T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/863
KARAR NO: 2024/562
DAVA: 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit
DAVA TARİHİ: 30/09/2022
KARAR TARİHİ: 09/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Huzurdaki davaya dayanak icra takip dosyası olan ---- İcra Müdürlüğüne ait ---- Esas sayılı dosyanın tarafları ile ---- İcra Müdürlüğüne ait ----- Esas sayılı dosyanın taraflarının aynı olduğunu, her iki dosyada da takip alacaklısı ---- , takip borçlusu---- olduğunu, ----İcra Müdürlüğüne ait -----Esas sayılı icra takip dosyasından, 21.04.2021 tarihinde düzenlenen 1. haciz ihbarnamesi müvekkil şirkete 17.05.2021 tarihinde fiziki olarak postacı marifeti ile tebliğ edildiği, tebliğ edilen bu haciz ihbarnamesine karşı aynı gün 17.05.2021 tarihinde "takip borçlusu olan ---- Müvekkil Şirket nezdinde herhangi bir hak ve alacağı bulunmadığından" bahisle itiraz edildiği, -Müvekkil şirketin----adresindeki fabrika adresine, 01.10.2021 tarihinde -----. İcra Müdürlüğünün ----Talimat Dosyasından fiili hacze gelindiğini, Fiili haciz ile eş zamanlı olarak davacı müvekkil şirketin adına kayıtlı şirket araçlarına ve tüm bankalardaki hesaplarına da haciz ve bloke konulduğunu, yapılan ve uygulanan haczin, davalılardan takip alacaklısı ----- , takip borçlusunun da diğer davalı ----olan ---- İcra Müdürlüğüne ait ------ Esas Sayılı icra takip dosyasından alınan talimat ile olduğu yani müvekkil şirketin tarafı olmadığı bir dosyadan olduğu, müvekkilinin icra dosyasında 3. şahıs konumundaki davacı müvekkil şirket, icra takip dosyasından 1.,2. ve 3. haciz ihbarnameleri sonucu borçlu duruma düşürülmüş olduğunu 01.10.2021 tarihli ---- İcra Dairesi ----- Talimat Nolu dosya marifeti ile yapılan fiili haciz ve eş zamanlı uygulanan banka hesaplarının bloke edilmesi esnasında muttali olmuş , kendisine icra memurunun ve alacaklı vekilinin bizzat söylediği miktar kadar parayı, talimat dosya masraflarının da ilavesi ile 94.152,68 TL olarak haciz baskısı altında ve banka hesaplarına konulan blokelerin ivedilikle kendileri tarafından takip edilerek kaldırılacağı sözüne karşılık fiili haciz esnasında icra müdürlüğü dosyasına ihtirazi kayıtla ödendiğini beyanla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davamızın kabülü ile; 87.958,65 TL'nin ödeme tarihi olan 01/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile beraber davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 6.194,03 TL'nin ödeme tarihi olan 01/10/2021 tarihinden -----Hukuk Mahkemesinin karar tarihi olan 05/08/2022 tarihine kadar işlemiş ticari avans faizinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Davalıların müvekkil hakkındaki icra takibi kötü niyetli olduğundan ayrıca alacak likit olduğundan 94.152,68 TL'nin %20'sinden az olmamak üzere haksız takip tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Vekâlet ücreti ve sair yargılama giderlerinin davalılara yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA
Davalı ----- Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin alacağının tahsili amacıyla ----. İcra Müdürlüğü'nün ----- Esas sayılı icra dosyası ile icra takibi başlatılmış ve 25/08/2020 tarihinde borçlular, ----Şirketi'ne ve ----- Şirketi'ne ödeme emri gönderilerek işbu icra takibi mevzuata uygun bir şekilde kesinleştirildiğini, akabinde müvekkili şirketin alacaklı olduğu icra dosyasına istinaden borçlu -----Şirketi'nin 3. kişilerde bulunan hak ve alacaklarını tahsil edebilmek için İcra İflas Kanunu'nun 89. maddesi uyarınca davacı şirket ve dava dışı şirketlere haciz ihbarnamesi gönderildiğini, borçlu -----Şirketi ile bağlantılı olarak davacı şirketin aktif ulusal elektronik tebligat adresine birinci, ikinci ve üçünçü haciz ihbarnameleri usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup bu ihbarnamelere yasal süresi içerisinde itiraz edilmediğini, yasal süreler içerisinde davacı şirket tarafından haciz ihbarnamelerine itiraz edilmemesi üzerine ilgili icra dosyasındaki 3. şahıs olarak görünen davacının sıfatı değiştirilerek bu değişiklikten sonra icra takip işlemlerine borçlu sıfatıyla devamının sağlandığını, ---- İcra Müdürlüğü'nün ---- Talimat sayılı dosyası ile borçlu konumuna gelen davacı şirketin adresine, 01/10/2021 tarihinde haciz işlemleri için gidildiğini, haciz mahallinde hazır bulunan davacı şirket vekili, davacı şirketin ulusal elektronik tebligat adresi olduğunu unuttuklarını bu sebeple kontrol etmediklerini ileri sürdüğünü, davacı tarafından işbu hususa ilişkin ---- İcra Hukuk Mahkemesi'nin ----esas sayılı dosyasıyla dava açılmış olup bu dava derdest olduğunu, yerel mahkemece yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde haciz ihbarnamelerinin usulüne uygun tebliğ edildiğinin tespit edildiği ve davacının şikayetinin reddine karar verildiğini, işbu karara karşı davacı taraf istinaf yoluna başvurulmuş olup söz konusu dava istinaf aşamasında olduğunu, davacı şirkete gönderilen haciz ihbarnamelerinin mevzuata uygun olarak elektronik tebligat ile gönderildiğini, Davacı yanın hacze gelindiğini ve söz konusu borcu icra tehdidi altıda ödediğini iddia etse de İcra İflas Kanunu'nun 89. Maddesinin alacaklıya tanıdığı haklar dışında bir işlem yapılmadığını, buna göre usulüne uygun olarak ihbarnameler davacının elektronik tebligat adresine gönderilmiş olup davacı tarafça bu hususta bir itirazın ileri sürülmediğini, davacı şirketin adresine gidildiğinde herhangi bir haciz işlemi yapılmadan işlemlere son verildiğini, davacının fazla ödeme yaptığına ilişkin iddialarının gerçeği yansıtmadığını beyanla; Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile: davanın reddine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Diğer davalı ----- Şirketi kendisine yapılan usulüne uygun tebliğe rağmen davacı yanın dava dilekçesine cevap vermemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle, İ.İ.K.nun 89/3 haciz bildirimi nedeni ile 3. Şahıs tarafından icra tehdidi altında ödenen paranın iadesine yönelik olarak açılan istirdat davasıdır.Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Bilirkişi heyeti tarafından verilen raporda özetle; " Ticari Defter Tasdikleri Ve Kayıt Düzeni yönünden, davacı şirketin, dava konusu kapsamında incelenen 2019, 2020 ve 2021 yıllarında E.Defter mükellefi olduğu, lefterlerin Gelir İdaresi Başkanlığı e.defter beratlarının alındığı, bu şekli ile TIK, HMK ve VUK hükümleri gereği zorunlu yasal tasdiklerinin yapıldığı, defterlerin bilgisayarlı kayıt ortamında işlenmiş olup, muhasebe standartları ve tekdüzen hesap planı ilkelerine uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, 6102 sayılı TTK 64/3 ve HMK 222 madde hükümleri gereği sahibi lehine delil niteliğine haiz olduğu, davalılar tarafından, bilirkişi incelemesine ticari defter ve belge sunulmadığı, davacının ticari defterleri, icra takip dosyası ve dava dosyası içeriğinin karşılaştırmalı incelenmesi sonucunda: 2021 yılında; davacı şirket ile davalılardan-----arasındaki ticari ilişki kapsamında, 2021 yılının, 2020'den devreden davalı şirket alacağı 3.336,05-TL ile açılışının yapıldığı, 2021 yılında taraflar arasındaki ticaret hacminin 14.682,25-7L olduğu ve Davalı -----16/04/2021 itibariyle, davacı şirketten 2.118,95-TL alacaklı olduğu, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında, 2019, 2020 ve 2021 yılı ticaret hacmi ortalamasının 39.894,00-TL olduğu, davacı şirketin, incelenen 2019, 2020 ve 2021 yılı ticari defter kayıtlarında, Davalı ----- incelenen yıllar içerisinde ay sonu alacak bakiyesinin 1.500,00-TL ile 4.000,00-TL arasında seyrettiği, davacı şirket ile Davalılardan-----. arasındaki ticari ilişkinin 16/04/2021 tarihinden sonra devam etmediği ve iş bu davaya konusu dikkate alındığında; davacı şirket tarafından, davalılardan icra takibi alacaklısı ----- 01/10/2021 tarihinde ihtirazi kayıtla 94.152,68 TL ödemenin yapıldığı tarihte davalılardan icra takibi borçlusu ------, davacı şirketten 2.118,95-TL alacaklı olduğu 3. dava konusu icra takip dosyaları ile ilgili inceleme ve tespitlerde, ---- İcra Müdürlüğüne ait -----Esas sayılı dosyanın tarafları ile-----İcra Müdürlüğüne ait ----- Esas sayılı dosyanın tarafları aynı olduğu, her iki dosyada da takip alacaklısı---- , takip borçlusu -----olduğu, 01/09/2020 tarihli icra takip tutarının 76.009,39 TL - cari hesap alacağından kaynaklı asıl alacak tutarı ve 152,02-TL işlemiş faizi olmak üzere toplam 76.161.41-TL olduğu, ----İcra Müdür ----- Esas sayılı dosya İle başlanılan icra takip kapsamında, 01/10/2021 tarihinde davacı tarafından ihtirazi kayıtla 94.152,68-TL ödendiği, 01.10.2021 tarihinde ----. İcra Müdürlüğünün 2021/148 Talimat Dosyasından fiili hacze gidildiği, yapılan ve uygulanan haczin, davalılardan takip alacaklısı----takip borçlusunun da diğer davalı -----olduğu, davacı şirketin tarafı olmadığı bir dosya kapsamında icra takibine muhatap olduğunun tespit edildiği, alacak miktarı bakımından; Davacının ticari defterlerinde yapılan incelemeye göre, davacının davalıya haciz ihbarnamelerinin gönderildiği tarihte 2.118,95 TL borçlu olduğu, davalı takip borçlusunun ticari defterlerinin ibraz edilmediği, bu durumda davacının ticari defterlerine göre; Takip borçlusunun davacı aleyhine 85.839,70 TL sebepsiz zenginleştiği, taraflar tacir olduğundan davacının ilgili bedeli davalı takip borçlusu ----- ticari faizi ile birlikte isteyebileceği, Mahkemece, davalı takip alacaklısının davacının takip borcu kadar borçlu olmadığını bildiği ya da bilebileceğine kanaat edilmesi halinde, davacının 85.839,70-TL' yi haksız fiil hükümlerine binaen davalı takip alacaklısı---- ödeme tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte talep edebileceği, İcra Hukuk Mahkemesinde görülen davanın kesinleşip kesinleşmediği bilinemediği, Mahkeme kararının fazla ödendiğine hükmedilen 6.194,03 TL' ye karar tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmesi halinde, ödeme tarihi ile karar tarihi arasındaki tutara 838,65 TL ticari faiz işlediği" şeklinde rapor sunulmuştur.
Bilirkişi heyeti tarafından verilen ek raporda özetle;"Davacının ticari defterlerinde yapılan incelemeye göre, davacının davalıya haciz ihbarnamelerinin gönderildiği tarihte borçlu olmadığı, davalı takip borçlusunun ticari defterlerinin ibraz edilmediği, bu durumda davacının ticari defterlerine göre; Takip borçlusunun davacı aleyhine 87.958,65-1L sebepsiz zenginleştiği, taraflar tacir olduğundan davacının ilgili bedeli davalı takip borçlusu ----- ticari faizi ile birlikte isteyebileceği, Mahkemece, davalı takip alacaklısının davacının takip borcu kadar borçlu olmadığını iği ya da bilebileceğine kanaat edilmesi halinde, davacının 87.958,65 TL' yi haksız fiil hükümlerine binaen davalı takip alacaklısı-----ödeme tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte talep edebileceği, İcra Hukuk Mahkemesinde görülen davanın kesinleşip kesinleşmediği bilinemediği, Mahkeme kararının fazla ödendiğine hükmedilen 6.194,03 TL' ye karar tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilmesi halinde, ödeme tarihi ile karar tarihi arasındaki tutara 838,65 TL ticari faiz işlediği " şeklinde rapor sunulmuştur.
Eldeki dava dosyası mahkememize ----Asliye Hukuk Mahkemesinin ----Sayılı dosyasından verilen görevsizlik kararı ile mahkememizin ----- Esasına kaydedildiği mahkememizce de görevsizlik kararı verildiği merci tayini için dosyanın ---- BAM ----. HD'ne gittiği --- Bam ---. HD tarafından mahkememizin görevli olduğuna karar verilmiştir. ---- BAM ----. HD'nin merci tayininde mahkememizi görevli kılınması sebebiyle işin esasına girilerek yargılama yapılmıştır.Somut olayda davalı ----- dekoratifin 16/04/2021 tarihi itibariyle davacı şirketten alacağının bulunmadığı, davacının davalı ------01/10/20221 tarihinde ihtirazi kayıtla 94.152,68 TL ödemeye yapıldığı, eldeki davanın 30/09/2022 tarihinde açıldığı, davacının davalı esas dosya borçlusuna bir borcunun bulunmadığı usul ve yasaya uygun bilirkişi raporu ile sabit hale gelmiştir.
---- İcra Hukuk Mahkemesinin ----- sayılı ilamı ile birleşen davada davacının davalıya 6.194,03 TL fazla ödeme yapıldığı, esas davada da haciz ihbarnamelerine süresinde itiraz edilmediğinin tespit edildiği görülmüştür. İlgili mahkeme kararı istinaf incelemesinden geçerek 20/12/2023 tarihinde kesinleşmiştir.Üçüncü kişi (davacı) zimmetinde sayılan borcu (parayı) icra dairesine ödemeden önce, borçlu ile kötüniyetli alacaklı (veya sadece kötüniyetli alacaklı) aleyhine, alacaklıya borçlu olmadığının tespiti için genel bir menfi tespit davası da açabilir. Çünkü, menfi tespit davası, eda davasının öncüsüdür. Bu aşamada eda davası (İİK m.89/5) açma hakkı olmayan üçüncü kişinin menfi tespit davasını açmakta hukuki yararı bulunmaktadır. Bu menfi tespit davasının sebebi (dayandığı vakıa), takip alacaklısının, üçüncü kişinin takip borçlusuna borçlu olmadığını bildiği halde, kötüniyetle onu hataya düşürerek (Haksız fiil) borcun üçüncü kişinin zimmetinde sayılmasını sağlamış olan kötüniyetli alacaklıya borçlu olmadığı vakıasıdır. Bu dava, dava sebebi bakımından, İİK m. 89/III,c.4'deki özel menfi tespit davasından farklı olup, İİK'nın 72. maddesi hükümlerine tabidir ve bu nedenle belli bir süreye bağlı değildir. Esas Borçlu aleyhine açılan davanın hukuki sebebi ise, sebepsiz zenginleşmedir. (-----bayılı ilamları da bu yöndedir.Davalı alacaklı ile davalı borçlunun zorunlu dava arkadaşı olmadıkları, her bir davalı yönünden davanın hukuki sebebinin farklı olduğu, davacının davalı alacaklı yönünden, takip borçlusuna borçlu olmadığını bilmesine/ bilebilecek durumda olmasına rağmen kötüniyetle onu hataya düşürerek borcun kendisinin zimmetinde sayılmasını sağladığı (haksız fiil) iddiasını; davalı borçlu yönünden ise, borçlunun sebepsiz zenginleşeceği iddiasını kanıtlamakla yükümlü olduğu (----- anlaşılmıştır.
Usul ve yasaya uygun bilirkişi raporuna göre davacı, davalı esas borçluya karşı borçlu olmadığına göre, davalı alacaklının davacıdan talep edebileceği bir alacak bulunmamaktadır. Davacı tarafından ihtirazi kayıtla icra tehdidi altında icra takibi borcu fazlasıyla ödenmiştir. Davacı borçlu olmadığı bir parayı ödemiş olduğundan ödediği bedeli farklı hukuki sebeplere dayansa da davalılardan talep edebilecektir. Hal böyle olunca davacının ödemiş olduğu paranın iadesine ilişkin talebi yerinde görülerek davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalıların kötüniyeti davacı tarafından ispatlanamadığından davacının kötüniyet tazminat talebi yerinde görülmemiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
a- 87.958,65 TL'nin ödeme tarihi olan 01/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
b- 6.194,03 TL'nin ödeme tarihi olan 01/10/2021 tarihinden 05/08/2022 tarihine kadar işleyecek avans faizi (taleple bağlılık ilkesi gereğince) ile birlikte davalı----- alınarak davacıya verilmesine, ---- ilişkin istemin reddine,
2-Şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
3-Sair hususların gerekçeli kararda gösterilmesine,
2-Karar harcı 6.431,56-TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan peşin harç ile bakiye karar harcı toplamı 1.607,90 -TL harcın mahsubu ile bakiye 4.823,66 -TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazine adına irad kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 80,70 TL başvurma harcı, 1.607,90 TL peşin nispi harç ve bakiye karar harcı toplamı olmak üzere toplam 1.688,60 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine
4-Davacı tarafından yapılan 1.000,00-TL tebligat ve müzekkere gideri, 8.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 9.000,00-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
5-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 17.900,00-TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
8-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.360,00-TL arabuluculuk ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,Dair; davacı vekili ile davalı ----- vekilinin yüzüne karşı, davalı ---- yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.