Dava konusu aracın ağır hasarlı olarak piyasa rayiçlerine uygun olarak satılmış olduğu değerlendirildiği...'' belirtilmiştir.Tanzim edilen rapor taraf vekillerine tebliğ edilmiş, rapora karşı beyan ve itiraz dilekçeleri sunulmuştur.Tüm dosya kapsamından; Davacı tarafından franchise sözleşmesinin davalı tarafından ihlal edildiği, davalının davacının franchise sözleşmesinden dönmesine ve zarara uğramasına sebebiyet verdiğini ileri sürülerek sözleşme nedeniyle uğranılan maddi zararın davalıdan tahsili istemiyle huzurdaki dava açılmıştır.Davacı vekili tarafından icra takibinin 250.000,00-TL asıl alacak üzerinden açıldığı, toplam 79.170,00-TL bedelin takip tarihinden sonra ve dava tarihinden önce davacı tarafından haricen tahsil edildiği, bu kapsamda davalının franchise sözleşmesi kapsamında davalıdan alacağın kalmadığı, ancak franchise sözleşmesi nedeni ile 3. Kişilerle kurulan sözleşmeler kapsamında meydana gelen zararın yalnızca 4.000,00-TL'sinin karşılanmış olduğunun beyan edildiği görülmüştür.
Davacı vekilinin yazılı beyanından davalı tarafa verilen bononun icra takibinden sonra davacı tarafa iade edildiği, 06/05/2019 tarihinde ödendiği iddia edilen 10.000,00-TL'nin takip tarihinden sonra davacıya geri ödendiği, Kira sözleşmesinin erken feshi nedeniyle dava dışı mal sahibine verilen bononun henüz ödenmediğinin beyan edildiği anlaşılmıştır.Bu kapsamda davacı vekili tarafından talebe konu maddi zarar kalemlerinin; 17/06/2019 tarihli kira sözleşmesi nedeniyle ödenen 20.000,00-TL depozito ve 1. Ve 2. Ay kira bedelleri sebebiyle toplam 20.000,00-TL kira ödemesi ve erken fesih sebebiyle 04/09/2020 vade tarihli 10.000,00-TL bedelli bono bedeli olmak üzere toplam 50.000,00-TL, dava dışı ----- şirketine sözleşme bedeli olarak 95.000,00-TL olduğunu 25.360,57-TL ödeme yapıldığını, bakiye kira bedellerinin 76.565,64-TL ----. İcra Müdürlüğünün ---- Esas sayılı dosyasına konu edildiğini, alınmak zorunda kalınan 20.000,00-TL kredi nedeniyle 4.602,00-TL faiz ödemesi ve 10.000,00-TL kredi nedeniyle 1.008,00-TL faiz ödemesi yapıldığını, aracın piyasa rayiç değerinin altında satılması nedeniyle 18.000,00-TL zarar meydana geldiği, 20.000,00-TL mahrum kalınan kar ve 418,10-TL noter masrafı olarak belirttiği ve huzurdaki davanın 170.830,00-TL bedel üzerinden harçlandırılarak açıldığı anlaşılmıştır.
Değişik İş dosyasından yapılan tespit ile sunulan 17/09/2019 tarihli raporda;"...--- şirketi tarafından yapımı üstlenilen işin tespit tarihi itibariyle; sadece iç boya işlerinin yapıldığı, ancak sözü edilen boya imalatlarında "-----" konseptine uygun olarak yapılmamış olduğu, sadece tavan boya imalatlarının uygun olarak kabul edilebileceği, ayrıca zemin kaplaması ile girişteki kapı sistemlerinin tabela, marka, logo, amblem gibi --- konseptine yönelik standart uygulamalarına uygun olmadığı, - --- dükkanına uygulanmış olan imalatlarlaın aynısının yapılması nazara alındığında; sözleşmeye konu işlerin %80'lik kısmının yapılmadan bırakılmış ve kalan işlerin de iyi bir program ve ekip çalışması ile 30 günlük bir çalışmaya ihtiyaç olacağı, Tespit tarihi itibariyle tespit konusu dükkanda yapılan incelemede, --- - Konseptine uygun hiçbir mobilya-ekipman bulunmadığı, halihazırda işletme olarak kullanıma uygun vaziyetin hazır ve müsait bir durumda olmadığının belirtildiği görülmüştür.
Mahkememizce 6100 sayılı HMK 222. Madde ihtarı ile taraflara ait ticari defter ve kayıtların ibrazına karar verilmiş, Mahkememizce re'sen alınan kök ve ek bilirkişi heyet raporu ile; Taraflarca ticari defterlerin sunulmadığı, Franchise sözleşmesi kapsamında; Davacı tarafından davalı şirketin banka hesabına; 19.04.2019 Tarihinde, “İş Avansı” açıklamasıyla, 1.000.-TL, 06.05.2019 Tarihinde, “---- Makina için Peşinat” açıklamasıyla, 10.000.-TL olmak üzere toplamda 11.000.-TL ödeme yapıldığı,
Dava dışı --- - -. -. adına düzenlenen kafe mutfak ekipmanları içerikli KDV Dahil 64.463,40 TL Tutarlı Faturaya istinaden davacı yanca davalı şirket adına 23/05/2019 Düzenleme Tarihli 64.170.-TL Bedelli senedin düzenlendiği ve davalı şirkete keşide edildiği, Davacı yanca yapılan bu ödemelerin iadesine ilişkin olarak Davalı Şirketçe tarafından Davacı yana 31.10.2019 Tarihinde 64.170.-TL Tutarlı senet, 10.000.-TL Nakit, 06.11.2019 Tarihinde “İADE” açıklamasıyla 5.000.-TL olmak üzere toplamda 15.000.-TL Nakit ile Davacı yanca Davalı Şirkete Keşide edilen 23.05.2019 Düzenleme Tarihli, 64.170.-TL Bedelli Bononun iade edildiği, Davacı tarafından 17/06/2019 tarihli aylık/net 10.000,00-TL kira bedeli ile 2 (İKİ) Yıl süreyle “-----” olarak yapılan kira sözleşmesi nedeniyle 15.05.2019 Tarihinde “İşyeri Depozito Bedeli” Açıklamasıyla 20.000,00 TL, 14.05.2019 Tarihinde “15.06.2019 1.Kira Bedeli” Açıklamasıyla 10.000,00 TL, 08.08.2019 Tarihinde 10.000.-TL ödendiği, Davacı tarafından dava dışı ----11.06.2019 Tarihinde Kira Bedeli olarak 3.928,69 TL, 04.07.2019 Tarihinde Kira Bedeli olarak, 3.928,69 TL, 09.08.2019 Tarihinde Kira Bedeli olarak, 3.928,69 TL, 16.09.2019 Tarihinde Kira Bedeli olarak 3.930,00 TL, 06/12/2019 tarihinde Kira Bedellerine ilişkin olarak 8.000,00 TL olmak üzere Toplamda 25.630,57-TL ödeme yapıldığı, Davacı tarafından ----- nezdinde kullanılan 2 Adet Tüketici Kredisi kapsamında yüklenilmiş bulunan Faiz, Vergi ve Masrafların Toplamda; (1.269,22 TL + 580,52 TL=)1.849,74 TL olduğu, talebe konu aracın ağır hasarlı olarak piyasa rayiçlerine uygun şekilde satışının yapılmış olduğu tespit edilmiştir. Alınan kök ve ek raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşımakla Mahkememizce benimsenmiştir.
Taraflar arasındaki Franchise Sözleşmesinde;
-Anlaşma konusu ve kapsamı başlıklı madde 2.1) Sistem: Franchise veren tarafından sahip olduğu kendine özgü dekorasyon, mobilya, ekipman, iç ve dış görüntü, tabela sistemi. tescilli ve tescilsiz marka, amblem, sembol, slogan, know-how ve hizmet anlayışı, pazarlama sistemi, müşteri çevresi, eğitim ve denetimi ile başarısı denetlenmiş ve kanıtlanmış bir pilav, esaslı büfe, karavan ve restoran isletmeciliği anlasma kansamında franchise alanın kullanımına sunulmaktadır.
-İşletme başlıklı 2.3. maddesine göre, “Franchise alan kendi nam ve hesabına işbu mahalde faaliyet gösterecektir. Franchise alan anlaşma kapsamında sistem ve markaları …belirlenecek adreste ….. (Sözleşmede boş bırakılmış) adresindeki işyerinde (aşağıda “İŞLETME” olarak anılacaktır) faaliyet göstermek üzere kullanacaktır. İşletme yeri seçiminde franchise alan ile franchise verenin mutabakatı sağlanmıştır. İşletmenin planı ve teşhir düzeni verilmektedir…” -İşletmenin Açılma Süresi başlıklı 2.7. maddesi de, “… işbu anlaşma franchise alanın işletmeyi belli sürede hizmete alma taahhüdü üzerine kurulmuştur ve işletmenin standartlara uygun şekilde faaliyete geçememesi veya franchise verenin eksikler nedeniyle açılış onayı vermemesi halinde kendiliğinden fesholur” hükmünü içermektedir.
-Yatırım başlıklı 3.13. maddesine göre, “İşletmenin inşaat, dekorasyon, ekipman ve araçları franchise verenin standartlarına tamamen uygun olmak zorundadır. Bu amaçla franchise veren isterse, işletmenin tasarım, proje, inşaat, tesisat ve dekorasyonunu tamamen veya kısmen, makul piyasa fiyatlarıyla bedeli karşılığında yapmayı veya yaptırmayı üstlenebilir… Yapım ve donatım işini franchise alan üstlendiği takdirde söz konusu işlerin proje ve malzemesi için franchise verenin yazılı onayı alacak, proje ve kontrol işini franchise verenin öngöreceği kişi veya kuruluşa verecektir… Franchise alanın yatırım aşamasında kendisine düşen işleri ve ödemeleri zamanından yapmaması nedeniyle işletme anlaşmasının 2. Maddesinde belirtilen süre içinde çalışır hale gelmezse franchise veren anlaşmayı tek taraflı olarak feshedebilir”.
-Sözleşmenin 4.1 maddesi, “Franchise alan franchise verene giriş bedeli olarak fatura karşılığında ve bir kereye mahsus olarak 110.000 + KDV ödeyecektir. Nakliye montaj ücretleri bayiye aittir tüm kurulumu kapsamaktadır” hükmünü taşıdığı görülmüştür.
Dava dışı ---- şirketine yazılan müzekkere cevabında;".. ---- olarak, bayi----- 64.463,40-TL bedelli ürünleri alıp müşterimiz olan ...---- - kiralamış bulunmaktayız...." şeklinde cevap verildiği ve ekinde fatura ve kira sözleşmesinin sunulduğu görülmüştür.
Tüm bunlardan; Davacı tarafından taraflar arasındaki franchise sözleşmesine göre yapılması gereken mobilya, dekorasyon, donanım vb. faaliyetlerin davalı tarafından yerine getirilmediği, davalı tarafından işletmenin kullanıma uygun hale getirilmediğinden davacının işyerini açamadığını ve ruhsat alamadığını, davalı tarafından sözleşmeye aykırı davranıldığı, tüm ekipman ve teçhizatın emrine sunulmasına rağmen davalının edimini yerine getirmediği ileri sürülerek huzurdaki davanın açıldığı, davalı tarafından davacının 110.000 TL + KDV bedeli ödemesi ve işyeri ve donanıma ilişkin giderlerin davacı tarafından karşılanması gerektiğinin savunulduğu, dosyada mübrez "---- Franchise Anlaşması” incelendiğinde; Davalı tarafın franchise veren olduğu, sözleşmenin 2.1 maddesine göre franchise verenin sistemin franchise alanın kullanımına sunma, franchise alanın da sözleşmenin 4.1. maddesi uyarınca ücret ödeme borcu bulunduğu, somut olayda sözleşmenin 4.1 maddesinde yer alan ücret ödemesinin başlangıçta ödenen giriş ücreti niteliğinde olduğu ve sözleşmenin 4.2. Maddesinde yer alan düzenlemenin ise franchise kullanım bedeli olarak belirlenen dönemsel ücret olduğunun anlaşıldığı, somut olayda sözleşmede yer alan hükümler ve franchise sözleşmenin niteliği gereği tarafların üstlendikleri edimler dikkate alındığında franchise alanın sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için franchise verenin franchise alanı kurduğu sisteme entegre etmesi, franchise alanın faaliyete başlayabilmesi için her türlü yardım ve desteği vermesinin esas olduğu, davacının davalıya 06/05/2019 tarihinde 10.000-TL ve 17/12/2019 tarihinde 1.000-TL ödemede bulunduğu, ----- yazılan müzekkere cevabından 64.463,40 TL bedelli ürünlerin müşterileri ...----- Sigorta Acenteliğine kiraladıkları, davacının sözleşmenin 2.3. maddesi uyarınca davalı şirketin seçimi ile----- adresindeki işyerinin aylık 10.000 TL bedel ile kiraladığı, sözleşmenin 2.1, 2.3, 2.7, 3.13 hükümleri dikkate alındığında franchise veren davalının işletmenin yapım, donatım ve dekorasyonunu yapmayı üstlenmesine karşın yerine getirmediğinin dosyaya sunulu yazılı beyanlar ile değişik iş dosyasından yapılan tespit ile sabit olduğu, bu kapsamda sözleşme tarihi ve hükümleri ile değişik iş tespit tarihi nazara alındığında davacının sözleşmeden dönme iradesinde haklı olduğunun kabul edilmesi gerektiği, Vergi dairesinden verilen 12/04/2022 tarihli müzekkere cevabında davacının uyuşmazlık konusu olan 2019 takvim yılında bilanço esasına göre defter tuttuğu bilgisinin verildiği, Mahkememizce 6100 sayılı HMK 222. Madde ihtarı yapılmak suretiyle re'sen ticari defter ve kayıtların incelenmesi yönünde ara karar tesis edilmiş ise de taraflarca ticari defterlerin sunulmadığından dosyaya sunulu deliller zımmında inceleme yapılması gerektiği, davacının işyeri kiralama nedeniyle 40.000,00-TL, dava dışı ----- şirketine 25.630,57-TL, alınan iki adet kredi nedeniyle ödenen faiz olarak 1.849,79-TL maddi zararı davalıdan talep edebileceği, davacı tarafından her ne kadar mahrum kalınan kar talebinde bulunulmuş ise de taraflar arasındaki ticari ilişki gerçekleşmediği ve davacı tarafından ticari defter ve kayıtlar sunulmadığı da dikkate alındığında davalıdan talep yasal koşulları oluşmadığı, noterlik masrafının yargılma gideri olarak değerlendirilmesi gerektiği, re'sen yapılan bilirkişi incelemesi ile talebe konu aracın ağır hasarlı olarak piyasa rayiçlerine uygun şekilde satışının yapıldığından talebin yerinde olmadığı, davacı tarafından her ne kadar bilirkişi raporuna itirazlarında 64.170,00-TL bedel bono yönünden inceleme yapılmadığı beyan edilmiş ise de; davalı şirketçe dava dışı -----adına düzenlenen 23/05/2019 Düzenleme Tarihli Muhtelif Kafe Mutfak Ekipmanları ve Mobilyaları içerikli KDV Dahil 64.463,40 TL tutarlı faturaya istinaden davacı tarafından yanca davalı şirket adına 23/05/2019 düzenleme tarihli ve 64.170.-TL bedelli senedin düzenlenerek davalı şirkete verildiği ve ancak davacı vekilinin yazılı beyanından davalı tarafından 64.170.00-TL tutarlı senedin dava tarihinden önce davacı tarafa iade edildiğinin beyan edildiği, senedin huzurdaki davada harca esas değer taleplerine de konu edilmediği anlaşılmakla itirazın dikkate alınamayacağı sonuç ve kanaatine varılmakla davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiş, alacağın likid olmadığı anlaşılmakla icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş, kısmen red edilen alacak talebi yönünden ise kötü niyetle takip yapıldığına ilişkin dosya kapsamında delil bulunmadığı anlaşılmakla kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-)Davanın KISMEN KABULÜNE- KISMEN REDDİNE,
2-)Davalının ----. İcra Müdürlüğünün ------ Esas sayılı takibe yaptığı itirazın KISMEN İPTALİ ile takibin 67.480,31-TL asıl alacak üzerinden DEVAMINA,
-Fazlaya ilişkin talebin reddine,
3-)Yasal koşulları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine,
4-)Yasal koşulları oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
5-)Karar ve ilâm harcı olan 4.609,57-TL harçtan peşin alınan 1.667,35-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.942,22-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,
6-A)Davanın kabul edilen kısmı yönünden; Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320-TL arabuluculuk ücretinden davayı kabul-ret oranı gözetilerek; 521,40-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,
6-B)Davanın reddedilen edilen kısmı yönünden; Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinden davayı kabul-ret oranı gözetilerek; 798,60-TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,
6-)Davanın kabul edilen miktarı yönünden; Davacı vekille temsil olunmakla karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Genel Hükümler madde 13/1 ve A.A.Ü.T. uyarınca 17.900,00-TL vekâlet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
7-)Davanın red edilen miktarı yönünden; Davalı vekille temsil olunmakla karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Genel Hükümler madde 13/1 ve A.A.Ü.T. uyarınca 17.90000-TL vekâlet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
8-)Davacı tarafça yatırılan 1.811,35-TL harç ve 12.250-TL bilirkişi, posta, tebligat gideri ile 418,10-TL ihtarname masrafı olmak üzere toplam 14.479,45-TL yargılama giderinden davayı kabul- ret oranı dikkate alınarak; toplam 5.719,38-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
9-)Kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesini müteakip HMK. madde 333/1 uyarınca yatıran tarafa iadesine,Dair, davacı vekilinin e- duruşma yolu ile yüzüne karşı, davalının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ---- Bölge Adliye Mahkemesi’ne İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.