T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/627 Esas
KARAR NO: 2024/529
DAVA: Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 14/04/2021
KARAR TARİHİ: 28/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ------- tarihinde müvekkil şirkete başvurarak öncelikle müvekkil şirketin markası, mağaza dizaynı ve know-how vb. ile ilgili olmak üzere görüştüklerini, taraflar arasında mutabakat sağlanarak 04.03.2019 tarihinde -------- akdedildiğini, müvekkil şirket sözleşme gereği markasının, logosunun ve sloganlarının belirlenen adreste davalı tarafından kullanılmasına izin verdiğini, tüm sözleşmesel yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, davalı tarafın mağazasında sürdürme yükümlülüğü bulunan faaliyetlerini tek taraflı olarak sözleşmeye aykırı şekilde sonlandırdığını, davalının sözleşmeyi ihlale yönelen davranışlarının çekilmez hal alması nedeniyle müvekkil tarafından -------- Yevmiye numaralı ihtarnamesi ilk olarak ihlal edilen sözleşmesel yükümlülükler ile ödemeleri davalının kendisine hatırlatılmış ve işbu sözleşmeye aykırılıkların giderilmesi amacıyla 15 günlük süre tanındığını, tanınan süre içerisinde ahde vefa ilkesine aykırı olarak ihlalini sürdüren davalıya mesnetsiz dayanaklarla ihtarnameye cevap verilmesi nedeniyle tekrar ----------Yevmiye Numaralı ihtarnamesi ile davalının sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşme haklı nedenle fesih edildiğini, arabuluculuk görüşmelerinde sonuç alınamadığını, davalının yükümlülüklerine yerine getirmediğini, davalı tarafın hukuka aykırı eylemleri nedeniyle müvekkil davacı tarafından sözleşmenin haklı nedenle feshedilmek durumunda kalması ve sözleşmeyi sonlandırması sonucu uyuşmazlık konusu sözleşmenin "Sözleşmenin sona ermesi" başlıklı 12. maddesinin 6. fıkrası uyarınca işin mahiyet ve miktarına uygun olarak ve önceden karşılıklı olarak müzakere edilerek 85.000 -TL cezai koşula bağlandığını, Söz konusu borç nedeniyle davalı ---------- Ergen aleyhine -----Esas numaralı dosyasıyla icra takibine girişilmiş olup söz konusu takip davalının haksız ve kötü niyetli itirazı sonucunda durduğunu tüm bu nedenlerle 5.000TL(Kısmi) Cezai Şart ile 3.000 TL (Kısmi) Mahrum Kalınan Kar(Olumlu Zarar) Fesih tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi ile birlikte müvekkil davacıya ödenmesi ile davanın kabulüne, davalı borçlunun-------- sayılı icra takibine yaptığı kötüniyetli ve haksız itirazının şimdilik 5000 TL yönünden iptaline, icra takibinin şimdilik 5000 TL yönünden takibin devamına, Haksız ve kötü niyetli olarak borca itiraz ederek takibin durmasına sebebiyet veren davalı borçlu aleyhine dava konusu 5000 TL'nin %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana tahmiline, karar verilmesin dava ve talep etmiştir. Davacı vekili ıslah dilekçesinde özetle; fazlaya dair tüm haklarının ve ileride tekrar artırım veyahut yeni bir dava konusu edebilme hakkları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 85.000 TL cezai şart, --------- sayılı dosyasına vaki itiraza konu borcu 5000TL(Kısmi)'den 5.726,72 TL ıslah ederek arttırdıklarını, dava tarihi itibariyle ticari temerrüt faizi ile birlikte müvekkil davacıya ödenmesine, açılan davanın kabulüne yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana tahmiline, karar verilmesin dava ve talep etmiştir.
SAVUNMA;Davalı taraf, eldeki davaya herhangi bir cevap vermemiş, HMK 128. madde hükmü uyarınca davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar etmiş sayılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle, -------- sayılı icra takibine davalının yapmış olduğu itirazın İİK 67. maddesi gereğince iptali ile icra inkar tazminatı isteminden ibarettir.İİK. mad. 67/I -III, V‟de düzenlenmiş bulunan itirazın iptali davası, borçlunun itirazının hükümsüz kılınarak, itiraz ile duran ilâmsız takibe konu olan alacağın varlığının saptanarak, icra takibinin devam etmesini (ve bu suretle, takip konusu alacağın borçludan alınmasını) sağlamak amacı ile açılır.İtirazın iptali davası açılabilmesi için; a) Yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir ilamsız icra takibi bulunmalıdır. İtirazın iptal davası, icra takibi ile bağlantılı olduğundan, davalı aleyhine yapılmış geçerli bir icra takibi bulunmadıkça, itirazın iptali davası dinlenmez. Yetkili icra dairesinde yapılmış usulüne uygun bir icra takibi bulunmadıkça, itirazın iptali davası açılamaz. Eğer, icra mahkemesince “ödeme emrinin iptaline” ya da “icra takibinin iptaline” karar verilmişse, iptal davası konusuz kalır.
b) Borçlu tarafından süresi içinde yapılmış -ve hakkındaki takibi durdurmuş olan- geçerli bir itiraz bulunmalıdır.Borçlu tarafından süresinden sonra ödeme emrine itiraz edilmiş olduğu için ya da süresi içinde olmakla beraber yanlış (yetkisiz/görevsiz) yere itiraz edildiği için takip kesinleşmisse veya takip, borçlunun itirazı nedeniyle değil de icra mahkemesinin kararıyla durdurulmuşsa bu gibi durumlarda itirazın iptali davası açmakta hukuki yarar bulunmayacaktır.
c) Alacaklı tarafından, borçlunun itirazının kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davasının açılmış olması gerekir. Alacaklının, “itirazın kendisine tebliğinden itibaren” bir yıl içinde borçlunun itiraz ettiği alacağının tespiti ve itirazın iptali dileğiyle açtığı dava “itirazın iptali” davası niteliğini taşır. Bu davanın açılabildiği, “bir yıllık süre” hak düşürücü süredir. Bir yıllık dava açma süresinin başlangıcı, “itirazın alacaklıya tebliğ tarihi”dir. Bu halde; borçlunun itirazı, alacaklıya tebliğ edilmemişse, bir yıllık dava açma süresi işlemeye başlamayacaktır. Davacının, itirazı herhangi bir şekilde öğrenip öğrenmemesi de sürenin başlamasını gerektirmez. İtirazın iptali istemine konu, ------- sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklının, davalı borçlu aleyhine genel haciz yolu ile icra takibinde bulunduğu, ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği; borçlu tarafından borca itiraz edildiği, itiraz dilekçesinin davacı tarafa tebliğ edilmediği huzurdaki davanın yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. Mahkememizin -----sayılı görevsizlik kararı ile ------ sayılı görevsizlik kararları arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü nedeniyle dosyanın istinafa gönderildiği,-----ilamıyla, mahkememizin yetkili olduğu anlaşılmakla dosya mahkememizin yukarıda belirtilen esasına kaydedildiği anlaşılmıştır.Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi tarafından alınan raporda özetle; davacı ticari defter kayıtlarına göre davacının davalıdan takip tarihi itibariyle 5.726,72 TL alacaklı olduğu, Davalı incelemeye iştirak etmediğinden ve delil de sunmadığından karşıt incelemenin yapılamadığı, Davacının davalıdan 847,18 TL işlemiş faiz talep edebileceği hesaplanmış ise de davacının işlemiş faiz olarak 815,69 TL talep ettiği, Davacının cezai şart talebinin uygun olup olmadığının mahkememize ait olduğu Davalının Mücbir sebep gerekçesi ile sözleşmeyi kabulü durumunda, davacının davalı taraftan cezai şart talep edemeyeceği, davalı tarafın fesih ihbarını Mücbir sebep koşuluna dayandırdığı Covid -19 a bağlı olarak 26.10.2020 tarihinde yaptığı, Davalının mücbir sebep nedeniyle feshinin kabul edilmemesi durumunda ise davacının davalı taraftan 85.000,00 TL cezai şart talep edebileceği, Davacının haklı feshi kabulü halinde (06.11.2020) tarihinden itibaren dava tarihi olan 18.09.2023 tarihine kadar cezai şarta bağlı olarak işletilecek ticari temerrüt faizinin 38.727,40 TL olarak hesap edildiği, Davacının toplamda cezai şart alacağının 123.727,40 TL talep edilebileceği hesap ve tespit edildiği hususlarını beyan ve rapor etmiştir. Davacı tarafından ----tarihli takip talebi ile 590,00 TL ------ sözleşme kaynaklı cari hesap, satış fatura alacağı -----(İstenen faiz:Yıllık TTK.1530. Madde temerrüt faizi, 15.143,64 TL ------------ kaynaklı Eylül, ekim, Kasım, Aralık, 2020 Ocak, Şubat ödemeler (istenen faiz: yıllık TTK.1530. Madde Temerrüt Faizi), 5.136,72 TL Franchise sözleşme kaynaklı cari hesap ilişkisi, satış, cira ödemeleri Aralık ayı, (istenen faiz: yıllık TTK.1530. Madde Temerrüt Faizi), 742,71 TL Franchise sözleşme kaynaklı cari hesap, satış, cir alacağı Aralık ayı işlemiş faizi, 72,98 TL, Franchise sözleşme kaynaklı cari hesap, satış fatura alacağı ------------ olmak üzere toplamda 21.686,05 TL üzerinden takibe geçilmesine ve davalı 14/12/2020 tarihli itiraz dilekçesi ile borcun tamamına itiraz edilmesine rağmen huzurdaki itirazın iptali davası 14/04/2021 tarihinde 13.000,00 TL üzerinden kısmi dava şeklinde açılmıştır. Her ne kadar davalı borçlunun itirazı davacı alacaklıya 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 67/I gereğince tebliğ edilmemişse de, davacı alacaklı işbu itirazın iptali davasını 14/04/2021 tarihinde açtığından kanunda öngörülen 1 yıllık hak düşürücü sürenin de dava tarihinden itibaren işlemeye başlayacağının kabulünde zorunluluk bulunmaktadır.Davalı tarafın defterlerini incelenmek üzere sunmadığı, davacı tarafın ticari defterlerini incelenmek üzere sunduğu ve davacı tarafın defterlerine göre davalıdan alacaklı olduğu, HMK 222/3. Maddesinde " İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi --------yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. -------------- Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz." hükmünün düzenlediği, hüküm doğrultusunda davalı tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi durumunda davacı yanın ticari defterlerinin lehine delil olacağı değerlendirilmiştir. Davacı alacaklı vekili yargılama sırasında takibe giren ve davada talep edilmeyen bakiye alacağa ilişkin olarak 13/06/2024 tarihinde ıslah harcı yatırmak suretiyle harç ikmalinde bulunmuşsa da, işbu harç ikmalinin 1 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra yapıldığı anlaşılmıştır. Davacının ticari defterleri incelenmekle davalıdan yukarıda izah edilen nedenlerle ıslah talebi dikkate alınmaksızın takibin 5.000 TL bakiye cari hesap alacağı yönünde HMK 222/3 uyarınca davacının davalıdan alacaklı olduğu kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ------İcra ve İflas Kanununun 67.maddesinin 2.fıkrası gereğince, icra tazminatına hükmedilebilmesi için, borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacaklının alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması yasal koşullardandır. Borçlunun itirazının kötü niyetli olması ise yasal koşul değildir. İcra inkar tazminatı, aleyhindeki icra takibine itiraz eden ve işin çabuk bitirilmesine engel olan borçluya karşı konulmuş bir yaptırımdır. Alacağın likit ve belli olması da gerekir. Alacağın gerçek miktarı belli, sabit veya borçlu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurlar bilinmekte ya da bilinmesi gerekmekte, böylece borçlu tarafından borcun tutarının tahkik ve tayini mümkün ise; başka bir ifadeyle borçlu yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda ise, alacağın likit ve muayyen olduğunun kabulü zorunludur. Takip talebi ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde alacak likit olduğu anlaşılmakla asıl alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatının davalının tahsiline ilişkin talebin kabulüne karar verilmiştir.Davacının mahrum kalınan kar ve cezai şart talepleri incelenmekle; davacı ile davalı arasında --------tarihinde imzalanan------ sözleşmesinin 15. maddesinin mücbir sebep başlığı altında “Deprem, doğal afet, savaş, terör, ayaklanma, sözleşmeyi imkansızlaştırıcı mevzuat hükümleri gibi taraflarca öngörülemeyen nedenlerle sözleşmenin ifasının imkânsızlaşması durumları mücbir sebep kabul edilir. Mücbir sebebin karşı tarafa bildirilmesinden itibaren sebep ortadan kalkana kadar sözleşmeden kaynaklı yükümlülüklerden sorumluluk doğmaz. Mücbir sebebin 40 günü aşması halinde taraflardan her biri sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir şeklinde hükmün bulunduğu ve sözleşmenin 15. maddesine dayalı olarak davalı tarafından --------------- numaralı yevmiye numaralı ihtarname çekilmekle ihtarnamede özetle “Dünya genelinde Pandemi olarak ilan edilen Covid 19 hastalığı olarak nitelendirilen mücbir sebebin ortaya çıkmasından dolayı; müşteri çevresinin olumsuz etkilendiğini ve kazanç sağlayamadığını, dolayısıyla sözleşmenin ifasının imkansız hale geldiğini hususları dikkate alınarak sözleşmeyi sonlandırıldığını” bildirilmekle sözleşmenin imzalandığı tarih de pandeminin başlamadığı da dikkate alınarak bu durumun davalı tarafça öngörülmesinin mümkün olmadığı ve covid-19 pandemisinin önlenmesi nedeniyle getirilen idari ve sosyal tedbirlerin aylarca sürdüğü davalının iş yerinin de tedbir kapsamında kapalı kaldığı meydana gelen bu durumun davalı için aşırı ifa güçlüğünü doğurduğu gözetildiğinde ayrıca mücbir sebep olarak sözleşmede ; deprem, doğal afet, savaş, terör, ayaklanma, sözleşmeyi imkansızlaştırıcı mevzuat hükümleri gibi taraflarca öngörülemeyen nedenlerle sözleşmenin ifasının imkânsızlaşması halinde tek taraflı fesih hakkının tanındığı covid-19 pandemisinin salgın hastalık olarak mücbir sebep kabulü ile sözleşmenin ifası imkansız hale gelmekle davalının 26.10.2020 tarihinde ------- numaralı yevmiye numaralı ihtarname ile bildirildiği fesih talebi haklı olmakla davacının mahrum kalınan kar ve cezai şart taleplerinin ayrı ayrı reddi gerekmiştir
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile ------------ sayılı dosyasında yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin 5.000 TL asıl alacak üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Alacak likit olmakla hüküm altına alınan asıl alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine
3- Davacının cezai şart ve mahrum kalınan kar taleplerinin ayrı ayrı reddine
4-Karar harcı 427,60 TL 'den davacı tarafça yatırılan 222,01 TL peşin harç ve 1.378,61 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.600,62 TL harçtan mahsubu ile arta kalan 1.173,02 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
5-Davacı tarafından yatırılan 59,30 TL başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere gideri ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.215,95 TL yargılama giderinin haklılık oranına göre 2.775,37 TL sinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, kalan tutarın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davanın kabul edilen kısmı için davacı yararına karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 5.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Davanın reddedilen kısmı için davalı yararına karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 8.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
10-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ---------- bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin haklılık oranına göre 507,69 TL'nin davalıdan, 812,31 TL'nin ise davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
11-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekiline (e- duruşma sistemi üzerinden) kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ----- Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 28/06/2024