T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/541
KARAR NO : 2024/817
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 03/07/2020
KARAR TARİHİ : 07/11/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
---- Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde ve -----. Numaralı dosyada görülmekte olan davamızın 18.06.2020 tarihli duruşmasında davacı müvekkile ait ----- ve ----- nolu çekleri ibraz eden davalılara karşı TTK madde 763 uyarınca, süresi içinde çek istirdat davası açma zarureti hasıl olmuştur. Şöyle ki;
1)---- müvekkilimizin kardeşi ----- aittir. Müvekkil ise bu şirkette müteahhitlik işleri ile ilgilenmektedir. Bahsi geçen şirket;
----- seri nolu -- --- 30.04.2020 vade tarihli 50.000,00-TL bedelli,
----- seri nolu --- - 30.05.2020 vade tarihli 50.000,00-TL bedelli,
---- seri nolu ----- 30.06.2020 vade tarihli 50.000,00-TL bedelli, toplam 150.000,00-TL değerinde üç adet ileri tarihli çeki ------ ile keşide etmiştir. Ne var ki müvekkil söz konusu çekleri çaldırmıştır ve tarafımızca cezai yasal yollara başvurulmuştur. Hali hazırda devam etmekte olan ---- Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde ---- CBS Soruşturma Dosyası nezdinde soruşturmamız devam etmektedir. Müvekkil olay günü, ---- mevkii ve ----- Sitesi'ne yakın konumda bulunan ----- isimli kafede --- -- ve --- -- isimli şahıslarla karşılaşmış ve müvekkil çekleri cebinden kontrol etmek amaçlı çıkardığı esnada, el çabukluğu ile çekler adı geçen şahıslarca çalınmıştır.
2)Bahsi geçen olaya istinaden ihtiyati tedbir talepli olarak ayrıca ----Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde ------. Numaralı dosya ile kıymetli evrak iptali davası açılmıştır. Söz konusu çekler ile ilgili mahkemece kayıp ilanları verilmiştir. Aynı zamanda mahkemenin 09.03.2020 tarih ve ---- Esas sayılı yazısı ile ----- müzekkere yazılarak söz konusu çekler üzerine gerekli uyarılar koydurulmuştur ve çekleri ibraz edenlerin mahkemeye bildirilmesi hususu aynı müzekkerede belirtilmiştir.Buna binaen ilgili bankanın 25.03.2020 tarihli bilgilendirme yazısına göre;----- seri nolu çekin, 25.03.2020 tarihi itibariyle ibrazıyla ilgili bir bilgiye rastlanmadığı,
----- seri nolu çekin, .... Tarafından --- -- -- şubesine teminat verildiği,
---- seri nolu çekin, .... Tarafından ----- şubesine teminat verildiği bankaca mahkemeye ihtar olmuştur.
3)Dava konusu, ---- ve ----- seri numaralı iki çeke dair ibraz edenlere çek istirdat davası açılması hususunda müvekkilin yaşanabilecek olası hak kayıplarının önüne geçilebilmesi adına ihtiyati tedbir talepli çek istirdat davamızın kabulü gerekmektedir. Söz konusu husus TKK madde 763'de şu şekilde düzenlenmiştir; “Ejden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır.” Müvekkilin elinden söz konusu çekler rızası dışında çıkmış olup davalılar çekleri kötüniyetli olarak iktisap etmiş bulunmaktadırlar. TTK madde 792'ye göre“Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 7901nci maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” Görüldüğü üzere müvekkilin çekin lehtarı olduğu bahsi geçen yerel mahkemede görülen davalarla, sunulan delillerle de sabit olmuştur. Çeki elinde bulunduranlar ise ----. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin Kambiyo Belgesi Kayıp İlanı da yapıldığından kötüniyetlidir ve ağır kusurludur. Zira basiretli bir tacir iktisap ettiği çeklerin araştırmasını yapmakla yükümlüdür. Yukarıda açıkladığımız ve resen göz önüne alınacak hususlar ile çekleri elde bulunduranların mahkemenin kıymetli evrak kayıp ilanına rağmen kötüniyetli bir şekilde bankaya ibraz ettikleri ortada olduğundan süresi içinde istirdat davamızı açmakla, davamızın kabulünü ve ödeme yasağının devamına dair mahkemenizce İhtiyati tedbir kararı verilmesini ve verilecek olan bu karar istinaden ilgili bankaya ödeme yasağının devamı hususunda müzekkere yazılmasını talep ve dava etmiştir.
Taraf teşkilinin usulüne uygun sağlandığı görüldü.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle;
Davacı tarafından ---Asliye Ticaret Mahkemesinin ---- Esas sayılı dosyası ile dava açılarak ;----- seri numaralı ------ 30.04.2020 vade tarihli 50.000,00 TL bedelli, ---- seri numaralı ---- 30.05.2020 vade tarihli 50.000,00 TL bedelli, ----- seri numaralı ----- 30.06.2020 vade tarihli 50.000,00TL bedelli, toplamda 150.000,00 TL değerinde olan keşidecisinin ----- olan çeklerin çalınmış olması sebebiyle çeklerin iptali istenmiştir. ----. Asliye Ticaret Mahkemesinin ----- esas sayılı dosyasının 18.06.2020 tarihli duruşmasının ----- nolu ara kararı ile "-----" ve "----" nolu çekleri ibraz edenlere karşı çek istirdat davası açmak üzere davacıya TTK. 763 maddesi uyarınca ibraz edene karşı hasımlı olarak ihtiyati tedbir talepli istirdat davası açmak için 2 haftalık kesin süre verilmesine karar verilmiştir. Her ne kadar Sayın Mahkemenize aleyhimize açılmış gibi görünen bu davada taraf olmasak da davanın verilen süre içerisinde açılmadığını belirtmek isteriz. Sayın Mahkemenize sunulan dava dilekçesinde davalılar arasında ------ vergi kimlik numaralı ... gösterilerek dava açılmıştır. Ancak dava dilekçesinde adres gösterilmediğinden Sayın Hakimliğiniz tarafından davacı vekiline 07.07.2020 tarihli muhtıra çıkartılarak açılan davada davalıların açık adreslerinin gösterilmesi bakımından eksikliği giderme hususunda 1 haftalık kesin süre verilmiştir. Davacı vekili 10.08.2020 tarihli adres bildirme dilekçesinde bankaya çeki ibraz eden ve davalı olarak gösterdiği şahsın adresi olarak müvekkilim ----- T.C. kimlik numaralı, ---- Vergi Dairesine ----- Vergi Numarasına kayıtlı ---- ticari faaliyetini sürdürdüğü----- adresini bildirmiş olup hataya düşmüştür. Müvekkilim ---- Ticaret Odası'nın ----- sicil numarasına kayıtlı olarak uzun yıllardır şehir içi yolcu taşımacılığı personel ve öğrenci taşımacılığı işi yapmaktadır. Davacı tarafından Mahkemenize bildirilen adres müvekkilimin ----- ve Vergi dairesine kayıtlı adresidir. Zira tarafımızca dosya incelendiğinde ortada büyük bir hata yapıldığının farkına varılarak şu hususları bildirme zaruriyetimiz doğmuştur.Şöyle ki; Sayın Mahkemenizin 19.08.2020 tarihli müzekkeresine ---- Vergi Dairesi'nin 24.08.2020 tarihli yazı cevabında "Dairemiz ----- vergi kimlik numaralı mükellefi ---- bilgisayar kayıtlarımızın tetkikinde kayıtlı güncel adresinin ----- " olduğu belirtilmiştir. Gönderilen bu yazı cevabına rağmen 25.08.2020 tarihinde dosya ile alakası olmayan müvekkilime tensip zaptı ile dava dilekçesi tebliğe çıkarılmış olup, müvekkilim 29.08.2020 tarihinde tebliğ alarak davadan haberdar olmuştur. Bunun üzerine tarafımızca yapılan araştırma da dosyanın husumet yöneltilmesi gereken davalısının ----- Vergi Kimlik numaralı ...'ın ----- Vergi dairesinin mükellefi olduğu tespit edilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesi üzerinden E-Vergi Levhası sorgulaması yaptığımızda iş yeri adresi olarak ----- ---- görülmektedir. Aynı zamanda ----- Ticaret Odası sistemi üzerinden asıl olması gereken davalının unvan sorgusu (...) yapıldığında ----sicil numarasına kayıtlı olarak -----adresinde ticari faaliyeti sürdürdüğü görülmektedir. Dava konusu çek bankaya müvekkilim tarafından ibraz edilmemiştir. Davacı dilekçesinde söz konusu çekler ile ilgili ----.Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından kayıp ilanı verildiği, Mahkemenin 09.03.2020 tarihli yazısıyla----söz konusu çekleri ibraz edenlerin mahkemeye bildirilmesi gerektiğini hususunun belirtildiği beyan edilmiştir. --- tarafından -----.Asliye Ticaret Mahkemesi'ne bildirilen yazı cevabında "----- nolu hesabına tanımlı ----- seri nolu çeki ... (VKN -----)tarafından ----- Şubemize teminata verilmiş olduğu, çekin vade tarihi 30.05.2020 gelmediği için herhangi bir işlem yapılmadığı" bildirilmiştir. Görüleceği üzere; üzerinde tedbir kararı bulunan çekler hakkında banka tarafından verilen müzekkere cevabında da yukarıda belirttiğimiz gibi müvekkilimin hamil olmadığı açıkça ortada olup, Sayın Mahkemeniz nezdinde kendisine yöneltilen davada davalı sıfatı olmadığını ispatlar niteliktedir. Banka tarafından çeki teminata verdiği bildirilen şahıs müvekkilim değildir. Müvekkilimin bu şahıs ile ne vergi kimlik numaraları ne ticari unvanları ne de iş adresleri aynı değildir. tarafımıza gönderilen tebligatın sebebi şahısların isim benzerliğinden kaynaklanmakta olup dosyanın tarafı müvekkilim ----- değildir. Müvekkilim çek kullanmadığı gibi bahse konu çeklerle bir ilgisi bulunmamaktadır. Çeki bankaya ibraz eden müvekkilim değildir. Yetkili hamil müvekkkim olmayıp, isim ve ticaret ünvanı benzerliği sonucunda kendisine bu dava yöneltilmiştir. Müvekkilimizin ilgili olayda husumeti bulunmamaktadır ve davanın husumet yokluğundan reddi gerekmektedir. Yukarıda açıkladığımız sebeplerle, husumet itirazımızın kabulüne ve müvekkilimiz hakkındaki uyuşmazlığın esasını inceleme olanağı bulunmadığından davanın incelenmeksizin reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini, talep ve beyan etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle;
Davacı tarafın açmış olduğu eldeki dava haksız ,mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksundur.Haksız,mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun açılan davanın reddi gerekmektedir. Dava süresi içerisinde açılmamıştır.Her ne kadar davanın HUSUMET yokluğundan reddi gerekse de davacı taraf söz konusu davayı mahkemece verilen iki haktalık kesin süre içerisinde açmamıştır.Davanın öncelikle süre yönünden reddi gerekmektedir. Davanın HUSUMET yokluğundan reddi gerekmektedir.Zira dava ... (VKN ------) hasım gösterilerek açılmıştır.... adi ortaklıktır.Adi ortaklıkta,ortaklığın tüzel kişiliği bulunmadığından salt adi ortaklık olarak husumet ehliyeti bulunmamakta, davanın adi ortaklığın kendisine değil adi ortaklığın sahibi gerçek şahsa açılması gerekirdi.Bu açıdan davanın reddi gerekmektedir. Davalı taraf dava dilekçesinde ----- davacı asilin kardeşi ----- ait olduğunu,...'nın ise bu şirkette müteahhitlik işleri ile ilgilendiğini beyan etmiştir.Yine davalı taraf bahsi geçen şirketi; ---- seri numaralı --- - 30/04/2020 vade tarihli 50.000 tl bedelli ,---- seri numaralı ----- 30/05/2020 vade tarihli 50.000 tl bedelli,---- seri numaralı----- 30/06/2020 vade tarihli 50.000 tl bedelli toplam 150.000 tl değerinde üç adet çeki-----İle keşide ettiğini ve müvekkilinin söz konusu çekleri çaldırdığını ve çalınma olayı ile ilgili ----- Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde şikayetçi olduklarını ve soruşturmanın devam ettiğini beyan etmiştir.TTK MADDE 792– (1) Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Türk Ticaret Kanunun 792 .maddesi gereğince çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetli iktisap ederse veya iktisapta ağır kusurlu ise çeki geri vermekle yükümlü olduğu belirtilmektedir.Buna göre müvekkilim çekin iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olmadığı gibi çeki iade etmekle de yükümlü değildir. Çek istirdadı davasında ispat külfeti davacı tarafa düşmektedir.Davacının kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu yazılı delille kanıtlaması gerekmektedir. Müvekkilim söz konusu edilen çekin iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olmadığı gibi çekin davacının elinden rızası dışında çıktığını bile bilmemektedir.Dava konusu edilen çekin davacının elinden rızası dışında çıktığını müvekkilim sözkonusu dava ile birlikte öğrenmiştir. Dava konusu edilen ----- seri numaralı çeki müvekkilim ciro silsilesinde ciranta olan --- devir ve teslim etmiştir.Bu devre ilişkin ciranta ---- çekin fotokopisine "Çekin aslını elden teslim aldım" yazıp imzalayarak çeki devir almıştır. Ciranta --- haricen aldığımız bilgiye göre çeki tahsil etmek amacıyla ----.İcra Müdürlüğünün ----- Esas sayılı icra takibi başlatılmış ve çek aslı icra dairesinin kasasındadır. Yukarıda belirtilen sebeplere ve mahkemece re'sen dikkate alınması gereken sebeplere dayanarak haksız,mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun açılan davanın reddi ile dava masrafları ile avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve beyan etmiştir.Tarafların uhdesinde olan tüm delilleri ibraz ettikleri, getirtilmesi gereken delilleri ilgili yerlerden getirtilerek dosya içine alınmıştır.
DELİLLER
*----- CBS ----- Esas sayılı dosya kayıtları,
*Gelen giden müzekkere cevapları,
*---Ticaret Mahkemesi ----- esas sayılı dosya kayıtları,
*Tüm dosya kapsamı
İnceleme ve Gerekçesi:
Dava, İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) istemine ilişkindir.
Davaya konu uyuşmazlığın tespiti; Davacının yetkili ve meşru hamil olduğu iddia edilen keşideci ----- 30.04.2020 vade, 50.000-TL , ----- seri nolu 30.06.2020 vade ,---- siteler ikitelli şubesine ait olan çeklerin davalılardan iadesi şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkin uyuşmazlık olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı dava dilekçesinde davaya konu keşideci ---- nolu hesap ----- seri nolu, 30.05.2020 vade, 50.000-TL , ----- seri nolu 30.04.2020 vade, 50.000-TL , ---- seri nolu 30.06.2020 vade , ------ siteler --- şubesine ait olan çeklerin kayıp olduğundan bahisle çek iptali davası açtığını ve davaya konu çeklerden keşideci ---- nolu hesap ------ seri nolu , 30.05.2020 vade, 50.000-TL bedelli çek ve ------ seri nolu 30.04.2020 vade, 50.000- TL bedelli çeklerin ibraz edildiği, bu nedenle davacıya -----Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından dava açma yetki ve süresi verildiği, davacının iş bu davayı açtığı anlaşılmaktadır. Dava dilekçesi ile davaya konu çeklerin ibraz edildiğini ve ibraz bilgilerinde çeklerin davalılar elinde olduğu belirtilmiştir. Mahkememizce davaya konu çeklerin ibraz bilgileri ve çek görüntüleri ilgili bankalara müzekkere yazılarak celbi istenmiştir. ----- cevabında ------ seri numaralı çek 01.06.2020 tarihinde ibraz edildiği, ibraz eden kişinin ---- olduğu bildirilmiştir. ----- seri nolu 30.04.2020 vade, 50.000- TL bedelli çek için yazılan müzekkereye ise çekin ibraz edilmediği bilgisi verilmiş, ----- Asliye Ticaret Mahkemesine verilen müzekkere cevabında ise iş bu çekin ibraz edildiği bigisi verilmiş, aradaki çelişkinin giderilmesi için ilgili bankaya tekrar müzekkere yazılmış, sonuç itibariyle davaya konu ---- seri nolu çek için ibraz bilgisine rastlanılmadığına dair 09.12.2022 tarihinde ----- bankası tarafından cevap verilmiştir.Davacı dava dilekçesinde davalı tarafları sehven yanlış gösterdiğinde dair yargılama aşamasında taleplerde bulunmuş, davaya konu ----- seri nolu çek yönünden dosyanın tefrik edilerek çekin iptali davası olarak devam edilmesini talep ettiği görülmüş, açılan davanın Türk Ticaret Kanunu uyarınca çek istirdat davası olduğu, davacının taleplerinin bu yönüyle reddine karar verilmiştir.
Somut olayda bankadan gelen müzekkere cevapları doğrultusunda davaya konu ----- seri nolu çekin ibraz edilmediği, ---- seri nolu çek için -----Asliye ticaret mahkemesinde çekin iptaline karar verildiği, ----- seri numaralı çeki ibraz eden kişinin ----- olduğu , davalıların ise çeki kötüniyetle ve ağır kusurla iktisap ettiklerine dair dosyaya somut delil sunulmadığı anlaşılmakla açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
3-Karar tarihinde alınması gerekli 427,60- TL harçtan davacı tarafça yatırılan 2.561,63-TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan harcın karar kesinleştiğinde talep halinde yatırana iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,
5-Davalılar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 30.000,00- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
6-Taraflar tarafından dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde yatırana iadesine,Dair, davacı vekilinin ve davalı ... vekili yüzene karşı davalı ... yokluğunda verilen kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.