T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/434
KARAR NO : 2024/815
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 07/08/2012
KARAR TARİHİ : 05/11/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ----- 27/01/2011 tarihli faturası ile ----- 118.000,00 USD bedelle satılan iş makinası için müvekkili şirketçe Leasing All Risk Sigorta poliçesi tanzim edildiği, sigortalı iş makinasının ----- finansal kiralandığını, bu şirketinde ----- Baraj Şantiyelerinde çalışmak üzere sigortalı makinayı çalıştırmak üzere ortaklarını davalıların oluşturduğu----- Adi ortaklığına kiraladığı, 23/01/2012 tarihinde sigortalı İş Makinasının çalıştığı köprü Baraj şantiyesinde ---- tüneli girişindeki baraj kapağının patlaması sonucu hasar gördüğü, şantiyede çalışan işçelerden hayatını kaybedenler olduğu, müvekkili şirketçe sigortalı iş makinasındaki hasar bedeli olarak 181.390,00-TL'nin 24/04/2012 tarihinde poliçe kapsamında sigortalıya ödendiğini, poliçe genel şartları ve TTK'nın 1301. maddesi uyarınca, müvekkili şirketin ödediği tazminattan dolayı sigortalısına hedef olarak zarardan kanunen sorumlu bulunanlara rücu etmek hakkına haiz olduğunu---- Baraj işini, ortaklarının davalıların oluşturduğu ve ---- Adi Ortaklığı ve diğer davalı ----- üstlendiğini, müvekkili şirkete sigortalı iş makinasında meydana gelen hasardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ----. İcra Müdürlüğü'nün ---- esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı ---- vekili cevap dilekçesi ile özetle; ---- tarafından, ---- Adi Ortaklığı'na kiralanan iş makinesinin, ---- yapımı süren müvekkili şirkete ait baraj inşaatında meydana gelen kaza sebebiyle zarar gördüğünün iddia edildiği müvekkili şirket ile zarar gören arasında herhangi bir sözleşme bulunmadığını, olaya haksız fiil hükümlerinin uygulanması gerektiğini, HMK'nın 16. maddesine göre yetkili mahkemenin haksız fiilin işlendiği ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, İş Makinası----- ilçesinde bulunan Köprü Baraj İnşaatı'nda meydana gelen kazada zarar görmüş olduğundan; ---- Mahkemesi'nin seçimlik yetkili mahkeme olduğunu, yine iş makinesinin sahibi ve sigorta ettiren olan ----merkezi ---- olduğu, bu nedenle ---- Mahkemesinin yetkili mahkeme olduğunu, müvekkili şirketin adresinde----- olup genel yetki kuralları gereği ----- Mahkemesi'nin yetki kuralları gereği ---- Mahkemesi'nin yetkili olduğunu, İş Makinesi'nin işleteni ----- adresinin ----- olduğu, HMK.15. maddesi gereği taşınıra ilişkin zarar sigortalılardan doğan davalarda; rizikonun gerçekleştiği yer mahkemesininde yetkili olduğunun belirtildiği, bu yönü ile ----- Mahkemesi'nin yetkili olduğu, davanın yetki yönünden reddi ile dosyanın yetkili ----- Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmesini, müvekkili şirketin kira sözleşmesinin tarafı olmadığının, anatar teslimi inşaat işinin niteliği gereği, Adi ortaklığa inşaat yapımı ile ilgili işçi, malzeme ve diğer ekipmanların ----- Adi ortaklığı tarafından tedarik edildiğini, müvekkilinin asıl işveren sıfatının bulunmadığını, müvekkilinin ihale ile ortaklığa vermiş olduğundan kazanın meyadan gelmesinde kusurlu hareketinin olmadığını, Köprü Barajı ve Hes Yapım işi ihale ile başka firmaya verildiği, projenin fizibilitesi ---- tarafından yapıldığı, daha sonra ----- tarafından yapıldığı, daha sonra ----- tarafından proje hazırlandığı, ---- tarafından yetkili kılınan ----. tarafından onaylandığı, kazanın nedeninin --- tünelinin kapaklarının yerinden çıkması olduğunu, müvekkili şirketin işin yapılması sırasında oluşan zarara sebebiyet veren bir fiili bulunmadığını, kusur ve sorumluluğu bulunmayan müvekkili yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ----Vekili cevap dilekçesinde özetle; Köprü Barajı ve Hes İnşaatı projesinin iş sahibinin ----- olup derivasyon tünelleri ile kesin projeleri ile inşaat uygulama projeleri iş sahibi olan ----tarafından ----İle 04/05/2009 tarihinde 3 yıl süre ile geçerli olmak üzere "Köprü Baarjı ve Hes Projesi Kontrollük Sözleşmesi" düzenlendiği, iş sahibi ----. tarafından Köprü Barajı ve Hes Projesi Yapım İşleri 31/03/2009 tarihli sözleşme ile müvekkili ------ Adi ortaklığına verildiğinin, müvekkili adi ortaklık tarafından taahhüdün altında bulunan işlerle ilgili olarak ----İle İş Makinesi Sözleşmesi imzalanarak, dava konusu iş makinesinin kullanılmaya başlandığını, meydana gelen kazada iş makinesinin zarar gördüğünü, müvekkilinin bir kusuru bulunmadığını, müvekkili adi ortaklığı, taahhüdü altında bulunan işlerle ilgili sözleşmede düzenlenen tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş olmasına rağmen kazanın meydana geldiğini, müvekkili adi ortaklığın yapmış olduğu imalatların --- tarafından onaylandığı ve --- ve ---. tarafından kontrol edildiğini, T.T.K. 1472. maddede öngörülen şartların oluşmadığını açıklayarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; İcra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkindir.
Davanın 07/08/2012 tarihinde -----Asliye Ticaret Mahkemesi'nin --- Esas sayılı dosyasında açıldığı, sonradan ----- ATM'nin --- Esas sayılı sırasına kaydedildiği, --- . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin---- Esas ---- Karar sayılı yetkisizlik kararı neticesinde 09/07/2021 tarihinde Mahkememize tevzi edildiği anlaşılmış, işbu esas numarası üzerinden yargılamaya devam olunmuştur.
---- Ağır Ceza Mahkemesi'nin --- Esas sayılı dosyası, --- -. İş Mahkemesinin ---- Asliye Hukuk Mahkemesinin ----İş Mahkemesinin ------ Esas sayılı dosyaları UYAP sisteminden celp edilmiştir.---. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ----- Esas sayılı dosyasında alınan 17/12/2018 tarihli raporda özetle; "---- İli ---- İlçesi sınırları içerisinde - ---- Adi Ortaklığının yükleniminde yapımına devam eden Köprü Barajı ve Hidroelektrik Santrali İnşaatında davalı Adi Ortaklığın ----- İle imzaladığı 10.01.2012 tarihli Makine Kira Sözleşmesi ile ----- tipindeki 15.500 kg ağırlığındaki ----- de baraj mansabında çalışmaya başladığı, 23.01.2012 tarihinde barajın doluya yakın su tutmuş olduğu, dinlendirme havuz inşaatına ilişkin çalışmaların devam ettiği sırada, ---- tüneli girişindeki baraj kapağının yerinden kopması sonucu barajda tutulan suyun tünel çıkışından büyük bir debi ile boşalması nedeniyle barajın mansabında çalışan / bulunan kişilerin can kaybına uğradığı, araç, makine, ekipmanların maddi hasara uğradığı, dava konusu hasara uğrayan greyderin de mansaba dolan yüksek debili su ile savrularak sürüklenmesi ile ağır hasara uğradığı anlaşılmıştır. Davacı sigorta şirketince sigortalı bulunan----tipinde ----- model 15.500 kg ağırlığındaki iş makinesi greyderin, hasarın onarımı için kaporta, elektrik, mekanik, parçaf/işçilik ücretleri önüne alındığında onarımın ekonomik ve sağlıklı olamayacağı, hasarlı parçaların sökülmesine müteakip hasarlı başka parçalarında çıkmasının kuvvetle muhtemel olduğu, olay sonrası çekilen hasar fotoğraflarında da makine şasisinin iki ayrı parçaya, makinenin ayrı parçalara ayrıldığı, operatör kabinin tamamen ezildiği, motoru su aldığından kullanılamaz hale geldiği anlaşıldığından söz konusu ----- onarım imkanının hiç kalmadığı, makinenin tam zayi konumunda olduğu dolayısı ile ---- tam hasarlı olarak PERT'e (Hurda) ayrılmasının daha uygun ekonomik olduğu tartışmasızdır. Makinenin 07.04.2011 tarihinde Leasing yöntemi ile kiralanarak kullanılmaya başlandığı anlaşıldığından greyderin henüz yeni sayılabilecek bir iş makinesi konumundayken tam zayi konumuna geçtiği anlaşılmış olup, marka, model, tip, kullanım amacı ile tüm evsafları dikkate alınarak kazadan önceki hali ile peşin para karşılığı serbest piyasa alım satım değeri 192.300,47-TL olarak tespit edilmiştir. Olay tarihinde dava konusu greyderin tam zayi olmasına ilişkin davacı sigorta şirketinin olayın sorumlularından talep edebileceği maddi zarar bedelinin 181.390,1-TL (KDV dahil) olduğu hesap ve tespit edilmiştir. Ana iş veren ve yüklenici adi ortaklığın meydana gelen zarardan tamamen sorumlu olduğu, alt yükleniciler, proje sorumlusu ve denetim şirketlerine ilişkin kusur dağılımının taraflar arasındaki iç ilişki olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır. Kusur dağılımın makine mühendisi ve sigorta uzmanı olan heyetimizce yapılabilmesi mümkün değildir. Baraj inşaatı ve hidroelektrik santrali yapım konusunda uzman teknik bilirkişi yanı sıra iş güvenliği uzmanının da yer alacağı Bilirkişi Heyetinin teşkilinin sağlanması hususunda takdir Yüce Mahkemenindir. Davacı sigorta şirketince hasar tazminatı 24.04.2012 tarihinde sigortalısına ödenmiş olup, 08.07.2012 tarihinde icra takibi başlatılmıştır. Davalı sigorta şirketince davalı şirketlere gönderilen bir ödeme ihbarnamesi heyetimizce tespit edilememiştir. Ödeme tarihi 24.04.2012 ile İcra Takip tarihi 08.07.2012 tarihi arasında (85 gün) hesaplanan avans faiz miktarı ise; (181.390,10 -TL x 85 gün x%17,75)/365=7.497,87 -TL'si olduğu, Toplam=181.390,10 TL+ 4 7.497,87 TL= 188.887,97 TL olup , talebin 188.887,87-TL olduğu, '' belirtilmiştir.
----Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ----- Esas sayılı dosyasında 07/05/2019 tarihli celse ara kararı gereği alınan 27/01/2020 tarihli raporda özetle;''... Taraflar arasında görülmekte olan davanın konusunu, Davacı sigorta şirketinin hasar gören araç için sigortalısına ödemiş olduğu hasar bedelini, davalı ---- Adi İş ortaklığından ve ----- tahsili için yapmış olduğu icra takibine davalıların yapmış olduğu itirazın iptali talebi oluşturmaktadır. Dosyadaki bilgi ve belgeler ve diğer bilirkişi raporlarında da açıklandığı üzere;---- İlçesi sınırları içerisinde ---- işveren olarak ihale ettiği, -----Adi Ortaklığının yükleniminde yapımına başlanılan Köprü Barajı ve Hidroelektrik Santraliİnşaatında 23.01.2012 tarihinde barajın doluya yakın su tutmuş olduğu, dinlendirme havuz inşaatına ilişkin çalışmaların devam ettiği sırada, ---- tüneli girişindeki baraj kapağının yerinden kopması sonucu barajda tutulan suyun tünel çıkışından büyük bir debi ile boşalması nedeniyle barajın mansabında çalışan / kişilerin can kaybın bunun yanı sıra araç, makine, ekipmanların hasara uğraması ile sonuçlanan ölüm ve maddi hasarlı kazada, davacı sigorta şirketince sigortalı iş makinesi / greyder tam zayi olduğu, -Olay tarihinde dava konusu ----- tam zayi olmasına ilişkin davacı sigorta şirketinin olayın talep edebileceği maddi zarar bedelinin 181.390,10 TL (KDV dahil) olduğu hesap ve tespit edilmiştir. -Dava konusu araç (----) davalı ----- Adi İş ortaklığı tarafından dava dışı üçüncü firmadan kiralanmıştır. Davalı yüklenici ile aracı kiralayan dava dışı ----- arasında 10.01.2012 tarihinde makina kira sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşme ile dava konusu greyder davalı -----Adi Ortaklığı tarafından baraj inşaatında çalıştırımak üzere aylık 14.000, TL+KDV bedelle ----- kiralanmıştır. “Bu kira sözleşmesinin 6.2 ilgili çalışma sahasında her türlü sorumluluk ceza ve zarar kiralayana aittir.” Denilmiştir. -Kira sözleşmesinin 6.2 ve 6.4 nolu hükümlerinde açıkca belirtildiği üzere dava konusu ----- her türlü iş emniyetinden ve güvenliğinden davalı yüklenicinin sorumlu olduğu tartışmasızdır. Esas iş veren -----dava konusu aracın kiralanmasında ve çalıştırlmasında herhangi bir dahli olmamıştır.-Dosyada mevcut bilgilere göre kazaya neden olan tünel ağzındaki kapakların kopması bir anda olmamış ve kapakların davalı yüklenicinin nezaretinde yerleştirilmesi sırasında kapaklardan su sızdığı görülmüş olmasına rağmen davalı ----- Adi İş ortaklığı tarafından her hangi bir su taşkınına karşı aracın emniyeti sağlanmamış olduğu anlaşılmaktadır. Su sızıntısının birkaç gün devam etmesine rağmen davalı yüklenici iş ortaklığının aracın kazaya uğramaması için önlem almamış olması nedeniyle tam kusurlu olduğu düşünülmektedir.-Davacı sigorta şirketince hasar tazminatı 24.04.2012 tarihinde sigortalısına ödenmiş olup, 08.07.2012 tarihinde icra takibi başlatılmıştır. Davalı sigorta şirketince davalı şirketlere gönderilen bir ödeme ihbarnamesi heyetimizce tespit edilememiştir. SONUÇ: Yukarıda yapmış olduğumuz açıklamalar doğrultusunda hukuki değerlendirmesi ve Takdiri Sayın Hakimliğinize ait olmak üzere; -Dava konusu aracı kendisi kullanmak üzere kiralamış bulunan davalı ---- Adi İş Ortaklığının; aracın su taşkını sırasında hasardan korunması yönünde herhangi bir önlem almamış olması nedeniyle hasarın oluşmasında tam kusurlu olduğu,-Davacı sigorta şirketinin sigortalısına ödemiş olduğu dava konusu aracın hasar bedelini davalı yüklenici ---- Adi İş Ortaklığından talep edebileceği...'' belirtilmiştir.
Mahkememizin 27/06/2022 tarihli celse ara kararı gereği dosya rapor tanzim edilmek üzere 1 iş güvenliği uzmanı, 1 inşaat mühendisi, 1 makine mühendisi, 1 nitelikli hesaplamalar alanında uzman, hes konusunda uzman 1 bilirkişiden oluşacak heyete dosya tevdi edilmiş, makine mühendisi bilirkişi ----, İş güvenliği uzmanı bilirkişi ----, İnşaat mühendisi bilirkişi ----, Yüksek Elektrik Mühendisi bilirkişi Prof. Dr. ----ve nitelikli hesaplamalar alanında uzman bilirkişi ----- tarafından tanzim edilen raporda özetle ;''... dosya konusu olayın, 6331 sayılı kanunun 3. maddesi (g) bendi ve 5510 sayılı kanunun 13. maddesi (a) ve (b) bentlerine göre iş kazası olduğu, gerekli tedbirleri almak suretiyle önlenebilecek olaylarda kaçınılmazlıktan söz edilemeyeceği, alınabilecek önlemlerin varlığı ve bunların uygulanabilirliği dikkate alındığında iş kazasının meydana gelişi ile ilgili kazalı ve işveren açısından “kaçınılmazlık” ilkesinin uygulanamayacağı, davalı ----Adi ortaklığı kazanın oluşumunda %40 oranında kusurlu oldukları----. kazanın oluşumunda %5 oranında kusurlu oldukları-----kazanın oluşumunda %35 oranında kusurlu oldukları, ----- kazanın oluşumunda %15 oranında kusurlu oldukları, ----kazanın oluşumunda %5 oranında kusurlu oldukları, Davalıların kusur oranlarından bağımsız olarak haksız fiilden müteselsil olarak sorumlu olacakları, Davacı sigorta şirketinin finansal kiralama şirketinin haklarına halef olarak söz konusu alacağı talep etme şartlarının oluştuğu, İcra takibi ile istenen asıl alacağın olaya uygun olduğu, talep edilen birikmiş faizin ise 7.317,72-TL (takipte istenen miktar 7.497,87 tl) olarak değerlendirilmesi gerekeceği ...'' belirtilmiştir.
Tanzim edilen rapor taraflara tebliğ edilmiş rapora karşı beyan ve itiraz dilekçeleri sunulmuştur.
Rapora karşı beyan ve itirazlar da değerlendirilmek suretiyle ek rapor tanzimi için dosya daha önce rapor sunan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, tanzim edilen ek raporda kök rapordaki görüşlerin korunduğu anlaşılmıştır.Tanzim edilen rapor taraflara tebliğ edilmiş, beyan ve itiraz dilekçeleri dosyaya sunulmuştur.
İddia, savunma, celp edilen belgeler, tanzim edilen bilirkişi raporu birlikte incelenip değerlendirildiğinde; Huzurdaki dava; davacı tarafından ödenen sigorta tazminatının rücuen tahsilinin konu edildiği icra takibine yapılan itirazın iptali istemidir.
İcra dosyasının incelenmesinden; Davacı tarafından davalılar aleyhine 181.390,00-TL asıl alacak, 4.497,87-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 188.887,87-TL üzerinden icra takibi başlatıldığı, davalılar tarafından borca ve ferilerine itiraz edilerek takibin durdurulduğu ve huzurdaki davanın yasal süresi içerisinde 188.887,87-TL üzerinden harçlandırılmak suretiyle açıldığı anlaşılmıştır.Dosya kapsamında mübrez delillerden; Davacı sigorta şirketi tarafından tanzim edilen poliçeden; Sigortalının -----olup, riziko adresinin ülke sınırları olarak belirlendiği, Sigortanın başlangıç ve bitiş tarihinin 01.03.2011 - 01.03.2014 olarak düzenlendiği, Leasing Sigorta Konusunun Leasing All Risk sigorta sözleşmesi ile poliçede yazılı makine ( makinalar) ve cihaz (cihazlar İlişkin makine kırılması, elektronik cihaz, yangın, hırsızlık ve montaj sigortaları genel şartları klozları ve özel şartları kapsamında teminat altına alındığı, poliçe ve ekli zeyilmameler ile makinelerde çarpma, çarpışma, raydan çıkma, devrilme, düşme, yuvarlanma, toprak kayması, toprak çökmesi , yangın, yıldırım, hırsızlık, deprem, sel, seylap çığ sebepleri ile meydana gelebilecek hasarların teminat altına alındığı, tenzili muafiyet kaydıyla sigorta teminat miktarının belirlendiği görülmüştür.
---- Barajı ve Hidroelektrik Santrali ile Köprü Barajı ve Hidroelektrik Santrali 31.03.2009 tarihli Sözleşmede; İş Sahibinin ----- Adi Ortaklığı olduğu, sözleşme konusunun“ HES'lerin inşaatı kapsamındaki bu sözleşme ve eklerinde açıklanan işlerin iş sahibi tarafından müteahhide yaptırılması olarak“ açıklandığı Köprü Barajı ve Hidroelektrik Santraline ilişkin tüm iş bölümleri, işlere başlandığı tarihten itibaren belirtilen süre içinde tamamlanması gerektiğinin açıklanarak, santral binasında gezer vincin montajı yapılmış ve işletmeye hazır hale getirilmesi (---- tüneli işinin başlama tarihinden itibaren) azami 32 ayda tamamlanacağının taraflarca kabul edildiği anlaşılmıştır.
İşveren ---- Adi Ortaklığı ile yüklenici ---- arasında imzalanan 01.04.2010 tarihli Alt Taşeron Sözleşmesi bulunduğu, sözleşmede iş konusunun; İşverenin yapımını ---- karşı taahhüt etmiş olduğu “Köprü Barajı ve Hidroelektrik Santrali İnşaatı Daimi Mekanik Teçhizatı İmalat ve Montaj işleri” kapsamında yapılacak olan işlerin; Ana Sözleşmeye ve eklerinde yer alan şartnamelere, birim fiyat tariflerine, çizimlere ve kesin projelere uygun olarak bu sözleşmede yazılı şartlarla tatbikat projelerinin, imalat işlerinin ve montaj işlerinin Yüklenici tarafından yapılması” olarak açıklandığı görülmüştür.
Sunulu Ekspertiz Raporunda Köprü Barajı ve HES projesi çalışması kapsamında barajın doluya yakın su tutmuş olduğu sırada, dinlendirme havuz inşa çalışmaları devam ederken, ---- tüneli girişindeki baraj kapağının patlaması sonucu barajda tutulan suyun tünel çıkışından hücum etmesi nedeniyle barajın mansabında çalışan ekiplerle birlikte sigorta konusu makineye zarar verdiği, greyderin ana şasisinin ikiye, makinenin 3 parçaya ayrıldığının, şasi üzerinde ciddi deformasyon bulunduğu, kabinin ve makine üzerindeki ekipmanların ezildiğinin, makinenin bu haliyle onarımının ekonomik olarak mümkün olmadığı, hurda niteliğinde olduğu, hasarın yakın nedeninin su baskını olarak belirlendiği ve gerçekleşen riziko için poliçede teminat olduğunun” rapor edildiği görülmüştür.
Davacı sigorta şirketi tarafından hazırlanan 18.04.2012 tarihli Makbuz ve ibraname ile ----- 24/04/2012 tarihinde hasar tazminatı olarak 181.390,00-TL ödeme yapıldığı görülmüştür.
---- Ağır Ceza Mahkemesi 09/04/2015 tarih ----Esas ---- Karar sayılı kararında; Davacının ----., olay nedeniyle vefat edenler, müşteki ve mağdurlar ile katılanların taraf olduğu yargılamada sanıkların----- olduğu, sanıkların taksirle ölüme ve yaralanmaya neden olma suçundan yargılandığı, Mahkemece kısaca; İş sahibi ------Adi Ortaklığı arasında 31.03.2009 tarihinde imzalanan Köprü Barajı ve Hidro Elektrik Santrali sözleşmesi kapsamında, müteahhit firma olan ---- Adi Ortaklığı tarafından ---- İlçesi ---- Köyün yakınlarında bulunan ---- Irmağı üzerinde Enerji üretimi amacıyla silindirle sıkıştırılmış beton baraj tipinde Köprü Barajı ve HES Projesi inşaat ve hidromekanik işlerinin yapımına fiilen 10.07.2009 tarihinde başlanıldığı, Köprü Barajı ve HES Projesinin --- tünelleri ile kesin projeleri ile inşaat uygulama projeleri iş sahibi olan---- tarafından -----yaptırıldığı, ----- tünelinin hidromekanik işleri olan derivasyon batardo kapağı, dipsavak teçhizatı, dipsavak, cebri borusu, giriş ızgarası ve servis kapağı, cebri boru ve emme borusu batardo kapağının projesi, tasarımı, imalatı, naklesi ve bunların montajı ise müteahhit firma olan ---- Adi Ortaklığının taşeronu olan ----yaptırıldığı, ----- tünelinin kaplama, ---- tüneli giriş ve çıkış portelleri ve ulaşım galerisi porteli, giriş yapısı, vana odası ve ulaşım galerisi patlama işleri müteahhit firma olan----Adi Ortaklığının sorumluluğu altında -----Adi Ortaklığı ile ---- firması arasında yapılan anlaşma gereğince --- firmasına taşere edildiği,---- firması tarafından da ----- Şirketi firmasının taşeronluğunda ----- tüneli giriş yapısının inşaatına 28.06.2010 tarihinde başlanıldığı ve su çevirme için gerekli dökümler 10.10.2010 tarihinde geri kalan dökümler ise 21.01.2012 tarihinde bitirildiği, Köprü Barajı ve HES Projesinin hidroelektrik enerji santrali, etek santrali, şalt sahası, gövde, dolusavak, derivasyon tüneli, batardolar, enerji tüneli ve yardımcı yapılarının inşaası, hidromekanik ekipmanların temini ve montajı işlerinin ve bu işlere ait ve iş sahibi ---- tarafından kontrollük teşkilatına temin edilecek sözleşmelerde yer alan şartlara uygun olarak en mükemmel şekilde yapılmasının takibi ve kontrolü için ifa edilecek mühendislik hizmetleri ile ilgili olarak----- ile 04.05.2009 tarihinde 3 yıl süre ile geçerli olmak üzere "Köprü Barajı ve HES Projesi Kontrollük Sözleşmesi" düzenlendiği,...24.02.2012 günü Köprü Barajı ve HES yapımı inşaatında ----- tüneli dipsavak kapaklarının kopması ve barajda toplanan suların kontrolsüz bir şekilde boşalmasıyla sele kapılan bir kısım işçilerin vefat ettiği ve yaralandığı, Mahkemece maddi vakıanın; "Derivasyon tünelinin memba girişindeki kapakların (batardo kapağı) sabitleneceği yerde hatalı imalat sonucu birinci (faz1) faz betonu yüzeyinin tamamen pürüzlendirilmeden ikinci (faz2) faz betonunun yapılması nedeniyle arada boşluk bırakılması, kapakların uygun bir ortamda projesinde olduğu gibi kaldırma krişi ile takılmayıp çelik halatla kapaklar yerine takıldığı andan itibaren çok kısa bir süre sonra kapakların bir çok yerinden şartnamenin izin verdiğinin çok üzerinde önemli su sızıntısı olması (hatta kesin olmayan hesaplamalara göre 300 katı), su sızıntısının önlenmeyip/önlenemeyip gün be gün artması ve baraj rezervuarında çok kısa sürede biriken suyun devasa basıncının da etkisiyle su jetinin oluşması, oluşan su jetinin olay sonrası fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere yaklaşık 15 gün süreyle tünelin tavan kısmındaki ve sol tarafındaki betonlarda tahribata yol açtığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, birinci ve ikinci kademe betonlar arasındaki hatalı imalat nedeniyle var olan bu boşluğa çok kuvvetli basınçlı su girerek iki yüzeyin birbirinden ayrılmasını kolaylaştırdığı, su sızıntısının/jetinin kapakların titreşim genliğinin artmasında ve taşıyıcı alanında ilave gerilmelerin oluşmasında ve tahrip sürecinin hızlanmasında etken rol oynadığı, kapakların mesnetlendiği bölgede, kapağa etkiyen hidrostatik basınç etkisinde mesnet bölgelerinde beton kesitlerde oluşan gerilmelerin aşıldığı basınç gerilmeleri altında ezilmelerin, çekme gerilmeleri altında ise beton kesitlerde çatlakların oluştuğu, çekmenin ve basıncın önemli derecede aşıldığı bölgede başlayan çatlamalarla ve ezilmelerle bölgede betonun dayanımını kaybetmesi sonucu ve batardo kapaklarının beton yüzeye basma oranının projede % 7,5 olarak tasarlanmasının da etkisiyle kapakların önce sol taraf olmak üzere mesnetlendiği bölgedeki birinci faz ve ikinci faz betonlarını kopartıp göçerterek yerinden çıktığı en son Mahkememizce alınan bilirkişi raporu ile birlikte taraflarca dosyaya sunulan ----ve Savcılık aşamasında alınan bilirkişi raporları ile tespit edilmiştir. Böylece baraj rezervuarında bulunan yaklaşık 77 milyon m3 suyun devasa basınçla, kontrolsüz bir şekilde derivasyon tünelinden akarak mansap alanında çalışan 5 işçinin ölümüne, hala cesetleri bulunamayan 5 işçinin de ölümlerine muhakkak nazariyle bakılacak şekilde ölüm karinesi altında kaybolmalarına neden olduğu anlaşılmıştır. " gerçekleştiğinin kabul edildiği, Köprü Barajı ve HES Projesinin derivasyon tünelleri ile kesin projeleri ile inşaat uygulama projelerinin iş sahibi olan ---- tarafından----- yaptırıldığı, Köprü Barajı'nın yapısal analiz ve tasarımlarını gerçekleştiren ----- çalışanları sanıklar -----tarafından yapılan Köprü Barajı ve HES Projesinin derivasyon tünelleri ile kesin projeleri ile inşaat uygulama projelerinin, devasa su yükünü/basıncını taşıyacak güçte tasarlanması gerektiği gibi, yapılacak işin ve coğrafi durumun özellikleri de göz önüne alınmak suretiyle jeolojik, deprem, su sızıntısı ve diğer her türlü durum düşünülerek sağlam, kalıcı ve dayanıklı tasarlanması gerektiği, ancak proje tasarlamasında; ekonominin gözetilip, güvenliğin daha az önemsendiğinin sonuca etkili proje hataları olarak kabul edildiği, kapakların mesnetlendiği betonun parçalanıp kopması ile kapakların yerlerinden çıkması nedeniyle yeterli bir proje yapılmadığı anlaşıldğı, -Köprü Barajı'nın müteaahit firması ----- adi ortaklığı tarafından dava konusu kapakları taşıyacak ‘Tünel iç Çevresi; 1. ve 2. kademe betonu yapımı ilgili firma ve taşeronlarının sorumluluğunda olup, yapım hatalarının olduğu tespit edildiği, ---- ile ----- Adi Ortaklığı arasındaki Köprü Barajı ve HES yapımına ilişkin sözleşme incelendiğinde sözleşmenin 83 madde ve 19 özel şartnameden oluştuğu, sözleşme hükümleri gereği ve olayın oluş şekli ile sanıkların olaydaki rol ve konumları nazara alındağında, Köprü Barajı ve HES projesinin yapımından sadece müteahhit firma olan ----- Adi Ortaklığının değil, -----sorumlu olduğu, sorumluluğun tüm alt ve üst işverenler için geçerli olduğu gerekçesi ile sanıkların görev tanımlarına göre kusur durumları ve illiyet bağı değerlendirilmek suretiyle bir kısım sanıklar yönünden beraat ve bir kısım sanıklar yönünden ceza kararı verildiği görülmüştür.
Yargıtay ----. Ceza Dairesi --- Esas ----- Kararı ile kısaca; 1)Sanık ---- hakkında kurulan beraat hükmünün onanmasına, 2) Sanıklar----- hakkında kurulan mahkumiyet hükümlerinin dosya kapsamına uygun görüldüğünden tebliğnamenin (3) numaralı bozma görüşüne iştirak edilmediği, Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafiilerinin ve mahalli Cumhuriyet savcısının yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak; 1-Sanıklar hakkında hükmedilen uzun süreli hapis cezalarının adli para cezasına çevrilmesi sırasında uygulama maddesinin "TCK'nın 50/4-1.a maddesi" yerine, "TCK'nın 50/4. maddesi" olarak gösterilmesi, 2-Sanıklar hakkında hükmolunan adli para cezalarının ödenmemesi halinde cezaların TCK'nın 52/4. maddesi gereğince hapse çevrileceği ihtarı yapılması gerekirken, infaz yetkisini kısıtlar biçimde "Cumhuriyet Savcılığınca tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezası ödenmezse, 6545 Sayılı Yasa ile değişik 5275 Sayılı CGTİK m.106 gereğince Cumhuriyet savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilerek, iki saat çalışma karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verileceği" ihtarının yapılması, Kanuna aykırı olup, hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince bozulmasına; ancak, bu hususun yeniden yargılama yapılmaksızın aynı Kanunun 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, sanıklar hakkında kurulan "II, III, IV, V" numaralı hüküm fıkralarının (6). bentlerinde yer alan "TCK 50/4 gereğince" ibarelerinin "TCK'nın 50/4-1.a maddeleri gereğince" şeklinde değiştirilmesi ile sanıklar hakkında kurulan "II, III, IV, V" numaralı hüküm fıkralarının (8). bentlerinde yer alan “bu itibarla hüküm kesinleştikten sonra Cumhuriyet Savcılığınca tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezası ödenmezse, 6545 Sayılı Yasa ile değişik 5275 Sayılı CGTİK m.106 gereğince Cumhuriyet savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilerek, iki saat çalışma karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verileceğinin İHTARINA" ibarelerinin hüküm fıkralarından çıkarılarak yerlerine "TCK'nın 52/4 maddesi gereğince ve ödenmeyen adli para cezalarının hapse çevrileceğinin ihtarına" ibarelerinin yazılması suretiyle, sair yönleri usul ve kanuna uygun olan hükümlerin Düzeltilerek onanmasına, 3)Sanık ---- hakkında kurulan beraat hükmünün bozulmasına, 4) Sanıklar ----- hakkında kurulan beraat hükümlerinin temyizen incelenmesinde bozulmasına karar verildiği görülmüştür.
---- Ağır Ceza Mahkemesinin ----- Esas ---- karar sayılı 15/11/2018 tarihli kararı ile; Sanık ----- Sanık -- --- cezalandırılmasına, -- -- -- -- aleyhine ceza kararı verildiği görülmüştür.
Yapılan yargılama ile davacı sigorta şirketi tarafından sigortalı iş makinesinin hasara uğraması nedeniyle sigortalıya ödenen bedelin davalılardan rücuen tahsili istemiyle huzurdaki davanın açıldığı, uyuşmazlığa konu makinenin dava dışı sigortalı ------Lehine davacı nezdinde sigortalı olduğu, davacı tarafından sigortalıya 24/04/2012 tarihinde hasar tazminatı olarak 181.390,00-TL ödeme yapıldığı, sigortalısına ödeme yapan davacının hasar sorumlularına karşı halefiyet ilkesi gereği aktif dava ehliyeti bulunduğu, sigortaya konu iş makinesinin "---- marka ----- tipinde ----" cinsi olduğu, poliçe ve ekli zeyilmameler ile "çarpma, çarpışma, raydan çıkma, devrilme, düşme, yuvarlanma, toprak kayması, toprak çökmesi, yangın, yıldırım, hırsızlık, deprem, sel, seylap çığ sebepleri ile meydana gelebilecek hasarların" teminat altına alındığı, tenzili muafiyet kaydıyla sigorta teminat miktarının belirlendiği, makinenin 24/02/2012 tarihinde hasara uğradığı, hasar tarihinde poliçenin taraflar yönünden geçerli ve yürürlükte olduğu, olay nedeniyle Ağır Ceza Mahkemesinde yapılan kovuşturma ile maddi vakıanın "----- tünelinin memba girişindeki kapakların (batardo kapağı) sabitleneceği yerde hatalı imalat sonucu birinci (faz1) faz betonu yüzeyinin tamamen pürüzlendirilmeden ikinci (faz2) faz betonunun yapılması nedeniyle arada boşluk bırakılması, kapakların uygun bir ortamda projesinde olduğu gibi kaldırma krişi ile takılmayıp çelik halatla kapaklar yerine takıldığı andan itibaren çok kısa bir süre sonra kapakların bir çok yerinden şartnamenin izin verdiğinin çok üzerinde önemli su sızıntısı olması (hatta kesin olmayan hesaplamalara göre 300 katı), su sızıntısının önlenmeyip/önlenemeyip gün be gün artması ve baraj rezervuarında çok kısa sürede biriken suyun devasa basıncının da etkisiyle su jetinin oluşması, oluşan su jetinin olay sonrası fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere yaklaşık 15 gün süreyle tünelin tavan kısmındaki ve sol tarafındaki betonlarda tahribata yol açtığı, birinci ve ikinci kademe betonlar arasındaki hatalı imalat nedeniyle var olan bu boşluğa çok kuvvetli basınçlı su girerek iki yüzeyin birbirinden ayrılmasını kolaylaştırdığı, su sızıntısının/jetinin kapakların titreşim genliğinin artmasında ve taşıyıcı alanında ilave gerilmelerin oluşmasında ve tahrip sürecinin hızlanmasında etken rol oynadığı, kapakların mesnetlendiği bölgede, kapağa etkiyen hidrostatik basınç etkisinde mesnet bölgelerinde beton kesitlerde oluşan gerilmelerin aşıldığı basınç gerilmeleri altında ezilmelerin, çekme gerilmeleri altında ise beton kesitlerde çatlakların oluştuğu, çekmenin ve basıncın önemli derecede aşıldığı bölgede başlayan çatlamalarla ve ezilmelerle bölgede betonun dayanımını kaybetmesi sonucu ve batardo kapaklarının beton yüzeye basma oranının projede % 7,5 olarak tasarlanmasının da etkisiyle kapakların önce sol taraf olmak üzere mesnetlendiği bölgedeki birinci faz ve ikinci faz betonlarını kopartıp göçerterek yerinden çıktığı, baraj rezervuarında bulunan yaklaşık 77 milyon m3 suyun devasa basınçla, kontrolsüz bir şekilde derivasyon tünelinden akarak mansap alanında çalışan 5 işçinin ölümüne, hala cesetleri bulunamayan 5 işçinin de ölümlerine muhakkak nazariyle bakılacak şekilde ölüm karinesi altında kaybolmalarına neden olduğu..." şeklinde kabul edildiği, 31/03/2009 tarihli Sözleşmeye göre -----Adi Ortaklığı olduğu, davalılar arasındaki sözleşmede sözleşme konusunun “HES'lerin inşaatı kapsamındaki bu sözleşme ve eklerinde açıklanan işlerin iş sahibi tarafından müteahhide yaptırılması olarak“ açıklandığı, adi ortaklık tarafından bir kısım işlerin dava dışı ----- taşere edildiği, dava dışı -----tarafından dava dışı ------ adına düzenlenen 27/01/2011 tarihli Proforma Fatura düzenlendiği, greyderin dava dışı ---- adına 07/04/2011 tarihinde tescil edildiği, Düzenleme Şeklinde Finansal Kiralama Sözleşmesinde kiracının-----olduğu, kira süresinin 3 yıl olarak belirlendiği, kira konusu iş makinesinin ----. tarafından (işveren) ----- Adi Ortaklığına 10/01/2012 tarihli Makine Kira Sözleşmesi ile------Barajı şantiyesinde çalıştırılmak üzere" kiralandığı, bu kapsamda sigortalı iş makinesinin 24/02/2012 tarihinde ---- Nehri’nin ---- kolu üzerinde bulunan Köprü Barajı ve HES inşaatında hasara uğrayarak pert olduğu, sovtaj ve muafiyet indirimi sonrası KDV dahil 181.390,10-TL zararın ortaya çıktığının yapılan bilirkişi incelemesi ile anlaşıldığı, davacının ödeme tarihinden itibaren tarafların tacir olduğu dikkate alınarak ticari faiz talep edebileceği, bu kapsamda 181.390,00-TL asıl alacağa ödeme tarihinden takip tarihine kadar işleyen faiz miktarının 7.317,72 TL olduğu, iş makinasını kiralayan adi ortaklığın sözleşmesel ilişki kapsamında sorumluluğu bulunmakla birlikte, ceza yargılamasındaki kusur değerlendirmesi ile hukuk hakimi bağlı olmamakla birlikte ceza hakimliğince tespit edilen maddi vakıa, alınan bilirkişi raporlarındaki değerlendirmeler dikkate alındığında davalı iş sahibi ----- Adi ortaklığını oluşturan davalı şirketlerin meydana gelen hasardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, her ne kadar alınan bilirkişi raporlarında davalılar ve dava dışı firmalar yönünden kusur nispetlerinin tayini yapılmış ise de davacı tarafından takip talebinde "müştereken ve müteselsilen" tahsil talebinde bulunulduğu, asıl işveren, taşeron ve alt taşeronlar arasındaki kusur dağılımının kendi aralarındaki iç rücuya ilişkin olduğu ve tespitinin huzurdaki yargılamada etkisi bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmakla davanın kısmen kabulü gerektiği, alacağın yargılamayı gerektirdiği ve likid olmadığı anlaşılmakla icra inkar tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-)Davanın KISMEN KABULÜNE- KISMEN REDDİNE,
2-)Davalıların ----. İcra Müdürlüğünün --- Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazlarının ayrı ayrı kısmen iptali ile takibin 181.390,00-TL asıl alacak, 7.317,72-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 188.707,72-TL üzerinden DEVAMINA,
-Asıl alacağa takip tarihinden itibaren ticari temerrüt faiz işletilmesine,
3-)Koşulları oluşmadığından icra inkar tazminatı taleplerinin reddine,
4-)Karar ve ilâm harcı olan 12.890,62-TL harçtan peşin alınan alınan 1.860,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 11.030,02-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,
5-)Davanın kabul edilen miktarı yönünden; Davacı vekille temsil olunmakla karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Genel Hükümler madde 13/1 ve A.A.Ü.T. uyarınca 30.193,24TL vekâlet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,
6-)Davanın red edilen miktarı yönünden; Davalılar vekille temsil olunmakla karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Genel Hükümler madde 13/1 ve A.A.Ü.T. uyarınca 180,15-TL vekâlet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara ödenmesine,
7-)Davacı tarafça yatırılan 1.892,85-TL harç ve 32.175,60-TL bilirkişi, posta, tebligat gideri, olmak üzere toplam 34.068,45-TL yargılama giderinden davayı kabul - ret oranı dikkate alınarak; toplam 34.034,38 -TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
8-)Davalı -----.tarafından işbu dava nedeni ile yapılan 1.875-TL bilirkişi yargılama giderinden davayı kabul - ret oranı dikkate alınarak; toplam 1,87-TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile adı geçen davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
9-)Davalı -----tarafından işbu dava nedeni ile yapılan 1.875-TL bilirkişi yargılama giderinden davayı kabul - ret oranı dikkate alınarak; toplam 1,87-TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile adı geçen davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
10-)Kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesini müteakip HMK. madde 333/1 uyarınca yatıran tarafa iadesine,Dair, davacı vekilinin, davalı ---- şirketi vekilinin ve ihbar olunan ---- şirketi vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ---- Bölge Adliye Mahkemesi’ne İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.