T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/706
KARAR NO: 2024/267
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan), Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 17/02/2022
KARAR TARİHİ: 02/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan), davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ----- Anaokulu bölümünün franchise sözleşmesi ile işletmecisi olduğunu, davacı şirketin franchise sözleşmesi ile Anaokulu bölümünün işletme hakkı elde edilen ---- ise dünyada örnek gösterilen ----- Eğitim Sistemini uygulamakta olduğunu, bu çerçevede bugüne değin, özgüveni gelişmiş, nitelikli ve saygın sayısız bireyler yetiştirdiğini, --- --, her geçen gün daha çok büyüyerek eğitim sistemindeki yerini güçlendirmekte ve uyguladığı eğitim sistemi ile yurt dışında da ülkemiz eğitim sistemi açısından bir prestij ve ilham kaynağı olduğunu, ---- bahsedilen örnek model ve eğitim uygulamalarının ulusal ve uluslararası alanda gösterdiği başarı karşısında davacı şirket de franchise sözleşmesi kapsamında anaokulu eğitimine --- - altında devam ettirdiğini, davalının hak sahibi ve yetkilisi olduğu internet sitesinde "--- - Platformu adı altında yayın yapan bu fişleme merkezi, hakkını arayan ve onuruyla çalışan öğretmenlere karşı kurulmuştur. Nitekim internet sitesi, --- çalışan öğretmenlerin uğradıkları haksızlıkların ortaya çıkması ve okulun patronu (kurucusu) ---- öğretmenlere uyguladığı mobbing ve sigorta usulsüzlüklerinin kamuoyuna yansımasından hemen sonra açıldı. Platformun bu sayfasında ilk ifşa edilenler ---- - mağduriyet yaşayan 14 öğretmen oldu. İnternet sitesinde ifşa ve fişleme faaliyeti ve yayını, diğer şehirlerdeki bazı okullarda çalışmış öğretmenlere yönelik olarak devam ediyor. Bu fişleme merkezi derhal kapatılmalı, bu suçu işleyenler ortaya çıkarılmalıdır. Özel okul kurucularının oluşturduğu belirtilen bu platformun arkasındaki patronlar, bir internet sitesinin arkasına korkakça sığınarak öğretmenleri baskı altına alabileceklerini düşünüyorlarsa yanılıyorlar. Hodri meydan! Özel okul kurucuları örgütleniyorsa, karşısında boyun eğmeyen öğretmenleri bulacak. ---- Sendikası, bu fişleme ve sindirme girişimine karşı, tüm özel okul öğretmenlerini sendikalı olmaya, birlikte hareket etmeye ve haksızlıklara karşı mücadeleyi yükseltmeye çağırmaktadır. Haddinizi bilin, öğretmenleri fişleyemezsiniz!" şeklinde yapılan haber yapıldığını, bu haberin tamamen gerçekdışı olduğu gibi anılan haberde davacı şirketin işleteni olduğu --- hedef gösterilerek tehdit edildiğini, anılan haberlerin yapılış tarihi 2021-2022 eğitim öğretim yılı için erken kayıtların başladığı bir dönemde yapılması, haberlerin davacı şirketin işleteni olduğu ---- itibarsızlaştırarak zor durumda bırakmayı ve bu şekilde ekonomik bir çöküntüye sürüklemeyi amaçladığını, asılsız haberleri ortaya çıkaranlar da gerçek olmadığı tartışmasız olan haberlerle, çamur at izi kalsın mantığı ile davacı kurumun saygınlığına gölge düşürmeyi hedeflediğini, davalı yan dava konusu yayını ile bu kötüniyetli kişilerin adeta ekmeğine yağ sürdüğünü, anılan haber içeriklerinin yayınlanmasından sonra, ---- kayıt yaptırmak isteyen insanlar ile okulda görev almak isteyen eğitim personeli başvurusunda ciddi bir düşüş yaşandığını, adı geçen yayın içeriği nedeniyle davacının işleteni olduğu ---- gerek kişisel, gerekse sosyal saygınlığına maddi ve manevi bakımdan ciddi zararlar veren ve davacıyı adeta hedef gösteren ve ticari itibarını açıkça ve kasten zedeleyen davalı yanın, anılan haksız fiili nedeniyle davacının uğradığı manevi zararlara karşılık olmak üzere 30.000-TL manevi tazminatın, haksız fiilin gerçekleştiği haber tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı şirketin dava konusu haber içeriğinde, anaokulu bölümünün franchise sözleşmesi ile işletmecisi olduğunu beyan ettiği --- yönelik haksız saldırı yer aldığı iddiasıyla manevi tazminat istemli olarak huzurdaki davayı ikame etmiş ise de, davacı şirketin adına, ünvanına ya da markasına yönelik herhangi bir ibarenin haber içeriğinde yer almadığının açıkça anlaşıldığın, 6100 s. HMK nin 114 ncü maddesine göre, tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları ve davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması hususlarının dava şartı olduğu, 115 nci maddesine mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı gibi taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebileceğini, davacının taraf ve dava ehliyetine sahip olmadığı ve/veya huzurdaki davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı gözetilerek, dava şartı yokluğundan esasa girilmeksizin usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davaya konu edilen haberin içeriğinin, "Tüm İşçilerin Birlik Mücadele ve Dayanışma Sendikası (---- Sendikası)" tarafından yapılan açıklamanın yayınlanmasından ibaret olup, bu husus haberin içeriğinde pek çok noktada açıkça belirtildiğini ve sendikanın açıklamalarının tamamı tırnak içerisinde alıntılanmak suretiyle yayınlandığını, bu hususun dava dilekçesinde davacı yanın da açık kabulünde olduğunu, haber içeriği incelendiğinde, haberde davacı şirketin adı, unvanı ya da markası dahi yer almamakta, bu yönden ticari itibarına yönelik hakaret, sövgü veya suç isnadı şeklinde herhangi bir hukuka aykırı saldırı da bulunmadığını, dava konusu haberde yer alan bilgilerin, davalı şirkete ait ---- önce --- - adlı internet haber sitesinde yayınlanarak alenileşmiş olup, esasen de içerik itibarıyla "Tüm İşçilerin Birlik Mücadele ve Dayanışma Sendikası (---- Sendikası)" tarafından yapılan açıklamanın yayınlanmasından ibaret olduğunu, haberin içeriğinde, haberi kaleme alan muhabirin ve yayınlayan davalı şirketin şahsi herhangi bir yorumu bulunmadığını,"Tüm İşçilerin Birlik Mücadele ve Dayanışma Sendikası (----- Sendikası)" tarafından yapılan açıklamada yer alan ifadeler haber içeriğinde tırnak içerisinde aynen alıntılanarak kullanılmıştır. Bu bakımdan, dava dışı üçüncü kişi konumundaki "Tüm İşçilerin Birlik Mücadele ve Dayanışma Sendikası (---- Sendikası)" tarafından yapılan alenileşmiş açıklamanın aynen alıntılanarak tırnak içerisinde yayınlamak suretiyle haberleştirilmesinden dolayı davalı şirketin hukuken sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, dava konusu haber içeriği incelendiğinde, haberde davacı şirketin unvanı ya da markasının dahi yer almadığını, davacının davasına konu iddia ve taleplerini kabul anlamına gelmemek kaydı şartıyla talep edilen manevi tazminatının miktar itibariyle fahiş ve hakkaniyete aykırı olduğunu, manevi tazminatın bir ceza olmadığı gibi mamelek hukukuna ilişkin zararı karşılamasının da amaç edinmediğini savunarak dava şartı olan arabuluculuk başvurusu yapılmaksızın açılmış olan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine,Davacı yanın taraf ve dava ehliyetine sahip olmadığı ve/veya huzurdaki davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı gözetilerek dava şartı yokluğundan usulden reddine, haksız davanın esastan reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; Manevi zarar istemine ilişkindir.
Arabuluculuk son tutanağı dosya içerisindedir.Dava, 17/02/2022 tarihinde ---- Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ----- Esas sayılı dosyasında açılmış, Mahkemesinin 22/02/2022 tarihli kararı ile Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesi ile dosyada görevsizlik kararı verilmiş, verilen kararın istinaf edilmesi üzerine ---- Bölge Adliye Mahkemesi ----- HD.'nin ----.sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi akabinde dosya 26/09/2022 tarihinde Mahkememize tevzi edilmiş ve işbu esas sırasına kaydedilmiştir.
Mahkememizin 29/11/2022 tarihli celse ara kararı ile dosya uyuşmazlık konularında rapor tanzim edilmek üzere bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi ---- tarafından tanzim edilen 06/01/2023 tarihli raporda özetle;''...6112 sayılı kanunun amacı, radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesi, ifade ve haber alma özgürlüğünün sağlanması, medya hizmet sağlayıcılarının idari, mali ve teknik yapıları ve yükümlülükleri ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun kuruluşu, teşkilâtı, görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları belirlediği, Mad 37/1 ;Yayın hizmetleri alanında ifade ve haber alma özgürlüğünün düşünce çeşitliliğinin, Rekabet Kurumunun görev ve yetkileri saklı kalmak kaydıyla rekabet ortamının ve çoğulculuğun güvence altına alınması, yoğunlaşmanın önlenmesi ve kamu menfaatinin korunması amacıyla gerekli tedbirleri almak olduğu, İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiği, 5651 sayılı Kanunun 9. maddesinde, İnternet ortamında yapılan yayındaki içerik dolayısıyla hakları ihlal edilen kişilere içeriğin yayından çıkarılmasını talep edebildiği, -----başlıklı haberle güncel olarak hala yayında olduğu, Haber sitelerinde yayınlanan haber üretip yer sağlayıcıya ileten gerçek veya tüzel kişilerin yayın yoluyla tarafın itibarını zedeleyebildiği ve haksız rekabet oluşturabildiği...'' belirtilmiştir.
Tanzim edilen rapor taraflara tebliğ edilmiş, rapora karşı beyan ve itiraz dilekçeleri dosyaya sunulmuştur.
Mahkememizin işbu esas sayılı dosyası ile ---- Asliye Ticaret Mahkemesi'nin --- Esas ve----- Esas sayılı dosyalarının birleştirilmesine karar verilerek Mahkememizin işbu esas sayılı dosyasına gönderilmiş, birleştirilen dava dosyalarında davaya konu haberlerin ve dolayısı ile dava konusu farklı olduğu gerekçesi ile asıl dava dosyasından tefriki ile ayrı ayrı esasa kaydedilmesine karar verilmiştir.
Tüm dosya kapsamından; Davacı tarafından davalının hak sahibi ve yetkilisi olduğu internet sitesinde yer alan 18/01/2021 tarihli haber yoluyla davacının kişilik haklarının ihlal edildiği iddiasına dayalı manevi tazminat istemine ilişkin olarak huzurdaki dava açılmıştır.Davalı tarafından her ne kadar hukuki yarar yönünden itirazda bulunulmuş ise de; Davacı tarafından sunulu sözleşme incelendiğinde davacı şirketin "--- -- Anaokulu Bölümünün franchise sözleşmesi ile işletmecisi olduğu, iddianın ileri sürülüş şekli dikkate alındığında davacının dava açmakta hukuki yararının bulunduğu anlaşılarak davanın esasına yönelik inceleme yapılmıştır.İddia ve savunma kapsamından davaya konu 18/01/2021 tarihli haberin davalı şirket internet sitesinden yayımlandığının uyuşmazlık konusu olmadığı, taraflar arasındaki ihtilafın haberin basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ile haberin yayımlanmasının davacının kişilik haklarını ihlal edip etmediği hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Basın özgürlüğü başta Anayasa'nın 28. maddesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 10. maddesi, ve Basın Kanunu'nda düzenlenmiş olup, basın özgürlüğü genel olarak haber ve düşüncelerin basılmış eserler yoluyla açıklanması ve yayılması olarak ifade edilmektedir. Basın özgürlüğü gerek anayasa ve gerekse uluslararası belgeler ile güvence altına alınmıştır. Ancak basın özgürlüğü de diğer temel hak ve özgürlükler gibi mutlak ve sınırsız olmayıp, bu noktada en önemli kriterin kamu yararı olduğu, basın organlarının görevlerini yerine getirirken yayının gerçek olması, toplumsal ilgi ve konunun güncelliğini gözetmeleri ve haberi verirken özle biçim arasındaki dengenin korunması gerektiği açıktır.
Yüksek Mahkeme kararlarında; Eleştirisel şekilde kaleme alınıp halkı bilgilendiren ve haber değeri olan yayınların haberi ilginç hale getirmek ve halkın ilgisini çekmek için kullanılan bir yazım dili olduğu, basın özgürlüğünün gerçeklik, güncellik, özle biçim arasındaki denge ile kamu yararı ilkeleri esas alınarak yorumlanması gerektiği, eleştirisel dille yazılan haberlerin kamuoyunu aydınlatma ve bilgi verme amacı güdüp gütmediğinin dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği, AİHM’in yerleşik içtihatlarında ise ifade özgürlüğünün sadece kabul gören zararsız bilgi ya da düşünceler için değil, hoşa gitmeyen, sarsıcı ya da rahatsız edici olanlar için de geçerli olduğu ifade edilmiştir.
Yasal düzenlemeler ve yüksek mahkeme kararları dikkate alınarak somut olay incelendiğinde davacı tarafından her ne kadar uyuşmazlığa konu haberin yayımlanması ile ticari itibarın ihlal edildiği ileri sürülmüş ise de haberin kaynak gösterilmek suretiyle alıntı haber şeklinde yayımlandığı, yazı içeriğinde davacı şirket adının doğrudan zikredilmediği gibi davacının kişilik haklarına saldırı teşkil edecek bir ifade ve ibareye rastlanılmadığı, bu kapsamda somut olayda matufiyet şartı gerçekleşmediği, matufiyet şartı gerçekleşmediğinden yazının basın özgürlüğü kapsamında kalıp kalmadığının incelenmesinin dosyaya katkı sağlamayacağı, sunulu bilirkişi raporuna açıklanan gerekçe ile Mahkememizce itibar edilmeyeceği, somut olayda manevi tazminat yasal koşullarının sağlanmadığı sonuç ve kanaatine varılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-)Davanın REDDİNE,
2-)Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,
3-)Karar ve ilâm harcı olan 427,60-TL harçtan peşin alınan 512,33-TL harcın mahsubu ile bakiye 84,73-TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,
4-)Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-)Davalı vekille temsil olunmakla karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
6-)Kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesini müteakip HMK madde 333/1 uyarınca yatıran tarafa iadesine,Dair, davalı vekilinin e- duruşma yolu ile yüzüne karşı, davacının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ---- Bölge Adliye Mahkemesi’ne İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.