T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2019/1108
KARAR NO: 2024/584
DAVA: ALACAK (ESER SÖZLEŞMESİNDEN KAYNAKLANAN)
DAVA TARİHİ : 25/12/2019
KARAR TARİHİ : 19/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirketin, davalı ---- ile;
a) 08.09.2017 tarihinde ----projesi ile ilgili,
b) 12.09.2017 tarihinde ----- projesi fiyat farkı ile ilgili,
c) 30.11.2017 tarihinde ----- projesi ile ilgili,
d) 09.04.2018 tarihinde ----- projesi ile ilgili olarak sözleşmeler imzalamış olduğunu, davacı şirketin, imzalanan işbu sözleşmelerle ilgili olarak davalı şirketten bu güne kadar gecikmeli olarak muhtelif tarihlerde bir kısım tahsilatlar yapmış olduğunu, davalı şirketin, davacı şirketin bu güne kadar düzenlediği geçici kabullerin, yapılan ödemelerle ilgili olanlar da dahil olmak üzere hiç birisini onaylamamış olduğunu, davacı şirket tarafından davalı şirkete kesilen faturaların bir kısmının hukuken kabul edilebilir bir neden olmadan iade edilmiş olduğunu, iade edilmeyen ve ödenmeyen faturalarla ilgili olarak yapılan icra takibine itiraz edildiğini, -----. Asliye Ticaret Mahkemesinin ---- Esas Sayılı dosyası ile 841.925,02 TL alacağa ilişkin ikame ettiğimiz itirazın iptali davası halen derdest olduğunu,
* ---- projesi sözleşmesi:
08.09.2017 tarihinde imzalanan sözleşme ile, ---- Belediyesi tarafından ---- arazisi içinde yapılacak olan ----- projesinin kendisine teslim edilecek olan 3D modeli üzerinde davacı tarafından imalat detay projelerinin hazırlanması, çelik taşıyıcı sistemin imal edilmesi, imal edilen malzemenin şantiye sahasına nakli ve işveren tarafından daha önce yaptırılmış olan betonarme sistemin üzerine montajının yapılması edimlerini üstlenmiş olduğunu, fiyat farkları ile ilgili olarak toplam 1.575.000 TL ödeme yapılmış olduğunu, bu bedelin davalı şirketten yaptığımız kısmi tahsilatların içinde mevcut olduğunu, işbu davaya konu olan diğer talepleri ile işbu proje ile ilgili olarak davacı şirket tarafından davalı şirkete 8 adet hak ediş yapılmış ve faturaları kesilmiş, hak edişler davacı şirkete onaylanarak verilmemiş olduğunu,
* ---- projesi fiyat farkı sözleşmesi :
Davalı şirketle davacı arasında 12.09.2017 tarihinde imzalanan sözleşme ile davacı, --- Belediyesi tarafından ---- arazisi içinde yapılacak olan ----- projesinin kendisine teslim edilecek işini üstlenmiş olduğunu, müvekkilim şirket sözleşme ile üstlendiği edimlerini ifa etmiş olduğunu,
* ----- projesi sözleşmesi
Davalı şirketle davacı şirket arasında 30.11.2017 tarihinde imzalanan sözleşme ile davacının, ----- Belediyesi tarafından ----- projesinin kendisine teslim edilecek olan 3D modeli üzerinden davacı tarafından imalat detay projelerinin hazırlanması, çelik taşıyıcı sistemin imal edilmesi, imal edilen malzemenin şantiye sahasına nakli ve işveren tarafından daha önce yaptırılmış olan betonarme sistemin üzerine montajının yapılması, edimlerini üstlenmiş olduğunu, sözleşme kapsamında bulunan tüm imalat ve montaj işlerinin tamamlanmış olduğunu, işbu proje ile ilgili olarak davacı şirket tarafından davalı şirkete 4 adet hak ediş yapılmış ve faturaları kesilmiş, hak edişler davalı şirket tarafından onaylanarak davacıya verilmemiş olduğunu,
* ------ sözleşmesi :
Davalı şirketle davacı şirket arasında 09.04.2018 tarihinde imzalanan sözleşme ile davacının, ----- Belediyesi tarafından ---- arazisi içinde yapılmakta olan ----- cephe kaplamaları Taşıyıcı Konstrüksiyonlarının kendisine teslim edilecek olan imalat detay projelerine uygun şekilde imal edilmesi, imal edilen malzemenin sıcak daldırma galvaniz kaplamasının yapılarak şantiye sahasına nakli ve mevcut çelik yapı üzerine montajının yapılması edimlerinin üstlenildiğini, işbu sözleşme ile ilgili olarak, davacı şirkete projelerinin hazır olmaması nedeniyle iptal edildiği bildirilen "İç avlu ve Yangın Çıkışı GRC projeleri hariç" 25.01.2019 tarihinde sözleşmeye konu işler tamamlanmış ve bitirilen işlerle ilgili olarak geçici kabulün yapılması ile ilgili tüm şifahi ve yazılı müracaatlarımızdan sonuç alınamamış olduğunu, sözleşmelerle ilgili olarak müvekkilimiz şirket tarafından katlanılan aşağıda belirttiğimiz ek maliyetler mevcut olduğunu,
a) Davalı şirketten kaynaklanan verimsiz çalışma kaybı, montaj ekibinin artırılmasından oluşan ilave maliyetler 161.650,00 TL üzerinde
b) Davalı şirketin geç ve düzensiz ödemelerinden kaynaklı katlanılmak zorunda kalınan maliyetler 1.775.590,00 TL üzerinde
c) ---- imalatları sırasında olağan dışı kur hareketinden oluşan döviz bazlı taşeron ek maliyeti (galvaniz, imalat işçiliği vs) 111.430,00 TL üzerinde iç avlunun iptal edilmesi sebebiyle, cephe fiyatında oluşan ek maliyet, davacı şirket maliyet hesaplarını işin bütünü üzerinden ortalama yapmış, işin hafif ve özellikli kısmının yapılıp, ağır kısmının iptali nedeniyle cephe fiyatında oluşan ek maliyet 943.160,00 TL üzerinde olduğu, davalı şirket, davacı firmanın yaptığı işlerle ilgili "Geçici Kabul" yapmaktan sürekli imtina ettiğinden; 06/05/2019 tarihinde -----. Noterliğinin ----- Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile "Geçici kabul" işlemlerinin yapılmasına ilişkin ihtarname keşide edildiğini, cevabı ihtarname: -----Noterliğinin ----- Yevmiye Numaralı ihtarnamesi ile verdiği cevapta “imalatı yapılan çelik işlerine ait tüm metraj proje ve modellerinin kendilerine teslim edilmesine müteakip geçici kabul işlemlerinin başlayacağını ve kesin hesap işlemlerine geçileceğini" belirtmiş olduğunu, belirtilen hususlar tamamlanmış olup davalı firmanın kontrollerini yapması ve geçici kabul için adım atmasının beklendiğini, müvekkilimiz şirket tarafından işbu ilave maliyetlerin ödenmesi talebinde bulunmuş olmasına rağmen, davalı şirket, hiçbir talebi nazara alınmamış, bu konuda hiçbir ödeme yapılmamış olduğunu arz etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı, davalı şirketle imzalamış olduğu sözleşmelere dayalı ilave maliyet ödemesi adı altında talepte bulunmuşsa da; ikame edilen davanın haksız ve hukuksuz olduğundan reddini talep ettiklerini, davacı, delil olarak itiraza uğrayan takip dışında, taraflar arasında imzalanmış sözleşmeleri, takibe konu faturaları, hakedişleri, yazışmaları ve diğer hususları delil olarak göstermiş olmasına rağmen, bu belgelerin dava dilekçesi ekinde tarafımıza tebliğini sağlamadığını, davacının huzurdaki davadaki talepleri usul, yasa ve içtihatlara ve özellikle taraflar arasındaki sözleşmelerde yer alan, davacının sözleşme kapsamında kendisine ödenecek fiyatların doğruluğu ve yeterliliği konusunda hiç bir şüphe duymadığı ve tatmin olduğu, hiç bir şekilde fiyat artışı/farkı talep etmeyeceğini, davacı ile -08.09.2017 Tarihli ----- ile ilgili, -12.09.2017 tarihli ---- ile ilgili, -30.11.2017 tarihli---- ile ilgili, -09.04.2018 tarihli ----- ile ilgili olarak, 4 adet sözleşme imzalanmış olduğunu, taraflar arasında sözleşmeye hazırlık aşamasında müştereken kararlaştırılan sözleşme birim fiyatları ile, malzeme, işçilikli olarak üstlenmiş olduğunu, anılan sözleşmelerden 08.09.2017, 30.11.2017 ve 09.04.2018 tarihli olanlarının 3.Maddeleri; "Sözleşme Fiyatı ve Ölçü Şekli" başlığını taşımakta olup; miktarlar " .Miktarlar yaklaşık olup 9020 oranında artış veya eksilme olabilir. İlave şantiye şefliğince tutanak altına alınacaktır ve ---- artan kısmın sözleşme kapsamındaki kalemler ile ilgili olması, mevcut işe benzer nitelikleri taşıması şartları ile fiyat farkı talebinde bulunmayacaktır. ----- sözleşme kapsamında kendisine ödenecek olan fiyatın yeterliliği konusunda hiç bir şüphe duymamakta ve tümü ile tatmin olmuş durumdadır. Aksi sözleşmede belirtilmediği müddetçe bu fiyat sabit bir fiyat olup, ---- yapacağı işteki tüm maliyetlerini proje değişiklikleri ile ilgili telifleri de kapsamaktadır. Bu nedenle -----, iş kapsamı değişmediği müddetçe herhangi bir biçimde fiyat artışı talep etmeyecektir..." denildiğini, 12.09.2017 Tarihli sözleşmenin aynı başlığı taşıyan 3.maddesi de; "---- sözleşme kapsamında kendisine ödenecek olan fiyatın doğruluğu ve yeterliliği konusunda hiç bir şüphe duymamakta ve tümü ile tatmin olmuş durumdadır. Bu nedenle -----, iş kapsamı değişmediği müddetçe herhangi bir biçimde fiyat artışı talep etmeyecektir..." denildiğini, davacının tacir olarak, sözleşme serbestliği ve dürüstlük kuralları gereği baştan itibaren iş bitinceye kadar proje revizyonları(değişiklikleri) de dahil herhangi bir fiyat farkı talep etmeyeceğini bu hükümler dairesinde açıkça, kabul, beyan ve taahhüt etmiş olduğunu, TTK.20/2 Maddesine ve Yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, basiretli bir tacir gibi hareket etmek yükümlülüğünde olan davacı, hukuki ve fiili hareketlerinde, ticari hayatın gerektirdiği tüm tedbirleri almak ve meydana gelebilecek ekonomik değişmeleri de önceden tahmin etmeye çalışarak taahhüt altına girmek zorunda olduğunu, davacı dava dilekçesinde tüm işleri bitirdiğini iddia etmekte olmasına karşın-ki gerçekte bir kısım sözleşme hükümlerinde yer alan yükümlüklerini, işleri ve imalatları yerine getirmediği, işin devamı sırasında işbu davadaki talepleri ile ilgili olarak davalı şirket yetkililerine herhangi bir yazılı bildirimde ve talepte de bulunmadığını, TMK. Hükümleri, TBK. hükümleri ve TTK. hükümleri gereği, eser sözleşmesi mahiyetindeki edimlerini sözleşmede müştereken belirlenen birim fiyatla bitirmek zorunda olup, fiyat farkı talep etmesi mümkün değildir ve talebi anılan yasalara ve yanlar arasındaki sözleşmelere açıkça aykırı olduğunu, davacının, dava dilekçesinin 5.Maddesi (a) bendinde ----- Projesi başlığı altında yer verdiği ve davalının anılan maddede sayılan işlere, fiyat farkı ödediği şeklindeki beyan ve iddialarının doğru olmadığını, davacının dilekçesinde sözünü ettiği ----Noterliğinden sadır 06.05.2019 tarihli geçici kabulün yapılması talepli ihtarnamesine, müvekkil şirket tarafından ----Noterliğinden sadır 13.05.2019 tarih ve ----- Yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesi ile cevap verildiğini, davacının dava dilekçesinin 6.maddesinde ek maliyet adı altında talep ettiği; davalı şirketten kaynaklanan verimsiz çalışma kaybı, montaj ekibinin arttırılmasından oluşan ilave maliyet, davalı şirketin geç ve düzensiz ödemelerinden kaynaklı kullanılmak zorunda kalınan maliyetler,---- imalatları sırasında olağan dışı kur hareketlerinden oluşan döviz bazlı taşeron ek maliyeti(galvaniz, imalat işçiliği v.b.) ve iç avlunun iptal edilmesi sebebiyle, cephe fiyatında oluşan ek maliyet şeklindeki dava konusu taleplerinin haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, Usul, Yasa ve yerleşik içihatlar gereği zamanaşımı def'inde bulunduğunu, davanın zamanaşımı nedeniyle de reddini talep etmiştir.
Tarafların uhdesinde olan tüm delilleri ibraz ettikleri, getirtilmesi gereken delilleri ilgili yerlerden getirtilerek dosya içine alınmıştır.Dosya tüm delillerin ibrazından sonra konusunda uzman teknik bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, teknik bilirkişi ayrıntılı raporunu ibraz etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Huzurdaki dava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak davasıdır.Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk son tutanak aslı dosyaya sunulmuştur.Davacı tarafa ait ticari defterler üzerinde SMMM bilirkişi tarafından inceleme yapılmıştır.2 inşaat mühendisi, 1 borçlar hukuku uzmanı bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen bilirkişi raporunda özetle; Yapılan incelemeler neticesinde; Taraflar arasında 3 ana iş için 4 adet farklı sözleşme yapılmış olup, yapılan 4. Anlaşma ---- için 610 x 20 (S355JR) boru kolon malzemesinin malzeme temini ve nakliye işi olup yapılacak imalat ve montajlardan farklı bir iş olduğu düşünüldüğü, taraflar arasındaki Sözleşmeler TBK 1. Madde doğrultusunda tarafların birbirine uygun iradeleri ile kurulmuş her iki tarafa yükümlülük yükleyen sözleşmeler olduğu, TTK 18 e göre taraflar tacir olduklarından sözleşmedeki maddeleri inceleyip basiretli bir iş adamı gibi ondan sonra imzalamaları gerekmekte olup, dosyada sunulan sözleşmelerin de aynı doğrultuda hazırlandığı sonucuna varıldığı, anılan yükümlülük dava konusunun eser sözleşmesi olduğu düşünüldüğünde TBK 471. Maddede de önümüze çıkmakta olup, maddeye göre, “basiretli bir yüklenici gibi” davranılması gerektiği kanunun hükmü olduğu, davacının ek ödeme isteminin bu madde doğrultusunda yorumlanması Mahkemenin takdirinde olduğu, her ne kadar TBK da sözleşmeler kurulurken tarafların hakiki iradelerinin öngörülmediği hata, hile gibi durumlarda sözleşmenin geçerlil lin ortadan kaldırılabileceğine ilişkin hükümler varsa da, dosyada bu doğrultuda bilgiler bulunmadığı, Sözleşmelerin 3. Maddelerinde fiyat artımının belirli koşullar dışında istenmeyeceği belirtildiği, YHGK nun -----sayılı ilamına göre bu tür kabuller dürüstlük kuralına aykırı olmamak şartıyla geçerli olduğu, 6098 Sayılı TBK nun 480. Maddesine göre, “bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlü olduğu, eser öngörülenden fazla emek ve masraf gerektirmiş olsa bile yüklenici belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez.” Bu durumda (sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme veya sözleşmeyi feshetme) hakkı bulunmakta olduğu, dosya incelendiğinde davacının işine devam ettiği ve yasal prosedüre başvurmadığı görülmekle beraber bu konuda takdir Mahkemenin olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmeler uyarınca hakediş raporları davacı taşeron firma tarafından düzenlendiği, ancak taraflar arasında imzalanmış ve onaylanmış bir hakkediş raporu bulunmadığı, buradan gerçekleşme tonajları hesaplanamamakta olduğu, taşeron firma tarafından hazırlanmış ancak davalı firma tarafından onaylanmadığı için gerçekleşen rakamlar belli olmadığı, sözleşme uyarınca imalatlar haftalık hakkediş ile fiyatlandırılacak, montajlar aylık olarak hakkediş ile fiyatlandırılacağı kararlaştırılmış olmasına rağmen her sözleşme uyarınca imalatlar ve montajlar aylık hakedişler şeklinde düzenlendiği, davacı firma tarafından dosyasına sunulmuş olan ilave maliyet tabloları incelendiğinde hakkediş raporları ile farklılıklar olduğu, heyetimizce çelik ihzarat tabloları uyarınca olması gereken hakkedişler incelemesi yapıldığında geç ve düzensiz ödemeler başlığı altında sunulan toplam rakamlarla uyuşmadığı tespit edildiği, yukarda da belirtildiği gibi heyetimizce yapılan inceleme çelik ihzarat rakamları dikkate alınarak hesap yapılmış ancak bunlarında gerçekleştiğinin kabulü için onaylı hakkediş raporu bulunmadığı, fazla işçi çalıştırılması nedeni ile maliyet artışı olduğu ancak çalıştırılan işçilerden ve makinelerin fiyat-performans dikkate alındığında gerekli verimin alınamadığı ve davacı tarafa ilave maliyet yükü getirdiği belirtilmiş ve çalıştırılan makineler ve çalıştırılan işçilerle ilgili ilave ücret talebinde bulunulduğu, işçilerin çalıştırılması, makinelerin kullanılmasının sorumluluğunun taşeron firmada olduğu açık olduğu, işveren konumunda olan ana yüklenici davalı firmanın işlerin hızlanmasını istemesi haklı bir talep olabileceği ancak çalıştırma sorumluluğunun verim alma sorumluluğunun taşeron firmada olduğu düşünülmekte olduğu, cephe işlerinin malzemelerde kur farkından kaynaklı maliyet farkları oluştuğu beyan edilmiş olsa da sözleşmelerin tamamında ne ad altında olursa olsun fiyat farkı talep edilemeyeceği Sözleşmelerin 3. Maddelerinde belirtilmiş olup maddelerde, "---- sözleşme kapsamında kendisine ödenecek olan fiyatın doğruluğu ve yeterliliği konusunda hiçbir şüphe duymamakta ve tümü ile tatmin olmuş durumda olduğu, aksi sözleşme belirlenmediği sürece bu fiyat sabit bir fiyat olup ----- yapacağı işteki tüm maliyetleri proje değişiklikleri ile ilgili telifleri de kapsamakta olduğu, bu nedenle ----- iş kapsamı değişmediği müddetçe herhangi bir biçimde fiyat artışı talep edemeyeceği, aksi sözleşmede belirtilmediği müddetçe bu fiyat sabit bir fiyat olup ---- yapacağı işteki tüm maliyetlerini proje değişiklikleri ile ilgili telifleri de kapsadığı, bu nedenle -----, iş kapsamı değişmediği müddetçe herhangi bir biçimde fiyat artışı talep etmeyeceği, fiyatlar bir bütün olarak verildiği, projeye ait bazı bölümlerinin dahil edilip, bazılarının dışarıda bırakılması fiyat değişikliğine sebep olur.” belirtildiği, sözleşmede yukarda belirlendiği üzere fiyatlamaların bir bütün olarak yapıldığı “Projeye ait bazı bölümlerinin dahil edilip, bazılarının dışarıda bırakılması fiyat değişikliğine sebep olur.” şeklinde belirlenmiş olup İç Avlu yapımının projeden çıkarılmasının taşeron firmaya ek maliyet getireceği konusunun incelenmesi gerekmekte olup, çelik ihzarat raporlarına bakıldığında kıyaslama yapılabileceği açık olduğu, iç avlunun proje kapsamından çıkarılması dolayısıyla anlaşmaların: (SÖZLEŞMEDE) Alüminyum cephe Taşıyıcılarının 200.000,00 kg cam cephe taşıyıcılarının 160.000,00 kg ile toplamda 360.000,00 kg olacağı hesabı yapılarak fiyat verildiği, 360.000,00 kg x (1-0,20) - 288.000,00 kg olabileceği sözleşme uyarınca kararlaştırıldığı, gerçekleşen çelik ihzarat raporları doğrultusunda 266.592,20 kg olduğu, 288.000,009g - 266.592,20kg - 21.408,80kg az gerçekleştiği anlaşma fiyatlarının 9,900TL/kg olduğu, maliyet analizlerinin incelenmesinde imalat ve montaj bedeli maliyetlerin 6,450TL/kg olduğu, kar marjının 9,900TL/kg - 6,450TL/kg - 3,450TL/kg ile 21.480,),B0kg x 3,450TL/kg - 74.108,760 TL kar mahrumiyeti gerçekleştiği tespit edildiği, sözleşmelerde göre hakkedişlerde belirtilen çelik ihzarat raporları doğrultusunda gerçekleşme oranları incelendiğinde;
----- Müzesi Ana Bina Sözleşmesinin 1.750,00 ton üzerinden yapıldığı, gerçekleşme oranının %20 fazla veya eksik olabileceği, bu dikkate alındığında 2.100,00 Ton olabileceği ve gerçekleşen olarak 2.110,310 Ton olduğu, sözleşmede belirlenen sınırı 10.310,00 kg aştığı, ---- Sözleşmesinin 140,00 Ton üzerinden yapıldığı, gerçekleşme oranının %20 fazla veya eksik olabileceği, bu dikkate alındığında sınırlar içinde kalarak 133,960 Ton olduğu ve sözleşme rakamından 6.040,00 kg az olduğu, ----- Müzesi Cephe Sözleşmesinin 360,00 Ton üzerinden yapıldığı, gerçekleşme oranının %20 fazla veya eksik olabileceği, bu dikkate alındığında 288,00 Ton olabileceği ve gerçekleşen olarak 266,5912 Ton olduğu, sözleşmede belirlenen sınırın 21.408,80 kg altında kaldığı tespit edildiği,----Müzesi Ana Bina Sözleşmesi Fiyat farkı olarak yapılan sözleşmenin yapılan sözleşmelerden farklı olduğu ve fiyat farkı olarak gerçekleşmediği, işin mahiyetinin farklı sebebi ile ilave iş olarak yapıldığı, 610 x 20 (S355JR) boru kolon malzemesinin malzeme ve nakliye işi olup farklı iş olduğu yapılan ödemelerin fiyat farkı olamayacağını düşündürdüğü, dava konusu sözleşmelerin-----Müzesi Cephesi olduğu, ----Müzesi Ana Bina Sözleşmesi uyarınca %20 eksik ve fazla olacağı da göz önünde bulundurularak 10.310,00 kg fazla imalat yapıldığı, ----- Sözleşmesi uyarınca %20 eksik ve fazla olacağı da göz önünde bulundurularak 6.040,00kğ az imalat yapıldığı ancak sınırlar içinde kaldığı,---- Müzesi Cephe Sözleşmesi uyarınca %20 eksik ve fazla olacağı da göz önünde bulundurularak 21.408,80 kg az imalat yapıldığı, ----- Müzesi Ana Bina Sözleşmesi Fiyat farkı olarak yapılan sözleşmenin yapılan bu sözleşmelerden farklı olduğu ve fiyat farkı olarak gerçekleşmediği, işin mahiyetinin farklı olması sebebi ile ilave iş olarak yapıldığı, 610 x 20 (S355JR) boru kolon malzemesinin malzeme temini ve nakliye işi olup farklı iş olduğu yapılan ödemelerin fiyat farkı olamayacağı, hesaplamaların yapılmasında esas olanın karşılıklı olarak imzalanmış, gerçekleşme oranlarını belirten hakkediş raporlarının olması gerektiği ancak dosya özelinde karşılıklı imzalanmış hakkediş raporlarının bulunmadığı, yapılan hesaplamaların davacı tarafın dosyaya sunduğu çelik ihzarat raporları baz alınarak yapıldığı, davalı tarafın talebi doğrultusunda inşaata işçi ve makinelerin artırıldığı, buna dayalı fiyat-performans ölçütlerinde zarar edilmesinin sorumluluğunun şantiyede davacı firma olabileceğini, sözleşmelere göre Hakediş raporlarının çelik imalatları için haftalık, montajlar için aylık yapılması gerektiği ancak her ikisinin de aylık periyotlarda yapıldığı, (ancak imzasız olduğu) buna geç ödemelerin yapılıp yapılmadığının takdirinin Mahkemeye ait olduğu, kur artışlarından dolayı fiyat farkı oluşup oluşmayacağı sözleşmelerdeki ilgili 3. Maddeler doğrultusunda "----- sözleşme kapsamında kendisine ödenecek olan fiyatın doğruluğu ve yeterliliği konusunda hiçbir şüphe duymamakta ve tümü ile tatmin olmuş durumda olduğu, aksi sözleşme belirlenmediği sürece bu fiyat sabit bir fiyat olup --- yapacağı işteki tüm maliyetleri proje değişiklikleri ile ilgili telifleri de kapsadığı, bu nedenle ----- iş kapsamı değişmediği müddetçe herhangi bir biçimde fiyat artışı talep edemeyeceği, aksi sözleşmede belirtilmediği müddetçe bu fiyat sabit bir fiyat olup ----- yapacağı işteki tüm maliyetlerini proje değişiklikleri ile ilgili telifleri de kapsadığı, bu nedenle -----, iş kapsamı değişmediği müddetçe herhangi bir biçimde fiyat artışı talep etmeyeceği, fiyatların bir bütün olarak verildiği, projeye ait bazı bölümlerinin dahil edilip, bazılarının dışarıda bırakılması fiyat değişikliğine sebep olur.” Diyerek belirlendiği, sözleşmelerde “Fiyatlar bir bütün olarak verilmiştir. Projeye ait bazı bölümlerinin dahil edilip, bazılarının dışarıda bırakılması fiyat değişikliğine sebep olur.” Diye belirtildiği, iç avlunun çıkarılması dolayısı ile maliyet farkı getirebileceği ve bunun kar mahrumiyeti açısından; sözleşmeye göre %20 az yada çok gerçekleşebileceği ve maliyet analizlerindeki maliyet analizleri doğrultusundaki 3,450TL/kg kar marjı hesabı ile kar mahrumiyetinin 74.108,76 TL olacağı bildirilmiştir.
Mahkememizce işbu dosyada, tarafların ticari defterleri üzerinde Serbest Muhasebeci Mali Müşavir bilirkişisi, 2 inşaat mühendisi ve nitelikli hesap alanında uzman (Borçlar-Ticaret Hukukçusu) alanında uzman bilirkişiler marifeti ile incelemesine karar verilmiş ve tarafların ticari defterleri incelenerek bilirkişi raporu dosya arasına alınmıştır. SMMM bilirkişi, 2 inşaat mühendisi, ve nitelikli hesap alanında uzman (Borçlar-Ticaret Hukukçusu) alanında uzman bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen bilirkişi raporunda özetle;
Ticari Defterler:
* Davacı ZBS ------ firmasına ait ticari defterler:¸Davacı tarafın 2017-2018-2019 senesi ticari defterleri incelenmiş, incelenen defterlerin yevmiye kebir envanter defterlerinin E-defter yöntemi ile tutulmuş olduğu ve envanter defteri noter kapanış tasdiklerinin süresinde yerine getirilmiş olduğu görüldüğü, TTK. Madde 64, 66 (eski TTK madde 69, 70/son 72/3) ve V.U.K. Madde 220-226'ya göre defterinin açılış tasdiklerinin usulüne uygun olarak yaptırılıp yaptırılmadığı, kayıt nizamı bakımından V.U.K. Madde 215-219 Hükümleri ile Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerine uygun olup olmadığı, incelenmekte olduğu, ayrıca: 1 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliğine göre; “Gerçek Ve Tüzel kişiler için “Elektronik Defter tutma sürecinde hesap döneminin ilk ayının beratının alınması açılış onayı, son ayının beratının alınması ise kapanış onayı yerine geçecektir.” hükmü bulunmakta olduğu,
* Davalı ----- firmasına ilişkin ticari defterler,Davalı tarafın 2017-2018-2019 senesi ticari defterleri incelenmiş, incelenen defterlerin yevmiye kebir envanter defterlerinin E-defter yöntemi ile tutulmuş olduğu ve envanter defterin ise noter tasdik bilgilerinin tarafımıza sunulmamış olduğu görüldüğü, TTK. Madde 64, 66 (eski TTK madde 69, 70/son 72/3) ve V.U.K. Madde 220-226'ya göre defterinin açılış tasdiklerinin usulüne uygun olarak yaptırılıp yaptırılmadığı, kayıt nizamı bakımından V.U.K. Madde 215-219 hükümleri ile Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerine uygun olup olmadığı, incelenmekte olduğu, ayrıca:1 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliğine göre; “Gerçek Ve Tüzel kişiler için “Elektronik Defter tutma sürecinde hesap döneminin ilk ayının beratının alınması açılış onayı, son ayının beratının alınması ise kapanış onayı yerine geçecektir.” hükmü bulunmakta olduğu,
* Davacı---- firmasına ait kayıtlar:¸Davalı taraf ticari defter kayıtlarına göre, dava tarihi itibariyle davacıya 831.197,81 TL borçlu olduğu görünmekte olduğu, davacı kayıtlarına göre davalıdan 1.067.712,91 TL alacaklı olduğu tespit edildiği, davalı kayıtlarına göre ise davacıya 831.197,81 TL borçlu olduğu görünmekte olduğu, her iki hesap arasındaki fark: (1.067.712,91 - 831.197,81) 236.515,10 TL tutmakta olduğu, davalıda kayıtlı olup, davacıda kayıtlı olmayan hesap hareketleri aşağıdaki listede sunulmaktadır.¸Yukarıda kısaca anılan nedenlerle davacı defterleri temel alındığında davacının davalıdan 1.067.712,91 TL alacaklı olduğu, sözleşmeye göre daha az yapılan iş tutarı 3.564.000,00 TL: 2.851.200,00 TL, 2.768.901,09 TL 82.298,91 TL, Kar mahrumiyeti: (Yapılamayan iş tutarı /100 x kg başı kar marji) 82.298,91 TL/100 x 3,450TL/kg - 2.839,31 TL(kar mahrumiyeti tutarı) olabileceği bildirilmiştir.Davacı vekilinin 02/05/2024 tarihli sunmuş olduğu ıslah dilekçesi ile ''Dava dilekçemizin arz edilen dava değerinin 54.108,76 TL artırılmasını ve ---- 74.108,76 TL.'na baliğ olmasına, 20.000.- TL. Alacağımızla ilgili olarak dava tarihinden, 54.108,76 TL. Alacağımızla ilgili olarak da Islah harcının ödendiği tarihten itibaren ticari faize hükmolunmasını,'' talep ettiği görülmüştür.Mahkememizce dosyada bulunan bilgi ve belgeler, dosyada alınan rapor, ticari defter kayıtları sonucunda;
Huzurdaki dava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir.
Yapılan incelemeler neticesinde; Taraflar arasında 3 ana iş için 4 adet farklı sözleşme yapılmış olup, yapılan 4. Anlaşma ---- için 610 x 20 (S355JR) boru kolon malzemesinin malzeme temini ve nakliye işi olup yapılacak imalat ve montajlardan farklı bir iş olduğu,
Taraflar arasındaki Sözleşmeler TBK 1. Madde doğrultusunda tarafların birbirine uygun iradeleri ile kurulmuş her iki tarafa yükümlülük yükleyen sözleşmeler olduğu, TTK 18 e göre taraflar tacir olduklarından basiretli olmaları gerektiği, anılan yükümlülük dava konusunun eser sözleşmesi olduğu düşünüldüğünde TBK 471. Maddede de önümüze çıkmakta olup, maddeye göre, “basiretli bir yüklenici gibi” davranılması gerektiği kanunun hükmü olduğu, her ne kadar TBK da sözleşmeler kurulurken tarafların hakiki iradelerinin öngörülmediği hata, hile gibi durumlarda sözleşmenin geçerliliğini ortadan kaldırılabileceğine ilişkin hükümler varsa da, dosyada bu doğrultuda bilgiler bulunmadığı, Sözleşmelerin 3. Maddelerinde fiyat artımının belirli koşullar dışında istenmeyeceği, 6098 Sayılı TBK nun 480. Maddesine göre, “bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlü olduğu, eser öngörülenden fazla emek ve masraf gerektirmiş olsa bile yüklenici belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez.” Bu durumda (sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme veya sözleşmeyi feshetme) hakkı bulunmakta olduğu, dosya incelendiğinde davacının işine devam ettiği ve yasal prosedüre başvurmadığı görülmekle davacının fiyat artırımı talep edemeyeceği,Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler uyarınca hakediş raporları davacı taşeron firma tarafından düzenlendiği, ancak taraflar arasında imzalanmış ve onaylanmış bir hakkediş raporu bulunmadığı, gerçekleşme tonajları hesaplanamamakta olduğu, taşeron firma tarafından hazırlanmış ancak davalı firma tarafından onaylanmadığı için gerçekleşen rakamlar belli olmadığı, sözleşme uyarınca imalatlar haftalık hakkediş ile fiyatlandırılacak, montajlar aylık olarak hakkediş ile fiyatlandırılacağı kararlaştırılmış olmasına rağmen her sözleşme uyarınca imalatlar ve montajlar aylık hakedişler şeklinde düzenlendiği, davacı firma tarafından dosyasına sunulmuş olan ilave maliyet tabloları incelendiğinde hakkediş raporları ile farklılıklar olduğu, çelik ihzarat tabloları uyarınca olması gereken hakkedişler incelemesi yapıldığında geç ve düzensiz ödemeler başlığı altında sunulan toplam rakamlarla uyuşmadığı tespit edildiği, yapılan inceleme çelik ihzarat rakamları dikkate alınarak hesap yapılmış ancak bunlarında gerçekleştiğinin kabulü için onaylı hakkediş raporu bulunmadığı,Fazla işçi çalıştırılması nedeni ile maliyet artışı olduğu ancak çalıştırılan işçilerden ve makinelerin fiyat-performans dikkate alındığında gerekli verimin alınamadığı ve davacı tarafa ilave maliyet yükü getirdiği belirtilmiş ve çalıştırılan makineler ve çalıştırılan işçilerle ilgili ilave ücret talebinde bulunulduğu, işçilerin çalıştırılması, makinelerin kullanılmasının sorumluluğunun taşeron firmada olduğu açık olduğu, işveren konumunda olan ana yüklenici davalı firmanın işlerin hızlanmasını istemesi haklı bir talep olabileceği ancak çalıştırma sorumluluğunun verim alma sorumluluğunun taşeron firmada olduğu,Cephe işlerinin malzemelerde kur farkından kaynaklı maliyet farkları oluştuğu beyan edilmiş olsa da sözleşmelerin tamamında ne ad altında olursa olsun fiyat farkı talep edilemeyeceği Sözleşmelerin 3. Maddelerinde belirtilmiş olup maddelerde, " ----- sözleşme kapsamında kendisine ödenecek olan fiyatın doğruluğu ve yeterliliği konusunda hiçbir şüphe duymamakta ve tümü ile tatmin olmuş durumda olduğu, aksi sözleşme belirlenmediği sürece bu fiyat sabit bir fiyat olup --- yapacağı işteki tüm maliyetleri proje değişiklikleri ile ilgili telifleri de kapsamakta olduğu, bu nedenle ----- iş kapsamı değişmediği müddetçe herhangi bir biçimde fiyat artışı talep edemeyeceği, aksi sözleşmede belirtilmediği müddetçe bu fiyat sabit bir fiyat olup --- yapacağı işteki tüm maliyetlerini proje değişiklikleri ile ilgili telifleri de kapsadığı, bu nedenle ------, iş kapsamı değişmediği müddetçe herhangi bir biçimde fiyat artışı talep etmeyeceği, fiyatlar bir bütün olarak verildiği, projeye ait bazı bölümlerinin dahil edilip, bazılarının dışarıda bırakılması fiyat değişikliğine sebep olur.” belirtildiği, sözleşmede yukarda belirlendiği üzere fiyatlamaların bir bütün olarak yapıldığı “Projeye ait bazı bölümlerinin dahil edilip, bazılarının dışarıda bırakılması fiyat değişikliğine sebep olur.” şeklinde belirlenmiş olup İç Avlu yapımının projeden çıkarılmasının taşeron firmaya ek maliyet getireceği konusunun incelenmesi gerekmekte olup, çelik ihzarat raporlarına bakıldığında kıyaslama yapılabileceği açık olduğu, iç avlunun proje kapsamından çıkarılması dolayısıyla anlaşmaların: (SÖZLEŞMEDE) Alüminyum cephe Taşıyıcılarının 200.000,00 kg cam cephe taşıyıcılarının 160.000,00 kg ile toplamda 360.000,00 kg olacağı hesabı yapılarak fiyat verildiği, 360.000,00 kg x (1-0,20) - 288.000,00 kg olabileceği sözleşme uyarınca kararlaştırıldığı, gerçekleşen çelik ihzarat raporları doğrultusunda 266.592,20 kg olduğu, 288.000,009g - 266.592,20kg - 21.408,80kg az gerçekleştiği anlaşma fiyatlarının 9,900TL/kg olduğu, maliyet analizlerinin incelenmesinde imalat ve montaj bedeli maliyetlerin 6,450TL/kg olduğu, kar marjının 9,900TL/kg - 6,450TL/kg - 3,450TL/kg ile 21.480,),B0kg x 3,450TL/kg - 74.108,760 TL kar mahrumiyeti gerçekleştiği tespit edildiği,
Sözleşmelerde göre hakkedişlerde belirtilen çelik ihzarat raporları doğrultusunda gerçekleşme oranları incelendiğinde; ----- Bina Sözleşmesinin 1.750,00 ton üzerinden yapıldığı, gerçekleşme oranının %20 fazla veya eksik olabileceği, bu dikkate alındığında 2.100,00 Ton olabileceği ve gerçekleşen olarak 2.110,310 Ton olduğu, sözleşmede belirlenen sınırı 10.310,00 kg aştığı,---- Sözleşmesinin 140,00 Ton üzerinden yapıldığı, gerçekleşme oranının %20 fazla veya eksik olabileceği, bu dikkate alındığında sınırlar içinde kalarak 133,960 Ton olduğu ve sözleşme rakamından 6.040,00 kg az olduğu, -----Müzesi Cephe Sözleşmesinin 360,00 Ton üzerinden yapıldığı, gerçekleşme oranının %20 fazla veya eksik olabileceği, bu dikkate alındığında 288,00 Ton olabileceği ve gerçekleşen olarak 266,5912 Ton olduğu, sözleşmede belirlenen sınırın 21.408,80 kg altında kaldığı tespit edildiği, ---- Bina Sözleşmesi Fiyat farkı olarak yapılan sözleşmenin yapılan sözleşmelerden farklı olduğu ve fiyat farkı olarak gerçekleşmediği, işin mahiyetinin farklı sebebi ile ilave iş olarak yapıldığı, 610 x 20 (S355JR) boru kolon malzemesinin malzeme ve nakliye işi olup farklı iş olduğu yapılan ödemelerin fiyat farkı olamayacağı,Dava konusu sözleşmelerin ---- Binası, ----, ---- Müzesi Cephesi olduğu, ----- Ana Bina Sözleşmesi uyarınca %20 eksik ve fazla olacağı da göz önünde bulundurularak 10.310,00 kg fazla imalat yapıldığı, ----- Sözleşmesi uyarınca %20 eksik ve fazla olacağı da göz önünde bulundurularak 6.040,00kğ az imalat yapıldığı ancak sınırlar içinde kaldığı, ----- Sözleşmesi uyarınca %20 eksik ve fazla olacağı da göz önünde bulundurularak 21.408,80 kg az imalat yapıldığı, ----- Sözleşmesi Fiyat farkı olarak yapılan sözleşmenin yapılan bu sözleşmelerden farklı olduğu ve fiyat farkı olarak gerçekleşmediği, işin mahiyetinin farklı olması sebebi ile ilave iş olarak yapıldığı, 610 x 20 (S355JR) boru kolon malzemesinin malzeme temini ve nakliye işi olup farklı iş olduğu yapılan ödemelerin fiyat farkı olamayacağı, hesaplamaların yapılmasında esas olanın karşılıklı olarak imzalanmış, gerçekleşme oranlarını belirten hakkediş raporlarının olması gerektiği ancak dosya özelinde karşılıklı imzalanmış hakkediş raporlarının bulunmadığı, yapılan hesaplamaların davacı tarafın dosyaya sunduğu çelik ihzarat raporları baz alınarak yapıldığı, davalı tarafın talebi doğrultusunda inşaata işçi ve makinelerin artırıldığı, buna dayalı fiyat-performans ölçütlerinde zarar edilmesinin sorumluluğunun şantiyede davacı firma olabileceği, sözleşmelere göre Hakediş raporlarının çelik imalatları için haftalık, montajlar için aylık yapılması gerektiği ancak her ikisinin de aylık periyotlarda yapıldığı, taraflarca bu şekilde uygulandığı ve bunun geç ödeme olarak değerlendirilemeyevceği, kur artışlarından dolayı fiyat farkı oluşup oluşmayacağı, sözleşmelerdeki ilgili 3. Maddeler doğrultusunda "---- sözleşme kapsamında kendisine ödenecek olan fiyatın doğruluğu ve yeterliliği konusunda hiçbir şüphe duymamakta ve tümü ile tatmin olmuş durumda olduğu, aksi sözleşme belirlenmediği sürece bu fiyat sabit bir fiyat olup ---- yapacağı işteki tüm maliyetleri proje değişiklikleri ile ilgili telifleri de kapsadığı, bu nedenle ----- iş kapsamı değişmediği müddetçe herhangi bir biçimde fiyat artışı talep edemeyeceği, aksi sözleşmede belirtilmediği müddetçe bu fiyat sabit bir fiyat olup ---- yapacağı işteki tüm maliyetlerini proje değişiklikleri ile ilgili telifleri de kapsadığı, bu nedenle -----, iş kapsamı değişmediği müddetçe herhangi bir biçimde fiyat artışı talep edemeyeceği, fiyatların bir bütün olarak verildiği, projeye ait bazı bölümlerinin dahil edilip, bazılarının dışarıda bırakılması fiyat değişikliğine sebep olur.” Diyerek belirlendiği, sözleşmelerde “Fiyatlar bir bütün olarak verilmiştir. Projeye ait bazı bölümlerinin dahil edilip, bazılarının dışarıda bırakılması fiyat değişikliğine sebep olur.” Diye belirtildiği, iç avlunun çıkarılması dolayısı ile maliyet farkı getirebileceği ve bunun kar mahrumiyeti açısından; sözleşmeye göre %20 az yada çok gerçekleşebileceği ve maliyet analizlerindeki maliyet analizleri doğrultusundaki 3,450TL/kg kar marjı hesabı ile kar mahrumiyetinin 74.108,76 TL olacağı tespit edilmiştir. Açıklanan gerekçelerle, usul ve yasaya uygun bilirkişi kök raporu hükme esas alınarak, davacının 74.108,76 TL kar mahrumiyeti talep edebileceği anlaşılmakla aşağıdaki şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın KABULÜ ile, 20.000,00 TL'lik kısmına dava tarihi olan 25/12/2019 tarihinden itibaren, 54.108,76 TL lik kısmına ıslah tarihi olan 02/05/2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte toplam 74.108,76 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 Maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,
3-Alınması gerekli karar ve ilâm harcı olan 5.062,37-TL harçtan peşin ve ıslah ile alınan 1.265,59-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.796,78-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,
4-Davacı vekille temsil olunmakla karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
5-Davacı tarafça yapılan 10.805,60 TL yargılama gideri ve 341,55 TL peşin, 419,90 TL keşif ve 924,04 TL ıslah harç toplamı 12.491,09 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
6-Kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesini müteakip HMK madde 333/1 uyarınca yatıran tarafa iadesine,
7-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendisi üzerinde bırakılmasına,Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin (e-duruşma) yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ----- Bölge Adliye Mahkemesi’ne İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usûlen anlatıldı.