T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/460
KARAR NO : 2025/398
DAVA : Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali)
DAVA TARİHİ : 13/05/2024
KARAR TARİHİ : 07/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 13.05.2024 tarihli dilekçesinde özetle; Müvekkilinin 2005 yılından bu yana ortağı olduğu davalı şirkette hissedarların bilgilendirilmesi ve karın kullanım şekli hakkında ortaklar kurulu kararı alınmasının sağlanması gerekirken, bugüne kadar hiç genel kurul toplantısı yapılmadığı ve müvekkiline herhangi bir şekilde bilgi verilmediğini, hiç kar payı ödemesi yapılmadığını, yapılan şifahi başvuru ve taleplerin Şirket Müdürü ----- ve davalı şirket tarafından TTK m. 614 hükmü hilafına muhtelif bahanelerle cevapsız bırakıldığını, bu sebeple ----.Noterliği’nin 26.01.2024 tarih ve ----- yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 11 ayrı konuda bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmasına izin verilmesinin talep edildiğini, bu talep üzerine TTK m. 614 uyarınca ya hakkın kullanımının temini veya bir genel kurul toplantısı yapılmasının gerektiğini, cevabi ihtarnamede 02.03.2024 tarihinde şirket merkezinde ticari defterlerin incelenebileceği belirtilmiş ise de, belirtilen günde şirket merkezine gidildiğinde kendilerine sunulan nizam ve beyannamelerin sadece 2012 yılından itibaren bilanço ve mizanlardan ibaret olduğunu, ihtarnamede yazılı 11 kalem bilgi ihtiyacına hiç bir cevap verilmediğini, bu hususlarda hiçbir açıklama yapılmadığını, ortak sıfatıyla müvekkilince asıl ihtiyaç duyulan hiçbir bilgi ve belgenin verilmediğini, incelemeye açılan belgelerin şirketin durumunu ve neden sürekli zarar ettiğini, neden ortaklar kurulu toplantısı yapılmadığını, ne sebeple kar dağıtılmadığını açılamaya yetmediğini, bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması taleplerinin aynı gündemli bir genel kurul ile değerlendirilmesini de kapsadığını, taleplerinin karşılanmaması sebebiyle müvekkilinin ortak olarak bilgi alma ve inceleme hakkının açıkça ihlal edildiğini, belirtilen tarihte şirket merkezine gidildiğinde hiçbir gerekçe ileri sürülmeden sadece son beş yıllık ortaklar kurulu karar defteri ve son on yıllık bilanço, gelir tabloları ve mizanların hazır olduğunu ancak suret almalarına izin verilmediğini, taraflarca imzalanan toplantı tutanağına bilgi edinme hakkını kısıtlayan karara karşı şerh düştüklerini, bu şerhte bilgi alma hakkının sınırlanmasına ilişkin hususların ve müdürlerin temsil ve nizam yetkisinin sona erdiğinin, üçüncü kişilerle sözleşme yapma ve temsil yetkilerinin bulunmadığının belirtildiğini, 19 yılda hiç kar elde edilmemiş olmasının akla ve hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bu konuda bilgi ve belge verilmemesinin kabul edilemez olduğunu, davalı şirketin müvekkili dışındaki bazı ortaklara kar payı ödemesi yerine geçmek üzere muhtelif yöntemlerle ödemeler ve kazandırıcı işlemler yaptığı hususunda duyumlar alındığını belirterek, geçmiş yıllarda kar elde edilip edilmediğinin, elde edilmişse neden dağıtılmadığının, elde edilememişse sebebinin, müdür ve diğer ortaklara kar payını ikame eder mahiyette gelir aktarılıp aktarılmadığı yahut kredi mahiyetinde kaynak transferi yapılıp yapılmadığı, şirket zararına veya ortaklar arasındaki eşitlik ilkesine aykırı iş ve işlem yapılıp yapılmadığı ile şirket kaynaklarını ve şirket sermayesini koruyucu faaliyetlerin bihakkın yapılıp yapılmadığı hususlarında ve ----. Noterliği'nin 26.01.2024 tarih ve ------ yevmiye numaralı ihtarnamesinin 6.1.1. numarasıyla başlayan 11 kalem konuda TTK 617 uyarınca Şirket ortağı müvekkilinin bilgi alma ve inceleme hakkının yerine getirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili 08.09.2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın bilgi ve belge inceleme talebinin kullandırılmaması veya reddedilmemesi gibi bir durumun söz konusu olmadığını, davacının bilgi ve belge inceleme talebinde bulunması üzerine bu talebin şirket müdürü tarafından karşılandığını, davacı tarafından yapılan incelemede bilgi ve belge inceleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin hiç bir beyan da bulunulmadığını, akabinde davacı tarafça Genel Kurul'a da başvurulmadığını, davanın öncelikle usulden reddi gerektiğini, en son 2017 yılında genel kurul toplantısı yapıldığını, davacının şirketin işleyişine hiçbir katkısı olmadığını, toplantılara katılmadığını ve alınan kararlara dava açtığını, Müvekkili şirketin son 5 yıllık defter ve belgelerini, şirket hesap dökümlerini, gelir tablolarını, faaliyet raporlarını, faturaları, son 10 yıllık bilanço, gelir tabloları, detaylı ve geçici mizanları, BA-BS dökümlerini, kurumlar vergi beyannameleri ile eklerini ve diğer evrakları şirket merkezinde hazır ettiğini, tutanaktan bu hususun görülebileceğini, davacı vekilince ticari defterlerin şirket merkezinden çıkarılmak suretiyle fotokopisinin alınmak istendiğini, müvekkili tarafından ticari defter ve belgelerin şirket dışına çıkarılamayacağının, defterlerin incelenmek üzere her zaman şirket merkezinde hazır bulundurulacağının belirtildiğini, bu hususun tutanak altına alındığını, müvekkilinin davacının taleplerini karşılamak için 10 yıllık bilanço, gelir tabloları ve mizanlarını davacının mali müşaviri olduğunu belirttiği ------ adresi aracılığı ile de paylaştığını, ticari sır niteliğindeki bilgi ve belgelerin incelemeye açılmasının mümkün olmadığını, davacının bu hususu yok sayarak ihtarname ile Şirket kayıtlarının tamamının, tüm bilgi ve belgelerin, yazışmaların, müdür ve ortakların cari hesap dökümlerinin, satıcılar cari hesap dökümlerinin vs. incelemeye açılmasını talep ettiğini, davacı tarafından incelenmesi ve fotokopisi verilmesi talep edilen ticari defter ve kayıtlar, yazışmalar ve mizanın müvekkili şirket nezdinde yalnızca bu hususlarda kendisine yetki tanınan belirli sayıda görevlileri tarafından incelenebileceğinden, talep edilen tüm belgelerin bilgi edinme hakkı kapsamında incelemeye açılamayacağını, TTK m. 614 gereğince şirketin ticari sırrı niteliğindeki verilerin paylaşılmamasının mümkün olduğunu, Şirketin korunması gereken menfaatlerinin tehlikeye girmemesi için de bilgi vermekten imtina edilebileceğini, bilgi alma ve inceleme hakkının amacına uygun olarak yalnızca şirket işleri ile ilgili olarak hak sahibinin gerekli ve yeterli ölçüde aydınlanması çerçevesinde kullanılması gerektiğini, ortalama bir pay sahibinin ihtiyaç duyacağı bilgi edinme ve incelemenin esas alınması gerektiğini, hiçbir ortağa kar payı dağıtılmadığını, kar payı dağıtılmasının genel kurulun devredilmez yetkilerinden olduğunu, şirketin kar elde edip etmediğinin, etmişse neden dağıtılmadığının, etmemişse sebebinin yalnızca Genel Kurul'da görüşülerek karara bağlanabileceğini belirterek, davacının bilgi ve belge inceleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin Genel Kurul'a hiçbir başvurusu bulunmadığından ve davacının dava açmada hukuki yararı bulunmadığından davanın usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davacıya ticari defter ve belgeler inceletilmiş olduğundan davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE DEĞERLENDİRME:
Dava; TTK'nun 614. maddesi gereğince bilgi edinme ve inceleme hakkı talebine ilişkindir. Müvekkilinin 2005 yılından bu yana ortağı olduğu davalı şirkette hissedarların bilgilendirilmesi ve karın kullanım şekli hakkında ortaklar kurulu kararı alınmasının sağlanması gerekirken, bugüne kadar hiç genel kurul toplantısı yapılmadığı ve müvekkiline herhangi bir şekilde bilgi verilmediğini, hiç kar payı ödemesi yapılmadığını, yapılan şifahi başvuru ve taleplerin Şirket Müdürü ------ ve davalı şirket tarafından TTK m. 614 hükmü hilafına muhtelif bahanelerle cevapsız bırakıldığını, bu sebeple -----Noterliği’nin 26.01.2024 tarih ve ------ yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 11 ayrı konuda bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmasına izin verilmesinin talep edildiğini, bu talep üzerine TTK m. 614 uyarınca ya hakkın kullanımının temini veya bir genel kurul toplantısı yapılmasının gerektiğini, cevabi ihtarnamede 02.03.2024 tarihinde şirket merkezinde ticari defterlerin incelenebileceği belirtilmiş ise de, belirtilen günde şirket merkezine gidildiğinde kendilerine sunulan nizam ve beyannamelerin sadece 2012 yılından itibaren bilanço ve mizanlardan ibaret olduğunu, ihtarnamede yazılı 11 kalem bilgi ihtiyacına hiç bir cevap verilmediğini, davacı tarafın bilgi ve belge inceleme talebinin kullandırılmaması veya reddedilmemesi gibi bir durumun söz konusu olmadığını, davacının bilgi ve belge inceleme talebinde bulunması üzerine bu talebin şirket müdürü tarafından karşılandığını, davacı tarafından yapılan incelemede bilgi ve belge inceleme hakkının ihlal edildiğine ilişkin hiç bir beyan da bulunulmadığını, akabinde davacı tarafça Genel Kurul'a da başvurulmadığını, davanın öncelikle usulden reddi gerektiğini, en son 2017 yılında genel kurul toplantısı yapıldığını, davacının şirketin işleyişine hiçbir katkısı olmadığını, toplantılara katılmadığını ve alınan kararlara dava açtığını, Müvekkili şirketin son 5 yıllık defter ve belgelerini, şirket hesap dökümlerini, gelir tablolarını, faaliyet raporlarını, faturaları, son 10 yıllık bilanço, gelir tabloları, detaylı ve geçici mizanları, BA-BS dökümlerini, kurumlar vergi beyannameleri ile eklerini ve diğer evrakları şirket merkezinde hazır ettiğini, tutanaktan bu hususun görülebileceğini, davacı vekilince ticari defterlerin şirket merkezinden çıkarılmak suretiyle fotokopisinin alınmak istendiğini, müvekkili tarafından ticari defter ve belgelerin şirket dışına çıkarılamayacağını, ticari sır niteliğinde bilgiler içerdiğini, defterlerin incelenmek üzere her zaman şirket merkezinde hazır bulundurulacağının belirtildiğini, bu hususun tutanak altına alındığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.Davalı 24.06.2008 tarih ve ----- sayılı ----- Gazetesi’nin 676. sayfasına göre davacı ... davalı şirkette 803,58 TL itibari değer ile ortak sıfatına sahiptir. 17.01.2017 tarih ve ---- sayılı ----- Gazetesi’nin 608. sayfasına göre ise yapılan hisse devri sonucunda şirket ortakları; 7.500 TL itibari değerde sermaye karşılığı -----, 800 TL (+ 3,58 TL bölünemeyen paydan) itibari değerde sermaye karşılığı davacı ... ve 6.675 TL (+ 21,42 TL bölünemeyen paydan) itibari değerde sermaye karşılığı ----’tir.
27.02.2004 tarih ve ---- sayılı ----- Gazetesi’nin 407. sayfasına göre, davalı şirketin 12.02.2004 tarihli Ortaklar Kurulu toplantısında şirket müdürlüğüne 20 yıl süre ile----- seçilmiş, münferit imza yetkisi verilmiştir.
Limited şirketlerde ortağın bilgi alma ve inceleme hakkı TTK m. 614’de düzenlenmiştir. Buna göre;
“(1) Her ortak, müdürlerden, şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi vermelerini isteyebilir ve belirli konularda inceleme yapabilir.
(2) Ortağın, elde ettiği bilgileri şirketin zararına olacak şekilde kullanması tehlikesi varsa, müdürler, bilgi alınmasını ve incelemeyi gerekli ölçüde engelleyebilir; bu konuda ortağın başvurusu üzerine genel kurul karar verir.
(3) Genel kurul, bilgi alınmasını ve incelemeyi haksız yere engellerse, ortağın istemi üzerine mahkeme bu hususta karar verir. Mahkeme kararı kesindir.”
Bu düzenleme uyarınca, limited şirket ortağının öncelikle şirket müdürüne bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmak için müracaat etmesi gerekmektedir. Bu müracaat herhangi bir şekil şartına tabi tutulmamıştır. Müdürler ortağın bilgi alma ve inceleme hakkını ancak elde ettiği bilgileri şirketin zararına olacak şekilde kullanması tehlikesi varsa engelleyebilir. Müdürlerin bilgi alma ve inceleme hakkını engellemesi ihtimalinde ise, yaşanacak ihtilafın öncelikle şirket genel kurulunda çözümlenmesi gerekmektedir. Genel kurulda da ortağın talebinin engellenmesi ihtimalinde, ortak mahkemeye müracaat edebilmektedir. Bu durumda bilgi alma ve inceleme talebinin reddinin haklı olup olmadığına mahkeme karar verecek olup, verilecek karar kesindir.
Kanuna göre genel kurula başvurmak, mahkemede dava açılmasının ön koşuludur. Örneğin talebinin müdürlerce reddedilmesinden sonra şirket ortağı önce genel kurula başvuracaktır, genel kuruldan ortağın lehine karar çıkmaması halinde ancak o takdirde mahkemeye müracaat edebilecektir.
Görüldüğü üzere şirket müdürü tarafından talebi reddedilen ortağın bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmak için mahkemeye başvurmadan önce genel kurula başvurması gerekliliği özel dava şartıdır.
Mahkememizce dosyada mevcut taraflara ait ticaret sicil kayıtları ve davalı şirketlere ait genel kurul tutanakları, ticari defter ve diğer kayıtlar üzerinde davacı taleplerinin yasa kapsamında şartlarının oluşup oluşmadığı yönünde heyet bilirkişi raporu alınmış, dosyaya sunulan 10.02.2025 tarihli bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu görülmüştür.
Somut olayda davacının, Davacının davalı şirkette ortak olduğu, -----. Noterliği'nin 26.01.2024 tarih ve ------ yevmiye numaralı ihtarnamesi ile TTK m. 614’e uygun olarak öncelikle müdürlere müracaat ettiği ve 11 kalem bilgi ve belgenin verilmesini talep ettiği,, 02.03.2024 tarihli toplantı tutanağı ve 15.03.2024 tarihli mail ekleri ile davacı taraf ihtarnamesinde talep edilen 11 kalem bilgi ve belge karşılaştırıldığında;
1-Faaliyet raporları, bilançolar, ayrıntılı gelir tablolarının,
2- Detaylı geçici ve kesin mizanların,
3- 2005-2022 Kurumlar Vergi Beyannameleri ve eklerinin
davacıya verildiği,
1-Kasa hesabı ayrıntılı dökümlerinin,
2- Bankalar hesabının ayrıntılı dökümlerinin,
3- İlişkili kişilere ilişkin bilgiler ile ilişkili kişilerle gerçekleştirilen işlemlerin (alım satım sözleşmesi dahil) dökümünün, emsal mal ve hizmetler için; ilişkili kişilere kesilen faturaların ayrı ayrı ve ayrıntılı dökümünün (vade farkı faturaları da dahil olmak üzere alıcı/satıcı adı/unvanı, fatura tarihi, mal/hizmet türü, fatura tutarı gibi detayları gösterir şekilde),
4- Müdür ve ortaklar cari hesaplarının dökümünün (her yıl ve her ay için ayrı ayrı),
5- Satıcılar hesabının ve diğer borçlar hesabının ayrıntılı dökümünün (ilişkili kişilere olan borçları ayrı olarak gösterilecek şekilde),
6- Alınan ve verilen çek ve senetler ile alınan ve verilen avanslara ilişkin dökümün (çek ve senetlerin veya avansları tutarı, hangi kişi/şirket ve mal/hizmet bedeline ilişkin olduğunu, ilişkili kişilerle yapılan çek ve senet veya avans alışverişinin dayanağını gösterir şekilde),
7- İlgili dönemlerde yapılan borçlanmaların (avans ödemeleri dahil olmak üzere) detaylı dökümünün (bu borçlanmaların dayanağı, borç tutarı ve faiz oranlarını gösterir şekilde),
8- 01.01.2005 tarihinden bugüne kadar olan BA-BS dökümlerinin davacıya ticari sır niteliğinde bilgiler içerebileceği gerekçesiyle verilmediği, dosyada mevcut... Tarihli bilirkişi raporunda bu dökümlerin ticari sır niteliğinde bilgiler içerebileceği tespiti yapılmış olmakla birlikte, ortağın bilgi alma ve inceleme talebinin tam olarak karşılanmaması ihtimalinde de, TTK m. 614/2, 3 uyarınca ortağın yine öncelikle genel kurula müracaat etmesi gerektiği, genel kurulun da bilgi alma ve inceleme hakkını engellemesi ihtimalinde mahkemeye müracaat edilebileceği, fakat dosya içeriğine göre davacının genel kurula müracaat etmeden iş bu davayı açtığı ve böylelikle, bilgi alma ve inceleme hakkının mahkemeden istenmesine ilişkin koşulların oluşmadığı, bu yöndeki dava şartının gerçekleşmediği, somut olaydaki dava şartının tamamlanabilir dava şartı niteliğinin bulunmadığı anlaşılmakla davanın HMK 116/2 ve TTK 614/3 maddesi gereğince özel dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
1-Şartları oluşmayan davanın reddine,
2-Alınması gereken 615,40 TL harcın peşin alınan 427,60 TL harçtan mahsubu ile kalan 187,40 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansından kullanılmayan kısmın kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde davacıya iadesine,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'ye göre takdir olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
Dair; Taraf vekillerinin yüzüne karşı, kesin olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.