T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2020/15 Esas
KARAR NO: 2020/176
DAVA: Tespit
DAVA TARİHİ: 03/01/2020
KARAR TARİHİ: 04/03/2020
Mahkememizde görülmekte olan Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili olan şirketin -------, mühendislik ve taahhüt hizmetleri veren---- olan bir şirket olduğunu, müvekkili olan şirket ile aralarında ticari ilişki kapsamında ------ numaralı -------- numaralı ----- çeklerin yaklaşık 11 sene önce, yurt dışında faaliyette bulunan 2 ayrı tedarikçiye keşide ve teslim edildiğini, müvekkili olan şirketin bu çekleri nakit akışındaki sıkıntı nedeniyle hesapta hazır edmediğini ancak sonrasında hesaben ödemelerini yaparak borcunu kapattığını, çeklerin bedellerinin lehtarlarına ödenmiş olduğundan, çeklerle ilgili herhangi bir yasal prosedür işletilmediğini, icra takibi başlatılmadığını hatta müvekkili olan şirkete ihtarname de keşide edilmediğini, çek bedellerini ödemelerine -----, müvekkili olan şirketin ödemesini yaptığı ve icra takibine konu edilmemiş çek asıllarını ilgili talepleri nedeniyle ilgili banklara iade etmek durumunda olduğunu, davaya konu çeklerin iade edilmemiş olması nedeniyle müvekkilinin bankalardan yeni çek karnesi alamadığını, iade edilemeyen çek yaprakları için bankaların hamile ödemekle yükümlü olduığu miktar müvekkilinin banka sicilinde negatif görünüme neden olduğunu, çek asıllarının yurt dışında yerleşik ilgili şirketlerden talep etme --- denendiğini ancak şirketlerle irtibat sağlanamadığını, iletişim kurulamaması nedeniyle çeklerin akıbetininin belirsiz olduğunu, talebe konu çeklerin 13/02/2009 ve 30/01/2009 keşide tarihli olduğuınuı ve zamanaşımına uğradıklarını, tüm bu nedenlerle çeklerin zamanşımına uğradığının ve ilgili çekler ile ilgili bankların yaprakları için hamile ödemekle yükümlü olduğu miktarlarının zamanaşımına uğradığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizce; ------ ---- --- bedelli çek hesabının kime ait olduğunun, çeklerin ibraz edilip edilmediğinin ve ibraz edilmiş ise ibraz edenin kimlik ve adres bilgilerinin, -------bedelli çek hesabının kime ait olduğunun, çeklerin ibraz edilip edilmediğinin ve ibraz edilmiş ise ibraz edenin kimlik ve adres bilgilerinin bildirilmesi istenilmiş gelen yazı cevapları dosya arasına alınarak incelenmiştir.
Dava, dava konusu çeklerin zamanaşımına uğradığının tespiti istemine ilişkindir.
Hukuki yarar bir dava şartıdır. Eda davalarında ve inşaî davalarda hukuki yararın bulunduğu varsayılır. Tespit davalarında ise her olayın özelliğine göre davacının tespit davası açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı değerlendirilmeli, özellikle eda davası açılması mümkün olan hallerde olumlu tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmelidir.
Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının münhasıran çeklerin zamanaşımına uğradığını tespit ettirmekte hukuki yararı bulunmamaktadır. Söz konusu çekler nedeniyle davacı hakkında başlatılmış bir icra takibi veyahut açılmış bir dava bulunmamaktadır. Zira çeklerin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, ancak açılacak bir eda davasında, gerektiğinde değerlendirilecektir. Bu nedenle davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır.
Davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartı (HMK m. 114/1-h) olup, davanın her aşamasında ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın hakim tarafından kendiliğinden gözetilir. (HMK m. 115/1) O halde, davanın hukuki yarar bulunmadığından, usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM (Yukarıda Açıklanan Nedenlerle):
1-HMK'nın 114/1-h ve 115/2 maddeleri gereğince hukuki yarar yokluğundan DAVANIN USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar kanunu uyarınca alınması gereken 54,40 TL harcın peşin yatırılan toplam 73,10 TL harçtan mahsubu ile bakiye 18,70 TL harcın karar kesinleştiğinde istek halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı HMK md. 333 uyarınca karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı